I OSK 1696/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia WSA del. Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 665/18 w sprawie ze skargi W.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 7 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 665/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – po rozpoznaniu skargi W.P. (dalej, jako: skarżący) - uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Prezydent [...] orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii B, wydanego dnia [...] sierpnia 2005 r. Decyzja ta została doręczona w dniu 5 stycznia 2017 r. matce strony – B.P., która potwierdziła jej odbiór własnoręcznym podpisem, i w tej sytuacji – jak przyjął organ - skutek prawny w postaci skutecznego doręczenia ww. decyzji, zgodnie z art. 43 k.p.a., nastąpił w dniu 5 stycznia 2016 r. W dniu 16 lutego 2017 r. skarżący skierował pismo zatytułowane "zażalenie" na decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie zatrzymania prawa jazdy kategorii B wraz z zaświadczeniem z Aresztu Śledczego [...] z dnia 1 lutego 2017 r. o pozbawieniu wolności. Następnie wniosła pismo z dnia 8 kwietnia 2017 r. także zatytułowane "zażalenie". W dniu [...] maja 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wydało postanowienie, którym stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, jednakże wyrokiem z dnia 29 listopada 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 613/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił to postanowienie, uznając je za wydane przedwcześnie i zalecając by organ odwoławczy (w przypadku ewentualnych wątpliwości) rozważył zwrócenie się do skarżącego o wyjaśnienie i sprecyzowanie charakteru złożonego pisma z dnia 8 kwietnia 2017 r. pod kątem wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Jednocześnie Sąd odniósł się również do skuteczności pouczenia skarżącego przez organ I instancji, jako strony postępowania administracyjnego, o obowiązku powiadomienia o każdej zmianie adresu. Mając na uwadze wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zawarte w ww. wyroku Kolegium ustaliło, że - zgodnie z oświadczeniem strony złożonym w piśmie z dnia 4 czerwca 2018 r. - strona w piśmie z dnia 8 kwietnia 2017 r. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W wyniku rozpoznania tego wniosku postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] odmówiło stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W związku z tym, że strona złożyła odwołanie po terminie, który nie został przywrócony, doszło do uchybienia terminowi do wniesienia środka zaskarżenia od decyzji Prezydenta [...] decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r., co w konsekwencji stanowiło podstawę do wydania zaskarżonego w niniejszym postępowaniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2018 r. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku podnosząc zarzut, że organ odwoławczy nie zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 613/17. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko. Zaskarżonym obecnie wyrokiem Sąd I instancji uchylił postanowienie Kolegium stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Sąd, przytaczając treść art. 129 § 2 oraz art. 134 K.p.a. podniósł, że przesłankę do wydania przez organ odwoławczy postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. stanowi nie tylko ustalenie faktu złożenia odwołania po upływie okresu 14 dni od daty doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi decyzji administracyjnej, ale również ustalenie faktu braku prośby o przywrócenie uchybionego terminu bądź wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia tego terminu. Oznacza to, że w razie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu oraz prośby o jego przywrócenie, postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy może wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu wniesionej przez stronę prośby o przywrócenie terminu. Uwzględnienie prośby o przywrócenie terminu wyłącza bowiem możliwość wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II OSK 983/11, LEX nr 1971483). W ocenie Sądu I instancji z taką w istocie sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia odwołania, to jednak postanowienie to - na skutek jego zaskarżenia - zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 664/18. W konsekwencji w obrocie prawnym brak jest aktualnie wydanego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] postanowienia w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego o przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., a zatem zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji, należy uznać za przedwczesne. Za niedopuszczalne, w ocenie Sądu I instancji, uznać należy bowiem wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] i wywiodło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości, zarzuciło na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.): 1. naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 134 oraz art. 59 K.p.a., poprzez błędne uznanie, że organ II instancji naruszył w sprawie art. 134 K.p.a. wydając postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy wcześniej ostatecznym postanowieniem odmówił na podstawie art. 59 w zw. z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; 2. naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez uchylenie postanowienia organu odwoławczego przez Sąd mimo nienaruszenia przez ten organ przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 K.p.a. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono stosowną argumentację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Przed odniesieniem się do jej zarzutów zauważyć należy, że w myśl art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, którą ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie ziściły się te warunki odstępstwa od zasady jawności, a rozprawa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym byłaby zbędna. Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2018 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z akt sprawy wynika, że skarżący w toku postępowania administracyjnego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Zatem punktem wyjścia, umożliwiającym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, jest przyjęcie, że termin ten został uchybiony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wymogi logiki nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 58 i 59 K.p.a. może być na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 134 K.p.a. niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony. Jednocześnie nie ma przeszkód, aby w jednym czasie stwierdzić uchybienie do wniesienia odwołania i odmówić przywrócenia terminu do jego wniesienia, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W tej sprawie, organ rozstrzygnął postanowieniem o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – postanowienie to poddane zostało kontroli sądowoadministracyjnej w odrębnym od niniejszego postępowaniu. Wyrokiem z dnia 7 marca 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 664/18 Sąd I instancji uchylił zaskarżone postanowienie, a Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OSK 1695/19 oddalił skargę kasacyjną. Tym samym kwestia przywrócenia terminu pozostaje otwarta, a organ odwoławczy będzie ponownie rozstrzygał w tym przedmiocie, uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w wyrokach Sądów administracyjnych. Pozostawanie w obiegu prawnym postanowienia stwierdzającego uchybienie do wniesienia odwołania nie stoi temu na przeszkodzie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji jakoby nie było możliwe rozstrzygnięcie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania na podstawę art. 134 K.p.a. przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określnej czynności procesowej. Wręcz przeciwnie, aby móc rozstrzygać o przesłankach przywrócenia terminu, należy najpierw ustalić, iż do uchybienia terminowi doszło. Sąd I instancji powołując się w zaskarżonym wyroku na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt II OSK 983/11 nie dostrzegł, że Sąd ten wskazał również, że ostateczny charakter postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia w toku postępowania administracyjnego (art. 134 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a.) nie stoi jednak na przeszkodzie wydaniu tego postanowienia w przypadku wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, nawet bezpośrednio po wydaniu ostatnio powołanego postanowienia. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Treść art. 134 K.p.a. wskazuje wyraźnie, że stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania (zażalenia) nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Tym samym organ odwoławczy wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu nie tylko jest uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a. Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ponownie oceni legalność zaskarżonego postanowienia, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a.