II OSK 184/20
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-06-19
Skład orzekający: Jerzy Stelmasiak, Robert Sawuła, Bogusław Cieśla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku, jeśli nie wykazał istnienia uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu, a stwierdzone uszkodzenia nie zagrażają życiu i zdrowiu?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego jedynie w przypadku istnienia uzasadnionych, kwalifikowanych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu. Samo stwierdzenie drobnych pęknięć i zarysowań, które nie zagrażają życiu i zdrowiu, nie stanowi wystarczającej przesłanki do nałożenia takiego obowiązku, zwłaszcza gdy organ nie wykazał, że samodzielnie nie jest w stanie ustalić przyczyn tych uszkodzeń lub ich wpływu na budynek.Stan faktyczny
Właścicielka budynku mieszkalnego zgłosiła obawy dotyczące wpływu robót budowlanych prowadzonych na sąsiedniej działce na stan techniczny jej nieruchomości. Po oględzinach stwierdzono drobne pęknięcia i zarysowania ścian i stropów, które nie zagrażały bezpieczeństwu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na właścicieli obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej. Po utrzymaniu w mocy postanowienia przez organ odwoławczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, uznając brak uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego budynku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Bogusław Cieśla (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1588/18 w sprawie ze skargi S.H. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 8 marca 2019 r., sygn. II SA/Kr 1588/18, po rozpoznaniu skargi S. H. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Krakowie z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej - uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu l instancji.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że S.H., współwłaścicielka działki nr [...], wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. o kontrolę robót budowlanych wykonywanych na sąsiedniej działce nr [...] (w granicy z jej działką nr [...]), twierdząc, iż mają szkodliwy wpływ na jej budynek.
Podczas oględzin budynku mieszkalnego przy ul. [...] w dniu 23 maja 2017 r., pracownicy organu stwierdzili pęknięcie ściany nad oknem w pokoju na parterze od strony ul. [...] o szerokości 1-2mm, pęknięcie ściany w narożu pokoju na piętrze znajdującym się bezpośrednio przy budynku na działce nr [...] o szerokości ok. 3mm oraz pęknięcie o szerokości ok. 3mm pod oknem w pokoju środkowym na piętrze, pęknięcia ok. 1mm pod i nad oknami w pokojach na parterze i piętrze od strony budynku sąsiedniego.
Stwierdzono także pęknięcie - zarysowanie stropu nad parterem w pokoju w części środkowej budynku o szerokości ok. 1-2mm, biegnące przez całą długość pokoju równolegle do ściany w odległości ok. 1m od niej oraz pęknięcie (zarysownie) stropu nad parterem w sąsiednim pokoju o szerokości ok. 1mm równolegle do ściany działowej w odległości ok. 0.5m od niej. Oprócz tego stwierdzono, że barierki na balkonie posiadają ślady korozji i wymagają bieżącej konserwacji. Tynki zewnętrzne posiadają widoczne zarysowania i spękania do 1 mm.
Wskazano, że powyższe uszkodzenia mogą być spowodowane robotami budowlanymi prowadzonymi w sąsiednim budynku (na działce nr [...]) polegającymi m. in. na wykonaniu podbicia istniejących ław fundamentowych. Nie stwierdzono bezpośredniego zagrożenia zawaleniem się budynku. Właściciele nie posiadali aktualnych protokołów z kontroli okresowych budynku, który został wybudowany w latach 40-tych ubiegłego wieku.
W trakcie ponownych oględzin w dniu 23 stycznia 2018 r., organ ustalił, że stan budynku od czasu ostatnich oględzin 23 maja 2017 r. nie uległ zmianie, stwierdzone zarysowania i pęknięcia nie powiększyły się. Budynek nie jest zagrożony zawaleniem się, nie posiada instalacji piorunochronnej. Właściciele budynku przedłożyli protokoły kontroli instalacji, z których wynikało, że nadają się one do użytkowania.
Stwierdzono, że brak jest możliwości ustalenia, czy przedmiotowy budynek ma wspólną ścianę z budynkiem sąsiednim zlokalizowanym na działce nr [...] w G.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w . dla Powiatu N. postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r., na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t. j. Dz. U. 2017 r., poz. 1332 z późn. zm.), nałożył na właścicieli obiektu S.H, M.S., M. S. i J.S. obowiązek przedłożenia w terminie 4 miesięcy ekspertyzy technicznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...].
Wątpliwości organu budził stan techniczny budynku, z uwagi na zarysowania i spękania elementów konstrukcyjnych - ścian i stropów o szerokości 1-3mm, oraz brak protokołów z kontroli okresowych budynku, wiek budynku (ok. 80 lat).
W ocenie organu ustalenie przyczyn powstania uszkodzeń nie było możliwe podczas oględzin z uwagi na ograniczone ramy czasowe oraz konieczność wnikliwej analizy, oględzin i badań elementów konstrukcyjnych obiektu, oceny jego posadowienia, oddziaływania na niego sąsiedniego budynku (wykonanych w nim robót budowlanych). Przedmiotowa ekspertyza stanowić miała podstawę do podjęcia dalszych rozstrzygnięć.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła S.H. wskazując, że to ona domagała się kontroli w związku z robotami budowlanymi prowadzonymi na sąsiedniej nieruchomości (działka nr [...]), które mają szkodliwy wpływ na jej budynek. Nie stwierdzono, aby stan techniczny jej budynku zagrażał życiu i zdrowiu oraz aby ujawnione pęknięcia i zarysowania nastąpiły z powody niewłaściwego utrzymania budynku. Brak było, zdaniem odwołującej się, podstaw do obciążenia właścicieli budynku przy ul. [...], obowiązkiem przedłożenia ekspertyzy technicznej.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. dla Powiatu N. z dnia [...] maja 2018r.
Organ odwoławczy wskazał, że PINB w dniu [...] lipca 2017 r. wydał na podstawie art. 62 ust. 3 Prawa budowlanego decyzję nr [...], którą nakazano S.H, M.S., M. S. i J.S. przeprowadzić kontrole okresowe budynku mieszkalnego przy ul. [...], o których mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia [...].03.2018 r., uchylił ww. decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Dalej organ II instancji podał, że w sprawie robót budowlanych prowadzonych przy przebudowie budynku mieszkalno-usługowego na działce nr [...] prowadzone było odrębne postępowanie. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2017r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nakazał A. G., D. G. oraz M. G. zaniechanie dalszych robót budowlanych prowadzonych bez wymaganego pozwolenia przy przebudowie budynku mieszkalno-usługowego na działce nr [...].
Ustalenia dokonane przez organ I instancji były podstawą do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stanu technicznego budynku przy ul. [...]. Z materiału dowodowego wynikało, że w obiekcie występują spękania i zarysowania fundamentów, ścian i stropów. Istnieją uzasadnione wątpliwości czy powyższe nieprawidłowości są jedynie powierzchowne, czy mogą powodować stan zagrożenia bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzkiego oraz bezpieczeństwa mienia.
Z uwagi na brak okazania przez właścicieli protokołów z obowiązkowej kontroli obiektu o której mowa w art. 62 ust. 1 Prawa budowlanego, nie było wiadomo, czy wskazywane uszkodzenia powstały w wyniku robót prowadzonych na sąsiedniej nieruchomości (jak podnoszono w odwołaniu) czy w wyniku niewłaściwego użytkowania obiektu, braku jego konserwacji lub wskutek naturalnego zużycia.
Wyjaśnienia wymagało, czy budynek będący przedmiotem postępowania ma wspólną ścianę z budynkiem mieszkalno-usługowym na działce nr [...]. Ustalenie sposobu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości wymaga specjalistycznej wiedzy, ewentualnego ustalenia schematu statycznego elementów konstrukcyjnych oraz obliczenia nośności poszczególnych elementów (ścian, stropów), co przekracza możliwości pracowników PINB.
W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie S. H. podniosła, że to ona domagała się kontroli PINB w związku z robotami prowadzonymi na sąsiedniej nieruchomości (działka nr [...]), które mają szkodliwy wpływ na jej budynek. Organ nie ustalił, aby stan techniczny jej budynku zagrażał życiu i zdrowiu oraz aby ujawnione pęknięcia i zarysowania nastąpiły z powody niewłaściwego utrzymania budynku. W tej sytuacji brak było podstaw do nakładania obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej budynku przy ul. [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił skargę i stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza art. 81c ustawy Prawo budowlane w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co spowodowało jego uchylenie.
Zgodnie z art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane organy nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć w drodze postanowienia, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepis art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane daje uprawnienie do nałożenia obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, a więc muszą to być wątpliwości kwalifikowane. Organ nie ma prawa nałożyć obowiązku sporządzenia ekspertyzy, jeżeli w danej sprawie nie występuje przesłanka uzasadnionych wątpliwości (wyrok NSA z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1331/10).
W ocenie Sądu, organ nie wykazał istnienia uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...].
Z oględzin budynku dokonanych w dniu 23.05.2017 r. i 23.01.2018 r. wynikało, że stan fundamentów jest dobry, spękania się nie powiększają, a budynek nie zagraża życiu i zdrowiu mieszkańców. Żądanie od skarżącej przedłożenia ekspertyzy, sporządzonej na jej koszt, nie może mieć na celu poszukiwania szczegółowych rozwiązań i określenia zakresu prac, które należy wykonać w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami, ani też poszukiwania ewentualnych dodatkowych nieprawidłowości w budynku, których usunięcie organ nadzoru budowlanego winien nakazać.
Nie wyjaśniono czy uszkodzenia powstały w wyniku prac na sąsiedniej nieruchomości nr [...], jak podnosiła skarżąca, czy niewłaściwego użytkowania budynku. Nieprzedstawienie protokołów z kontroli obiektu nie uprawniało do zaprzestania wyjaśnienia stanu faktycznego i przerzucania obowiązków na stronę. Istotne znaczenie miało to, czy stwierdzone nieprawidłowości powstały w wyniku prowadzonych prac na sąsiedniej nieruchomości, czy wskutek naturalnego zużycia obiektu. Sąd zauważył, że fachowi pracownicy organu nadzoru budowlanego nie byli w stanie stwierdzić podczas oględzin, czy budynek skarżącej posiada wspólną ścianę z budynkiem na działce nr [...].
Dalej Sąd wskazał, że organy nadzoru budowlanego mają charakter specjalistyczny. Powinny zatem dążyć do ustalenia stanu faktycznego za pomocą posiadanej wiedzy fachowej, a z pomocy biegłych korzystać jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Jeśli stwierdzone zostanie, że obiekt budowlany jest w nienależytym stanie technicznym, pracownicy organu mogą również samodzielnie określać, jakie czynności należy przedsięwziąć w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu umożliwiającego jego bezpieczne użytkowanie.
W ocenie Sądu stwierdzenie, że pracownicy nadzoru budowlanego, z uwagi na ograniczone ramy czasowe, nie są w stanie dokonać takich badań, dowodzi, że wydane postanowienia były wadliwe.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie, wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1588/18.
I. Zaskarżonemu wyrokowi, stosownie do art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, w skrócie "p.p.s.a."), zarzucił naruszenie prawa materialnego;
- art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do nałożenia obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej, podczas gdy z okoliczności sprawy wynikało istnienie uzasadnionych wątpliwości, co do stanu technicznego budynku;
- art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ekspertyza techniczna nie może mieć na celu poszukiwania szczegółowych rozwiązań i określenia zakresu prac, które należy wykonać w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami, ani też poszukiwania innych nieprawidłowości w budynku, których usunięcie organ nadzoru budowlanego winien nakazać.
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku niepełnej oraz wewnętrznie sprzecznej oceny prawnej.
Skarżący kasacyjnie domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi.
W ocenie skarżącego Sąd popełnił błąd subsumpcji, stosując przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, uznał, że stan faktyczny nie odpowiada hipotezie normy prawnej zawartej w tym przepisie. W trakcie oględzin stwierdzono nieprawidłowości występujące w przedmiotowym budynku mieszkalnym, wynikające z niezakwestionowanego przez Sąd stanu faktycznego.
Stan techniczny budynku, uzasadniał zastosowanie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego i nałożenie obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej, która w sposób kompleksowy oceni zakres uszkodzeń oraz zaproponuje stosowne rozwiązania techniczne, mające na celu doprowadzenie obiektu do należytego stanu.
Nie było możliwe ustalenie w drodze oględzin czy przedmiotowy budynek posiada wspólną ścianę z budynkiem na działce sąsiedniej (w którym prowadzono prace polegające m.in. na podbiciu ław fundamentowych). Organy nie były w stanie samodzielnie ustalić wpływu robót budowlanych prowadzonych w budynku sąsiednim na dostrzeżone uszkodzenia.
W postępowaniach prowadzonych w trybie art. 66 Prawa budowlanego organ administracji nie bada przyczyn, z powodu których zachodzi jakakolwiek z sytuacji opisanych w tym unormowaniu, ani kto ponosi za to odpowiedzialność (wyrok NSA z dnia 8 lutego 2018 r., II OSK 1638/17).
Opisane uszkodzenia obiektu, w powiązaniu z wątpliwościami, czy powstały w następstwie deterioracji budynku, czy też w następstwie robót budowlanych prowadzonych w budynku sąsiednim (przy braku możliwości stwierdzenia w drodze oględzin, czy budynki posiada ścianę wspólną) świadczą o skomplikowanym pod względem technicznym stanie sprawy.
Przy badaniu elementów konstrukcyjnych obiektów budowlanych niezbędne bywa dokonanie odkrywek budowlanych - czego pracownicy organu nadzoru budowlanego nie są w stanie dokonać w ramach dostępnych im środków dowodowych.
W przypadku konieczności oceny stanu elementów konstrukcyjnych obiektów budowlanych, co do zasady należy wykonać odpowiednie obliczenia (w postaci analiz statycznych), często przy użyciu specjalistycznego oprogramowania.
Wskazano na orzecznictwo sądów administracyjnych, które - odnosząc się do powinności samodzielnego dokonywania przez organy nadzoru budowlanego ustaleń faktycznych - podkreśla, że o tym obowiązku można mówić w przypadkach nieskomplikowanych robót budowlanych (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2016 r., II OSK 2542/14, LEX nr 2117154, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2016 r., VII SA/Wa 1157/15, LEX nr 2056000, wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 listopada 2015 r., II SA/Łd 824/15, LEX nr 1945284, wyrok NSA z dnia 13 września 2011 r. II OSK 1331/10, LEX nr 1151841).
Wbrew stanowisku Sądu I instancji - posiadanie fachowej wiedzy z zakresu budownictwa nie jest równoważne z pełnieniem samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie i legitymowaniem się stosownymi uprawnieniami budowlanymi.
Zaskarżony wyrok naruszał art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem ocena prawna Sądu była niepełna oraz wewnętrznie sprzeczna. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że obowiązek przedłożenia ekspertyzy technicznej może zostać nałożony jedynie w przypadku istnienia uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego. Jednocześnie Sąd wskazał, że celem ekspertyzy nie może być próba wykrycia dodatkowych nieprawidłowości, mogących istnieć w obiekcie, które nie zostały wcześniej dostrzeżone przez organy. Powyższe stwierdzenia są wzajemnie sprzeczne (nie jest zrozumiałe, w jaki sposób ekspertyza mogłaby wyjaśnić wątpliwości co do stanu technicznego, skoro autor ekspertyzy nie może badać elementów, których złego stanu organy nie dostrzegły lub nie były w stanie samodzielnie zweryfikować).
W wyroku nie uzasadniono poglądu, że ekspertyza techniczna nie może mieć na celu poszukiwania szczegółowych rozwiązań i określenia zakresu prac, które należy wykonać w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami, ani też poszukiwania ewentualnych dodatkowych nieprawidłowości w budynku.
Z jednej strony Sąd stwierdził, że organy nie wykazały istnienia "uzasadnionych wątpliwości" co do stanu obiektu, a z drugiej wskazał na niemożność ustalenia przez organ określonej okoliczności faktycznej jako przemawiającą przeciwko możliwości nałożenia ekspertyzy - co prowadzi do sprzeczności w argumentacji.
Zdaniem organu opisane naruszenie przepisów postępowania, miało istotny wpływ na wynik sprawy.
S.H. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosząc o jej oddalenie, wskazała, że postępowanie zostało ukierunkowane na to by, stwierdzić nieodpowiedni stan techniczny jej budynku (dowodem miały być wyniki nakazanych kontroli/przeglądów instalacji, kominów, itp.) oraz, że przyczyną uszkodzeń są zaniedbania w jego utrzymaniu.
Podniosła, że roboty na działce nr [...] zostały wstrzymane postanowieniem PINB z dnia [...].06.2017r., z powodu samowolnej przebudowy budynku mieszkalno - usługowego na działce nr [...]. PINB nakazał właścicielom tego budynku m. in. przedłożyć ekspertyzę techniczną wraz z inwentaryzacją wykonanych robót budowlanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna została oddalona jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu - a więc niezależnie od powyższych granic - nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne.
W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego.
W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa będzie ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny obejmować wskazania co do dalszego postępowania. Art. 141 § 4 p.p.s.a. może zostać naruszony wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, wydając zaskarżone orzeczenie i wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną.
Okoliczność, że w uzasadnieniu wyroku zawarto nietrafne stwierdzenie nie stanowi istotnego naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. - gdy fakt ten pozostał bez wpływ na wynik sprawy, czyli na treść wydanego rozstrzygnięcia. Co więcej nawet mimo błędnego uzasadnienia (zwłaszcza w części), zaskarżony wyrok jest prawidłowy gdy odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a.).
W związku z powyższym, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie mógł stanowić w tej sprawie skutecznego sposobu zakwestionowania stanowiska sądu, co do wadliwego zastosowania przez organ przepisu prawa.
Stwierdzenie w uzasadnieniu Sądu I instancji, że "dodatkowo zauważyć należy, że fachowi pracownicy organu nadzoru budowlanego nie byli w stanie stwierdzić podczas oględzin czy budynek skarżącej posiada wspólną ścianę z budynkiem sąsiednim zlokalizowanym na działce nr [...]", należało rozumieć jako zarzut braku poczynienia przez organ dostatecznych ustaleń faktycznych z których wynikałaby konieczności nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy. Sąd wskazał bowiem, że "Uzasadnione wątpliwości, muszą znajdować odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym."
Tak samo ocenić trzeba stwierdzenie Sądu Wojewódzkiego, że celem ekspertyzy nie może być próba wykrycia dodatkowych nieprawidłowości, mogących istnieć w obiekcie, które nie zostały wcześniej dostrzeżone przez organy.
Powyższe stwierdzenie było wyrazem oceny, iż organy nie podjęły w ramach własnych możliwości, wystarczających działań zmierzających do ustalenia przyczyn uszkodzeń budynku. Nie dokonały próby ustalenia czy nieodpowiedni stan techniczny budynku, wiąże się z robotami na działce nr [...], a jednocześnie nie wykazały, że przyczyn uszkodzeń (spękań) upatrywać należy w nieodpowiednim utrzymaniu obiektu.
Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze powyższe i analizując uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nie dopatrzył się w nim takich mankamentów, które obligowałyby do uwzględnienia skargi kasacyjnej, nie stwierdził niepełnej, czy wewnętrznie sprzecznej oceny prawnej kwestionowanego wyroku.
Bezzasadny okazał się też zarzut naruszenia art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - stanowiący podstawę prawną zaskarżonego postanowienia. Nie doszło bowiem ani do jego wadliwego zastosowania, ani też do jego błędnej wykładni przez Sąd I instancji.
Przepis ten stanowi, że organy administracji architektoniczno - budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz.
Przepis ma charakter ogólny i procesowy, powinien być stosowany w związku z odpowiednimi regulacjami szczegółowymi ustawy Prawo budowlane.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepis art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane daje uprawnienie do nałożenia obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, a więc muszą to być wątpliwości kwalifikowane. Nakładając obowiązki na jego podstawie, organ nie może stosować wykładni rozszerzającej. Nie ma prawa nałożyć obowiązku sporządzenia ekspertyzy, jeżeli w danej sprawie nie występuje przesłanka uzasadnionych wątpliwości (wyrok NSA z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1331/10).
Podkreślić należy również, że użyte przez ustawodawcę pojęcia "uzasadnionych wątpliwości" i "odpowiedniej ekspertyzy" mają charakter nieostry, dlatego uzasadnienie podjętych działań w trybie ww. przepisu musi być oparte na szczegółowej analizie stanu faktycznego i wymaga wyczerpującego uzasadnienia (wyrok NSA z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 865/10). Organ powinien precyzyjnie wskazać, jaką ekspertyzę i w jakim zakresie strona ma przedłożyć.
Przepis ten stosowany może być wówczas, gdy wiedza pracowników organu nadzoru budowlanego i środki, którymi dysponują, są niewystarczające do samodzielnego poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia.
W kontekście tych uwag ogólnych stwierdzić trzeba, że zaskarżone postanowienie zostało wydane bez żadnego odniesienia się do robót budowlanych prowadzonych w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowego budynku. Tymczasem materiał dowodowy zgromadzony w sprawie robót polegających m. in. na wykonaniu podbicia istniejących ław fundamentowych, mógł posłużyć do dokonywania ocen w zakresie stanu budynku przy ul. [...].
Do oceny stanu technicznego stropów czy ścian wystarczające były oględziny (nie stwierdzono bowiem ugięcia belek stropowych). W tej sprawie nie wykazano konieczności dokonania skomplikowanych obliczeń czy zastosowania programów komputerowych, na które powoływała się skarga kasacyjna. Usunięcie stwierdzonych uszkodzeń w postaci pęknięć i zarysowań nie wymagało wcześniejszego dokonywania odkrywek, pobierania próbek, itp.
Stan budynku przy ul. [...] wynikający z dokonanych ustaleń nie budził wątpliwości w stopniu uzasadniającym nakładanie na współwłaścicieli obowiązku sporządzenia ekspertyzy. Poza tym jego właściciele, zainteresowani stanem obiektu, podnosili, iż nie doszło do takiego uszkodzenia budynku, które stwarzałoby zagrożenie bezpieczeństwa.
W sprawie tej nie dokonano próby ustalenia czy istnieje ściana wspólna budynków - choćby na podstawie oświadczeń i wiedzy ich właścicieli. Stan faktyczny i poczynione ustalenia, nie wskazywały aby organ nadzoru budowlanego nie mógł samodzielnie przy użyciu wiedzy i środków, którymi dysponuje, rozstrzygnąć sprawy.
Jakkolwiek trafne było zawarte w skardze kasacyjnej twierdzenie, że w postępowaniach prowadzonych w trybie art. 66 Prawa budowlanego organ nie bada przyczyn, z powodu których zachodzi nieodpowiedni stan techniczny obiektu, ani kto ponosi za to odpowiedzialność, to do zastosowania w przedmiotowym postępowaniu art. 81 c ust 2. ustawy Prawo budowlane, konieczne było wykazanie, że bez ekspertyzy, organ nie jest w stanie wydać rozstrzygnięcia merytorycznego – to jest nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Dlatego w opisanych wyżej okolicznościach nałożenie obowiązku przedłożenia żądanej ekspertyzy było nieuzasadnione, a organ nadzoru budowlanego w żaden sposób nie wykazał celowości i konieczności nałożenia go na stronę.
Wskazać również należy, że w przypadku stwierdzenia wpływu wykonanych robót budowlanych na nieruchomości sąsiadujące, przepis art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, pozwala na nakazanie przedłożenia odpowiednich ekspertyz przez inwestora realizującego zadanie inwestycyjne, które wpływ na otoczenia.
Skoro organy nie wykazały konieczności nałożenia na stronę obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej, a Sąd I instancji słusznie zakwestionował takie stanowisko, to skutkować musiało oddaleniem skargi kasacyjnej.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło