V SA/Wa 3361/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak Sędziowie: WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak WSA Bożena Zwolenik (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2016 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w B. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania oddala skargę. Przedmiotem skargi złożonej przez P. Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: "Strona", "Skarżąca", "Wnioskodawca") jest decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju (dalej: "MIiR" lub "organ") z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w T. z dnia [...] kwietnia 2015 r. Nr [...], odmawiającą umorzenia środków niekwalifikowalnych w kwocie 44 925, 17 zł oraz odsetek ustawowych od ww. środków wynikających z decyzji Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w T. z dnia [...] października 2014 r. Nr [...]. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. P. Sp. z o.o. z siedzibą w B. realizowało umowę o dofinansowanie projektu pt. "[...]",[...], w ramach Poddziałania 7.2.1 Aktywizacja zawodowa i społeczna osób zagrożonych wykluczeniem społecznym zawartej w dniu [...] stycznia 2012 r. Łączna kwota przyznanego dofinansowania projektu wyniosła 766 982,40 zł. Decyzją Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w T. (dalej: "ROPS") z dnia [...] października 2014 r. Nr [...], Strona została zobowiązana do zwrotu kwoty 44 925, 17 zł wraz z odsetkami z tytułu wydatków niekwalifikowalnych w związku z przekroczeniem procentowego limitu kosztów zarządzania w ww. projekcie. Ww. decyzja została w całości utrzymana w mocy przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. Strona złożyła wniosek o umorzenie należności określonych ww. decyzją podnosząc, iż żądanie zwrotu środków mimo, że projekt zakończył się sukcesem jest sprzeczne z logiką i poczuciem sprawiedliwości. Strona podkreśliła, że przyznane środki zostały rzetelnie i prawidłowo wydatkowane. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. organ I instancji wezwał Stronę do uzupełnienia wniosku o dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej i finansowej Spółki. Strona przesłała dokumenty przy piśmie z dnia [...] marca 2015 r. Organ I instancji, po analizie przedłożonych dokumentów, tj. w szczególności bilansów, rachunku zysków i strat, wykazu czynnych rachunków bankowych, wykazu majątku z wyceną jego składników uznał, iż w sprawie nie zaistniała sytuacja nadzwyczajna uzasadniająca umorzenie ww. należności, a sytuacja Strony pozwala na uregulowanie przedmiotowego zobowiązania finansowego. Decyzją z dnia [...] kwietnia, wydaną na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 60 pkt 6 oraz art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.), dalej: "u. f. p.", a także w związku z § 3 ust. 2 pkt 13 i ust. 2a Porozumienia z dnia [...] września 2007 r. Nr [...], w sprawie realizacji powierzonych zadań w ramach Priorytetu VII Promocja Integracji Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki pomiędzy Samorządem Województwa [...] a Regionalnym Ośrodkiem Polityki Społecznej w T. (z późn. zm.), odmówił umorzenia przedmiotowej należności. Pismem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Strona wniosła odwołanie. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego MIiR stwierdził, że umorzenie należności, o które wnioskuje Odwołująca, zgodnie z art. 56 u. f. p. może mieć miejsce wyłącznie w przypadku gdy: 1. osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6 000, 00 zł, 2. osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie, 3. zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne, 4. jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji, 5. zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Organ podkreślił, że ww. przesłanki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż należności są nieściągalne i dopiero zaistnienie którejkolwiek z ww. przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia, a zastosowanie ulgi opiera się na instytucji uznania administracyjnego. W przypadku Strony obowiązek zwrotu należności powstał w związku z przekroczonym przy realizacji projektu limitem kosztów zarządzania, który był znany Stronie już na etapie podpisywania umowy o dofinansowanie. Jak wskazał organ, określona do zwrotu kwota naliczonych środków niekwalifikowalnych jest wynikiem działania Strony naruszającego ustalenia zawarte w umowie o dofinansowanie projektu, związanego ze świadomym działaniem na własną szkodę. Organ odwoławczy nie dopatrzył się w tym przypadku okoliczności szczególnych, niezależnych od Wnioskodawcy, które uzasadniałyby uznanie niniejszej sytuacji za nadzwyczajną. Organ stwierdził, że ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy, dokonane przez organ I instancji są prawidłowe. Sytuacja majątkowa i finansowa Strony ustalona na podstawie dokumentów dotyczących bieżących możliwości płatniczych pozwala na uregulowanie przedmiotowego zobowiązania finansowego. Organ podkreślił, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, że pojęcia ważnego interesu wnioskodawcy nie można upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej, jakiej doświadcza Strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązaniach. Trudna sytuacja materialna podatnika nie może sama w sobie przesądzać automatycznie o konieczności przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości. W świetle powyższych ustaleń, po przeanalizowaniu wszystkich przesłanek umorzenia należności w całości, organ odwoławczy nie stwierdził istnienia ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego mogącego stanowić przesłankę dla zwolnienia Strony ze spłaty należności i tym samym zwolnienia z obowiązku uiszczenia świadczenia na rzecz Skarbu Państwa. Pismem z dnia [...] lipca 2015 r. Strona złożyła skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w T. z dnia [...] kwietnia 2015 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając organom naruszenie: - prawa materialnego, tj. art. 62 ust. 1 w związku z art. 60 pkt 6 i art. 61 ust. 1 u. f. p. poprzez jego niezastosowanie, art. 67a O. p. poprzez jego nieuwzględnienie i nie zastosowanie wobec okoliczności przedstawionych przez Skarżącą przy zaistnieniu przesłanek, o których mowa w ustawie, - prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji bez wszechstronnego zbadania sprawy oraz w oparciu o ustalenia faktyczne niezgodne z rzeczywistością. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – t. j. Dz. U. z 2014 r. poz.1647 ze zm.). Po rozpoznaniu niniejszej sprawy Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarga jest niezasadna. P. Sp. z o.o. z siedzibą w B. realizowało umowę o dofinansowanie projektu pt. "[...]",[...], w ramach Poddziałania 7.2.1 Aktywizacja zawodowa i społeczna osób zagrożonych wykluczeniem społecznym zawartej w dniu [...] stycznia 2012 r. Łączna kwota przyznanego dofinansowania projektu wyniosła 766 982,40 zł. Pismem z dnia [...] lutego 2015 r. Strona złożyła wniosek o umorzenie należności określonych decyzją Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w T. z dnia [...] października 2014 r. o numerze wskazanym wyżej, którą to decyzją Strona została zobowiązana do zwrotu wydatków niekwalifikowalnych w związku z realizacją umowy zawartej w dniu [...] stycznia 2012 r. o dofinansowanie projektu pt. "[...]",[...], w ramach Poddziałania 7.2.1 Aktywizacja zawodowa i społeczna osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. Należności, o których umorzenie wniosła Skarżąca, stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. Zgodnie bowiem z art. 60 pkt 6 u. f. p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności. Na podstawie art. 64 ust. 1 u. f. p. właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Powołany w tym przepisie art. 55 określa rodzaje ulg – umorzenie w całości albo w części, odroczenie spłaty lub rozłożenie jej na raty. Jednocześnie w art. 67 u. f. p. zawarto regulację, iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.)), dalej: "O. p.". Zgodnie z art. 67a § 1 O. p organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty, 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. W podstawie materialnoprawnej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 61 ust. 3 pkt 2, art. 64 ust. 1 u. f. p. natomiast w uzasadnieniu decyzji przytoczył treść art. 56 ust. 1 u. f. p., który określa materialnoprawne przesłanki umorzenia w całości należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny. Jak wskazano wyżej w art. 60 u. f. p. ustawodawca zawarł katalog otwarty środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, zaliczając do nich w punkcie 6 należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich. W wyroku z dnia 22 maja 2015 r. sygn. akt II GSK 829/14, Naczelny Są Administracyjny wskazał: "Z treści art. 60, jak i pozostałych przepisów regulujących ulgi w spłacie należności o charakterze publicznoprawnym nie wynika, aby ustawodawca przyjął, że ulgi obejmujące te należności są udzielane na tych samych podstawach materialnoprawnych co ulgi w należnościach o charakterze cywilnoprawnym. Brak jest bowiem takiej regulacji, która odsyłałaby, w przypadku tych należności, do stosowania przesłanek określonych w art. 56 (umorzenie w całości), czy też określonych w art. 57 ustawy o finansach publicznych (umarzenie w części, odroczenie terminu spłaty, rozłożenie jej na raty)." Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela ten pogląd orzeczniczy. Zatem do należności, o których mowa w art. 60 u. f. p., zastosowanie ma art. 67a § 1 O. p. Należy podkreślić, że powołany w uzasadnieniu decyzji art. 56 ust. 1 pkt 5 u. f. p. określa takie same przesłanki umorzenia w całości należności cywilnoprawnych, jak art. 67a § 1 O. p. odnoszący się do należności publicznoprawnych, tj. ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Z powyższych przepisów wynika zatem, że organ rozpatrując wniosek o udzielenie ulgi w zakresie spłaty zobowiązań z tytułu należności o których mowa w art. 60 pkt 1–6 u. f. p., obowiązany jest ocenić okoliczności i zgromadzony materiał dowodowy pod kątem wystąpienia ww. przesłanek "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". Kontrola legalności zaskarżonej decyzji sprowadza się do zbadania, czy organ prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny z punktu widzenia przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, wynikających z art. 67a § 1 O. p., których spełnienie warunkuje zastosowanie uznania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie zarówno organ I instancji, jak również organ odwoławczy, dokonały analizy wystąpienia przesłanki ważnego interesu dłużnika i interesu publicznego. Wobec powyższego Sąd stwierdza, iż błędne przytoczenie w uzasadnieniu decyzji treści art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, który to przepis w pkt 5 określa tożsamą przesłankę jak art. 67a § 1 O. p., nie wpłynęło na ograniczenie zakresu prowadzonego postępowania w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. Sąd podziela wyrażony w uzasadnieniu decyzji organu pogląd, że ww. przesłanki decydujące o możliwości podjęcia decyzji w sprawie umorzenia należności publicznoprawnych muszą mieć charakter szczególny i niezależny od wnioskodawcy, jednocześnie stanowiąc zagrożenie jego egzystencji. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. W § 3 ust. 4 ww. umowy z dnia [...] stycznia 2012 r. o dofinansowanie projektu Strona zobowiązała się do stosowania Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL, co oznacza iż znane Jej były zasady rozliczania wydatków na realizację projektu. Wydatkowanie środków w ramach przedmiotowego projektu wymagało dostosowania się do znanych Stronie zasad dysponowania przyznanymi środkami. Jednocześnie w sprawie nie zaistniały żadne szczególne i wyjątkowe okoliczności, a sytuacja Skarżącej, nie jest efektem nagłych, losowych zdarzeń, lecz skutkiem błędnych decyzji i własnych działań. Ponadto z akt sprawy wynika, że sytuacja finansowa Strony pozwalana na uregulowanie przedmiotowej należności. Funkcjonujące w polskim systemie prawnym pojęcie "interesu publicznego" jest pojęciem niedookreślonym, które winno być interpretowane w odniesieniu do wartości konstytucyjnych. Prezentowany w orzecznictwie pogląd dotyczący stosowania dyrektywy interesu publicznego odwołuje się do wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak równość wobec prawa, sprawiedliwość, zaufanie do organów państwa. Ustalenie istnienia tej przesłanki musi mieć zatem szczególnie doniosłe znaczenie z uwagi na wartości respektowane przez ogół społeczeństwa (por. Wyrok NSA z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 297/10, wyrok NSA z dnia 9 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 1604/09). Jednocześnie orzecznictwo stoi na stanowisku, że interes publiczny nie może być przeciwstawiany interesowi prywatnemu (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 667/09). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela te stanowiska orzecznicze. W treści skargi Strona podniosła, iż organ nie zastosował art. 67 a § 1 O. p., zważywszy jednak na wskazaną wyżej tożsamość brzmienia powołanej przesłanki zastosowania wnioskowanej ulgi, tj. przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w powołanych przepisach, przy jednoczesnej dokonanej przez organy, analizie wystąpienia tej przesłanki w rozpoznawanej sprawie, zarzut ten nie jest uzasadniony. Jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, organ administracji rozpatrując wniosek o umorzenie należności działa w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Wydanie aktu uznaniowego poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 września 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2494/13). W ramach kontroli sądowej decyzji opartych na uznaniu administracyjnym Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, ta kompetencja należy wyłącznie do organu administracji. Kontrola Sądu obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie dopatrzył się naruszenia w sprawie przepisów regulujących postępowanie dowodowe, w tym podnoszonych w skardze naruszeń art. 77 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy podkreślić, że to Strona występująca z żądaniem udzielenia ulgi powinna powołać dowody lub wnioskować o przeprowadzenie ich przez organ w celu wykazania, że zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi z uwagi na ważny interes podatnika lub interes publiczny (por: wyrok NSA z 18 stycznia 2006 r., II FSK 405/05, wyrok NSA z 25 kwietnia 2008 r., II FSK 346/07). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, w toku którego zgromadzono materiał dowodowy wyczerpujący w zakresie okoliczności istotnych dla sprawy, a stan faktyczny został należycie ustalony. W toku postępowania, wszczętego na wniosek, organ wezwał Stronę do przedłożenia dokumentów przedstawiających aktualną sytuację majątkową i finansową Spółki. Po dokonaniu analizy bilansów, rachunku zysków i strat, wykazu czynnych rachunków bankowych, wykazu majątku z wyceną jego składników organ uznał, a Sąd podziela to stanowisko, iż Strona posiada płynność finansową umożliwiającą zapłatę należności. Organ zasadnie stwierdził również, iż w sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego, co wykazano wyżej, warunkująca przyznanie wnioskowanej ulgi. Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 p. p. s. a.