I GSK 1041/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-03-20
Skład orzekający: Janusz Zajda, Barbara Mleczko-Jabłońska, Elżbieta Kowalik-Grzanka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania, mimo wniosku strony, jest zasadna, gdy strona nie wykazała zaistnienia przesłanek ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego, a jej sytuacja finansowa pozwala na uregulowanie zobowiązania?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy administracji prawidłowo oceniły, iż nie zaszły przesłanki do umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania. Strona nie wykazała istnienia ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego, a jej sytuacja finansowa pozwalała na spłatę zobowiązania. Błędne przywołanie przez organ odwoławczy przepisów ustawy o finansach publicznych nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż wskazane przepisy określały tożsame przesłanki umorzenia jak przepisy Ordynacji podatkowej.Stan faktyczny
Spółka A. Sp. z o.o. realizowała projekt dofinansowany ze środków unijnych. W związku z przekroczeniem limitu kosztów zarządzania, została zobowiązana do zwrotu części dofinansowania. Spółka wniosła o umorzenie należności, argumentując, że projekt zakończył się sukcesem, a żądanie zwrotu jest sprzeczne z poczuciem sprawiedliwości. Organy administracji odmówiły umorzenia, uznając, że sytuacja finansowa spółki pozwala na spłatę zobowiązania i nie zaistniały przesłanki ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant Piotr Mikucki po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 3361/15 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w B. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Sp. z o.o. w B. na rzecz Ministra Inwestycji i Rozwoju kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 30 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd I instancji) oddalił skargę A. Sp. z o.o. w B. (dalej: skarżący) na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju (dalej: Minister) z dnia z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że A. Sp. z o.o. z siedzibą w B. realizowało umowę o dofinansowanie projektu pt. "[...]", [...], w ramach Poddziałania 7.2.1 Aktywizacja zawodowa i społeczna osób zagrożonych wykluczeniem społecznym zawartej w dniu 18 stycznia 2012 r. Łączna kwota przyznanego dofinansowania projektu wyniosła 766 982,40 zł.
Decyzją Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w T. (dalej: "ROPS") z dnia [...] października 2014 r. Nr [...], Strona została zobowiązana do zwrotu kwoty 44 925, 17 zł wraz z odsetkami z tytułu wydatków niekwalifikowalnych w związku z przekroczeniem procentowego limitu kosztów zarządzania w ww. projekcie. Ww. decyzja została w całości utrzymana w mocy przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju.
W dniu 23 lutego 2015 r. Strona złożyła wniosek o umorzenie należności określonych ww. decyzją podnosząc, iż żądanie zwrotu środków mimo, że projekt zakończył się sukcesem jest sprzeczne z logiką i poczuciem sprawiedliwości. Strona podkreśliła, że przyznane środki zostały rzetelnie i prawidłowo wydatkowane. Pismem z dnia 9 marca 2015 r. organ I instancji wezwał Stronę do uzupełnienia wniosku o dokumenty dotyczące sytuacji majątkowej i finansowej Spółki. Strona przesłała dokumenty przy piśmie z dnia 18 marca 2015 r.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. Dyrektor Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w T. odmówił umorzenia należności z tytułu zwrotu dofinansowania. Organ I instancji, po analizie przedłożonych dokumentów, tj. w szczególności bilansów, rachunku zysków i strat, wykazu czynnych rachunków bankowych, wykazu majątku z wyceną jego składników uznał, iż w sprawie nie zaistniała sytuacja nadzwyczajna uzasadniająca umorzenie ww. należności, a sytuacja Strony pozwala na uregulowanie przedmiotowego zobowiązania finansowego.
Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego MIiR stwierdził, że umorzenie należności, o które wnioskuje Odwołująca, zgodnie z art. 56 u. f. p. może mieć miejsce wyłącznie w przypadku gdy:
1. osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6 000, 00 zł,
2. osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie,
3. zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne,
4. jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji,
5. zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny.
Organ podkreślił, że ww. przesłanki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż należności są nieściągalne i dopiero zaistnienie którejkolwiek z ww. przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia, a zastosowanie ulgi opiera się na instytucji uznania administracyjnego.
W przypadku Strony obowiązek zwrotu należności powstał w związku z przekroczonym przy realizacji projektu limitem kosztów zarządzania, który był znany Stronie już na etapie podpisywania umowy o dofinansowanie. Jak wskazał organ, określona do zwrotu kwota naliczonych środków niekwalifikowalnych jest wynikiem działania Strony naruszającego ustalenia zawarte w umowie o dofinansowanie projektu, związanego ze świadomym działaniem na własną szkodę. Organ odwoławczy nie dopatrzył się w tym przypadku okoliczności szczególnych, niezależnych od Wnioskodawcy, które uzasadniałyby uznanie niniejszej sytuacji za nadzwyczajną.
Organ stwierdził, że ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy, dokonane przez organ I instancji są prawidłowe. Sytuacja majątkowa i finansowa Strony ustalona na podstawie dokumentów dotyczących bieżących możliwości płatniczych pozwala na uregulowanie przedmiotowego zobowiązania finansowego. Organ podkreślił, odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, że pojęcia ważnego interesu wnioskodawcy nie można upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej, jakiej doświadcza Strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązaniach. Trudna sytuacja materialna podatnika nie może sama w sobie przesądzać automatycznie o konieczności przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości.
W świetle powyższych ustaleń, po przeanalizowaniu wszystkich przesłanek umorzenia należności w całości, organ odwoławczy nie stwierdził istnienia ważnego interesu dłużnika lub interesu publicznego mogącego stanowić przesłankę dla zwolnienia Strony ze spłaty należności i tym samym zwolnienia z obowiązku uiszczenia świadczenia na rzecz Skarbu Państwa.
Pismem z dnia 17 lipca 2015 r. Strona złożyła skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w T. z dnia [...] kwietnia 2015 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając organom naruszenie:
- prawa materialnego, tj. art. 62 ust. 1 w związku z art. 60 pkt 6 i art. 61 ust. 1 u. f. p. poprzez jego niezastosowanie, art. 67a O. p. poprzez jego nieuwzględnienie i nie zastosowanie wobec okoliczności przedstawionych przez Skarżącą przy zaistnieniu przesłanek, o których mowa w ustawie,
- prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji bez wszechstronnego zbadania sprawy oraz w oparciu o ustalenia faktyczne niezgodne z rzeczywistością.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że należności, o których umorzenie wniosła Skarżąca, stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym na podstawie art. 60 pkt 6 u. f. p. Na podstawie art. 64 ust. 1 u. f. p. właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Powołany w tym przepisie art. 55 określa rodzaje ulg – umorzenie w całości albo w części, odroczenie spłaty lub rozłożenie jej na raty. Jednocześnie w art. 67 u. f. p. zawarto regulację, iż do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.)), dalej: "O. p.". Zgodnie z art. 67a § 1 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:
1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty,
2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek;
3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Sąd podał, że w podstawie materialnoprawnej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 61 ust. 3 pkt 2, art. 64 ust. 1 u. f. p. natomiast w uzasadnieniu decyzji przytoczył treść art. 56 ust. 1 u. f. p., który określa materialnoprawne przesłanki umorzenia w całości należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny. W powołaniu na wyrok z dnia 22 maja 2015 r. sygn. akt II GSK 829/14, Sąd I instancji uznał, że do należności, o których mowa w art. 60 u. f. p., zastosowanie ma art. 67a § 1 O. p. Podkreślił, że powołany w uzasadnieniu decyzji art. 56 ust. 1 pkt 5 u. f. p. określa takie same przesłanki umorzenia w całości należności cywilnoprawnych, jak art. 67a § 1 O. p. odnoszący się do należności publicznoprawnych, tj. ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Z powyższych przepisów wynika zatem, że organ rozpatrując wniosek o udzielenie ulgi w zakresie spłaty zobowiązań z tytułu należności o których mowa w art. 60 pkt 1–6 u. f. p., obowiązany jest ocenić okoliczności i zgromadzony materiał dowodowy pod kątem wystąpienia ww. przesłanek "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". Kontrola legalności zaskarżonej decyzji sprowadza się do zbadania, czy organ prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny z punktu widzenia przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, wynikających z art. 67a § 1 O. p., których spełnienie warunkuje zastosowanie uznania administracyjnego. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie zarówno organ I instancji, jak również organ odwoławczy, dokonały analizy wystąpienia przesłanki ważnego interesu dłużnika i interesu publicznego. Natomiast błędne przytoczenie w uzasadnieniu decyzji treści art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, który to przepis w pkt 5 określa tożsamą przesłankę jak art. 67a § 1 O. p., nie wpłynęło na ograniczenie zakresu prowadzonego postępowania w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy.
Sąd podzielił wyrażony w uzasadnieniu decyzji organu pogląd, że ww. przesłanki decydujące o możliwości podjęcia decyzji w sprawie umorzenia należności publicznoprawnych muszą mieć charakter szczególny i niezależny od wnioskodawcy, jednocześnie stanowiąc zagrożenie jego egzystencji. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. W § 3 ust. 4 ww. umowy z dnia 18 stycznia 2012 r. o dofinansowanie projektu Strona zobowiązała się do stosowania Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL, co oznacza iż znane Jej były zasady rozliczania wydatków na realizację projektu. Wydatkowanie środków w ramach przedmiotowego projektu wymagało dostosowania się do znanych Stronie zasad dysponowania przyznanymi środkami. Jednocześnie w sprawie nie zaistniały żadne szczególne i wyjątkowe okoliczności, a sytuacja Skarżącej, nie jest efektem nagłych, losowych zdarzeń, lecz skutkiem błędnych decyzji i własnych działań. Ponadto z akt sprawy wynika, że sytuacja finansowa Strony pozwala na uregulowanie przedmiotowej należności.
Następnie Sąd I instancji odwołał się do pojęcia "interesu publicznego", które winno być interpretowane w odniesieniu do wartości konstytucyjnych i przedstawił pogląd orzecznictwa dotyczący stosowania dyrektywy interesu publicznego.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia w sprawie przepisów regulujących postępowanie dowodowe, w tym podnoszonych w skardze naruszeń art. 77 K.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślił, że to Strona występująca z żądaniem udzielenia ulgi powinna powołać dowody lub wnioskować o przeprowadzenie ich przez organ w celu wykazania, że zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi z uwagi na ważny interes podatnika lub interes publiczny. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, w toku którego zgromadzono materiał dowodowy wyczerpujący w zakresie okoliczności istotnych dla sprawy, a stan faktyczny został należycie ustalony. W toku postępowania, wszczętego na wniosek, organ wezwał Stronę do przedłożenia dokumentów przedstawiających aktualną sytuację majątkową i finansową Spółki. Po dokonaniu analizy bilansów, rachunku zysków i strat, wykazu czynnych rachunków bankowych, wykazu majątku z wyceną jego składników organ uznał, a Sąd podzielił to stanowisko, iż Strona posiada płynność finansową umożliwiającą zapłatę należności. Organ zasadnie stwierdził również, iż w sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego.
A. sp.z o.o. zaskarżyło wyrok w całości domagając się jego uchylenia a także uchylenia decyzji organów obu instancji i umorzenia postępowania oraz zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi strona zarzuciła:
1. Naruszenie prawa materialnego tj. przepisu art. 64 ust. 1 w zw. z art. 60 pkt 6 i art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych - poprzez jego nie zastosowanie,
2. Naruszenie prawa materialnego tj. przepisu art. 67 a Ordynacji podatkowej - poprzez jego nieuwzględnienie i nie zastosowanie wobec okoliczności przedstawionych przez skarżącą przy zaistnieniu przesłanek, o których mowa w ustawie,
3. Naruszenie prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks Postępowania Administracyjnego - poprzez wydanie decyzji bez dokonania wszechstronnego zbadania sprawy oraz w oparciu o ustalenia faktyczne niezgodne z rzeczywistością.
Szczegółową argumentację na poparcie postawionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów, przedstawiono w jej uzasadnieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach określonych w art. 174 pkt p.p.s.a., a mianowicie na podstawie naruszenia prawa materialnego tj. art. 64 ust. 1 w zw. z art. 60 pkt 6 i art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych - poprzez jego nie zastosowanie oraz art. 67 a Ordynacji podatkowej - poprzez jego nieuwzględnienie i nie zastosowanie wobec okoliczności przedstawionych przez skarżącą przy zaistnieniu przesłanek, o których mowa w ustawie a także naruszenie prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 k.p.a. - poprzez wydanie decyzji bez dokonania wszechstronnego zbadania sprawy oraz w oparciu o ustalenia faktyczne niezgodne z rzeczywistością.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia określonego w pkt 3 petitum skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego stwierdzić należy, że prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. polega na wskazaniu konkretnych przepisów postępowania, które zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, jak również sposobu ich naruszenia. Skarga kasacyjna przysługuje od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego i jej zarzuty powinny się odnosić do tego wyroku oraz do przepisów regulujących postępowanie przed tym sądem, ewentualnie w powiązaniu z regulacjami dotyczącymi procedury administracyjnej mającej zastosowanie przed danym organem administracyjnym. Nadto o skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny. W świetle powyższych uwag stwierdzić trzeba, że zarzut nie spełnia tych wymogów. Tym samym autor skargi kasacyjnej wadliwie formułując zarzut skargi kasacyjnej, a następnie nie uzasadniając go w sposób prawidłowy, uniemożliwił jego merytoryczne rozpoznanie. Wskazać jedynie można, że autor skargi nie przedstawił argumentów podważających stanowisko organów i Sądu I instancji w zakresie wyniku analizy wystąpienia przesłanki ważnego interesu dłużnika i interesu publicznego. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że to Strona występująca z żądaniem udzielenia ulgi powinna powołać dowody lub wnioskować o przeprowadzenie ich przez organ w celu wykazania, że zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi z uwagi na ważny interes podatnika lub interes publiczny (por: wyrok NSA z 18 stycznia 2006 r., II FSK 405/05, wyrok NSA z 25 kwietnia 2008 r., II FSK 346/07).
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej poprzez ich niezastosowanie.
W myśl art. 64 ust. 1 u.f.p. w brzmieniu właściwym dla sprawy właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg, w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Stosownie do art. 60 pkt 6 tej ustawy środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego: należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności natomiast art. 61 ust. 1 ustawy określa właściwość organów do wydawania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60. Zatem przede wszystkim zarzut ten został postawiony w oderwaniu od prawidłowego stanowiska Sądu I instancji, że organ rozpatrując wniosek o udzielenie ulgi w zakresie spłaty zobowiązań z tytułu należności o których mowa w art. 60 pkt 1–6 u. f. p., obowiązany jest ocenić okoliczności i zgromadzony materiał dowodowy pod kątem wystąpienia przesłanek "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego "zaś kontrola legalności zaskarżonej decyzji sprowadza się do zbadania, czy organ prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny z punktu widzenia przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, wynikających z art. 67a § 1 O. p., których spełnienie warunkuje zastosowanie uznania administracyjnego.
Skoro zatem zaskarżona decyzja ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet w przypadku zaistnienia przesłanek umorzenia należności organ nie musi uwzględnić wniosku o umorzenie a orzekając w konkretnej sprawie organ może więc, a nie musi umorzyć należności, oceniając istnienie lub nieistnienie przesłanek umorzeniowych, a w wyniku dokonanej oceny wybiera konsekwencje prawne swoich ustaleń, to wobec braku skuteczności podnoszonego zarzutu naruszenia procedury, nie można uznać, że wybór ten nosi znamiona dowolności. Brak skutecznych zarzutów naruszenia przepisów postępowania skutkować musi uznaniem, że ustalony przez Sąd I instancji stan faktyczny jest prawidłowy, co oznacza, że wskazane w petitum skargi przepisy nie mogły być zastosowane.
Z kolei "ważny interes podatnika" w rozumieniu art. 67a Ordynacji podatkowej to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podmiot zobowiązany nie jest w stanie uregulować zaległości. "Interes publiczny" to z kolei sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowych spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych. Ponadto przesłanki umorzenia (a więc ważny interes podatnika i interes publiczny) należy oceniać nie tylko w kontekście sytuacji majątkowej podatnika, lecz także z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej, a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność zapłaty. W stanie sprawy nie budziło wątpliwości, że przesłanki ważnego interesu dłużnika i interesu publicznego zostały prawidłowo rozważone przez organ, co zasadnie zaakceptował Sąd I instancji. Sąd podkreślił, że przesłanki decydujące o możliwości podjęcia decyzji w sprawie umorzenia należności publicznoprawnych muszą mieć charakter szczególny i niezależny od wnioskodawcy, jednocześnie stanowiąc zagrożenie jego egzystencji. Prawidłowe jest stanowisko Sądu, że w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Sąd odniósł się do postanowień umowy z dnia 18 stycznia 2012 r. (§ 3 ust. 4) o dofinansowanie projektu i wskazał, że skarżąca kasacyjnie zobowiązała się do stosowania Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL a zatem znane jej były zasady rozliczania wydatków na realizację projektu. Wydatkowanie środków w ramach przedmiotowego projektu wymagało dostosowania się do znanych Stronie zasad dysponowania przyznanymi środkami. Jednocześnie zaznaczył, z czym należy się zgodzić, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały żadne szczególne i wyjątkowe okoliczności, a sytuacja skarżącej, nie jest efektem nagłych, losowych zdarzeń, lecz skutkiem błędnych decyzji a tym samym własnych działań. Co istotne, dla oceny zasadności wniosku o umorzenie, ustalono na podstawie zebranych dowodów, że sytuacja finansowa skarżącej pozwala na uregulowanie przedmiotowej należności.
W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, że zarzuty naruszenia prawa materialnego (pkt 1 i 2 petitum) nie zasługują na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu należny jest z tytułu udziału w rozprawie przed NSA pełnomocnika profesjonalnego, który nie reprezentował organu na etapie postępowania przed Sądem I instancji, co uzasadniało zasądzenie kosztów w wysokości 75% stawki minimalnej – 480 zł., co dało kwotę 360 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło