IV SA/Po 117/19

WyrokWSA w Poznaniu2019-03-20

Skład orzekający: Donata Starosta, Tomasz Grossmann, Maria Grzymisławska-Cybulska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. Stwierdzenie nieważności może dotyczyć wyłącznie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. W sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego dotyczy postanowienia niezaskarżalnego, organ powinien odmówić wszczęcia postępowania, nawet jeśli uzasadnienie tej odmowy jest wadliwe.
Stan faktyczny
H. W. wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy T. P. z dnia [...] grudnia 2013 r. o zwolnieniu inwestora z obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. dwukrotnie odmówiło wszczęcia postępowania w tej sprawie, uznając, że H. W. nie posiada statusu strony. WSA w Poznaniu oddalił skargę, jednak wyrok został uchylony przez NSA z powodu niewłaściwej oceny statusu strony. WSA ponownie rozpoznając sprawę, stwierdził, że choć brak statusu strony nie był oczywisty, to odmowa wszczęcia postępowania była zasadna z innej przyczyny – postanowienie Wójta nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia, a zatem nie mogło być przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi H. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia o zwolnieniu inwestora z obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oddala skargę w całości Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy T. P. z dnia [...] grudnia 2013 r. znak [...] w przedmiocie zwolnienia inwestora z obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Powyższe postanowienia wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. znak [...] (dalej postanowienie z [...] grudnia 2013 r.) wydanym na podstawie art. 64 ust. 1 i art. 65 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska (Dz.U. z 2008 r. nr 199, poz. 227 ze zm.) Wójt Gminy T. P. (dalej: Wójt [...]) zwolnił inwestora: U. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia polegającego na zmianie układu komunikacyjnego w miejscowości S. (węzeł z [...]). Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. znak [...] Wójt [...] umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na zmianie układu komunikacyjnego w miejscowości S. - węzeł z [...] gmina T. P. (dalej: decyzja dnia [...] stycznia 2014 r.) wobec cofnięcia w dniu [...] grudnia 2013 r. wniosku o wydanie decyzji przez wnioskodawcę - inwestora U. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. Pismem z dnia [...] maja 2015 r. H. W. (dalej także: Skarżąca) wniosła o unieważnienie postanowienia z [...] grudnia 2013 r. oraz decyzji dnia [...] stycznia 2014 r.(k.43 akt adm.). W uzasadnieniu wskazano, że organ niezasadnie nie uznał H. W. za stronę postępowania pomimo, że jest ona właścicielką działki nr [...] położonej w S., na której m. in. miała powstać inwestycja zmiany układu komunikacyjnego. W piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. zaadresowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P H. W. złożyła oświadczenie, zgodnie z którym wycofała "wszystkie pisma i wnioski o uznanie ją za stronę przy wydawaniu decyzji Wójta Gminy T. P. i wznowienie postępowania dotyczącego decyzji Wójta Gminy T. P. z dnia [...] stycznia 2014 r." Zażądała unieważnienia decyzji z [...] stycznia 2014 r., jednocześnie podkreślając, że wydając postanowienie z [...] grudnia 2013 r., Wójt nie uznał jej za stronę (k.52 akt adm.). Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] (k.62 akt adm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P na podstawie art. 28, art. 61a § 1, art. 156 § 1, art. 158 § 1 w zw. z art. 157§ 1 i 2 k.p.a. odmówiło wszczęcia na wniosek H. W. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] grudnia 2013 r. W uzasadnieniu Kolegium podkreśliło, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym. W związku z tym przesłanki stwierdzenia nieważności zostały przez ustawodawcę ściśle określone. Dalej organ przywołał treść art. 61a § 1 k.p.a., z którego wynika, kiedy organ odmawia wszczęcia postępowania. Wskazano, że kwestią wstępną było to, czy H. W. jest legitymowana do wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] grudnia 2013 r. Zdaniem Kolegium Skarżąca nie posiada takiej legitymacji, ponieważ nie jest stroną postępowania. Wskazano, że za stronę w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach mogą być uznane tylko te osoby, których nieruchomości są objęte danym przedsięwzięciem, albo przylegają do terenu, na którym ma być realizowane planowane przedsięwzięcie. Przy czym właściciele (użytkownicy wieczyści) tych nieruchomości mogą zostać uznani za strony postępowania tylko wtedy, gdy posiadają interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. W związku z tym, wskazano, że H. W. nie może zostać uznana za stronę, ponieważ – jak zauważyło Kolegium - na chwilę obecną nie jest właścicielem działki nr [...] w S.. Wskazano, że w księdze wieczystej nr [...] co prawda nadal figuruje ona jako właściciel, jednakże wpisano w niej zawiadomienie o zmianie właściciela nieruchomości i ostrzeżenie o niezgodności treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym. Ostrzeżenie wyłącza rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. Podkreślono, że w chwili obecnej w sądzie powszechnym toczy się postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej ze stanem prawnym. W ewidencji gruntów i budynków jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa. Powyższe, jak zaakcentowano, wynika z decyzji podziałowej Wójta [...] z dnia [...] lipca 2004 r., która nie została wzruszona. Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się H. W., która, zastępowana przez fachowego pełnomocnika, wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (k.46 akt adm.). W uzasadnieniu wskazano, że Skarżąca winna być uznana za stronę postępowania zakończonego decyzją z [...] stycznia 2014 r. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie (k.57 akt adm.). W uzasadnieniu postanowienia powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] października 2015 r. . W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu H. W. zastępowana przez tego samego zawodowego pełnomocnika wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Pełnomocnik sformułował takie same zarzuty jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że ustawa z dnia [...] października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U.2016.353 ze zm., dalej u.i.ś.) nie określa kręgu podmiotów będących stronami postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Wobec tego znajduje tu zastosowanie ogólna zasada wyrażona w art. 28 k.p.a., zgodnie z którą stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Skarżąca podkreśliła, że inwestycja polegająca na zmianie układu komunikacyjnego w miejscowości S. (węzeł [...]), gmina T. P., była planowana również na działce [...], której prawo własności przysługiwało Skarżącej i w ocenie Skarżącej nadal jej przysługuje. Skarżąca podkreśliła, że dla wnioskującego o wydanie decyzji środowiskowej, uzyskanie tej decyzji jest warunkiem dopuszczalności przeprowadzenia kolejnych etapów procesu inwestycyjnego (art. 72 ust. 1 w zw. z ust. 2 u.i.ś.). Decyzja określająca warunki, o których mowa w art. 82 ust. 1 u.i.ś. niewątpliwie wpływa na wykonywanie prawa własności, użytkowania wieczystego działki, na której ma być realizowane przedsięwzięcie, przed podmiot dysponujący tym prawem. Może też wpływać na wykonywanie tego prawa przez właścicieli działek sąsiednich. W związku z tym, że Skarżąca powinna być stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, tym bardziej powinna być stroną postępowania nadzwyczajnego w sprawie stwierdzenia nieważności - postanowienia - dotyczącego zwolnienia inwestora z obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Skarżąca przyznała, że księga wieczysta o numerze [...] została co prawda zamknięta, zaś prawo własności działki [...] w S. jest wpisane na rzecz Skarbu Państwa – Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (księga wieczysta o numerze [...]), jednakże wpis ten jest nieprawomocny i został zaskarżony przez Skarżącą apelacją. Podniesiono, że postanowienie z dnia [...] lutego 2016 r. pomija także fakt, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. wydanym przez Sąd Rejonowy P. – S. M. w P., Wydział V Ksiąg Wieczystych (sygn. akt: [...]) oddalono wniosek Gminy T. P. o wpis w księdze wieczystej o numerze [...] prawa własności Gminy T. P. na podstawie decyzji podziałowej. Nadto zdaniem Skarżącej Kolegium nie wyjaśniło prawidłowo podstawy prawnej i podstawy faktycznej postanowienia. W szczególności zaś organ nie podjął działań w celu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 19 października 2016 r. sygn. IV SA/Po 408/16 oddalił skargę H. W. w całości. Jednakże na skutek złożonej przez nią skargi kasacyjnej wyrok ten został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 grudnia 2018 r. sygn. II OSK 117/17, a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. W wyroku NSA wskazano, że ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji będzie zobowiązany dokonać oceny, czy odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy T. P. z [...] grudnia 2013 r. była dopuszczalna, a zatem czy brak statusu strony postępowania Skarżącej był w tej sprawie oczywisty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że dokonując powtórnej oceny legalności postanowienia, na skutek uchylenia wyroku Sądu I instancji przez Naczelny Sąd Administracyjny należy uwzględnić art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018, poz. 1302 – dalej jako: ppsa) stanowiący, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak podkreślono w orzecznictwie, wynikająca z tego przepisu zasada związania sądu, któremu sprawa została przekazana do rozpoznania, wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, odnosi się - wyłącznie do zakresu kontroli - tego Sądu wyznaczonego granicami skargi kasacyjnej stosownie do art. 183 § 1 ppsa. Wyrażona w art. 134 § 1 ppsa zasada niezwiązania sądu granicami skargi, oznaczająca nakaz dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, nawet gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony doznaje, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez sąd pierwszej instancji, ograniczenia w zakresie wynikającym z art. 190 ppsa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przesądzone są zatem te kwestie materialnoprawne i procesowe - co do których wypowiedział się - Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku kasacyjnym, przez dokonanie samodzielnej oceny lub wyraźne zaaprobowanie stanowiska sądu pierwszej instancji. Uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny w całości wyroku sądu pierwszej instancji oznacza, że odżywa skarga na akt ostateczny w zakresie, w jakim Sąd ten nie odniósł się do kwestii materialnoprawnych związanych z daną sprawą, a ocena zastosowania przez organ tych regulacji lub dokonania ich wykładni ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli zatem Sąd II instancji uchylił w całości pierwotny wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, to Sąd ten ma obowiązek rozpoznać ją w całości uwzględniając ocenę prawną wyrażoną przez Sąd kasacyjny we wskazanym zakresie (wyrok NSA z dnia 14 maja 2015 r., II FSK 68/14, dostępny na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl). Przystępując do merytorycznej oceny złożonej skargi należy zauważyć, że sprawa niniejsza była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 19 października 2016 r. sygn. IV SA/Po 408/16 oddalił skargę H. W. w całości. Jednakże na skutek złożonej przez nią skargi kasacyjnej wyrok ten został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 grudnia 2018 r. sygn. II OSK 117/17, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu. Rozpoznając sprawę ponownie należało uwzględnić zatem ocenę prawną zawartą w wyroku NSA, z tym jednak zastrzeżeniem, że w niniejszej sprawie przesądzone zostały tylko te kwestie materialnoprawne i procesowe - co do których wypowiedział się - Naczelny Sąd Administracyjny, wywołany zarzutami skargi kasacyjnej. Stosując się zatem do tej oceny prawnej należy wskazać, że związany zarzutami skargi kasacyjnej – co szczególnie zaakcentowano na wstępie uzasadnienia wyroku z dnia 11 grudnia 2018 r. sygn. II OSK 117/17 - NSA zalecił Sądowi I instancji dokonać oceny czy w badanej sprawie odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności postanowienia była dopuszczalna. Obligatoryjnym elementem takiej oceny, co do zasady, jest ustalenie statusu wnioskodawcy jako strony postępowania. Ponieważ tej kwestii dotyczył zarzut skargi kasacyjnej NSA uwzględniając ją, nakazał zbadać przy ponownym rozpoznaniu sprawy czy brak statusu strony postępowania H. W. w postępowaniu zakończonym postanowieniem Wójta Gminy T. P. z [...] grudnia 2013 r. był oczywisty. Dokonując tej oceny należy wskazać, że jak wynika z akt sprawy H. W. wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy T. P. z [...] grudnia 2013 r. złożyła [...] maja 2015 r. Rozpoznające sprawę Kolegium z uwagi na brak statusu strony postępowania odmówiło wszczęcia tego postępowania postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., a następnie po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. utrzymało je w mocy. Nie ulega wątpliwości, że H. W. swój interes prawny we wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanego postanowienia wywodziła z przysługującego jej tytułu własności do dz. nr [...]. Wskazała ona na to jednoznacznie we wniosku o stwierdzenie nieważności (k.43 akt adm.). Jak ustalono w toku postępowania H. W. była właścicielką tej działki, dla której prowadzono księgę wieczystą nr [...] W ocenie Sądu sprawę niniejszą rozpoznającego, już analiza treści uzasadnień Kolegium wskazuje, że status H. W. jako strony postępowania nie był tak oczywisty, aby - z tej tylko przyczyny - odmówić jej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy T. P. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Należy, bowiem zauważyć, że Kolegium swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia poparło szeroką analizą stanu faktycznego z uwzględnieniem: treści księgi wieczystej nr [...], losów postępowania o uzgodnienie księgi wieczystej, wpisu do ewidencji gruntów, dokonanego ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej. Już ten fakt, że Kolegium zmuszone było prowadzić postępowanie wyjaśniające w celu zbadania czy H. W. przysługuje interes prawny w badanej sprawie powoduje, że nie można mówić o oczywistym braku przymiotu strony w tym postępowaniu. A tylko oczywisty brak przymiotu strony uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania. Jednoznacznie wskazał na to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku uchylającym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2016 r. sygn. IV SA/Po 408/16. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dopuszczalność odmowy wszczęcia postępowania ( z przyczyn podmiotowych) na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 20160 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016, poz. 23 – obecnie: Dz.U. z 2018, poz. 2096 – dalej jako: k.p.a.) została ograniczona do sytuacji oczywistego braku przymiotu strony, a nie sytuacji, gdy ocena tej kwestii wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W okolicznościach badanej sprawy nie ulega wątpliwości, że ocena statusu H. W. wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Nie może zatem budzić również wątpliwości fakt, że status H. W. jako strony postępowania nie był tak oczywisty, aby - z tej tylko przyczyny - odmówić jej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy T. [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Badając jednak sprawę ponownie niezwiązany zarzutami skargi Sąd dostrzegł okoliczność, co do której nie wypowiedziało się doatąd ani Kolegium, ani Sąd I instancji i nie mógł uczynić tego związany zarzutami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny. Zauważyć bowiem, iż zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania organ administracji publicznej wydaje gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną "lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Zatem organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wtedy, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione do organu administracji publicznej, 2) żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub "postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn". Okoliczności "innej uzasadnionej przyczyny" nie zostały skonkretyzowane w k.p.a. Przyjęte jest, że są to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego. W praktyce wskazuje się, że art. 61a § 1 k.p.a. znajduje zastosowanie, np. gdy sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji, ponieważ ma charakter cywilnoprawny lub uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa albo brak jest przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji. Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że zadaniem organu administracji na tym etapie jest wyłącznie zbadanie przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GSK 347/11, LEX nr 1219023). Taką przeszkodę, w ramach przyjęcia innej uzasadnionej przyczyny, do odmowy wszczęcia postępowania stanowi również żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego wobec niezaskarżalnego postanowienia wydanego w toku postępowania administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 126 k.p.a., który stanowi odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów odnoszących się do decyzji jak i trybów nadzwyczajnych, przyjęto, iż do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do "postanowień, od których przysługuje zażalenie", oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów art. 145-152 oraz art. 156-159 do – "postanowień, na które przysługuje zażalenie" - oznacza dopuszczalność wznowienia postępowania w sprawach zakończonych takimi postanowieniami oraz stwierdzenia ich nieważności. Tym samym nie można domagać się wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania, jak i stwierdzenia nieważności postanowienia na które nie służy zażalenie. Przypomnieć jedynie w tym miejscu należy, że postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji (art. 142 k.p.a.). Zatem z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 126 k.p.a. stwierdzenie nieważności może dotyczyć postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Jeżeli zatem akt objęty żądaniem stwierdzenia nieważności nie jest decyzją, ani zaskarżalnym postanowieniem, to nie można wobec niego wszcząć i przeprowadzić postępowania w trybie art. 156 k.p.a. Gdy żądanie wszczęcia takiego postępowania wpłynie do organu, jest on zobowiązany do odmowy jego wszczęcia na podstawie właśnie art. 61a § 1 k.p.a. I z takim właśnie przypadkiem mamy do czynienia w tej sprawie. W konsekwencji, należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie Kolegium pomimo wadliwego uzasadnienia odpowiada prawu z przyczyn, które Sąd rozpoznający sprawę po raz drugi, dostrzegł z urzędu, a która to kwestia z uwagi na związanie zarzutami skargi kasacyjnej nie była przedmiotem badania przez NSA. Jak wskazano powyżej nie można domagać się wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia na które nie służy zażalenie. Tymczasem H. W. zainicjowała postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy T. P. z dnia [...] grudnia 2013 r. znak [...] Postanowienie to znajdujące się w aktach administracyjnych (k.23 akt adm.). Wójt Gminy T. P. w dniu [...] grudnia 2013 r. postanowienie znak [...] wydał na podstawie art. 63 ust.2, art. 64 ust. 1, art. 65 ustawy z dnia 03 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie , udziel społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2008, nr 199, poz.1227 ze zm.0 oraz art. 123 ust 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. odeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013, poz. 267). Postanowieniem tym Wójt Gminy T. P. zwolnił inwestora z obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla inwestycji polegającej na zmianie układu komunikacyjnego w miejscowości S. (węzeł z [...]). Zgodnie z art. 65 ust. 2 ustawy z 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie możliwość wniesienia zażalenia została ograniczona przez ustawodawcę wyłącznie do postanowień, w których stwierdza się obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Natomiast już przy niestwierdzeniu przez organ administracyjny takiej potrzeby - wniesienie zażalenia jest niedopuszczalne. W okolicznościach badanej sprawy inwestora zwolniono z obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i zgodnie z obowiązującym prawem, pod postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. zawarto pouczenie, że "na niniejsze postanowienie nie przysługuje zażalenie" (k. 23 akt adm.). Fakt, że jeżeli właściwy organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, to na postanowienie wydane na podstawie art. 63 ust. 2 ustawy środowiskowej, zażalenie nie przysługuje, pozostaje bezsporny zarówno w judykaturze, jak i doktrynie (por. wyrok NSA z dnia 06 maja 2014 r. sygn. II OSK 2904/12). Ze względu na art. 126 k.p.a. stwierdzenie nieważności może dotyczyć wyłącznie postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Jeżeli zatem akt objęty żądaniem stwierdzenia nieważności nie jest decyzją, ani zaskarżalnym postanowieniem (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie), to nie można wobec niego wszcząć i przeprowadzić postępowania w trybie art. 156 k.p.a. Gdy żądanie wszczęcia takiego postępowania wpłynie do organu, jest on zobowiązany do odmowy jego wszczęcia na podstawie właśnie art. 61a § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2018 r. sygn. II OSK 1873/16). Skoro, w okolicznościach badanej sprawy H. W. wniosła o stwierdzenie nieważności niezaskarżalnego postanowienia, to jedynym zgodnym z prawem rozstrzygnięciem jakie mogło zostać wydane przez Kolegium była odmowa wszczęcia postępowania w tej sprawie. Nie ulega wątpliwości, że w okolicznościach badanej sprawy uczyniono to z wadliwym uzasadnieniem. Niemniej jest to uchybienie, które pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Wobec powyższego, ponieważ Sąd nie dostrzegł takich wad zaskarżonego postanowienia, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji uzasadniałyby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego, na podstawie art. 151 ppsa, orzeczono, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło