I SA/Wa 1535/18
WyrokWSA w Warszawie2019-04-11
Skład orzekający: Gabriela Nowak, Jolanta Dargas, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie będące osobą prawną może ubiegać się o ujawnienie w rejestrze wybranej formy rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP, jeśli jego poprzedniczka prawna częściowo zrealizowała to prawo?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP przysługuje wyłącznie osobom fizycznym. Stowarzyszenie, jako osoba prawna, nie może być stroną postępowania w tym zakresie, nawet jeśli jego poprzedniczka prawna częściowo zrealizowała to prawo. W przypadku częściowej realizacji prawa do rekompensaty, konieczne jest złożenie nowego wniosku zgodnie z obowiązującymi przepisami, a nie jedynie ujawnienie w rejestrze.Stan faktyczny
Stowarzyszenie Hospicjum im. Św. Siostry Faustyny w S. wniosło skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą ujawnienia w rejestrze wybranej formy rekompensaty za mienie pozostawione przez J. K. poza granicami RP. Poprzedniczka prawna Stowarzyszenia, K. K., częściowo zrealizowała prawo do rekompensaty nabywając nieruchomość. Stowarzyszenie, jako następca prawny, domagało się ujawnienia pozostałej części rekompensaty w formie świadczenia pieniężnego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), Protokolant starszy specjalista Dorota Stromecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia Hospicjum im. Św. Siostry Faustyny w S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ujawnienia w rejestrze wybranej formy rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP oddala skargę
I SA/Wa 1535/18 U Z A S A D N I E N I E
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia Hospicjum im. Św. Siostry Faustyny w S., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] odmawiającą ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. K. nieruchomości w miejscowości U., powiat w., województwo [...].
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
K. K., następczyni prawna właściciela pozostawionej nieruchomości J. K. (prawomocne postanowienie Sądu Powiatowego w S. z dnia 28 czerwca 1974 r. sygn. akt [...]) na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1980 r. rep. [...] Nr [...] nabyła od Skarbu Państwa w ramach realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nieruchomość położoną w S. przy ul. [...].
K. K. w dniu [...] lutego 2002 r. złożyła wniosek o wydanie decyzji o zaliczeniu wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego, oświadczając przy tym, że częściowo wykorzystała rekompensatę nabywając mieszkanie przy ul. [...] w S.
Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] potwierdził K. K. uprawnienie do zaliczenia niewykorzystanej części rekompensaty ustalając, że różnica pomiędzy wartością nieruchomości pozostawionych w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa polskiego - stanowiących nieruchomość zabudowaną położoną w U., powiat w., województwo [...] - przez właściciela J. K., a wartością nieruchomości otrzymanej w ramach rekompensaty przez osobę uprawnioną – K. K. wyniosła [...] zł.
Spadek po K. K. nabyło Stowarzyszenie Hospicjum im. Św. Siostry Faustyny w S. w całości (postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia 2 lutego 2004 r. sygn. akt I NS [...]).
Stowarzyszenie w dniu [...] maja 2006 r. złożyło do Wojewody [...] wniosek o uznanie prawa Stowarzyszenia do realizacji pozostałej części rekompensaty w kwocie [...]zł należnej K. K. na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2002 r. Następnie pismem z dnia [...] grudnia 2006 r. wystąpiło z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze prawa do rekompensaty w formie świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu bankowego na wskazany rachunek bankowy.
Wojewoda [...] w dniu [...] października 2013 r. dokonał na decyzji z dnia [...] kwietnia 2002 r. adnotacji o wysokości prawa do rekompensaty zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu [...] maja 2014 r. Wojewoda dokonał na w/w decyzji kolejnej adnotacji o anulowaniu adnotacji z [...] października 2013 r. z uzasadnieniem, że "nie podlega ujawnieniu w rejestrze".
Stowarzyszenie pismem z dnia [...] października 2013 r. wniosło o zmianę adnotacji z dnia [...] października 2013 r., a następnie w dniu [...] grudnia 2013 r. skargę na odmowę wypłaty kwoty [...] zł ustalonej w decyzji z dnia [...] kwietnia 2002 r.
Wojewoda [...], po wszczęciu postępowania, decyzją z dnia [...] maja 2014 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2014 r., umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Organy uznały, że skoro K. K. zrealizowała częściowo prawo do rekompensaty poprzez nabycie nieruchomości lokalowej wraz z prawem użytkowania wieczystego działki gruntu, to w sprawie nie jest możliwe zastosowanie trybu z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. W sytuacji uprzedniej częściowej realizacji prawa do rekompensaty, aby uzyskać rekompensatę należy złożyć nowy wniosek zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy. Podkreślono jednocześnie, że brak było podstaw prawnych do wydania decyzji odmawiającej ujawnienia w rejestrze wojewódzkim formy realizacji prawa do rekompensaty, bowiem czynność, jaką jest ujawnienie przez wojewodę w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty ma charakter czynności materialno-technicznej.
Powyższe decyzje zostały uchylone przez WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 20 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2896/14. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że odmowa wpisu do rejestru, o którym mowa w art. 19 ust. 1, nie wymaga formy decyzji administracyjnej.
Skarga kasacyjna na powyższy wyrok została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 2121/15.
W tej sytuacji Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., działając na podstawie art. 6 ust. 3 w związku z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, odmówił ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. K. opisanej wyżej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że z powodu stwierdzonej częściowej realizacji rekompensaty, nie ma możliwości ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. Aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. przewiduje możliwość ujawnienia w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust 1, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty w stosunku do osób posiadających decyzje lub zaświadczenia wydane na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów jedynie w sytuacji, w której osoby uprawnione posiadające w/w decyzje lub zaświadczenia nie zrealizowały prawa do rekompensaty. Nie ma zatem możliwości zrealizowania w/w decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] kwietnia 2002 r. na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.
Stowarzyszenie Hospicjum im. Św. Siostry Faustyny w S. wniosło odwołanie od powyższej decyzji.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznając sprawę uznał, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa.
Organ odwoławczy przytoczył treść art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i podkreślił, że w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji nie mógł zastosować procedury określonej w powołanym przepisie z uwagi na fakt, że poprzedniczka prawna Stowarzyszenia dokonała częściowej realizacji prawa do rekompensaty.
Minister powołał art. 6 ust. 3 oraz art. 7 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i zaznaczył, że zgodnie z ich treścią organ pierwszej instancji po dokonaniu ustaleń, czy obecna strona jak i jej poprzednicy prawni spełnili wymogi określone w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, powinien wezwać stronę postępowania do przedłożenia operatów szacunkowych nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i nieruchomości nabytej w ramach realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2011/13).
Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma jednak przede wszystkim okoliczność, że stroną postępowania nie jest osoba fizyczna, a osoba prawna, tj. Stowarzyszenie Hospicjum im. Św. Siostry Faustyny w S. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. stroną postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP mogą być jedynie osoby fizyczne, co potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne (wyrok NSA z dnia 5 października 2017 r. sygn. akt I OSK 734/17).
Tym samym - w ocenie Ministra - organ pierwszej instancji nie mógł, z uwagi na fakt, że obecna strona postępowania jest osobą prawną, skorzystać z procedury wskazanej w art. 7 ust. 1 pkt 4 i art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., bowiem rażąco naruszyłby wówczas art. 2 tej ustawy.
Minister zaznaczył ponadto, że zainicjowane przez stronę postępowanie o ujawnienie w rejestrze decyzji z dnia 16 kwietnia 2002 r. odbywa się na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., która weszła w życie w dniu 7 października 2005 r. Niezrozumiałym jest zatem powoływanie się pełnomocnika strony na przepisy już nieobowiązujące, na podstawie których została wydana w/w decyzja z dnia 16 kwietnia 2002 r. Organ wskazał, że zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Wobec powyższego również wszelkie wnioski dotyczące decyzji wydanych na podstawie przepisów odrębnych, w tym przypadku decyzji z dnia 16 kwietnia 2002 r., są rozpatrywane na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Ponadto przepisy dotyczące potwierdzenia prawa do rekompensaty, zarówno przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., jak po jej wejściu w życie, dotyczyły jedynie osób fizycznych. Zarzuty strony, która jest osobą prawną, w świetle w/w faktu są więc nieuzasadnione.
W świetle powyższego, mając na uwadze, że Stowarzyszenie Hospicjum im. Św. Siostry Faustyny w S. jest osobą prawną, a także to, że poprzedniczka prawna strony dokonała częściowej realizacji prawa do rekompensaty, organ odwoławczy uznał, że Wojewoda [...] prawidłowo odmówił ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. K. nieruchomości poza obecnymi granicami RP.
Stowarzyszenie Hospicjum im. Św. Siostry Faustyny w S. wniosło skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 28 kpa w związku z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że skarżąca nie może być stroną postępowania o realizację prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP na podstawie art. 7 ust. 3 albo art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. z uwagi na to, że nie jest osobą fizyczną;
b) art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez jego błędne niezastosowanie i nieuznanie decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] kwietnia 2002 r. za decyzję potwierdzającą prawo do rekompensaty, wydaną na podstawie odrębnych przepisów w rozumieniu art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.;
c) art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez jego błędne niezastosowanie w sprawie i uznanie, że poprzedniczka prawna skarżącej zrealizowała częściowo prawo do rekompensaty w sytuacji, gdy K. K. uzyskała nieruchomość jeszcze przed wydaniem decyzji o potwierdzeniu prawa rekompensaty,
d) art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że istniejące na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 maja 1970 r. "prawo zaliczenia" stanowiło odpowiednik "prawa rekompensaty" w rozumieniu art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości, a także o zasadzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;
Sądy Administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawa prawną.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.
Podkreślenia na wstępie wymaga, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Stosownie zaś do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zapadły z poszanowaniem wskazanych wyżej przepisów prawa oraz wskazań , co do dalszego postępowania zawartych w wyrokach NSA z dnia 18 maja 2017r. sygn. I OSK 2121/15 oraz WSA w Warszawie z dnia 20 marca 2015 r. sygn. I SA/Wa 2896/14 .
Kierując się wyżej wymienionymi orzeczeniami organy respektowały w szczególności ostateczne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że intencją Skarżącego Stowarzyszenia jest ujawnienie w rejestrze o którym mowa w art.19 ust.1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty wynikającej z decyzji Prezydenta miasta S. z dnia [...] kwietnia 2002r. oraz , że odmowa wpisu do rejestru o którym mowa w art.19 ust.1 tej ustawy, powinna być dokonana w drodze wydania decyzji, ponieważ rozstrzygnięcie to spełnia wszystkie przesłanki warunkujące uznanie go za decyzję administracyjną.
Sąd podziela stanowisko Wojewody [...] i Ministra Skarbu Państwa co do tego, że w sytuacji, gdy K. K. częściowo zrealizowała przysługujące jej prawo do rekompensaty w ramach zakupienia przez nią od Skarbu Państwa mieszkania w S., zlokalizowanego przy ul. [...] , wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu, uznać należy, iż w sprawie niniejszej nie mają zastosowania przepisy art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej . Przepisy te bowiem normują sytuację osób, które legitymują się dokumentem ( zaświadczeniem lub decyzją) potwierdzającym prawo do rekompensaty wydanym na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, a prawo to w ogóle nie zostało zrealizowane. Zatem tylko te osoby uprawnione są do złożenia wniosku o ujawnienie w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. Uprawnieniu tych osób odpowiada zaś obowiązek organu ujawnienia w rejestrze tylko wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, skoro prawo to zostało już wcześniej ustalone. W takim przypadku organ dokonuje czynności materialnotechnicznej (ujawnienia w rejestrze) wskazanej we wniosku formy realizacji prawa, niejako automatycznie, bez potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego obejmującego ustalenie uprawnionego, wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami RP, wartości nabytego mienia. W dalszej kolejności organ wylicza wysokość rekompensaty zgodnie z art. 13 ustawy i dokonuje czynności materialnotechnicznej zamieszczenia na decyzji lub zaświadczenie adnotacji wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty i wysokości rekompensaty (art. 7 ust. 4 ustawy).
W przypadku częściowej realizacji prawa do rekompensaty jak ma to miejsce w niniejszej sprawie brak jest uprawnienia do ujawnienia w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty w trybie art. 7 ust. 3 ustawy.
Ze znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy dokumentów wynika, że K. K. – następczyni prawna właściciela pozostawionej poza granicami RP nieruchomości- J. K. , w dniu [...] wystąpiła z wnioskiem o wydanie decyzji o zaliczeniu nieruchomości pozostawionej przez jej ojca, poza granicami obecnymi RP oświadczając, że częściowo wykorzystała rekompensatę nabywając w ramach realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami RP - od Skarbu Państwa , na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] marca 1980r., nr [...] - mieszkanie położone w S. , przy ul. [...].
W wyniku rozpoznania tego wniosku Prezydent miasta S. wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2002r. ustalającą różnicę w wartości nieruchomości pozostawionej na dawnym terytorium Polski oraz nieruchomości nabytej przez wnioskodawczynię , na kwotę [...] zł., z jednoczesnym zaznaczeniem , że K. K. przysługuje prawo do zaliczenia niewykorzystanej części rekompensaty
Następcą prawnym K. K. jest skarżące w niniejszej sprawie Stowarzyszenie, które w dniu [...] złożyło wniosek o ujawnienie wyżej opisanej decyzji Prezydenta miasta S. z dnia [...] kwietnia 2002r., w rejestrze.
W takim przypadku strona może , zdaniem Sądu, jedynie złożyć wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 5 ust. 3 ustawy. Wówczas prowadzone jest postępowanie administracyjne mające na celu potwierdzenie prawa do rekompensaty w drodze decyzji z tym, że postępowanie to cechuje pewna odrębność w stosunku do postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty prowadzonego na podstawie przepisów ustawy w stosunku do osoby, która występuje z wnioskiem i nie legitymuje się żadną decyzją bądź zaświadczeniem wydanym na podstawie wcześniejszych przepisów. Osoba, która wcześniej zrealizowała prawo do rekompensaty (nawet częściowo) obowiązana jest do złożenia dokumentu urzędowego poświadczającego o nabyciu praw do mienia (art. 6 ust. 3 ustawy).
W decyzji organ obowiązany jest do ustalenia wysokości świadczenia pieniężnego (jeżeli strona wybrała tą formę realizacji prawa do rekompensaty) i ustalenia czy istnieje możliwość pomniejszenia wysokości zaliczonej kwoty oraz wysokości świadczenia pieniężnego (20% wartości pozostawionej nieruchomości) o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartości położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali (art. 13 ust. 2 i 3 ustawy).
Poza tym w decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty musi być zawarte wskazanie osoby, której potwierdza się prawo, zwaloryzowanej na dzień wydania decyzji wartości nieruchomości pozostawionej poza granicami RP i zwaloryzowanej na dzień wydania decyzji wartości nabytego prawa własności nieruchomości albo wartości nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartości położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, wysokość rekompensaty określonej zgodnie z art. 13, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty zgodnie z art. 13 ust. 1 (art. 8 ustawy). Po wydaniu decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty wojewoda zamieszcza w rejestrze m.in. dane jej dotyczące (art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy).
W niniejszej sprawie Skarżące Stowarzyszenie Hospicjum im. Św. siostry Faustyny w S. złożyło w dniu [...] maja 2006r. wniosek o uznanie prawa Stowarzyszenia do realizacji pozostałej części rekompensaty należnej K. K. w kwocie [...] zł., na podstawie decyzji Prezydenta S. z dnia [...] kwietnia 2002r.
W zwykłym toku postępowania strona Skarżąca powinna zostać poinformowana przez organ wojewódzki, że wobec częściowej realizacji prawa do rekompensaty może ubiegać się o jej pozostałą część składając stosowny wniosek wraz z wymaganymi dokumentami.
Jednakże decydujący dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest fakt, że będące testamentowym następcą prawnym K. K. Stowarzyszenie jest, w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa , osobą prawną.
Tymczasem treść art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej wskazuje jednoznacznie , że prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez obywatela polskiego nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. przysługuje osobom fizycznym. Trafnie przywołał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , wskazując wyrok NSA z dnia 5.10.2017r. sygn. I OSK 734/17 , że powyższe znajduje także potwierdzenie w genezie, charakterze i celu uregulowanego w ustawie uprawnienia.
Treść umów republikańskich o których mowa w art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy oraz umowy zawartej między Rzeczpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r., wskazanej w art. 1 ust. 1a ustawy , determinuje ocenę, że celem omawianego zobowiązania było udzielenie obywatelom polskim, którzy utracili swój majątek nieruchomy pomocy majątkowej o charakterze publicznym.
Prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie jest zatem wyrazem realizacji zobowiązań, jakie przyjęło na siebie państwo polskie przeszło 60 lat temu we wskazanych powyżej układach republikańskich.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 15 grudnia 2004 r. (K 2/04, LEX nr 140356) Trybunał Konstytucyjny podniósł, iż "przyrzeczona w umowach republikańskich kompensacja miała przede wszystkim cechy świadczenia "pomocowego" o charakterze w pierwszej kolejności socjalnym (a nie tylko odszkodowawczym), umożliwiającego obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej ponowny start życiowy po utracie mienia pozostawionego poza nowymi granicami państwa polskiego. Była, zgodnie z postanowieniami umów republikańskich, przeznaczona wyłącznie dla obywateli RP (wg stanu prawnego z dnia 1 września 1939 r.) narodowości polskiej i żydowskiej, którzy - decydując się na przesiedlenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w jej granicach po II wojnie światowej - manifestowali tym postępowaniem swą więź z państwem i narodem polskim. Wartość przyrzeczonej kompensacji miała być determinowana wartością ubezpieczeniową mienia nieruchomego (z wyjątkiem ziemi na terytorium Litewskiej SRR), pozostawionego przez przesiedlonych, a dla rolników - porównywalna do świadczeń w ramach reformy rolnej, zadekretowanej 6 września 1944 r." W konsekwencji, powołane prawo do rekompensaty nie obejmuje i nigdy nie miało obejmować wyrównania utraconych zysków z działalności prowadzonej na Kresach przez osoby zmuszone do ich opuszczenia. Do tego zaś musiałoby sprowadzać się, w ocenie Sądu, przyznanie rekompensaty osobie prawnej.
Wbrew zarzutom skargi, mając na uwadze treść przedłożonych do akt administracyjnych dokumentów brak jest, zdaniem Sądu , wątpliwości, że rekompensata należna poprzedniczce prawnej Skarżącego została częściowo zrealizowana na podstawie odrębnych przepisów w ramach realizacji prawa do rekompensaty, w rozumieniu art.6 ust.3 ustawy z dnia 8 lipca 2005r.
Niezależnie od zasadniczego powodu dokonanego przez Sąd rozstrzygnięcia , brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi w odniesieniu do zawartego w niej twierdzenia, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art.6 ust.3 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. , organ nie orzeka o prawie do rekompensaty , co do zasady, a jedynie prowadzi postępowanie podobne, które ma na celu ustalenie w jakiej wysokości przysługuje danej osobie niezrealizowane prawo do rekompensaty.
Twierdzenie , że Skarżące Stowarzyszenie nie ubiega się o potwierdzenie prawa do rekompensaty na podstawie art. 5 ust.1 cytowanej ustawy , a jedynie o przeliczenie tego prawa należnego jego poprzedniczce prawnej ,a zatem nie dotyczy go ograniczenie wynikające z treści art.2 ustawy z dnia 8 lipca 2005r., nie jest trafne.
Jak wspomniano wyżej osoby, które w ramach realizacji prawa zaliczenia uzyskały na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa lub takie nieruchomości nabyli ich poprzednicy prawni, aby uzyskać potwierdzenie prawa do rekompensaty zobowiązane były do złożenia wniosku o potwierdzenie tego prawa nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Wskazuje na to treść art. 6 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r. Z przepisów tych wynika, że do wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty należało dołączyć oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty (ust. 1 pkt 5 art. 6 ustawy) oraz dokumenty urzędowe potwierdzające nabycie nieruchomości od Skarbu Państwa w ramach realizacji prawa do rekompensaty na podstawie odrębnych przepisów. Tak więc osoby, które na podstawie odrębnych przepisów zrealizowały już częściowo prawo do rekompensaty albo zrealizowali to prawo częściowo ich poprzednicy prawni, aby uzyskać potwierdzenie prawa do rekompensaty obowiązane były do złożenia nowego wniosku, w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Wskazuje na to również treść art. 8 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że decyzja właściwego wojewody, potwierdzająca prawo do rekompensaty zawiera wskazanie zwaloryzowanej na dzień wydania tej decyzji wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, a w przypadku zrealizowania prawa do rekompensaty na podstawie odrębnych przepisów, również wskazanie zwaloryzowanej na dzień wydania decyzji wartości nabytego prawa własności nieruchomości albo wartości nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartości położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 55/12 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2010 r., sygn.. akt I SA/Wa 1932/09).
W nawiązaniu do zarzutów skargi wskazać także należy, że w ocenie Sądu regulacje zawarte w obecnie obowiązującej ustawie prowadzą do wniosku, że wszelkie uprzednio wydanie zaświadczenia lub decyzje w przedmiocie prawa do rekompensaty wydane w trybie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nie stoją na przeszkodzie do wydania nowej decyzji w trybie obecnie obowiązujących przepisów, przy uwzględnieniu zasad procedowania i wymogów przewidzianych w tej ustawie. Wobec zmiany stanu prawnego nie istnieje bowiem stan res iudicata i tym samym nie ma przeszkód do ponownego rozpoznania sprawy oraz do wydania nowego orzeczenia dotyczącego mienia zabużańskiego, jeśli zainteresowana strona złoży stosowny wniosek. Potencjalnie może okazać się także, że zaświadczenie lub decyzja nie obejmowało wszystkich nieruchomości pozostawionych poza granicami państwa polskiego. Tym samym , zdaniem Sądu , w przypadku częściowej realizacji rekompensaty - bez względu na to kiedy ona nastąpiła - konieczne jest ustalenie wartości zrealizowanego dotychczas prawa, z zachowaniem wymogów obecnie obowiązującej ustawy z 2005r.
W tej sytuacji zarzuty skargi należało uznać za chybione.
Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.
Nie zostały naruszone zasady ogólne postępowania administracyjnego wskazane w skardze.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło