IV SA/Wa 367/19
WyrokWSA w Warszawie2019-04-12
Skład orzekający: Katarzyna Golat
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, powołując się na dezaktualizację operatu szacunkowego, mimo wcześniejszego wyroku WSA nakazującego jego aktualizację?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, ponieważ operat szacunkowy, na którym oparto pierwotną decyzję, stał się z mocy prawa nieaktualny po upływie ustawowego terminu jego ważności, co uniemożliwiło jego aktualizację. Wcześniejszy wyrok WSA, nakazujący jedynie potwierdzenie aktualności operatu, nie mógł być zastosowany w sytuacji, gdy stan prawny uniemożliwił jego aktualizację.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ pierwszej instancji ustalił opłatę, jednak organ odwoławczy uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na nieaktualność operatu szacunkowego. Wcześniejszy wyrok WSA uchylił decyzję organu odwoławczego, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy i zwrócenie się do rzeczoznawcy o potwierdzenie aktualności operatu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ odwoławczy ponownie uchylił decyzję organu pierwszej instancji, tym razem stwierdzając, że operat jest już definitywnie nieaktualny i nie podlega aktualizacji. Strona wniosła sprzeciw od tej decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddala sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 kwietnia 2019 r. sprzeciwu T.W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oddala sprzeciw.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działające na podstawie art. 127 § 2, w zw. z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm.), określanej dalej jako K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania I. i T. W. od decyzji Zarządu Dzielnicy [...] Nr [...] z dnia [...] listopada 2016 r., znak: [...], o ustaleniu opłaty planistycznej w wysokości 84.074,40 zł i nałożeniu na I. i T. małż. W. solidarnego obowiązku jej uiszczenia, wobec zbycia aktem notarialnym rep. A. nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., nieruchomości gruntowej, stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], położonej przy ul. [...], w [...], na terenie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...], uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 17 marca 2016 r., znak: [...], Zarząd Dzielnicy [...] zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania wobec T. i I. W. w sprawie ustalenia opłaty planistycznej, w związku ze zbyciem aktem notarialnym rep. A. nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], położonej przy ul. [...], w Dzielnicy [...].
Zarząd Dzielnicy [...] decyzją z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] orzekł o ustaleniu opłaty planistycznej w wysokości 84.074,40 zł i nałożeniu na I. i T. małż. W. solidarnego obowiązku jej uiszczenia, wobec zbycia aktem notarialnym rep. A. nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., nieruchomości gruntowej, stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], na terenie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] w rejonie ulicy [...].
Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli I. i T. W.. Strony zarzuciły organowi pierwszej instancji błędne uznanie, że w okresie przed dniem 31 grudnia 2003 r. dla przedmiotowej nieruchomości nie było wydanej zgody na przeznaczenie gruntu na cele nieleśne. Wskazały, że w dniu 18 grudnia 1995 r. Minister Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, decyzją nr [...], wyraził zgodę na przeznaczenie pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne na działkach leśnych, gruntów leśnych ochronnych prywatnej własności o łącznej powierzchni 2,775 ha, położonych na terenie gminy [...], wchodzących w skład działki nr [...] z obrębu [...] (obecnie [...]), z ograniczeniem trwałego wylesienia do 20% powierzchni działek i obowiązkiem utrzymania drzewostanu na pozostałej powierzchni leśnej. Zdaniem stron nałożenie opłaty wynika z zaniedbań dzielnicy (wcześniej gminy) [...], która nie uchwaliła na czas planu miejscowego. Ponadto zdaniem stron, oszacowane w operacie szacunkowym wyceny wartości rynkowej, nie odpowiadają realiom rynkowym.
Decyzją z dnia [...] października 2017 r. znak: [...], Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Wyrokiem z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3401/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi T. W., uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] października 2017 r.
Rozpatrując ponownie sprawę Kolegium, odwołując się do znaczenia art. 153 P.p.s.a. wskazało, że w uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 156 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2204, ze zm.), określanej dalej jako u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy, od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n. Zgodnie zaś z art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 1509), do operatów szacunkowych, sporządzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy nadal wykorzystywanych do celu, dla którego zostały sporządzone, stosuje się przepisy dotychczasowe.
SKO zwróciło uwagę, że Sąd w wyroku o sygn. akt IV SA/Wa 3401/17 stwierdził, że w dacie orzekania przez organ odwoławczy operat nie był już aktualny, zaś organ nie zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego o potwierdzenie jego aktualności, zgodnie z wymogami art. 156 u.g.n. Tym samym w ocenie Sądu organ odwoławczy naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 K.p.a., zaś ponownie prowadząc postępowanie winien zwrócić się do rzeczoznawcy majątkowego o potwierdzenie aktualności operatu, a w zależności od wyników tego uzupełniającego postępowania dowodowego, wydać stosowne rozstrzygnięcie.
Dalej organ wywodził, że przepis art. 156 ust. 4 ustawy, został znowelizowany przez art. 1 pkt 26 lit. b) ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 1509). Stosownie do art. 4 ust. 5 ustawy zmieniającej do potwierdzenia aktualności operatów szacunkowych sporządzonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, dokonywanego po dniu jej wejścia w życie (tj. po dniu 1 września 2017 r.), stosuje się przepisy art. 156 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Do potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego dołącza się kopię dokumentu ubezpieczenia, o którym mowa w art. 175 ust. 4 ustawy zmienianej w art. 1, aktualnego na dzień tego potwierdzenia.
Stosownie do art. 156 ust. 4 w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n.
Z powyższych przepisów organ wywiódł, że operat szacunkowy może być zaktualizowany tylko raz, zaś aktualizacja operatu i wykorzystanie zaktualizowanego operatu musi nastąpić w okresie 12 miesięcy, od upływu terminu ważności operatu szacunkowego. Po upływie tego terminu operat nie może być już aktualizowany.
Operat został sporządzony w dniu 20 czerwca 2016 r., a zatem nie jest możliwe dokonanie jego aktualizacji. Wprawdzie w dacie wydania przez Sąd wyroku z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3401/17, przepis art. 156 ust. 4 mógł zostać zastosowany, to wyrok ten stał się prawomocny z dniem 31 lipca 2018 r., a zatem już w tej dacie nie było możliwe zaktualizowanie operatu, a tym samym nie może on stanowić dowodu. W tej okoliczności organ upatrywał przyczyny ponownego rozpatrzenia sprawy i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, co przesądza o konieczności zastosowania art. 138 § 2 K.p.a.
W sprzeciwie od decyzji z dnia 15 stycznia 2019 r. T. W. zarzucił naruszenie art. 138 § 2 K.p.a., w związku z art. 153 P.p.s.a., poprzez wydanie orzeczenia kasacyjnego, w sytuacji gdy w wydanym w niniejszej sprawie wyroku przez WSA w Warszawie z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3401/17, zawarto ocenę prawną i wskazano organowi II instancji dalszy sposób procedowania, zaś od daty wydania orzeczenia przez WSA nie nastąpiła zmiana przepisów prawa.
W uzasadnieniu sprzeciwu wskazano, że sprawa była już przedmiotem orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyrokiem z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3401/17 uchylił wyłącznie decyzję organu II instancji i wskazał organowi II instancji dalszy sposób procedowania, zaś od daty wydania orzeczenia przez WSA nie nastąpiła zmiana przepisów prawa.
Organ II instancji nie wykonał zaleceń, zawartych w wyroku WSA i naruszył art. 138 § 2 K.p.a. Argumentację, podnoszoną w zaskarżonej decyzji skarżący uznał za nieprawidłową, bowiem w powoływanym art. 156 u.g.n. istnieje zalecenie, iż operat po dokonanej aktualizacji ważny jest przez 12 miesięcy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sprzeciw nie jest zasadny.
Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja sprzeciwu od decyzji wprowadzona została do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.) ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) i obowiązuje od 1 czerwca 2017 r. Regulacja dotycząca sprzeciwu od decyzji, zawarta została w dziale III rozdziale 3 "a" P.p.s.a. (art. 64 a – 64 e).
W myśl art. 64 a P.p.s.a. sprzeciw przysługuje od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a, tj. od decyzji organu odwoławczego uchylającej w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Co więcej, zgodnie z art. 64b § 1 P.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Podkreślić także należy, że szczególną cechą odróżniającą sprzeciw od skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ograniczony zakres kontroli sądu dotyczący decyzji objętej sprzeciwem. Analiza przepisów Rozdziału 3a P.p.s.a. wskazuje, iż wprowadzenie instytucji sprzeciwu do procedury sądowoadministracyjnej, miało na celu uproszczenie postępowania przed sądami administracyjnymi i przyspieszenie kontroli sądowoadministracyjnej decyzji, o których mowa w art. 138 § 2 K.p.a., zwanych decyzjami kasacyjnymi. Zgodnie z treścią art. 64e P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, nie zaś, jak w przypadku skarg, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 P.p.s.a. Uwzględniając zatem sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. - art. 151a § 1 zd. 1 P.p.s.a. W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw - art. 151a § 2 P.p.s.a.
Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza zatem konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a zatem odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na zasadzie art. 138 § 2 K.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W myśl art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Treść tego przepisu oznacza, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne w przypadku, gdy zostaną spełnione określone w nim przesłanki. Po pierwsze, gdy organ stwierdzi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i po drugie, gdy uzna, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Użycie w przepisie przeciwstawnego spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą, niezbędne jest także dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" (por. wyrok NSA z 4 listopada 2014 r., sygn. II OSK 2279/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe rozważania prowadzą do akceptacji stanowiska organu.
W wydanym w sprawie wyroku WSA stwierdził, że zgodnie z art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. do operatów szacunkowych sporządzonych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej i w dniu wejścia w życie nadal wykorzystywanych do celu, dla którego zostały sporządzone, stosuje się przepisy dotychczasowe. Analiza złożonego w sprawie operatu i dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, że w dacie wydawania rozstrzygnięcia przez organ I instancji organ dysponował aktualnym operatem, który jako podstawowy dowód mógł zostać poddany ocenie i na jego podstawie można było określić wzrost wartości nieruchomości na skutek uchwalenia nowego miejscowego planu, a w konsekwencji ustalić należną opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Natomiast w dacie orzekania przez organ odwoławczy operat nie był już aktualny. Organ odwoławczy nie zwrócił się do rzeczoznawcy o potwierdzenie jego aktualności, zgodnie z wymogami art. 156 u.g.n.
Organ odwoławczy naruszył art. 7, 77 § 1 K.p.a., nie dokonując szczegółowej weryfikacji zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności aktualności sporządzonego operatu, czym doprowadził do naruszenia art. 156 ust. 3 u.g.n., ustalając opłatę z tytułu wzrostu wartości, przy braku materiału dowodowego, potwierdzającego wzrost wartości nieruchomości, w związku z uchwaleniem planu.
Powyższy fragment wyroku z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3401/17 odnosi się do zakwestionowanego przez Sąd sposobu działania organu i wyjaśnia przyczynę uchylenia przez WSA decyzji.
Nadto Sąd wskazał, że "przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien zwrócić się do rzeczoznawcy o potwierdzenie aktualności operatu, a w zależności od wyników tego uzupełniającego postępowania dowodowego, wydać stosowne rozstrzygnięcie w sprawie".
Jednak upływ terminu spowodował, że ex lege zdezaktualizowała się możliwość przedłużenia ważności operatu. Uzasadnienie wspomnianego wyroku nie zawiera zalecenia, contra legem, by organy nie respektowały wyekspirowania terminu, wynikającego z ustawy. Skoro zatem organy uwzględniły upływ ustawowego terminu, a brak było w wyroku mowy o tym, że termin ten nie obowiązuje w sprawie, to nie można zasadnie wysunąć wniosku, że organ naruszył art. 153 P.p.s.a.
Niewątpliwym jest, że w sprawie, na co słusznie zwróci uwagę organ, zastosowanie znajduje art. 4 ust. 5 tej ustawy, z którego wynika, że do potwierdzenia aktualności operatów szacunkowych, sporządzonych przed dniem 1 września 2017 r., dokonywanego po tym dniu stosuje się art. 156 ust. 4 w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Wobec tego w realiach rozpoznawanej sprawy sporządzone operaty szacunkowe były ważne przez okres 12 miesięcy od daty ich sporządzenia, a po potwierdzeniu ich aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego mogłyby być wykorzystywane do celu, dla którego zostały sporządzone jedynie przez okres kolejnych 12 miesięcy.
Ustawodawca ograniczył zatem możliwość aktualizowania operatów szacunkowych, wyraźnie stanowiąc, że w wyniku aktualizacji operat szacunkowy może być wykorzystywany tylko przez okres kolejnych 12 miesięcy, liczonych od dnia upływu 12 miesięcy od daty jego sporządzenia. W świetle powyższego to biegły decyduje o tym, czy sporządzony przez niego operat zachowuje aktualność, zaś datę ważności operatu wyznacza obowiązujący iuris cogentis przepis art. 156 ust. 4 u.g.n., wskazując że w wyniku aktualizacji operat może być wykorzystywany tylko przez okres kolejnych 12 miesięcy liczonych od dnia upływu okresu 12 miesięcy od daty jego sporządzenia. Termin ten jest więc liczony nie od daty potwierdzenia aktualności operatu, lecz od dnia upływu okresu 12 miesięcy od daty jego sporządzenia.
W rozpatrywanej sprawie wprawdzie w dacie wydania przez Sąd wyroku z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3401/17, przepis art. 156 ust. 4 mógł zostać zastosowany, to wyrok ten stał się prawomocny z dniem 31 lipca 2018 r., a zatem już w tej dacie nie było możliwe zaktualizowanie operatu. Operat został sporządzony w dniu 20 czerwca 2016 r., a zatem uwzględniając brzmienie art. 156 ust. 4 u.g.n. nie była możliwa jego aktualizacji w dacie wydania decyzji, chociaż w momencie wydania przez Sąd wyroku z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3401/17, było to dopuszczalne.
Mając na uwadze powyższe, zasadnie organ ocenił, że operat szacunkowy sporządzony w dniu 20 czerwca 2016 r. przez rzeczoznawcę majątkowego W. M. nie mógł stanowić dowodu w postępowaniu.
W konsekwencji w dacie orzekania przez organ odwoławczy w istocie nie istniała już możliwość potwierdzenia aktualności sporządzonego na poczet niniejszej sprawy operatu szacunkowego.
W judykaturze powszechnie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania (por. wyrok NSA z dnia 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97; wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/1999, nr 1, poz. 2; wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., III SA 3377/00; wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9-10, s. 199). W rozpatrywanej sprawie stan prawny uległ zmianie o tyle, że nie było już możliwości potwierdzenia aktualności operatu.
Dodatkowo Sąd wskazuje, że nie tylko wykładnia literalna, ale również celowościowa przemawia za takim rozwiązaniem.
Podkreślić bowiem należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się tezę o konieczności sporządzenia analizy urbanistycznej (jako instrumentu dodatkowego merytorycznego zbadania sprawy), która – tak jak operat szacunkowy w postępowaniu w przedmiocie opłaty planistycznej – stanowi główny dowód w postępowaniu w przedmiocie warunków zabudowy, w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego przed organem II instancji. Uzasadnia się to właśnie interesem strony postępowania w uregulowaniu swojej sytuacji prawnej, zwłaszcza w sytuacjach, gdy dane postępowanie trwa już kilka lat (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 3012/17; R. Sawuła, Glosa do wyroku NSA z dnia 8 listopada 2011 r., II OSK 1564/10, OSP 2013/4/41, s. 281).
W warunkach długo trwającego postępowania – które może naruszać standardy, wynikające z art. 12 § 1 i art. 35 § 1 i 2 K.p.a., obowiązkiem Kolegium było wykazanie się szczególną starannością w aspekcie rozpoznania merytorycznego sprawy. Również zatem, i z tego względu organ nie mógł "odstąpić" od wymogów prawa, sprowadzających się do konieczności zamówienia nowego operatu.
O zasadności przyjętego przez organ rozwiązania świadczy również brak możliwości dokonania merytorycznej oceny operatu przez organ, co przemawia za koniecznością sporządzenia nowego przez osobę, posiadającą specjalistyczną wiedzę w tym zakresie.
Podsumowując, Sąd uznał, że w realiach rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy nie dopuścił się naruszenia art. 138 § 2 K.p.a., albowiem wskazany przez niego powód powrotu sprawy do procedowania przez organ I instancji, znajduje odzwierciedlenie w przepisach prawa. Upływ terminu spowodował, że ex lege zdezaktualizowała się możliwość przedłużenia ważności operatu. Uzasadnienie wspomnianego wyroku nie zawiera zalecenia, contra legem, by organy nie respektowały wyekspirowania terminu.
Wobec tego, w braku podstaw do uznania, że doszło do naruszenia art. 138 § 2 K.p.a., sprzeciw należało oddalić, na podstawie art. 151 a § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło