II OSK 328/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 112/19 w sprawie ze skargi W. S. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 października 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 869/14 oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 112/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. S. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 października 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 869/14 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 października 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 869/14 oraz uchylił decyzję Nr ... M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 2 kwietnia 2014 r. i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W skardze kasacyjnej W. S. zaskarżyła powyższy wyrok w części dotyczącej orzeczenia w pkt 2 wyroku, wnosząc o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i orzeczenie co do istoty sprawy przez oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane przez jego niewłaściwe niezastosowanie, a który to przepis miał zastosowanie w niniejszej sprawie, z uwagi na wydanie przez PINB w Krakowie w dniu 19 października 2011 r. postanowienia znak: ..., w którym to postanowieniu organ nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wykonanych robót budowlanych i oceny technicznej, który to obowiązek inwestor wykonał, dokumentacja ta zaś przedłożona przez inwestora uwzględniała wszystkie prace wykonane do dnia wydania orzeczenia; 2. art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego przez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwym przyjęciu przez Sąd, że zamienny projekt budowlany powinien zawierać wszystkie wykonane roboty budowlane do dnia wydania orzeczenia w sprawie, a więc zarówno te, które objęte były pierwotnie zatwierdzonym projektem budowlanym, jak i te nieobjęte tym projektem, podczas gdy, ze wskazanych przepisów, taki obowiązek wprost nie wynika, ustalenia zaś dotyczące wykonanych prac obejmował przedłożony przez inwestora dokument inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej z listopada 2011 r., co pozwala na ustalenie zakresu wszystkich prac wykonanych do czasu wydania decyzji w pierwszej instancji; 3. art. 35 ust. 1 pkt 1–5 Prawa budowlanego przez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwej interpretacji przepisu, w świetle której według sądu wyspecjalizowany organ jest zobowiązany do badania zachowania wymogów wynikających z obowiązujących przepisów, a także uzgodnień i decyzji włączonych do samego projektu zamiennego, podczas gdy projekt architektoniczno-budowlany jest sprawdzany przez organ pod względem zgodności z planem miejscowym lub decyzją o warunkach, kompletności oraz wykonania przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane, zatem zakres jego weryfikacji przez organ jest węższy, bo nie obejmuje oceny zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; 4. art. 35 ust. 1 pkt 1–5 Prawa budowlanego przez jego błędne niezastosowanie, podczas gdy: a) projekt zamienny budowlany zawiera informacje dotyczące zakresu przeprowadzonych prac wskazując, że zostały one wykonane prawie w całości, w tym w projekcie ustalono, że wykonano prawą i lewą krawędź nawierzchni, dodatkowo wskazano szereg planowanych prac, Sąd zaś przyjął, że z projektu nie wynika co zostało wykonane, a co dopiero ma zostać wykonane, b) inwentaryzacja architektoniczno-budowlana sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane zawiera powiązanie sytuacyjno-wysokościowe zjazdu z istniejącym stanem pkt 3 Ekspertyza Techniczna z Ustaleniami, Ustalenia pkt 2) oraz zawiera dokładny zakres przeprowadzonych prac; co doprowadziło sąd do błędnego wniosku, że budowlany projekt zamienny nie spełnia warunków określonych w ww. przepisie; 5. art. 29 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz art. 30 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych przez jego niewłaściwe niezastosowanie, wynikające z uznania przez Sąd, że nie jest trafne stanowisko organu, iż zapewnienie drożności przepustu stanowi wyłącznie obowiązek cywilnoprawny właściciela nieruchomości, skoro drożność przepustu ma uniemożliwić akcentowaną przez skarżących kwestię zalewania ich posesji, a zatem zapobiec naruszeniu stosunków wodnych podczas, gdy art. 30 ustawy o drogach publicznych stanowi wprost, że utrzymywanie zjazdów, łącznie ze znajdującymi się pod nimi przepustami, należy do właścicieli lub użytkowników gruntów przyległych do drogi, w świetle zaś przepisów prawa wodnego zostało wydane pozwolenie wodno-prawne przez Prezydenta Miasta K. z dnia 29 stycznia 2009 r. na przebudowę rowu, co w konsekwencji potwierdza wypełnienie przez organ obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego; II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 133 § 1 p.p.s.a. przez wydanie wyroku nie uwzględniwszy całości akt sprawy, w tym w szczególności: a) inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wykonanych robót budowlanych z listopada 2011 r.; b) decyzji nr ... z 2 grudnia 2014 r. udzielającej inwestorowi pozwolenia na użytkowanie obiektu; c) pozwolenia wodno-prawnego wydanego przez Prezydenta Miasta K. z dnia 29 stycznia 2009 r. na przebudowę rowu oraz treści zamiennego projektu budowlanego w zakresie odprowadzania wód opadowych; 2. art. 151 p.p.s.a. przez uwzględnienie skargi w całości sytuacji, gdy skarga powinna podlegać w całości oddaleniu. 3. art. 32 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a. przez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy w toku postępowania administracyjnego nastąpiło zbycie nieruchomości, na której jest wykonywana inwestycja, zarówno organ, jak i Sąd nie dokonał zawiadomienia strony – E. M. – o toczącym się postępowaniu sądowym, co powoduje nieważność postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. przez pozbawienie E. M. obrony swych praw. Naruszenia przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ naruszenia te doprowadziły Sąd do błędnych ustaleń faktycznych, których z kolei konsekwencją były naruszenia w zakresie przepisów prawa materialnego wskazane w niniejszej skardze kasacyjnej. Powyższe zaś spowodowało uwzględnienie skargi skarżących i jednocześnie uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji zatwierdzających zamienny projekt budowlany, wydanych zgodnie z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z uwagi na intensyfikację rozwoju epidemii, przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, przy czym nie można było przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Należy również zaznaczyć, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Wbrew zarzutom kasacyjnym Sąd Wojewódzki zasadnie uchylił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. kontrolowane decyzje, wydane przez organy nadzoru budowlanego w przedmiocie zatwierdzenia projektu zamiennego dla inwestycji zrealizowanej z istotnymi odstępstwami od warunków i ustaleń zawartych w pozwoleniu na budowę z dnia 18 lutego 2010 r. Zaznaczyć należy, że zaskarżona decyzja M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 2 kwietnia 2014 r. kończyła postępowanie naprawcze, uregulowane w przepisach art. 50–51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1409; dalej: Prawo budowlane), prowadzone w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W związku z zarzutem kasacyjnym, dotyczącym naruszenia art. 50 ust. 3 Prawa budowlanego, należy zauważyć, że nie mógł być on naruszony przez Sąd Wojewódzki, gdyż stanowił podstawę prawną postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 października 2011 r. wydanego na wcześniejszym etapie postępowania naprawczego i niepodlegającego kontroli w niniejszej sprawie. Oczywiście Sąd Wojewódzki w stanie faktycznym uwzględnił wymienione postanowienie, przedstawiając działania organów nadzoru budowlanego podejmowane w toku postępowania, jednak przedmiotem weryfikacji była zaskarżona decyzja organu odwoławczego i decyzja organu powiatowego, wydana na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego. Rzeczą zatem Sądu Wojewódzkiego była ocena prawidłowości decyzji zatwierdzającej projekt zamienny, wydanej w celu zalegalizowania przedmiotowych robót budowlanych. Przypomnieć w tym miejscu należy, że w rozpatrywanej sprawie organ powiatowy wszczął postępowanie w związku ze stwierdzeniem wykonania zjazdu wraz z przebudową rowu (polegającą na wykonaniu przepustu komunikacyjnego) niezgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę. Z decyzji WINB z dnia 30 marca 2012 r. wynika, że zmiany dokonane przy realizacji inwestycji dotyczyły zakresu objętego projektem zagospodarowania działki (podwyższenie zjazdu, zmiana lokalizacji studzienki rewizyjnej) oraz charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego (długości i szerokości zjazdu). Stwierdzone nieprawidłowości wykonanego zjazdu miały wpływ na stan działki sąsiedniej, których właściciele zgłaszali, że dochodzi do zalewania wjazdu prowadzącego do ich zabudowań. W takim stanie sprawy Sąd Wojewódzki zasadnie wskazał na wadliwą ocenę projektu zamiennego, który stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego powinien uwzględniać zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz – w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robot budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Kierując się właściwym rozumieniem art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, Sąd wyjaśnił w uzasadnieniu wyroku, że wobec wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę, projekt zamienny powinien obejmować roboty budowlane objęte pierwotnym pozwoleniem, wykonane zgodnie z projektem oraz te wykonane z odstępstwami. Nie ulega wątpliwości, że decyzja wydawana na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego powinna zakresem swojego rozstrzygnięcia obejmować całość inwestycji stanowiącej przedmiot postępowania naprawczego, przy czym istotne jest aby zatwierdzony projekt zamienny uwzględniał też roboty budowlane niezbędne do legalizacji obiektu budowlanego. Tymczasem analiza dokumentacji przedstawiona przez Sąd Wojewódzki wykazała, że organy nadzoru obu instancji nie sprawdziły projektu zamiennego w zakresie określonym w art. 35 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Chybione są zarzuty kasacyjne sformułowane w powyższym zakresie (pkt 2 i pkt 4 petitum skargi kasacyjnej), gdyż mylnie strona skarżąca wywodzi, że sporządzona w postępowaniu inwentaryzacja architektoniczno-budowlana z listopada 2011 r. może stanowić niejako uzupełnienie projektu zamiennego. Wymieniona inwentaryzacja pełni jednie funkcję dowodową, natomiast projekt zamienny po jego zatwierdzeniu w trybie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego stanowi zasadniczy element decyzji kształtującej legalność ściśle określonych robót budowlanych. Aby był spełniony cel naprawczy decyzji wydawanej na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego, projekt zamienny musi w sposób kompletny przedstawiać roboty budowlane, zgodnie z wymogami ar. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Dlatego nie było wystarczające wskazanie w inwentaryzacji powiązań sytuacyjno-wysokościowych zjazdu z istniejącym stanem, skoro roboty budowlane w tym zakresie warunkowały doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Jak zaznaczono wyżej, kwestia oddziaływania wykonanych robót budowlanych na wjazd do sąsiedniej nieruchomości wymagała definitywnego rozstrzygnięcia w przedmiotowym postępowaniu. Słusznie zatem Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę na potrzebę wnikliwego sprawdzenia przez organ nadzoru zachowania wymogów wynikających z obowiązujących przepisów, uzgodnień i decyzji, w tym pozwolenia wodnoprawnego. Podkreślić należy, że o ile weryfikacja projektu architektoniczno-budowlanego przez organ jest ograniczona w związku z regulacją art. 35 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 Prawa budowlanego, to w odniesieniu do projektu zagospodarowania działki lub terenu obowiązki organu są szersze. Mianowicie zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego organ sprawdza zgodność projektu zagospodarowania działki i terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. W okolicznościach niniejszej sprawy istotne znaczenie miała więc merytoryczna analiza części opisowej i rysunkowej projektu zagospodarowania działki w zakresie: powiązań przedmiotowego zjazdu z układem komunikacyjnym (wjazdem na sąsiednią nieruchomość), ukształtowania terenu, uzbrojenia terenu (odprowadzanie wód opadowych) –stosownie do § 8 ust. 2 pkt 3, pkt 8, ust. 3 pkt 2, pkt 3, pkt 6 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. Dodatkowo trzeba wskazać, że w sprawie należało uwzględnić również § 29 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zgodnie z którym dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Zgodnie z wymienionymi przepisami oraz ustaleniami pozwolenia wodnoprawnego wymagane było rzetelne sprawdzenie projektu zamiennego w zakresie wskazanym przez Sąd Wojewódzki. W szczególności zgodzić się należało z wytycznymi Sądu wskazującymi na potrzebę dodatkowego sprawdzenia projektu zamiennego pod kątem spełnienia warunków wynikających z uzgodnień z zarządcą drogi. Trafnie przy tym stwierdził Sąd Wojewódzki, że zapewnienie drożności przepustu pod zjazdem nie stanowi wyłącznie obowiązku cywilnoprawnego właściciela nieruchomości jak przyjął organ odwoławczy, lecz powinno być uregulowane w postępowaniu naprawczym tak, aby zatwierdzony projekt gwarantował rozwiązania, które chronić będą grunty sąsiednie przed zalewaniem wadami opadowymi. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, należy projektować i budować w sposób określony w przepisach prawa, w tym techniczno-budowlanych, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienia dostępu do drogi publicznej. Wobec powyższego niezasadne okazały się zarzuty kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów art. 35 ust. 1 pkt 1–5 Prawa budowlanego (pkt 3 petitum skargi kasacyjnej), jak też art. 30 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz art. 29 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, zwłaszcza że ten ostatni przepis, w podanym brzmieniu nie miał zastosowania w sprawie, gdyż Sąd Wojewódzki kontrolował zaskarżoną decyzję według stanu prawnego obowiązującego w dacie orzekania przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (2 kwietnia 2014 r.). W sprawie miał zatem zastosowanie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 145) stanowiący w ust. 1 pkt 1, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Nie były usprawiedliwione również zarzuty dotyczące przepisów postępowania. Sąd Wojewódzki zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. podjął rozstrzygnięcie na podstawie akt sprawy, uwzględniając prawidłowo cały materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym, w tym inwentaryzację architektoniczno-budowlaną. Całkowicie nieskuteczny okazał się zarzut kasacyjny wskazujący na nieuwzględnienie przy wyrokowaniu ostatecznej decyzji z 2 grudnia 2014 r. udzielającej inwestorowi pozwolenia na użytkowanie obiektu. Naczelny Sąd Administracyjny we wcześniejszym wyroku z 19 grudnia 2018 r., II OSK 238/17, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 59 Prawa budowlanego przesądził, ze wydanie decyzji o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie nie mogło mieć wpływu na kontrolę decyzji WINB z dnia 2 kwietnia 2014 r., albowiem nastąpiło po wydaniu zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny zaś orzeka według stanu faktycznego i prawnego z daty wydania zaskarżonej decyzji. Wskazał przy tym, że ewentualne prawomocne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej wydanej na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego skutkować będzie zaistnieniem w stosunku do decyzji udzielającej pozwolenie na użytkowanie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Formułując ponownie zarzut kasacyjny w tym przedmiocie, autor skargi kasacyjnej pominął treść art. 190 p.p.s.a. stanowiącego, że nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Podobnie należy ocenić zarzut kasacyjny, podnoszący naruszenie przepisów art. 32 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 § 4 k.p.a., przez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy w toku postępowania administracyjnego nastąpiło zbycie nieruchomości, na której jest wykonana inwestycja, a nabywca E. M. nie została zawiadomiona przez organ oraz Sąd Wojewódzki o toczącym się postępowaniu. Po pierwsze, z akt sprawy wynika, że E. M. do zakończenia postępowania administracyjnego działała w sprawie jako pełnomocnik W. S.. Również późniejsza decyzja o pozwoleniu na użytkowanie z dnia 2 grudnia 2014 r. skierowana została do W. S., reprezentowanej przez pełnomocnika E. M. We wniosku z 12 maja 2015 r. o wznowienie postępowania sądowego W. S. wskazała E. M. jako pełnomocnika, dopiero na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w dniu 22 września 2016 r. adwokat będąca pełnomocnikiem W. S. przekazała nieudokumentowaną informację, że "obecnie" właścicielką działki nr ... jest E. M. Z podanych okoliczności wynika, że E. M. nie była stroną w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją WINB z 2 kwietnia 2014 r., a jedynie pełnomocnikiem strony. Nie złożyła również wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym. W rezultacie nie stała się ona uczestnikiem postępowania sądowego ani w trybie art. 33 § 1, ani na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., tym samym w sprawie nie wystąpiła przesłanka nieważności postępowania z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a., powołana w podstawie kasacyjnej. Po drugie, należy zaznaczyć, że już w poprzednim wyroku NSA II OSK 238/17 wskazano, że nieważność postępowania sądowego z przyczyny określonej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. należy brać pod uwagę, jeżeli możliwości obrony swych praw w postępowaniu sądowym została pozbawiona strona wnosząca skargę kasacyjną. Oznacza to, że wnoszący skargę kasacyjną nie może skutecznie powoływać się na takie naruszenie w stosunku do innych uczestników postępowania sądowego (por. wyroki NSA z 29 listopada 2017 r., II OSK 266/17; z 24 stycznia 2017 r., II GSK 5015/16). Przytoczona wykładnia dotycząca art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. jest wiążąca w tej sprawie na mocy art. 190 p.p.s.a. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu, zgodnie z art. 184 p.p.s.a.