I GSK 1551/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Protokolant Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Gminy Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2019 r. sygn. akt V SA/Wa 1862/18 w sprawie ze skargi Gminy Miasta [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwrotu dofinansowania 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Gminy Miasta [...] na rzecz Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1862/18 oddalił skargę Gminy Miasta K. (dalej "skarżąca" lub "beneficjent") na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Minister Rozwoju i Finansów decyzją z [...] maja 2017 r. stwierdził, że zachodzą przesłanki o których mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077, z późn. zm.), dalej "u.f.p.", tj. wykorzystania dotacji udzielonej z budżetu państwa niezgodnie z przeznaczeniem. Skarżąca wnioskiem z dnia 16 listopada 2017 r. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] maja 2017 r. znak: [...] wydanej po rozpatrzeniu odwołania Gminy Miasta K. z dnia 20 listopada 2013 r. od decyzji Władzy Wdrażającej Programy Europejskie z dnia 31 października 2013 r. w sprawie zwrotu środków w kwocie 2.300.855,99 zł wraz z odsetkami (sygn. sprawy [...]), dalej "Decyzja WWPE". Uzasadniając swój wniosek stwierdziła, że decyzja z [...] maja 2017 r. znak: [...] jest dotknięta sankcją nieważności przewidzianą w normie prawnej art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej "k.p.a.", ponieważ została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wydana przez organ decyzja rażąco narusza normy prawne wyrażone w art. 145 ust. 1 oraz art. 146 ust. 1 znajdującej zastosowanie na gruncie rozpoznawanej sprawy ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych. Po rozpatrzeniu wniosku Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] lipca 2018 r. wydał decyzję odmawiającą stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 2017 r. znak: [...] . Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Inwestycji i Rozwoju jako organ II instancji, w dniu [...] września 2018 r. wydał decyzję o utrzymaniu w całości w mocy zaskarżonej decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności. Organ wskazał, iż decyzja z [...] maja 2017 r. została wydana na podstawie u.f.p. i przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 249, poz. 2104), dalej "u.f.p.2005", w ogóle nie miały zastosowania. Umowa na realizację projektu "Centrum Współpracy Polsko – Ukraińskiej" realizowanego ze środków Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2004-2009 została podpisana w dniu 24 marca 2009 r. Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 7.2.1 wzw. z art. 7.1.1 lit. f (...) umowy nr [...], Państwo - Darczyńca (NMSZ) może zażądać zwrotu wypłaconych środków w przypadku zaistnienia nieprawidłowości. W przedmiotowej sprawie Biuro Mechanizmów Finansowych w Brukseli, w imieniu NMSZ, pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. poinformowało stronę polską o żądaniu zwrotu całej kwoty dofinansowania wypłaconej beneficjentowi na realizację projektu "Centrum Współpracy Polsko-Ukraińskiej", wskazując na nieprawidłowości przy wydatkowaniu tych środków. Dlatego też organ realizując niniejszy wniosek był uprawniony do objęcia żądaniem zwrotu pełnej kwoty dotacji. Z uwagi na to, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, środki podlegały zwrotowi na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 u.f.p. Następnie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1862/18 ją oddalił. Sąd I instancji nie zgodził się z beneficjentem i uznał, że nie doszło w sprawie niniejszej do naruszenia przepisów skutkującym rażącym naruszeniem normy prawnej wyrażonej w art. 145 ust. 1 oraz art 146 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, gdyż na gruncie niniejszej sprawy ustawa ta nie miała zastosowania. Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że na gruncie przepisów prawa krajowego środki przekazane skarżącej, na podstawie umowy o dofinansowanie, stanowią dotację celową i mogą zostać odzyskane wyłącznie w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawie o finansach publicznych. W rozpatrywanej sprawie zaistniała sytuacja przewidziana w art. 169 ust. 1 pkt 1 u.f.p., tj. wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem (potwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. u II Wydział Karny sygn. akt [...] ) upoważniająca organ, który udzielił dotacji do wydania decyzji o zwrocie dotacji wraz z odsetkami na podstawie 169 ust. 1 pkt 1 u.f.p. Organy orzekające w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym były umocowane do żądania zwrotu w całości dotacji wypłaconej skarżącej niezależnie od rozpiętości przestępstw korupcyjnych, za popełnienie których skazany został były Burmistrz Miasta K. a. Następnie skarżąca, na podstawie art. 173 § 1 i § 2 oraz art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), dalej: "p.p.s.a."), zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając: 1. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, a to i naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 145 ust.1 pkt 1 u.f.p.2005, jak i art. 169 ust. 1 pkt 1 u.f.p., polegający na niezastosowaniu wskazanego przepisu k.p.a. w sytuacji, w której powinien zostać zastosowany, albowiem zdaniem kasatora, na gruncie niniejszej sprawy mamy do czynienia z oczywistym, rażącym naruszeniem prawa i nie można przyjąć, że zaistniały okoliczności implikujące na to, że mamy do czynienia z dotacją wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, która podlega zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami, bowiem w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z dotacją wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem; 2. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, a to i naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 146 ust. 1 u.f.p.2005 jak i art. 169 ust. 6 u.f.p., polegający na niezastosowaniu wskazanego przepisu k.p.a. w sytuacji, w której powinien zostać zastosowany, albowiem zdaniem kasatora, na gruncie niniejszej sprawy mamy do czynienia z oczywistym, rażącym naruszeniem prawa i nie można przyjąć, że zaistniały okoliczności implikujące na to, że mamy do czynienia z dotacją j wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, która podlega zwrotowi do budżetu państwa wraz z odsetkami, a co tym idzie, że zachodzi potrzeba wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki i bowiem w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z dotacją .wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, a w konsekwencji nie zachodziła potrzeba wydania decyzji i określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki; 3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy z zarzutów skargi jak i materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikało, że skarga jest uzasadniona, a zatem celowe było wydanie przez Sąd I instancji rozstrzygnięcia uwzględniającego skargę. W oparciu o przedstawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i uwzględnienie skargi wespół z uchyleniem w całości decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie na zasadzie art. 182 § 2 p.p.s.a., zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację wniesionych zarzutów. Odpowiadając na skargę kasacyjną, organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Komplementarny charakter zarzutów skargi kasacyjnej, który wynika ze sposobu, w jaki zarzuty te zostały skonstruowane oraz uargumentowane, uzasadnia ich łączne rozpoznanie. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest uznanie przez skarżącą Gminę Miasto K. , że decyzja Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] maja 2017 r. obarczona jest wadą, której skutkiem powinno być stwierdzenie jej nieważności zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nie może mieć na celu ponownego rozpoznania zakończonej sprawy w jej całokształcie, albowiem nastąpiło to już w trakcie zwykłego postępowania administracyjnego, którego prawidłowość została zweryfikowana przez Sad administracyjny. Nie może to postępowanie wbrew twierdzeniu kasatora służyć wykazaniu że miasto K. nie może ponosić ujemnych skutków przestępstwa dokonanego przez byłego burmistrza nawet jeżeli nie wywołało to skutków w realizacji projektu. Ten nadzwyczajny tryb postępowania administracyjnego nie otwiera ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Stąd też zarzuty co do zaistnienie ewentualnych uchybień w postępowaniu dowodowym czy ocena materiału dowodowego mogły być badane w ramach zwykłego postępowania instancyjnego, nie zaś w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, w jakim zapadła decyzja Ministra, będąca przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i wydanego w jej wyniku wyroku zaskarżonego kasacyjnie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Obowiązkiem organu w postępowaniu nieważnościowym jest dokonanie oceny, czy w świetle zaistniałego stanu faktycznego w sposób prawidłowy znalazły zastosowanie obowiązujące normy prawne. Przedmiotem tego postępowania, jest więc sprawa procesowa rozumiana jako: "rozpoznanie i rozstrzygnięcie w trybie unormowanym przepisami prawa procesowego (...) zgodnego z przepisami, głównie materialnego prawa administracyjnego, rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej materialnej, (...) jej prawidłowości, pod kątem kwalifikowanych wad prawnych decyzji administracyjnej kończącej postępowanie zwykłe lub nadzwyczajne" (B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, "Państwo i Prawo" 2001, z. 8, s. 31). Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od generalnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Wzruszenie tych decyzji może zaś nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. lub ustawach szczególnych. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna poddana nadzorowi w nadzwyczajnym trybie jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzą przesłanki negatywne do stwierdzenia nieważności, o których mowa w tym przepisie. Oznacza to, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a. W tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest natomiast władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może czynić w postępowaniu zwykłym (w tym odwoławczym). Skoro zaś stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych zawartej w art. 16 § 1 k.p.a., dlatego też może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Taka zaś sytuacja nie wystąpiła w rozpatrywanej sprawie. Należy zgodzić się Sądem I instancji, że w trybie stwierdzenia nieważności nie może mieć miejsca kontrola taka jak w postępowaniu odwoławczym, a tego zdawała się oczekiwać strona skarżąca od organu, a także że w postępowaniu, prowadzonym w trybie nadzwyczajnym, istotna była nie ocena, czy w ogóle doszło do naruszenia prawa, ale czy naruszenie to miało charakter rażący. Należy zauważyć, że w literaturze oraz orzecznictwie sądów administracyjnych można znaleźć szereg propozycji zdefiniowania pojęcia rażącego naruszenia prawa. Najczęściej wskazuje się, że stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa wymaga ustalenia, że naruszenie prawa ma charakter oczywisty, wyraźny, niewątpliwy. Kryterium oczywistości naruszenia prawa nie jest przy tym wystarczające. O tym, czy naruszenie prawa jest naruszeniem rażącym przesądza ocena skutków prawnych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Za rażące należy uznać takie naruszenie prawa w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 41/22; dostępny na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Ponadto cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, to znaczy istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Innymi słowy rażące naruszenie prawa będzie miało miejsce w sytuacji, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości, co do jego zrozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów (por. wyrok NSA z dnia 25 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1711/19). Co do zasady nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdy nie jest możliwe stwierdzenie naruszenia prawa bez wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy, co jest wykluczone w nadzwyczajnym postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Tak w doktrynie, jak i orzecznictwie utrwalony jest też pogląd, że rażące naruszenie prawa powinno przybrać postać ustalenia dyrektywy postępowania w sposób ewidentnie i jaskrawo sprzeczny z jednoznaczną i niepodlegającą wariantowej interpretacji treścią przepisu prawa. (por. wyroki NSA: z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1604/18; z dnia 25 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1711/19). W związku z powyższym nie ma podstaw do uznania za rażące naruszenie prawa wydanie w przedmiotowej sprawie decyzji, określającej kwotę przypadającą do zwrotu w związku z dotacją wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z Sądem I instancji, że w rozpatrywanej sprawie zaistniała sytuacja przewidziana w art. 169 ust. 1 pkt 1 u.f.p., tj. wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, w sytuacji gdy część środków trafiła do burmistrza jako korzyści majątkowe (między innymi czyny określone w art. 228 § 4 i 228 § 1 Kodeksu karnego), co zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym Sądu Rejonowego w K. u II Wydział Karny sygn. akt [...] , upoważniając organ, który udzielił dotacji do wydania decyzji o zwrocie dotacji wraz z odsetkami na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 oraz art. 169 ust. 6 u.f.p. Decyzja ostateczna została wydana na podstawie u.f.p. natomiast przepisy u.f.p. 2005 nie miały zastosowania, co prawidłowo zaaprobował Sąd I instancji. Jak wynika z analizy sprawy strona skarżąca, w sprawie dotyczącej trybu nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, w rzeczywistości dąży do powtórnego, merytorycznego rozpoznania sprawy, w tym w zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego. Nieusprawiedliwione jest negowanie przez skarżącą kasacyjnie zasadności wydania w ogóle decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie dotacji, czy stwierdzenie, "że jeżeli organ uważał, że jakaś część dotacji powinna zostać zwrócona wskutek działań kryminalnych to powinien w tym zakresie wystąpić na drogę sądową i uzyskać wnioskowane środki finansowe od sprawcy", a które należy ocenić wyłącznie jako polemiczne. Postępowania o stwierdzenie nieważności nie można utożsamiać z ponowieniem postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji, która stała się ostateczna. Jak już bowiem wyjaśniano, wady skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji tkwią w samej decyzji. Podkreślić należy, iż decyzja wydawana w trybie nadzwyczajnym, nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia zagadnienia będącego przedmiotem sporu. Biorąc pod uwagę sposób skonstruowania zarzutów kasacyjnych i zasadę związania NSA zarzutami skargi kasacyjnej, uznać należy, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie doprowadziły do skutecznego zakwestionowania zgodności z prawem przyjętej w sprawie oceny Sądu I instancji, że brak jest podstaw do uznania, że sporna decyzja dotknięta była wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Na marginesie wskazać należy, że nie jest uzasadnione, aby art. 156 § 1 pkt 2, który jest przepisem prawa materialnego, wiązać z zarzutem naruszenia postępowania, dotyczącym uchybień procesowych (por. np. wyroki NSA: z dnia 14 września 2017 r. sygn. akt I OSK 3079/15; z dnia 6 grudnia 2022 r. sygn. akt III OSK 1523/21). Oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. jest konsekwencją nie stwierdzenia przez Sąd I instancji istnienia przesłanek, o których mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a. skutkujących uwzględnieniem skargi. Zastosowanie przez Sąd I instancji środka określonego w ustawie oraz nie zastosowanie innego nie jest naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem i zastosował środek prawny adekwatny do wyniku tej kontroli (art.151 p.p.s.a.) Z przyczyn wyżej wskazanych brak jest podstaw do uznania, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa przedstawionych w petitum skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i z tego względu, oddalił ją na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., w zw. z § 14 ust 1 pkt 1 lit c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz.265).