II SA/Gd 162/19

WyrokWSA w Gdańsku2019-04-23

Skład orzekający: Dariusz Kurkiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zasadnie uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, stosując art. 138 § 2 k.p.a., w sytuacji gdy organ pierwszej instancji nie zastosował się do wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku WSA?
Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił sprzeciw, uznając, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zasadnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Sąd stwierdził, że organ pierwszej instancji nie zastosował się do wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku WSA z dnia 1 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 6/18, który nakazywał przeprowadzenie postępowania naprawczego w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Organ odwoławczy prawidłowo wskazał na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania w oparciu o te przepisy, co jest warunkiem wstępnym do rozpatrzenia kwestii zmiany sposobu użytkowania obiektu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu E. M. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z dnia 28 stycznia 2019 r., która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) z dnia 26 listopada 2018 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania. PINB orzekł o braku podstaw prawnych do podjęcia działań w trybie art. 71a Prawa budowlanego w sprawie zmiany sposobu użytkowania części budynku kina na lokal gastronomiczny. WINB uchylił tę decyzję, wskazując na konieczność prowadzenia postępowania w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego, zgodnie z wytycznymi WSA z wyroku z dnia 1 marca 2018 r. E. M. domagała się uchylenia decyzji WINB, twierdząc, że nie dokonała zmiany sposobu użytkowania i że PINB prawidłowo zastosował art. 71a Prawa budowlanego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2019 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu E. M. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania części obiektu budowlanego oddala sprzeciw. Decyzją z 28 stycznia 2019 r. wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 26 listopada 2018 r. orzekającą o braku podstaw prawnych do podjęcia działań w trybie art. 71a ustawy Prawo budowlane w sprawie zmiany sposobu użytkowania części budynku kina to jest pomieszczeń: poczekalni, personelu, zaplecza sanitarnego, holu kasowego - użytkowanych obecnie jako lokal gastronomiczny (piwiarnia), obiektu o geodezyjnym nr ewidencyjnym [..] na dz. nr [..] przy ul. K. w W. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono stan faktyczny sprawy: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania części budynku po byłym kinie "[..]" na działce nr [..] przy ul. K. w W. (pomieszczeń poczekalni, holu kasowego i pomieszczenia kierownika kina) na piwiarnię. W toku postępowania organ pierwszej instancji w dniu 19 kwietnia 2013 r. przeprowadził oględziny nieruchomości, podczas których stwierdził, że w przedmiotowym budynku, w sali byłej widowni kina, zostały zrealizowane roboty budowlane polegające na zmianie układu ścian wewnętrznych. Według oświadczenia E. M. zostały one przeprowadzone w 2012 r. na podstawie pozwolenia Starosty i polegały na demontażu eternitu ze ścian i wykonaniu wewnętrznej instalacji gazowej na podstawie odrębnego pozwolenia na budowę. Ponadto, dokonano montażu grzejników (wymiana starych na nowe) i wykonano nową instalację elektryczną. Organ pierwszej instancji stwierdził, że na dzień oględzin pomieszczenie znajdowało się w stanie surowym i nie było użytkowane. Natomiast w odniesieniu do pomieszczeń będących przedmiotem postępowania, tj. poczekalni, holu kasowego i pomieszczenia kierownika kina, stwierdzono zmianę sposobu użytkowania z tego względu, że "urządzono" w nich lokal gastronomiczny. Właścicielka budynku oświadczyła do protokołu, że prowadzony lokal nadal pełni funkcję kinową zgodnie z zarejestrowaną działalnością najemcy i dokumentacją z 1953 r. Wobec tych ustaleń organ pierwszej instancji stwierdził, że doszło do samowolnej przebudowy i zmiany sposobu użytkowania tej części obiektu, w związku z czym postanowieniem z 30 stycznia 2015 r. nakazał skarżącej wstrzymanie użytkowania lokalu gastronomicznego oraz nałożył obowiązek przedstawienia w terminie 30 dni dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym. W zakreślonym terminie zobowiązana nie przedłożyła wymaganej dokumentacji, dlatego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 15 stycznia 2016 r., na podstawie art. 71a ust. 4 Prawa budowlanego, nakazał skarżącej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania części budynku kina, to jest pomieszczeń: poczekalni, personelu, zaplecza sanitarnego, holu kasowego - użytkowanych obecnie jako lokal gastronomiczny (piwiarnia). W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła, że nie dokonywała żadnej zmiany sposobu użytkowania budynku, gdyż od czasu jego budowy był on przeznaczony do pełnienia wielu funkcji, w tym gastronomicznej. Organ odwoławczy przeprowadził w dniu 24 maja 2016 r. oględziny budynku, podczas których sporządzono szkic, na który naniesiono zmieniony – w stosunku do projektu budowlanego kina – układ ścian, potwierdzając, że zmieniono sposób użytkowania części pomieszczeń pomocniczych budynku kina, tj. dawnej poczekalni, pomieszczenia personelu, zaplecza sanitarnego i holu kasowego na bar (piwiarnię), dokonując przebudowy polegającej na zmianie układu ścian wewnętrznych. Organ zwrócił uwagę na oświadczenie skarżącej złożone do protokołu, że przebudowy ww. pomieszczeń dokonano w 1968 r. W toku oględzin stwierdzono także, że bar jest użytkowany, o czym świadczy wyposażenie baru, zaplecza i kuchni, natomiast sala kinowa nie jest użytkowana, gdyż trwa w niej remont. Z kolei pozyskane w postępowaniu odwoławczym akta archiwalne Starostwa Powiatowego, postępowania zakończonego decyzją Starosty z 20 czerwca 2005 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą E.M. pozwolenia na budowę związaną ze zmianą sposobu użytkowania części byłego kina na lokal gastronomiczny (która została uchylona w trybie odwoławczym) i akta archiwalne Starosty dotyczące postępowania zakończonego decyzją z 9 października 2006 r. umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania decyzji o pozwoleniu na zmianę sposobu użytkowania części budynku na lokal usługowy gastronomiczny, dały podstawę do stwierdzenia, że w latach 2005- 2006 skarżąca czyniła starania o uzyskanie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania części budynku byłego kina objętego przedmiotowym postępowaniem na lokal usługowo - gastronomiczny. Znajdująca się w aktach Starostwa inwentaryzacja stanu istniejącego sporządzona przez arch. J. M. z lutego 2005 r., projekt zmiany sposobu użytkowania z lutego 2005 r., oraz część opisowa wskazują, że, w celu przystosowania do pełnienia funkcji gastronomicznej, projekt techniczny dotyczący części byłego kina objętego postępowaniem, przewidywał w niektórych wydzielonych pomieszczeniach pomocniczych wykonanie robót budowlanych polegających na rozbiórce niektórych ścian wewnętrznych i wykonaniu nowych. Natomiast z części opisowej wynika, że w tym okresie budynek kina był nieużytkowany, co może świadczyć o przeprowadzeniu w tym czasie robót związanych ze zmianą sposobu użytkowania przedmiotowej części budynku. Wobec tych ustaleń organ odwoławczy wskazał, że w latach 2005 - 2006 zmiana sposobu użytkowania części budynku kina na lokal gastronomiczny związana z wykonaniem robót budowlanych polegających na zmianie układu ścian wewnętrznych, jako przebudowa wymagała pozwolenia na budowę. Brak takiego pozwolenia uprawniał natomiast organ nadzoru budowlanego do przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, nie zaś art. 71a tej ustawy. W konsekwencji, zastosowanie niewłaściwego trybu przez organ pierwszej instancji uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji, gdyż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Sprzeciw wniesiony od tej decyzji przez E. M. został wyrokiem WSA w Gdańsku oddalony w dniu 1 marca 2018 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 6/18. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 26 listopada 2018 r. orzekł brak podstaw prawnych do podjęcia działań w trybie art. 71a ustawy Prawo budowlane w sprawie zmiany sposobu użytkowania części budynku kina to jest pomieszczeń: poczekalni, personelu, zaplecza sanitarnego, holu kasowego- użytkowanych obecnie jako lokal gastronomiczny (piwiarnia), obiektu o geodezyjnym nr ewidencyjnym [..] na dz. nr [..] przy ul. K. w W. PINB doszedł do wniosku, że w przedmiotowej sprawie nie ma możliwości stwierdzenia czy zmieniono warunki bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń wobec braku wiedzy o wcześniejszym przeznaczeniu obiektu. Jednocześnie organ I instancji wziął pod uwagę fakt zaprzestania użytkowania obiektu. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 4 października 2018 r. organ I instancji przeprowadził oględziny części budynku b. kina objętej postępowaniem, w wyniku których stwierdził, że cały obiekt o nr ewidencyjnym [..] na dz. nr [..] obr. [..] przy ul. K. w W. nie jest użytkowany. Według informacji udzielonych przez właścicielkę obiektu, E. M., od lipca 2018 r. zaprzestano prowadzenia w budynku działalności gospodarczej. Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził brak dokumentacji budowlanej przedmiotowego budynku usługowego na dz. nr [..] przy ul. K. w W. Według przywołanych przez organ I instancji danych historycznych, przedmiotowy budynek powstał w początkach XX wieku, przed II Wojną Światową. Z uwagi na znaczny upływ czasu, w ocenie tego organu, nikt nie dysponuje żadną pierwotną dokumentacją budowlaną budynku, która określałaby gabaryty, jak również przeznaczenie budynku. Z uwagi na brak dokumentacji budowlanej, w ocenie organu I instancji, niemożliwa jest ocena i wiarygodne odniesienie się do naruszenia stanu formalno-prawnego budynku, w tym także niemożliwe jest odniesienie się do legalności użytkowania obiektu w zakresie funkcji kinowej czy też gastronomicznej. W dokumentacji archiwalnej z 1953 r. przedstawione są otwory okienne i drzwiowe na całej długości elewacji południowej budynku od strony dz. nr [..] (obecnie dz. nr [..]). Budynek został wybudowany, jak stwierdził organ I instancji, w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1928 r. lub nawet wcześniej. Wskutek odwołania wniesionego przez I. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 28 stycznia 2019 r. uchylił na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzje organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska organu I instancji, że brak jest dokumentacji, która określałaby przeznaczenie przedmiotowego budynku i która umożliwiałaby ocenę w trybie nadzoru obecnego stanu formalno-prawnego i faktycznego tego budynku, w tym pod kątem legalności użytkowania w zakresie funkcji kinowej czy też gastronomicznej. Podkreślił organ odwoławczy, że na etapie uprzedniego postępowania odwoławczego, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 18 maja 2000 r. sygn. akt IV SA 661/98 stwierdził nieważność orzeczenia Wojewódzkiej Rady Narodowej z 1950r. o wywłaszczeniu przedmiotowego budynku. Powyższy wyrok dotyczył stwierdzenia nieważności decyzji WRN o wywłaszczeniu przedmiotowego budynku, przy czym nie oznaczało to, że na mocy tego wyroku zostały uchylone decyzje administracyjne z zakresu prawa budowlanego podejmowane w okresie wywłaszczenia. Wobec powyższego, organ I instancji miał prawo dokonać analizy wykonanych samowolnie robót w przedmiotowym budynku w odniesieniu do zatwierdzonej w 1953r. dokumentacji przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydziału Budownictwa, która jak wynikało z postanowienia organu I instancji z 30 stycznia 2015r. jest jedyną pierwotną dokumentacją budowlaną przedmiotowego budynku. Wojewoda decyzją z 26 września 2016r. odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Natomiast Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, w ramach rozpatrzenia tej sprawy w trybie odwoławczym, decyzją z 12 lipca 2017 r. uchylił ww. decyzję Wojewody i umorzył postępowanie organu I instancji. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że powyższa "decyzja" Prezydium, jako pismo, które nie spełnia ówczesnych wymogów formalno-prawnych, tak naprawdę nie jest decyzją administracyjną ani żadnym innym aktem prawnym, którego kontrola w trybie stwierdzenia nieważności byłaby dopuszczalna. W świetle tego stanowiska Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego doszedł do wniosku, że brak jest dokumentacji budowlanej przedmiotowego budynku, a dokumentacja archiwalna z 1953 r. nie wystarczy do dokonania oceny kwestii sposobu użytkowania tego obiektu. Niemniej, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby przed jej wydaniem organ I instancji uwzględnił stanowisko przedstawione w powyższej kwestii przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w prawomocnym wyroku z 1 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 6/18 oddalającym sprzeciw na decyzję z 21 listopada 2017 r. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd stwierdził m.in., że nie widzi przeszkód prawnych, aby organy nadzoru budowlanego skorzystały z jedynej zachowanej archiwalnej dokumentacji projektowej budynku byłego kina z 1953 r., "która stanowić może źródło porównań i wiarygodnych ustaleń faktycznych w zakresie rodzaju robót budowlanych wykonanych w ramach przebudowy i daty ich przeprowadzenia". W ocenie Sądu na przeszkodzie temu nie stoi decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 12 lipca 2017 r., ponieważ organ ten nie pozbawił dokumentacji projektowej z 1953 r. mocy dowodowej. Zarzucił organ odwoławczy także, że wbrew decyzji kasacyjnej z 21 listopada 2017 r. oraz prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 1 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 6/18, w zaskarżonej decyzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł w przedmiocie braku podstaw prawnych do podjęcia działań w trybie art. 71 a ustawy Prawo budowlane, podczas gdy powinien był rozpatrzyć sprawę w trybie przepisów art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. co do wykonanych robót w przedmiotowym budynku, z odniesieniem się do kwestii sposobu użytkowania tego obiektu (w tym pomieszczeń: poczekalni, personelu, zaplecza sanitarnego, holu kasowego) jako lokalu gastronomicznego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, uznał za konieczne wydanie decyzji kasacyjnej, gdyż w przedmiotowej sprawie konieczne jest ponowne przeprowadzenie przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego (w zakresie szerszym aniżeli przewidziany w art. 136 Kodeksu postępowania admiracyjnego), z uwzględnieniem stanowisk przedstawionych w decyzji z 21 listopada 2017 r. i prawomocnym wyroku z 1 marca 2018 r. Organ odwoławczy stoi na stanowisku, że niniejsza sprawa wymaga przeprowadzenia ponownego postępowania w oparciu o przepisy art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. W ponownym rozpatrzeniu sprawy, w ramach postępowania w trybie art. 50 i 51, konieczne jest dokonanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego szczegółowych ustaleń co do zakresu samowolnie wykonanych robót budowlanych, daty ich wykonania oraz kwalifikacji w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane, z wykorzystaniem (wobec braku ku temu przeszkód prawnych) jedynej zachowanej archiwalnej dokumentacji projektowej budynku b. kina z 1953 r. Nie ma również przeszkód, aby w ramach postępowania wyjaśniającego organ I instancji skorzystał z dokumentacji będącej w posiadaniu innych organów, która uwzględniałby przeznaczenie i sposób użytkowania przedmiotowego budynku na przestrzeni lat (np. w związku z rejestracją działalności gospodarczej, w związku z uzyskaniem koncesji/licencji na prowadzenie określonej działalności/usług, opinii właściwych organów przed rozpoczęciem działalności itp.). Sprzeciw od powyższej decyzji wniosła E. M. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. Podkreśliła, że stanowisko organu I instancji o braku podstaw do prowadzenia postępowania w oparciu o przepis art. 71a Prawa budowlanego jest w jej ocenie prawidłowe, gdyż nie ma żadnych dowodów na okoliczność dokonania przez nią zmiany sposobu użytkowania budynku byłego kina. W jej ocenie bezzasadnym jest zobowiązywanie PINB do prowadzenia postępowania w oparciu o dokumentację, której nie ma, podobnie jak bezpodstawny jest zarzut, że PINB nie dokonał oceny dokumentacji z 1953 r., bowiem treść decyzji z 26 listopada 2018 r. świadczy, że znana jest mu ta dokumentacja i posiłkował się nią dochodząc do wniosku o braku podstaw do zastosowania art. 71a Prawa budowlanego. W treści skargi przywołuje skarżąca wszelakie argumenty na dowód, że nie dopuściła się nielegalnej zmiany sposobu użytkowania obiektu. Kwestionuje także odwoływanie się do dokumentacji z 1953 r. twierdząc, że skoro nie została zatwierdzona żadna decyzją to nie może dowodzić tego jak wyglądał budynek byłego kina wówczas. Zauważa przy tym, że obecny układ ścian jest bardzo zbieżny z tym ukazanym w dokumentacji z 1953 r., zatem nie może być mowy o jakiejkolwiek przebudowie. Nie zgadza się skarżąca z twierdzeniami zawartymi w skarżonej decyzji, aby udało się odszukać dokumentację, która mogłaby odpowiedzieć na pytanie jak obiekt wyglądał pierwotnie i czy został przebudowany. W wielu miejscach skargi podnosi skarżąca, że wydana decyzję i działanie organu odwoławczego odbiera jako nagonkę na swoją osobę, pomijanie ustalonych już dotąd faktów popartych materiałem dowodowym i próbę obarczenia jej winą za roboty wykonane w okresie poprzedniego ustroju. W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniesiony sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli legalności w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana na podstawie 138 § 2 k.p.a. Wyjaśnić należy, że z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935), zwana dalej ustawą nowelizującą, która wprowadziła zmiany między innymi do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 9 pkt 7 ustawy nowelizującej, w dziale III ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., po rozdziale 3 dodano rozdział 3a o tytule "Sprzeciw od decyzji". W myśl nowego art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Sprzeciw służy skontrolowaniu, czy decyzja kasatoryjna organu drugiej instancji została oparta na jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (zob. wyrok NSA z dnia 14.02.2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15, baza orzeczeń nsa.gov.pl). Kasatoryjne rozstrzygnięcie może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a. Natomiast konieczność uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przez przeprowadzenie określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.12.2016 r., sygn. akt II OSK 1427/16). Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza zatem konieczność dokonania przez sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ drugiej instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9.05.2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15). Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji należy uwzględnić okoliczność, że została ona wydana w następstwie ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji w związku z oddaleniem sprzeciwu od decyzji WINB z 21 listopada 2017 r. W wyroku tym Sąd zaakceptował stanowisko organu odwoławczego, że "w sytuacji, gdy inwestor wykonał roboty budowlane związane ze zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do przeprowadzenia postępowania naprawczego (tak wyrok NSA z dnia 29 lutego 2008 r., II OSK 119/07, LEX nr 505539, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 stycznia 2016 r., II SA/Gd 639/15, LEX nr 1996158). Taka legalizacja robót budowlanych wyprzedza legalizację samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu w zakresie uregulowanym przepisem art. 71a Prawa budowlanego. W ocenie Sądu organ odwoławczy trafnie wskazał, że rozpatrywana sprawa wymaga przeprowadzenia ponownego postępowania w oparciu o przepisy art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego wobec stwierdzonego, jak wynika z akt sprawy, braku uzyskania pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych w ramach dokonanej przebudowy w budynku byłego kina "[..]" w W. Dopiero bowiem wdrożenie tego trybu naprawczego umożliwia prowadzenie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia okoliczności istotnych z punktu widzenia zastosowania procedury naprawczej." Przywołać w tym miejscu należy przepis art. 153 p.p.s.a. stanowiący, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten oznacza, że tak Sąd jak i orzekające po wyroku z 1 marca 2018 r. organy związane są wytycznymi zawartymi w tym wyroku przywołanym powyżej. A to z kolei prowadzi do wniosku, że nie ma racji skarżąca twierdząc, że decyzja organu I instancji wydana w dniu 26 listopada 2018 r. jest prawidłowa. Organ I instancji nie zastosował się bowiem do wytycznych zawartych w wyroku, a miał taki obowiązek. Zasadnie zatem organ odwoławczy uchylił te decyzje i powołując się na wytyczne z wyroku Sądu wskazał organowi do jakich działań jest zobowiązany. Także decyzja kasacyjna organu odwoławczego wynikała z konieczności zastosowania się organu do oceny wyrażonej w przywoływanym wyroku. A to oznacza, że w pierwszej kolejności organy nadzoru budowlanego muszą zająć się postępowaniem naprawczym w trybie art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, następnie po zakończeniu tego postępowania, kwestiami zmiany sposobu użytkowania. Być może ma rację skarżąca, że zmiana sposobu użytkowania budynku nie nastąpiła, ale na chwilę obecną organy nadzoru budowlanego muszą zająć się ustaleniem dokonania ewentualnej przebudowy obiektu. Wynika taki obowiązek z wyroku z 1 marca 2018 r. i nie zaistniały podstawy do odstąpienia od tego obowiązku. Nie mają znaczenia argumenty skarżącej dotyczące oceny dokumentacji z 1953 r., tak samo jak jest twierdzenia odnoszące się do braku podstaw do poszukiwania innych dokumentów dotyczących budynku czy zaprzeczenia w kwestii przebudowy obiektu. Jak już bowiem wyżej wskazano w niniejszym postępowaniu kontroli Sądu podlega tylko naruszenie bądź nie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. A zatem merytoryczne argumenty skarżącej będą mogły zostać ocenione w sytuacji, gdy kontrolą Sądu zostanie objęte rozstrzygniecie merytoryczne organów, a aktualnie oceniane jest rozstrzygnięciem kasacyjnym. Nie może się Sąd w ramach dokonywanej kontroli odnieść do wszystkich zarzutów skargi. Z dotychczas naprowadzonych przyczyn sąd uznał, że sprzeciw nie jest uzasadniony, bowiem organ odwoławczy wykazał przesłanki zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. Reasumując, wobec nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddalił sprzeciw na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a..

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło