I GZ 231/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w Warszawie na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 kwietnia 2019 r. sygn. akt I SA/Sz 1009/18 w sprawie ze skargi Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] nr [...] 3201-IEE3.5.711.207.2018.7248 w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: 1. uchylić zaskarżony wyrok w punkcie 2 i zasądzić od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie na rzecz Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w Warszawie kwotę 3717 (trzy tysiące siedemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 2. zasądzić od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie na rzecz Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w Warszawie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 24 kwietnia 2019 r. o sygn. akt I SA/Sz 1009/18, po rozpoznaniu skargi Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z [...] nr [...]; [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, w pkt 1 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Skarbowego w Szczecinie z [...], a w pkt 2 zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie na rzecz strony skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Z okoliczności sprawy wynika, że postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: Dyrektor IAS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.; dalej cyt. jako: k.p.a.) oraz art. 18 i art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 z późn. zm.; dalej cyt. jako: u.p.e.a.), w wyniku rozpoznania zażalenia Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w Warszawie (dalej: skarżąca, PARP) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Skarbowego w Szczecinie (dalej: organ pierwszej instancji) z [...], którym obciążono skarżącą – wierzyciela kosztami bezskutecznej egzekucji w wysokości 25 650,00 zł, powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec zobowiązanej A sp. z o.o. w Policach na podstawie tytułu wykonawczego z [...] nr [...] obejmującego należność z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich. Na powyższe postanowienie Dyrektora IAS skarżąca wniosła skargę, którą opisanym na wstępie wyrokiem z 24 kwietnia 2019 r. WSA w Szczecinie uwzględnił, uchylając postanowienia organów obu instancji (pkt 1 sentencji). WSA w Szczecinie uznał, że skarga jest usprawiedliwiona, gdyż zasadny okazał się zarzut naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecny tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej cyt. jako: p.p.s.a.) przez niezastosowanie przez organy obu instancji oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w tej sprawie w wyroku WSA w Szczecinie z 25 kwietnia 2018 r. W ocenie ponownie orzekającego w sprawie sądu pierwszej instancji, kwestią zasadniczą była wysokość kosztów egzekucyjnych, do zapłaty których organ zobowiązał skarżącą. Z analizy uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu pierwszej instancji, nie wynika by koszty w wysokości 25 650,00 zł związane były z zajęciem rachunku bankowego. O zwrocie kosztów postępowania sądowego na rzecz skarżącej (pkt 2 sentencji) WSA w Szczecinie orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając je w łącznej wysokości 597 złotych obejmującej: uiszczony wpis stały od skargi w kwocie 100,00 zł, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wynagrodzenie pełnomocnika procesowego (radcy prawnego) w kwocie 480,00 zł z tytułu zastępstwa procesowego w niniejszym postępowaniu sądowym, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.; dalej cyt. jako: rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych) oraz uiszczoną opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa procesowego w kwocie 17 zł. Na powyższe rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów zawarte w pkt 2 sentencji wyroku WSA w Szczecinie z 24 kwietnia 2019 r. skarżąca wniosła zażalenie, w którym domagała się jego zmiany poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżącej łącznej kwoty 3 717 zł, w tym 3120,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie oraz zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Autor zażalenia zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych, poprzez niewłaściwe przyjęcie przez sąd pierwszej instancji stawki w "innej sprawie" w kwocie 480 zł, podczas gdy skarżącej należał się zwrot kosztów obejmujących wynagrodzenie jej pełnomocnika, obliczone według stawek dla należności pieniężnych tj. zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) ww. rozporządzenia. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zgodnie z § 15 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa prawnego ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w rozdziałach 2-4. Zdaniem skarżącej, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 cyt. rozporządzenia, będąca podstawą do obliczenia kosztów pełnomocnika stawka minimalna w rozpoznawanej sprawie – przy uwzględnieniu wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości 25 650 zł – wynosi 3600 zł. A zatem błędnie sąd pierwszej instancji obliczył należne koszty pełnomocnika przy zastosowaniu stawki z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) przewidującego, że w sprawach "innych" minimalna stawka wynosi 480 zł, bowiem – zdaniem strony – powinien zastosować § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) cyt. rozporządzenia, który przewiduje, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stawki minimalne oblicza się na podstawie § 2 rozporządzenia. Zdaniem skarżącej przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna w wysokości 25 650,00 zł, a zatem zasadne jest żądanie przez nią kwoty 3120,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednakże nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wobec wniesienia skargi do sądu pierwszej instancji w dniu 24 września 2018 r. podstawę prawną zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego stanowiło rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w brzmieniu obowiązującym od 27 października 2016 r. Z treści § 15 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że opłaty stanowiące podstawę zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa prawnego ustala się z uwzględnieniem stawek minimalnych określonych w rozdziałach 2–4. Zgodnie z § 2 pkt 5 ww. rozporządzenia stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 10 000 zł do 50 000 zł – 3600 zł. Stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) tego aktu stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 2. Skarżąca zarzuca, że w rozpoznawanej sprawie powinna znaleźć zastosowanie powyższa regulacja z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia. Sąd pierwszej instancji przyjął natomiast stawkę określoną w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) tego aktu, tj. "w innej sprawie" w wysokości 480 zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie należało zastosować stawkę, o której stanowi § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) cyt. rozporządzenia, bowiem jest to sprawa, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna w rozumieniu art. 231 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy skarga została wniesiona na postanowienie, którym obciążono skarżącą kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 25 650,00 zł. Nie ma przy tym znaczenia, że skarga została wniesiona na postanowienie, a nie decyzję administracyjną. Istotne jest bowiem to, że zaskarżonym aktem administracyjnym została ustalona należność pieniężna. W takiej sytuacji nie jest istotna forma rozstrzygnięcia, którą orzeczono o należności pieniężnej, lecz to, że przedmiotem zaskarżenia jest właśnie ta należność pieniężna (zob. postanowienia NSA: z 19 lutego 2019 r. o sygn. akt I GZ 32/19, z 2 kwietnia 2019 r. o sygn. akt I GZ 86/19; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że w przypadku postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym o nałożeniu grzywny czy też postanowień w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia w sprawie rozbiórki obiektu mamy do czynienia z należnością pieniężną ustaloną w postanowieniu (por. postanowienie NSA z 25 października 2018 r., sygn. akt II OZ 1055/18 i powołane w jego uzasadnieniu orzecznictwo; postanowienie NSA z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OZ 1348/18). Aczkolwiek powyższe stanowiska zostały zaprezentowane w sytuacjach procesowych odnoszących się do rozstrzygnięcia sporu w kwestii, czy od skarg na ww. postanowienia należny jest wpis stały czy stosunkowy, to jednakże istota poglądów w nich wyrażonych dotyczyła wykładni pojęcia "należność pieniężna". Zwrot ten zawarty w art. 231 p.p.s.a., jak też w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych nie może być inaczej rozumiany, gdyż w obu tych przepisach chodzi o ustalenie należności pieniężnej będącej przedmiotem zaskarżenia, tyle że dla różnych celów. W pierwszym wypadku chodzi o ustalenie należnego wpisu sądowego od skargi, w drugim zaś o prawidłowe określenie należnego wynagrodzenia pełnomocnika z tytułu zastępstwa prawnego. Podobny pogląd, iż w sytuacji uwzględnienia przez sąd pierwszej instancji skargi na postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych skarżącej należał się zwrot kosztów obejmujących wynagrodzenie jej pełnomocnika, obliczone według stawek dla należności pieniężnej, a nie według stawki "w innej sprawie" wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 914/16. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uchylił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego zawarte w punkcie 2 sentencji wyroku WSA w Szczecinie z 24 kwietnia 2019 r. o sygn. akt I SA/Sz 1009/18 i zasądził na rzecz skarżącej kwotę 3717 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na powyższą kwotę składają się: wpis od skargi (100 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) i kwota 3600 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika obliczona stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania zażaleniowego rozstrzygnięto w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. d) rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych.