I SA/Wa 243/19

WyrokWSA w Warszawie2019-04-25

Skład orzekający: Anna Wesołowska, Monika Sawa, Elżbieta Sobielarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy warunkiem uzyskania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest powrót na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej?
Ratio decidendi
Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że warunkiem uzyskania prawa do rekompensaty jest powrót na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Argumentacja opiera się na celu ustawy, który zakłada pomoc w zagospodarowaniu się osobom powracającym do kraju w jego nowych granicach po okresie wojny. Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych potwierdza konieczność powrotu na obecne terytorium RP jako przesłankę przyznania rekompensaty.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP przez S. O. Wojewoda odmówił prawa do rekompensaty, wskazując na niespełnienie przesłanki przesiedlenia się S. O. na obecne terytorium RP po II wojnie światowej oraz brak wykazania następstwa prawnego po byłym właścicielu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczącą konieczności powrotu do Polski.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Monika Sawa WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Referent stażysta Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Decyzją z [...] sierpnia 2018 roku Wojewoda [...] (Wojewoda) odmówił I. W. (Skarżąca) potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu nieruchomości pozostawionej przez S. O. poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ powołał art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2017 roku, nr 1257, dalej "ustawa z 8 lipca 2005 roku"). Wyjaśniając podstawę faktyczną rozstrzygnięcia organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka przesiedlenia S. O. na obecne terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Zatem jako właściciel pozostawionej nieruchomości nie spełnia przesłanki opuszczenia byłego terytorium RP zawartej w art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ustawy z 8 lipca 2005 roku. Wojewoda wskazał, że Skarżąca nie może się również wykazać następstwem prawnym po byłym właścicielu, bowiem do akt sprawy nie został złożony dokument potwierdzający nabycie praw do spadku po S. O. Zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2017 roku, sygn.. akt [...] prawo do spadku przysługuje jej po E. O. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (Minister) decyzją z [...] listopada 2018 roku utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że stan faktyczny jest bezsporny. S. O. po opuszczeniu byłego terytoriom II Rzeczpospolitej, udał się do Wielkiej Brytanii, gdzie jako pilot wojskowy uczestniczył w działaniach wojennych. Jednakże po zakończeniu II Wojny Światowej nie wrócił do Polski tylko wyjechał do Argentyny, gdzie osiadł i założył rodzinę. Zmarł ww. kraju w roku 1986. Ponieważ S. O. po wojnie nie przybył na obecne tereny państwa polskiego. Wojewoda wydał decyzję odmowną w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Podzielając ocenę prawną powyższego stanu faktycznego Minister wyjaśnił, że w razie przyznania rekompensaty osobom, które opuściły byłe ziemie państwa polskiego i związały swoje dalsze życie z innym państwem, rekompensata zatraciłaby zupełnie swój charakter pomocowy, a miałaby funkcję wyłącznie odszkodowawczą. Minister podkreślił, że zarówno Trybunał Konstytucyjny, Sąd Najwyższy, jak i Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie stwierdzają, iż jedną z przesłanek przyznania świadczenia jest konieczność powrotu na ziemie polskie w aktualnych granicach. Nie można tego utożsamiać z wykreowaniem nowego warunku otrzymania rekompensaty, jest to bowiem wynik interpretacji przepisów, na podstawie których przyznaje się prawo do rekompensaty, uwzględniającej ich sens i cel. Przepisy te zostały zaś stworzone w takim celu, aby nie tyle rekompensować straty wynikające z utraty mienia znajdującego się na byłym terytorium polskim, lecz przede wszystkim aby pomóc zagospodarować się obywatelom powracającym do kraju w jego nowych granicach po okresie wojny. Odnosząc się do kwestii braku wykazania następstwa prawnego po S. O. Minister wyjaśnił, że działanie organu I instancji nie ma znamion uchybienia procesowego, jednakże nastąpił brak racjonalnego podejścia do wyjaśnienia niezgodności wywołanych poprzez różny zapis imienia "S." w języku polskim i hiszpańskim. W tym wypadku organ prowadzący sprawę w ramach aktywnego udziału w sprawie, winien wystosować zapytanie do Strony o wyjaśnienie powyższej różnicy i ewentualne zaapelować o podjęcie stosownego działania niwelującego ją. Minister wskazał że powyższa kwestia nie ma zasadniczego wpływu na całokształt ostatecznego rozwiązania, gdyż Skarżąca nie udowodniła repatriacji S. O. na obecne terytorium państwa polskiego, co skutkowało koniecznością wydania decyzji odmawiając przyznania prawa do rekompensaty. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła do tutejszego sądu skargę, podnosząc w niej zarzut naruszenia : 1. prawa materialnego art. 2 i art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 roku poprzez dokonanie błędnej rozszerzającej wykładni art. 2 tej ustawy i bezpodstawne przyjęcie, że koniecznym warunkiem uzyskania rekompensaty było przybycie uprawnionego lub jego spadkobierców na terytorium rzeczy pospolitej Polskiej w granicach ustalonych w 1945 roku, podczas gdy przepis takiego wymogu nie przewidywał. 2. przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 6, art. 8 kpa w zw. z art. 7 i art. 87 Konstytucji, przez wydanie decyzji opartej nie na przepisach, a na jej rozszerzającej wykładni. 3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej odmowy prawa do rekompensaty, niedokonania uzasadnienia prawnego i bezpodstawne powołanie się na uchwały Sądu Najwyższego i wyrok Trybunału Konstytucyjnego, których rozstrzygnięcia oparte zostały na poprzednim, nieobowiązującym już stanie prawnym na poparcie odmowy prawa do rekompensaty z pominięciem przytoczonych w odwołaniu wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego, po myśli których w aktualnym stanie prawnym, na podstawie art. 1 ust 2 ustawy, dla uzyskania rekompensaty nie jest konieczne przesiedlenie się na terytorium w granicach Polski 1945r. 4. art. 107 § 1 kpa poprzez brak wskazania podstawy prawnej odmowy - tj. przepisu ustawy z 8 lipca 2005 roku, określającego przesłanki materialne domowy rekompensaty. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, zgodnie z którym warunkiem przyznania prawa do rekompensaty jest powrót na obecne terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych, zgodnie z którym warunkiem uzyskania rekompensaty jest wymóg przemieszczenia się obywateli polskich na terytorium Rzeczypospolitej w obecnych, powojennych granicach. Warunek ten wynika jest uzasadniony celem ustawy – potrzebą zapewnienia środków na zagospodarowanie się osobom w nowych warunkach w związku z utratą przez nie całego majątku. W uchwale z dnia 10 kwietnia 1991 roku, III CZP 84/90, której nadano moc zasady prawnej, Sąd Najwyższy stwierdził, że przewidziane w art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74; zm. Dz.U. z 1989 r. Nr 29, poz. 154, Dz.U. z 1990 r. Nr 14, poz. 90, Nr 34, poz. 198, Nr 79, poz. 464) prawo do zaliczenia wartości mienia nieruchomego pozostawionego na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa Polskiego przysługuje obywatelom polskim, zamieszkałym w dniu 1 września 1939 roku na tych terenach, którzy po tym dniu opuścili je w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku i zamieszkują w Polsce. Ograniczenie tego uprawnienia do osób zamieszkałych w Polsce podyktowane jest troską państwa o warunki bytowe jego obywateli zamieszkujących w kraju, w celu umożliwienia im odzyskania standardu życiowego zbliżonego do uprzednio posiadanego. Tym samym Sąd Najwyższy zaznaczył, że powrót do kraju jest elementem niezbędnym do przyznania prawa do rekompensaty. Następnie w uchwale z dnia 5 czerwca 1990 roku sygn. III CZP 4/90 Sąd Najwyższy stwierdził, że uprawnienia do ekwiwalentu z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku przysługują również osobie, która przed dniem 1 września 1939 roku zamieszkiwała na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, miała obywatelstwo polskie, pozostawiła na tych terenach majątek nieruchomy, który utraciła, a nie mogła poddać się ewakuacji w trybie przewidzianym w układzie z dnia 9 września 1944 roku zawartym przez PKWN z Rządem Ukraińskiej SRR, gdyż wcześniej została wywieziona na roboty przymusowe do Rzeszy Niemieckiej, skąd – po zakończeniu działań wojennych – powróciła do kraju. SN akcentuje tym samym konieczność powrotu na obecne terytorium RP. Uchwały te wydane zostały na tle art. 88 ust. 1 (oznaczonego od 10 kwietnia 1991 roku jako art. 81) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku. Przepis ten w swoim brzmieniu również nie wskazywał wprost powrotu i osiedlenia się na obecnym terytorium państwa polskiego jako warunku od którego zależała możliwość skorzystania z prawa zaliczenia wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali, a także ceny sprzedaży nieruchomości rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa. W kwestii powrotu do kraju wypowiedział się także Trybunał Konstytucyjny. Między innymi w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt K 2/04 TK potwierdził konieczność wzięcia pod uwagę powrotu na obecne terytorium RP jako przesłanki przyznania rekompensaty. TK wskazał, że w sytuacji, gdy tzw. umowy republikańskie (na podstawie których przeprowadzona została ewakuacja obywateli polskich narodowości polskiej i żydowskiej z terytoriów republik sowieckich oraz Litwinów, Białorusinów, Rusinów i Ukraińców mieszkających na dawnych terenach Rzeczypospolitej Polskiej), wymienione w art. 1 ustawy, wiązały jednoznacznie przyrzeczoną kompensację z wymogiem posiadania obywatelstwa polskiego oraz faktem przemieszczenia się celem zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w jej nowych granicach, ustawodawca, regulując kwestie zakresu podmiotowego prawa zaliczenia (służącego urzeczywistnieniu prawa do rekompensaty), mógł zasadnie nawiązać do wymogów objętych zobowiązaniami wskazanymi w umowach republikańskich. W szczególności mógł i nadal może ograniczyć rekompensatę do kręgu obywateli polskich i to tylko tych, którzy zostali objęci przemieszczeniem (repatriacją) na terytorium państwa polskiego w jego powojennych granicach. Uzasadnione wydaje się stanowisko, że fakt przemieszczenia się i zamieszkania na obszarze państwa polskiego bezpośrednio po przemieszczeniu (repatriacji) mógł być zasadnie uznany za warunek korzystania z uprawnień kompensacyjnych. Naturalnym warunkiem dla powstania tych uprawnień było przysługiwanie tzw. zabużanom praw własności lub innych praw majątkowych (zwłaszcza rzeczowych) w odniesieniu do mienia pozostawianego poza powojennymi granicami Polski. Istnienie tego wymogu mieści się immanentnie w pojęciu "pozostawienia mienia" (z przysługującym wobec niego prawem własności lub innymi prawami majątkowymi). W tym kontekście trudno uznać składniki mienia objęte nacjonalizacją lub komunalizacją przed momentem repatriacji za "nieruchomości pozostawione" w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczeniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39, zwanej dalej: "ustawą o zaliczeniu"). Zachowuje tu swe znaczenie wspomniane już ratio legis unormowań kompensacyjnych, a zwłaszcza - ich "pomocowy" (a nie: cywilistycznie stricte odszkodowawczy) charakter. TK wskazał też na cel tego świadczenia, stwierdzając, że ma ono charakter mieszany: zdecydowanie dominuje w nim element socjalny (udzielenie "pomocy na zagospodarowanie" osobom, które przesiedlały się do państwa w obecnych granicach), a mniejsze znaczenie ma element odszkodowawczy, przy czym funkcje te należy oceniać uwzględniając upływ czasu, jaki upłynął od pozbawienia zabużan własności. Wyrok ten rzeczywiście zapadł na tle poprzednio obowiązującej ustawy regulującej kwestie tzw. mienia zabużańskiego – ustawy o zaliczeniu. Jak jednak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 października 2014 roku, sygn. akt I OSK 2763/13 obecnie obowiązująca ustawa z 8 lipca 2005 roku, tak samo jak ustawa z 2003 roku w art. 1 nawiązuje do umów republikańskich stanowiąc, że: ustawa określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie wymienionych układów i umów republikańskich. Różnica polega na tym, że w miejsce prawa do zaliczenia ustawa z 8 lipca 2005 roku wprowadza pojęcie prawa do rekompensaty. W tym względzie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 października 2012 r., sygn. SK 11/12 zwrócił uwagę, że wspólna dla wszystkich umów republikańskich była deklaracja PKWN, że ewakuowani rolnicy "otrzymają ziemię w rozmiarach przewidzianych ustawą o reformie rolnej", natomiast "włościanie, którzy przesiedlają się na terytorium Polski, jeżeli nawet nie posiadają ziemi w chwili ewakuacji, otrzymają, w razie życzenia, przydział ziemi na zasadach ogólnych" (art. 1 tych umów in fine). Nakazano ponadto, aby "domy w miastach i wiejskich osiedlach, opróżnione na skutek przesiedlenia (Niemców), były zostawione w pierwszym rzędzie do dyspozycji przesiedlonych" (art. 3 ust. 6 in fine umów republikańskich). Uwagi zawarte w tym wyroku TK zachowują zatem aktualność na gruncie obecnie obowiązującej ustawy z 8 lipca 2005 roku ze względu na istotne podobieństwa konstrukcji obu tych regulacji. NSA we wskazanym wyżej wyroku zauważył przy tym, że TK w powołanym wyroku, sygn. akt SK 11/12 uznał za niekonstytucyjny wymóg, aby uprawnieni zamieszkiwali na stałe w Polsce co najmniej od dnia wejścia w życie tej ustawy, tj. od 30 stycznia 2004 roku. Jednakże czym innym jest wymóg, aby po wielu latach od zakończenia wojny uprawnieni zamieszkiwali w Polsce, a czym innym wymóg przemieszczenia się po wojnie na tereny polskie w obecnych granicach. W kwestii konieczności powrotu na ziemie polskie w obecnych granicach jako przesłanki przyznania rekompensaty wypowiedział się także NSA w powoływanym wyżej wyroku z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt I OSK 2763/13. NSA wskazał, powołując się na wyroki TK z dnia 19 grudnia 2002 roku, sygn. akt K 33/02 oraz przywoływany już wyrok z 2004 roku, sygn. akt K 2/04, że konsekwencją charakteru prawa zaliczenia, jako prawa majątkowego mającego charakter publicznoprawny było uznanie przez Trybunał Konstytucyjny w obu tych orzeczeniach, że (podobnie jak inne prawa majątkowe o charakterze publicznoprawnym) może ono być limitowane na zasadach przewidzianych w art. 31 ust. 3 Konstytucji. W szczególności, za dopuszczalną uznano "możliwość ustawowego ograniczenia publicznych praw majątkowych obywateli m.in. ze względu na interes publiczny i (...) barierę zdolności realizacyjnych państwa, będącego "dobrem wspólnym" (art. 1 Konstytucji), oraz z uwagi na (...) wzgląd na zdolność państwa do wywiązania się z jego podstawowych powinności". Ponadto NSA stwierdził, że z uzasadnienia rządowego projektu ustawy z 8 lipca2005 roku (druk sejmowy 3793/IV kadencja Sejmu, s. 1 uzasadnienia projektu) wynika, iż proponowane przepisy w głównej mierze kontynuują rozwiązania obecnie obowiązujące, ponieważ warunki, jakie muszą spełniać osoby uprawnione, zostały ukształtowane z zachowaniem postanowień powoływanej już uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1991 r., sygn. akt III CZP 84/90. Skarżąca wskazywała, że przepis art. 1 ustawy z 8 lipca 2005 roku odnosi się do dwóch grup podmiotów. Do pierwszej z nich należą osoby objęte układami repatriacyjnymi, które zobowiązane były na ich podstawie do opuszczenia terytorium dawnego państwa polskiego (art. 1 ust. 1 ustawy). Do drugiej grupy należą natomiast w jej ocenie, osoby, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 roku, to jest osoby, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 roku, były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Skarżącej, o ile w odniesieniu do pierwszej grupy osób warunek powrotu na obecne terytorium Rzeczpospolitej Polskiej wynika z objęcia ich układami repatriacyjnymi, o tyle w odniesieniu do drugiej grupy osób obowiązku takiego nie da się wyprowadzić. W orzecznictwie sądów administracyjnych (por wyroki NSA z dnia 9 października 2014 r., sygn. akt I OSK 2763/13 i z 7 lipca 2017 roku I OSK 2488/17) wskazywano, że taka interpretacja art. 1 ust. 2 ustawy z 2005 r. spowodowałaby odmienne kryteria dla osób podlegających ewakuacji (obowiązek przemieszczenia na terytorium Polski w jej powojennych granicach) i dla osób, które opuściły Kresy Wschodnie na skutek innych okoliczności związanych z wojną (brak obowiązku przemieszczenia), co jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy z 2005 r. nie było zamiarem ustawodawcy. Norma zawarta w art. 1 ust. 2 ma na celu uwzględnienie praw osób, które z różnych względów nie repatriowały się z dawnych Kresów do Polski w procedurze ewakuacyjnej przewidzianej w układach republikańskich bądź umowie z dnia 6 lipca 1945 r. zawartej między Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, o której mowa w art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy. Przyczyną zaś uzasadniającą rozszerzenie zakresu działania ustawy na te osoby była konieczność respektowania konstytucyjnej zasady równości obywateli Rzeczypospolitej Polskiej wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). W powyższych wyrokach wskazywano, że gdyby celem ustawodawcy było przyznanie uprawnień do uzyskania rekompensaty za pozostawione nieruchomości wszystkim osobom, które w następstwie okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. zmuszone zostały do opuszczenia terenów II Rzeczypospolitej (czego konsekwencją była utrata przez nich znajdujących się tam nieruchomości), niezależnie od tego czy po ich opuszczeniu przybyli oni do kraju w granicach ukształtowanych po drugiej wojnie światowej czy nie, zbędne byłoby nawiązywanie w brzmieniu art. 1 ust. 1 powołanej ustawy do układów i umowy, w oparciu o które następowały pierwsze sformalizowane ewakuacje obywateli polskich zamieszkałych na Kresach do Polski. Wystarczająca w tym względzie byłaby (przy odpowiedniej modyfikacji) regulacja zawarta w ust. 2 tego artykułu. Zbędne również, z punktu widzenia założonego celu ustawodawczego, byłoby nałożenie na wnioskujących o rekompensatę spadkobierców właścicieli pozostawionych nieruchomości obowiązku dokumentowania miejsca zamieszkania tych właścicieli (lub współwłaścicieli) "po ich przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej" – o czym stanowi art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy – skoro do takiego przybycia w ogóle nie musiałoby dojść. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela powyższe stanowisko i wskazuje, że mając na względzie wykładnię literalną (powiązanie art. 1 ust. 2 z ustępem 1 tego artykułu i przyjęcie, że przesłanki podmiotowe zostały określone przez ustawodawcę w art. 1 i art. 2 ustawy), jak też ratio legis ustawy z 8 lipca 2005 roku, konieczne jest spełnienie przez osobę opuszczającą w związku z wybuchem drugiej wojny światowej dawne tereny Rzeczypospolitej Polskiej warunku przesiedlenia się na terytorium Polski w granicach powojennych. Zatem podniesiony w skardze zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego uznać należy za niezasadny. Organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni art. 1 ust. 2 i art. 2 ustawy z 8 lipca 2005 roku, oraz wskazały powyższe przepisy jako podstawę wydania decyzji odmawiającej Skarżącej potwierdzenia prawa do rekompensaty po S. O. Wobec dokonania prawidłowej wykładni przepisów prawa i ich powołania jako podstawy dla odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty, zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to jest zarzuty objęte punktami 2 - 4 petitum skargo również uznać należało za niezasadne. Skarżąca wskazała, że organ nie odniósł się do przywołanych przez nią w odwołaniu wyroków sądów administracyjnych. W odwołaniu Skarżąca przywołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 października 2009 roku, I OSK 182/09, oraz cytowany w jego uzasadnieniu wyrok z 11 lipca 2008 roku I OSK 1087/07. Zwrócić jednak należy uwagę , że wyrok z 1 października 2009 r., sygn. akt I OSK 182/09 zapadł przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2012 roku. Okoliczność ta uzasadnia odstąpienie od wyrażonej w nim tezy (por. wyroki tutejszego sądu z 22 marca 2019 roku, I SA/Wa 2193/18, 30 stycznia 2019 roku, I SA/Wa 2193/18, wyrok NSA z 9 października 2014 roku, I OSK 2763/13). Okoliczność, że organ nie ustosunkował się wprost do treści powołanych przez Skarżącą wyroków NSA sąd uznaje za pozostającą bez wpływu na wynik sprawy. Końcowo sąd wskazuje, że 9 października 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny powziął uchwałę, w której tezie wskazał, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 roku skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy (I OPS 3/17). Powyższa uchwała, nakazując prowadzenie postępowania w stosunku do wszystkich uprawnionych nie mogła mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Jak bowiem wyraźnie wskazane zostało w jej uzasadnieniu, postępowanie wszczynane jest na wniosek osoby uprawnionej. W sytuacji, w której nie powstało prawo do rekompensaty na skutek nie spełnienia warunku przemieszczenia na obecne terytorium RP, złożenie wniosku przez jednego ze spadkobierców dawnego właściciela nieruchomości zabużańskiej nie może być uznane za złożenie wniosku przez osobę uprawnioną. Z uwagi na powyższe, uznając zarzuty skargi za niezasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło