III SAB/Gd 11/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi B. C. oraz R. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. W dniu 15 stycznia 2019 r. B. C. i R. C. złożyli osobiście w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku skargę wskazując, że dotyczy ona przewlekłego prowadzenia postępowania przez Prezydenta Miasta w przedmiocie wymeldowania osób nie zamieszkałych pod adresem Z. [...] w G. i wnosząc o przyznanie sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Wskazali, że wnioskiem z dnia 18 kwietnia 2018 r. zwrócili się do Prezydenta Miasta o wymeldowanie z pobytu stałego osób nie zamieszkałych pod wskazanym adresem. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2018 r. Wojewoda uznał za zasadne ponaglenie złożone przez skarżących i zobowiązał organ meldunkowy do wydania decyzji do dnia 15 stycznia 2018 r. Do dnia złożenia skargi, tj. dnia 15 stycznia 2019 r., nie otrzymali decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o jej oddalenie. Postępowanie w sprawie wymeldowania z pobytu stałego zameldowanego pod przedmiotowym adresem M. C. zostało wszczęte w dniu 7 czerwca 2018 r. Decyzją z dnia 8 stycznia 2019 r. Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu M. C. z pobytu stałego w lokalu przy ul. Z. [...] w G. Decyzja ta została odebrana przez skarżących w dniu 22 stycznia 2019 r. Przesyłki były awizowane po raz pierwszy w dniu 14 stycznia 2019 r. Pismem z dnia 1 marca 2019 r. skarżący podtrzymali skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania m.in. w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Sprawa została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skarżący poprzedzili wniesienie skargi ponagleniem z dnia 15 października 2018 r. Wojewoda postanowieniem z dnia 23 listopada 2018 r. uznał ponaglenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta w sprawie wymeldowania M. C. z pobytu stałego, złożone przez skarżących, za zasadne. Mimo to skarga nie może być uwzględniona. Skarżący zarzucali Prezydentowi Miasta przewlekłe prowadzenie postępowania, wnosząc o przyznanie im sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł z tytułu strat, jakie w związku z tym ponieśli. Prezydent Miasta prowadził postępowanie o wymeldowanie osoby zameldowanej na pobyt stały pod adresem ul. Z. [...] w G., jaką był M. C.. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, postępowanie wszczęte zostało w dniu 7 czerwca 2018 r. na skutek wniosku skarżących z tego samego dnia, nie zaś z dnia 18 kwietnia 2018 r., jak wskazali skarżący. Wojewoda, uznając w postanowieniu z dnia 23 listopada 2018 r. za zasadne ponaglenie skarżących na przewlekłe prowadzenie postępowania o wymeldowanie M. C. przez organ pierwszej instancji, zobowiązał ten organ do wydania decyzji do dnia 15 stycznia 2019r. ( w postanowieniu omyłkowo wskazano rok 2018 ). Jak wynika z akt administracyjnych, Prezydent Miasta w dniu 8 stycznia 2019 r. wydał decyzję w przedmiocie wymeldowania M. C. z pobytu stałego w lokalu przy ul. Z. [...] w G. Zauważyć należy, że przesyłki zawierające decyzję, wysłane do skarżących, zostały awizowane w dniu 14 stycznia 2019 r., co wynika z pieczęci poczty, a odebrane przez nich w dniu 22 stycznia 2019 r. Z powyższego wynika, że skarżący wnieśli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta już po wydaniu przez niego decyzji, bowiem skargę złożyli w dniu 15 stycznia 2019 r., a decyzja wydana została w dniu 8 stycznia 2019 r. Stwierdzenia wymaga, że sformułowanie zawarte w art.53 § 2b p.p.s.a., że skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia nie oznacza, że zawsze skarga taka będzie zasadna. Zasadniczym celem skargi - zarówno na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, jak też na bezczynność organu, jest dyscyplinowanie organu administracji poprzez zwalczanie niepożądanego braku należytej aktywności organu oraz braku stosownej dynamiki podejmowanych czynności. W przypadku wniesienia skargi do sądu na przewlekłość już po zakończeniu postępowania administracyjnego wskazana wyżej funkcja tej skargi (dyscyplinująca) nie może zostać osiągnięta, skoro akt lub czynność, do wydania którego sąd mógłby zobowiązać organ administracji – został już wydany. Nadto, przyjęcie poglądu o zasadności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania już po zakończeniu tego postępowania prowadziłoby w konsekwencji do trudnej do zaakceptowania sytuacji, w której skarga do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania mogłaby być wniesiona w dowolnym właściwie czasie, a zatem nawet wiele lat po wydaniu decyzji kończącej postępowanie. Strona natomiast przysługujące jej instrumenty prawne zwalczania przewlekłości postępowania administracyjnego winna wykorzystywać do czasu zakończenia tego postępowania. Przepis art. 149 § 1 p.p.s.a., dotyczący m.in. możliwości uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania ma treść następującą : Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Możliwość uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania poprzez stwierdzenie przez sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania dotyczy sytuacji, kiedy organ administracji publicznej przewlekle prowadził postępowanie w dniu wniesienia skargi -wobec czego skarga ta była uzasadniona - jednak w dacie orzekania przez sąd wydał już stosowny akt lub dokonał czynności, wobec czego nie jest możliwe zobowiązanie go do wydania w określonym terminie aktu czy dokonania czynności. Wprowadzone rozwiązanie oparte jest na założeniu, że sąd, rozpatrując skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania rozstrzyga według stanu sprawy na czas zaskarżenia (skoro skarga zostaje uwzględniona, a była zasadna właśnie w tej dacie), a nie na dzień orzekania (por. T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, WK 2016, komentarz do art. 149 p.p.s.a., uwaga 5.). Nowe brzmienie art. 149 § 1 p.p.s.a. nadano ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). W uzasadnieniu do projektu nowelizacji (druk sejmowy nr 1633/VII kadencja) stwierdzono: "W związku z powyższym proponuje się przyznanie sądom kompetencji do stwierdzania, że wystąpiła bezczynność lub przewlekłość, jeżeli z uwagi na zakończenie postępowania nie ma już potrzeby zobowiązywania do wydania aktu lub dokonania czynności. Taka regulacja stworzy realny system ochrony obywateli przed przewlekłym prowadzeniem postępowania w powiązaniu z powołaną ustawą o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych. Sąd będzie mógł oddalić skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania jedynie w przypadku stwierdzenia, że na dzień wniesienia skargi organ nie pozostaje w bezczynności lub przewlekłości". Intencją przeto ustawodawcy odczytaną z uzasadnienia projektu nowelizacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w aspekcie nadania nowej treści art. 149 p.p.s.a., było wzięcie pod rozwagę stanu sprawy administracyjnej z daty wnoszenia skargi, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. W świetle zatem art. 149 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. sąd oddala skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jedynie w przypadku stwierdzenia, że na dzień wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności lub przewlekłości. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie zarówno w piśmiennictwie (por. M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, wyd. 5, 2017 r. kom. do art. 149, uwaga II.1), jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 853/17, z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 3036/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wa 41/16, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Skoro zatem w niniejszej sprawie Prezydent Miasta, przed wniesieniem przez skarżących skargi do sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania, wydał merytoryczną decyzję , skargę w tym przedmiocie należało uznać za bezzasadną. Wskazać w tej sytuacji należy, że możliwość przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej, o którą wnosili skarżący , istnieje jedynie wówczas , gdy skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy zostanie uznana za zasadną . Wynika to z art. 149 § 2 w zw. z § 1 p.p.s.a. W myśl tych przepisów sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Skoro skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania okazała się bezzasadna, nie było możliwe przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w oparciu o wskazane powyżej przepisy. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.