III SA/Gl 1303/18
WyrokWSA w Gliwicach2019-04-25
Skład orzekający: Małgorzata Jużków, Magdalena Jankiewicz, Iwona Wiesner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy określająca zasady wynajmowania lokali z mieszkaniowego zasobu gminy, która przewiduje skreślenie z listy osób uprawnionych w przypadku dwukrotnej odmowy przyjęcia oferowanego lokalu, jest zgodna z przepisami ustawy o ochronie praw lokatorów oraz Konstytucji RP?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność § 4 ust. 6 uchwały Rady Miejskiej w Jaworznie w obu jej brzmieniach, uznając, że przewidziana w nim sankcja automatycznego skreślenia z listy osób uprawnionych do najmu lokalu w przypadku dwukrotnej odmowy przyjęcia oferowanego lokalu jest niezgodna z przepisami ustawy o ochronie praw lokatorów oraz Konstytucji RP. Uchwała ta narusza obowiązek gminy do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych mieszkańców oraz zasady równości i legalizmu.Stan faktyczny
Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Jaworznie dotyczącą zasad wynajmowania lokali z mieszkaniowego zasobu gminy. Skarga dotyczyła § 4 ust. 6 uchwały w brzmieniu obowiązującym do 20 kwietnia 2018 r. oraz w brzmieniu nadanym zmianą z 27 marca 2018 r. RPO zarzucił naruszenie przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów oraz art. 7 i 32 Konstytucji RP, wskazując, że przepis przewidujący skreślenie z listy osób uprawnionych w przypadku dwukrotnej odmowy przyjęcia lokalu jest niezgodny z prawem. Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że przepis mieści się w zakresie upoważnienia ustawowego i że nie zachodzi obawa nieuzasadnionego skreślenia.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 4 ust. 6 uchwały Nr XV/173/2011 Rady Miejskiej w Jaworznie z dnia 24 listopada 2011 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Jaworzna, zarówno w brzmieniu obowiązującym do 20 kwietnia 2018 r., jak i w brzmieniu nadanym § 1 pkt 3 uchwały Nr XXXIX/554/2018 Rady Miejskiej w Jaworznie z dnia 27 marca 2018 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi Rzecznika Praw Obywatelskich na uchwałę Rady Miejskiej w Jaworznie z dnia 24 listopada 2011 r.nr XV/173/2011 w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta 1) stwierdza nieważność § 4 ust. 6 uchwały Nr XV/173/2011 Rady Miejskiej w Jaworznie z dnia 24 listopada 2011 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Jaworzna w brzemieniu obowiązującym do 20 kwietnia 2018 r.; 2) stwierdza nieważność § 4 ust. 6 uchwały Nr XV/173/2011 Rady Miejskiej w Jaworznie z dnia 24 listopada 2011 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Jaworzna w brzemieniu nadanym § 1 pkt 3 uchwały Nr XXXIX/554/2018 Rady Miejskiej w Jaworznie z dnia 27 marca 2018 r. w sprawie zmiany zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Jaworzna.
W dniu 24 listopada 2011 r. Rada Miejska w Jaworznie przyjęła uchwałę nr XV/173/2011 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Jaworzna, na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1 i art. 42 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (dalej: usg) oraz art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (dalej: uopl).
W § 4 ust. 6 uchwały określono, że odmowa zawarcia umowy najmu oferowanego lokalu mieszkalnego przez osobę oczekującą na przydział mieszkania skutkuje przesunięciem na koniec listy, a kolejna odmowa skutkuje skreśleniem z listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu z mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Jaworzno.
Przepis ten obowiązywał do 20 kwietnia 2018r. kiedy to na skutek interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich Rada Miejska w Jaworznie uchwałą z 27 marca 2018r. Nr XXXIX/554/2018 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Jaworzna w § 1 pkt 3 dokonała zmiany § 4 pkt 6 pierwotnej uchwały nadając mu brzmienie: odmowa zawarcia umowy najmu oferowanego lokalu mieszkalnego przez osobę oczekującą na przydział mieszkania skutkuje przesunięciem na koniec listy, a kolejna nieuzasadniona odmowa skutkuje skreśleniem z listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu z mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Jaworzno.
Pismem z 13 listopada 2018 r. skargę na powyższą uchwałę wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego Rzecznik Praw Obywatelskich, wnosząc o stwierdzenie nieważności:
1. § 4 ust. 6 uchwały nr XV/173/2011 Rady Miejskiej w Jaworznie z 24 listopada 2011 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Jaworzna w brzmieniu obowiązującym do 20 kwietnia 2018r.tj. do dnia wejścia w życie uchwały Nr XXXIX/554/2018 Rady Miejskiej w Jaworznie z 27 marca 2018r., zarzucając naruszenie art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 1 pkt i ust. 3 ustawy z 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz art. 7 i art. 32 Konstytucji RP;
2. § 4 ust. 6 uchwały nr XV/173/2011 Rady Miejskiej w Jaworznie z 24 listopada 2011 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Jaworzna w brzmieniu nadanym § 1 pkt 3 uchwałą z 27 marca 2018r. Nr XXXIX/554/2018 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miasta Jaworzna zarzucając naruszenie art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 1 pkt i ust. 3 ustawy z 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz art. 7 i art. 32 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu Rzecznik Praw Obywatelskich podkreślił, że zmiana treści § 4 ust. 6 uchwały nastąpiła przez dodanie słowa "nieuzasadniona". Mimo tej zmiany w ocenie RPO przepis ten nadal jest niezgodny z art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 21 ust. 1 pkt i ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów. Z powołanego przepisu wynika, że każda osoba uwzględniona na liście osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu z mieszkaniowego zasobu Gminy spełnia warunki konieczne do udzielenia pomocy mieszkaniowej, jeśli dwukrotnie nie skorzysta z przedstawionej przez Gminę propozycji wynajęcia lokalu komunalnego, zostanie z listy usunięta, tracąc tym samym uprawnienie do ubiegania się o najem lokalu. Skarżący podkreślił, że zgodnie z § 14 uchwały, na liście uprawnionych do najmu lokalu znajdują się wyłącznie osoby, co do których władze Gminy przy udziale Społecznej Komisji Mieszkaniowej potwierdziły istnienie przesłanek uzasadniających udzielenie pomocy mieszkaniowej. Wobec powyższego zgodnie z zaskarżonym § 4 ust. 6 uchwały, odmowa stanowi samoistną podstawę do wykreślenia z listy osób, której prawo do uzyskania pomocy mieszkaniowej zostało zweryfikowane i potwierdzone. Skarżący zauważył, że przepis ten mimo stwierdzenia, że chodzi o nieuzasadnioną odmowę przyjęcia zaproponowanego lokalu, nie zawiera żadnych kryteriów oceny tego pojęcia. Skreślenie z listy spowodowane odmową przyjęcia proponowanego lokalu, nawet gdyby z punktu widzenia Gminy odmowa była nieuzasadniona, pozbawia pomocy mieszkaniowej osobę, która w świetle przepisów ustawy o ochronie lokatorów oraz uchwały, jest uprawniona do otrzymania takiej pomocy. Podstawą do skreślenia z listy mogłaby być ponowna weryfikacja umieszczonych na niej osób pod kątem spełnienia przesłanek ustawowych do uzyskania pomocy mieszkaniowej, takich jak dochód czy też zamieszkanie na terenie Gminy, nie zaś odmowa przyjęcia lokalu. Wskazano na możliwość, że osoba oczekująca na najem lokalu z obawy przed wykreśleniem jej listy uprawnionych, może być niejako przymuszona do zaakceptowania niezgodnych z powszechnie obowiązującym prawem warunków mieszkaniowych, albo nieodpowiednich w jej szczególnej sytuacji życiowej. Takiego władztwa nad obywatelem nie przyznaje gminie żaden obowiązujący przepis ustawy o ochronie praw lokatorów (wyroki WSA w Gdańsku z 23.10.2014r. sygn. akt III SA/Gd 664/14, WSA w Lublinie z 20.10.2011r. sygn. akt III SA/Lu 412/11, WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 30.06.2011r. sygn. akt II SA/Go 269/11). W konsekwencji skarżący uznał, że przewidziana w § 4 ust. 6 uchwały sankcja w postaci wykreślenia z listy uprawnionych jest sprzeczna z celem ustawy i obowiązkiem gminy określonym w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie praw lokatorów. Uregulowanie to jest również sprzeczne z art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy poprzez przekroczenie wskazanego tam upoważnienia ustawowego do stanowienia zasad wynajmowania lokali komunalnych, a rada gminy nie może tworzyć kryteriów, które ograniczają prawa mieszkańców do otrzymania pomocy mieszkaniowej bez wyraźnego upoważnienia ustawowego.
Rzecznik Praw Obywatelskich uznał za zasadne zaskarżenie § 4 ust. 6 uchwały w brzmieniu obowiązującym do 20 kwietnia 2018r., gdyż przepis ten może nadal wywoływać skutki prawne. Nie można wykluczyć, że z uwagi na dwukrotną odmowę przyjęcia lokalu dokonano skreślenia z listy uprawnionych do najmu już przed 20 kwietnia 2018r. Skutkiem stwierdzenia nieważności uchwały jest jej wyeliminowanie z obrotu prawnego od chwili jej podjęcia, co winno mieć zastosowanie w niniejszej sprawie.
W związku z powyższym zaskarżona uchwała Rady Miejskiej jest niezgodna z art. 7 Konstytucji RP i wyrażana tam zasadą legalizmu, zgodnie z którą każde działanie organu władzy publicznej musi mieć oparcie w obowiązującym prawie. Zaskarżony akt jest aktem prawa powszechnie obowiązującego na terenie gminy powinien on zatem odpowiadać przepisom powszechnie obowiązującego prawa i nie może pozostawać w sprzeczności z aktem wyższego rzędu, którym jest ustawa. Zaskarżony akt narusza również art. 32 Konstytucji RP, gdyż jest przejawem nierównego traktowania członków tej samej wspólnoty samorządowej, charakteryzujących si e tymi samymi cechami relewantnymi, które wyznacza art. 4 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów
W oparciu o powyższe przesłanki Rzecznik Praw Obywatelskich na mocy art. 53 § 2a w zw. z art. 53 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.) wniósł skargę domagając się stwierdzenia nieważności § 4 ust. 6 uchwały w obu jej brzmieniach.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Jaworznie wniosła o jej oddalenie. Powołując się na art. 21 ust. 3 uopl wskazano, że przepis ten zawiera otwarty katalog materii, która powinna uregulować uchwała Rady Gminy poza wprost tam wymienionymi. Możliwość skreślenia z listy osób uprawnionych do otrzymania lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy mieści się w pojęciu trybu rozpatrywania i załatwiania wniosków. Zarzuty podniesione w skardze nie są więc zasadne w zakresie naruszenia art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 uopl oraz art. 7 Konstytucji RP.
Przyznano, ze pojęcie "nieuzasadnionej odmowy" jest pojęciem nieostrym, to wykreślenie osoby oczekującej z listy osób uprawnionych podlega kontroli nie tylko przez powołaną w tym celu Społeczną Komisję Mieszkaniową, ale również kontroli sadowej jako inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej zgodnie z art. 3 § pkt 4 p.p.s.a. Nie zachodzi więc obawa wykreślenia z listy osoby ze względu np. na niepełnosprawność lub niespełnianie przez lokal wymogów ustawowych. Zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP jest również niezasadny, gdyż zasada równości nie została naruszona, a wszystkie podmioty są traktowane równo, według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminacyjnych jak i faworyzujących. W ocenie organu nieuzasadniona odmowa zawarcia umowy najmu przez osobę oczekująca na przydział mieszkania przy systemie kontroli społecznej i sądowej oznacza, że tak naprawdę dana osoba nie jest zainteresowana zaspokojeniem swoich potrzeb mieszkaniowych. Nie powinno bowiem dochodzić do takich sytuacji, gdy gmina zmuszana jest do realizacji wszystkich życzeń osób uprawnionych dotyczących mieszkania. W praktyce zaskarżony przepis w obu wersjach tekstowych nie został zastosowany wobec żadnej z osób ubiegających się o przydział lokalu mieszkalnego. Podkreślono również, że Rada Miejska w Jaworznie nie posiada zdolności procesowej, a organem do którego winna być skierowana skarga jest Gmina Miasta Jaworze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 5 tej ustawy, kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Na podstawie art. 53 § 3 p.p.s.a. Rzecznik Praw Obywatelskich jest uprawniony do wniesienia skargi, przy czym w przypadku skargi na akty inne niż wskazane w art. 53 § 2a, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., np. na akty prawa miejscowego, nie jest ograniczony jakimkolwiek terminem. Uchwała w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy jest aktem prawa miejscowego, normuje bowiem prawa i obowiązki wszystkich mieszkańców gminy. Dokonując kontroli zaskarżonej uchwały należało podzielić pogląd wyrażony przez Rzecznika Praw Obywatelskich w skardze, co do zgodności wskazanych zapisów z powołanymi przepisami rangi ustawowej i konstytucyjnej, co przesądziło o konieczności stwierdzenia nieważności uchwały w żądanym zakresie (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 91 ust. 1 usg uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Wobec powyższego zarzuty dotyczące adresata skargi są niezasadne.
Zaskarżona uchwała została wydana na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
Pierwszy ze wskazanych przepisów kwalifikuje do wyłącznej właściwości rady gminy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy, a zgodnie z art. 40 ust. 1 usg na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Powołanie się na wyliczenie zawarte w art. 18 ust. 2 usg nie stanowi jednakże wystarczającej podstawy prawnej do podjęcia uchwały. Podstawa taka może być zawarta w ustawie o samorządzie gminnym lub w ustawach szczególnych. Zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym zasady i kryteria wynajmowania lokali, których najem jest związany ze stosunkiem pracy, jeżeli w mieszkaniowym zasobie gminy wydzielono lokale przeznaczone na ten cel, stosownie do treści art. 21 ust. 1 pkt 2 uopl, uchwala rada gminy. Według art. 21 ust. 3 ustawy, zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminu powinny określać w szczególności:
1) wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą oddanie w najem lub w podnajem lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego, oraz wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą zastosowanie obniżek czynszu;
2) warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy;
3) kryteria wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego;
4) warunki dokonywania zamiany lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy oraz zamiany pomiędzy najemcami lokali należących do tego zasobu a osobami zajmującymi lokal w innych zasobach;
5) tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas oznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej;
6) zasady postępowania w stosunku do osób, które pozostawały w lokalu opuszczonym przez najemcę lub w lokalu, w którego najem nie wstąpiły po śmierci najemcy;
7) kryteria oddawania w najem lokali o powierzchni użytkowej przekraczającej 80 m2.
Z przywołanych przepisów nie sposób wywieść delegacji do wyłączenia określonych grup członków wspólnoty samorządowej z możliwości ubiegania się o zawarcie umowy najmu lokalu komunalnego. W art. 16 ust. 1 Konstytucji RP zdefiniowane zostało pojęcie wspólnoty samorządowej. Tworzy ją z mocy prawa ogół mieszkańców jednostek zasadniczego podziału terytorialnego. Takie też znaczenie należy nadać pojęciu wspólnoty samorządowej użytemu w art. 4 ust. 1 uopl, zgodnie z którym tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. Stosownie zaś do treści ust. 2 art. 4 uopl, gmina, na zasadach i w wypadkach przewidzianych w ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspakaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Mieszkańcem gminy jest więc każda osoba fizyczna mająca miejsce zamieszkania na terenie gminy. Przepis art. 4 ust. 1-2 uopl wprowadza obowiązek gminy i związane z nim uprawnienie mieszkańca gminy, którego sytuacja materialna uzasadnia oddanie mu w najem lokalu wchodzącego w skład zasobu mieszkaniowego gminy. Podstawowymi warunkami, jakie musi spełniać osoba ubiegająca się o lokal z zasobów mieszkaniowych gminy są: niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz niski dochód. Prawnie niedopuszczalne jest więc zapisywanie w uchwale kryteriów odmiennych od przewidzianych w ustawie o ochronie praw lokatorów. Zawężenie kręgu uprawnionych do otrzymania pomocy mieszkaniowej gminy następuje jedynie w przypadku osób ubiegających się o lokal socjalny. Wprowadzanie w uchwale dodatkowych ograniczeń, nie mieszczących się w kryteriach ustawowych, kwalifikować więc należy jako nieuprawnione wychodzenie poza granice upoważnienia ustawowego. Przepis art. 21 ust. 3 pkt 3 uopl wprowadza wprawdzie kryteria pierwszeństwa w wyborze osób, ale nie kryteria wykluczające osoby spełniające warunki przedmiotowe ( wyrok NSA z 15.04.2008 r., sygn. I OSK 82/08, wyrok WSA w Gdańsku z 23.10.2014r., sygn. III SA/Gd 664/14).
Nie budzi wątpliwości Sądu, że art. 21 ust. 3 uopl poprzez zawarte w nim sformułowanie "w szczególności", zawiera otwarty katalog kryteriów, co upoważnia radę do uregulowania innych jeszcze kwestii, ponad zagadnienia sprecyzowane w pkt 1-7 tej jednostki redakcyjnej. Nie oznacza to jednak dowolności uregulowań ponad ustawową regulację. Kwestie te powinny uzupełniać i dostosowywać materię regulowaną hipotezą tego przepisu do lokalnych potrzeb mieszkaniowych gospodarstw domowych o niskich dochodach celem ich zaspokojenia. W konsekwencji, art. 21 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 3 uopl wyznacza normatywne granice uchwałodawczej działalności rady gminy (wyrok NSA z 25.06.2010 r., sygn. I OSK 732/10).
RPO trafnie zakwestionował więc treść § 4 ust. 6 zaskarżonej uchwały. Przepisy te przewidują automatyczne wykluczenie osób, którym przysługuje uprawnienie do przyznania lokalu w razie dwukrotnej odmowy przyjęcia lokalu wskazanego do najmu lokalu, bez względu na kryterium uzasadnionej czy też nieuzasadnionej odmowy. Sama więc odmowa, bez żadnych dodatkowych kryteriów, stanowi podstawę usunięcia z wykazu, nawet w sytuacji gdy odmowa ta była uzasadniona, np. gdy proponowany lokal nie spełnia warunków ustawowych (art. 2 ust. 1 pkt 5 uopl) lub nie może zostać przyjęty, np. z uwagi na niepełnoprawność. Niewątpliwie przyjęta regulacja prowadzi do nieuprawnionego pozbawienia pewnej grupy mieszkańców pomocy mieszkaniowej w postaci wynajęcia lokalu mieszkalnego i pozostaje w sprzeczności z celem ustawy oraz z obowiązkiem gminy zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty spełniających kryteria do ubiegania się o lokal z zasobu mieszkaniowego przewidzianymi w art. 4 uopl.
W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie podnosi się, że postanowienie uchwały przewidujące skreślenie z listy osób oczekujących w związku z dwukrotną odmową zawarcia umowy najmu jest sprzeczne z celem ustawy i obowiązkiem gminy oraz oznacza stworzenie przepisu materialnoprawnego wykraczającego poza delegację ustawową. Przepis taki umożliwia powstanie nieprawidłowej sytuacji w gminie, w której faktycznie wymusi się na uprawnionym przyjęcie drugiego spośród zaproponowanych lokali. Takiego władztwa nad obywatelem nie przyznaje gminie żaden z obowiązujących przepisów, w szczególności ustawy o ochronie praw lokatorów (wyroki: WSA w Lublinie z 20.10.2010 r. sygn. III SA/Lu 412/11, WSA w Gorzowie Wlkp. z 30.06.2011 r. sygn. II SA/Go 269/11). Stanowisko Gminy w tym zakresie, szczególnie podkreślające fakt, że nikt z listy faktycznie nie został skreślony, nie uzasadnia zastosowania instytucji skreślenia z listy zastosowanej w zaskarżonej uchwale. Oceny tej nie zmienia również argumentacja dotycząca społecznej kontroli procesu wykreślania z listy za pomocą Społecznej Komisji Mieszkaniowej powołanej w § 12 powołanej uchwały, nawet jeśli jej rozstrzygniecie miałoby podlegać kontroli sądowo administracyjnej. Podkreślić również trzeba, że ustawa w powołanych wyżej przepisach określa zasady umieszczania mieszkańców gminy na liście osób uprawnionych do uzyskania pomocy w uzyskaniu lokalu mieszkalnego, zatem tak długo jak spełnia te kryteria winna pozostawać na liście osób zakwalifikowanych do tej pomocy. W gestii gminy pozostaje więc sformułowanie uchwały w sposób uwzględniający warunki określone ustawowo.
W konsekwencji należy uznać, że przewidziana w § 4 ust. 6 w obu brzmieniach sankcja dla osoby, której przysługuje lokal mieszkalny, w postaci usunięcia z wykazu skierowań do zawarcia umowy najmu i utraty uprawnień do ubiegania się o najem, w przypadku odmowy przyjęcia proponowanych lokali, jest sprzeczny z celem ustawy i obowiązkiem gminy określonymi w art. 4 ust. 1 i 2 w zw. z art. 20 ust. 1 uopl ( wyrok WSA w Kielcach z 6.02.2019r., sygn. II SA/Ke 782/18).
Wprowadzenie do uchwały dodatkowych warunków powoduje, że mieszkańcy wspólnoty spełniający przesłanki ustawowe do ubiegania się o pomoc mieszkaniową zostają pozbawieni możliwości jej uzyskania. W zaskarżonych przepisach doszło do pozbawienia określonej grupy mieszkańców wspólnoty samorządowej uprawnienia do ubiegania się o lokal z mieszkaniowego zasobu gminy. W konsekwencji należy przyjąć, że kwestionowane przez RPO przepisy uchwały naruszają art. 2 i 32 Konstytucji RP, wprowadzające zasady sprawiedliwości społecznej i równości. Stanowią również naruszenie zasady legalizmu zawartej w art. 7 Konstytucji RP.
Biorąc pod uwagę powyższe wywody Sąd na mocy art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie określonym w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło