II SA/Po 135/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2019 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania K. C. od decyzji Prezydenta Miasta K. z [...] 2018 r. znak [...] o skierowaniu kierowcy S. C. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Ww. decyzją z [...] 2018 r. Prezydent Miasta K. na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 978 ze zm., dalej: u.k.p.) skierował K. C. posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu organ wskazał, że otrzymał wniosek Prokuratora Rejonowego w K. wraz z opinią sądowo-psychologiczną sporządzoną przez biegłych, którzy stwierdzili u strony – kierowcy uzależnienie od alkoholu. Zdaniem Prezydenta K. stanowi to wiarygodną informację o poważnych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia, a w konsekwencji uzasadnia wydanie decyzji o skierowaniu na przedmiotowe badania. W odwołaniu od tej decyzji K. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podniósł, iż brak było dostatecznych przesłanek do wszczęcia postępowania zmierzającego do skierowania go na badania. Tym samym zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. Wskazał, że organ nie wziął pod uwagę, że nigdy nie prowadził pojazdu pod wpływem alkoholu, a od 2 lat nie otrzymał nawet mandatu karnego. Ponadto podał, że dotychczas był osobą niekaraną i uczestniczy w terapii leczenia uzależnień pozostając w całkowitej trzeźwości. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję SKO w K. wskazało, że z art. 75 ust. 1 p-kt 5 u.k.p. wynika, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W myśl zaś art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Kolegium stwierdziło, że przesłanka uzasadnionych zastrzeżeń odnoszących się do stanu zdrowia kierowcy musi być interpretowana zgodnie z celem ustawy – zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Jak wynika bowiem z art. 3 ust. 1 u.k.p. kierującym pojazdem może być osoba, która m.in. jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym. W związku z tym zastrzeżenia co do stanu zdrowia powinny dotyczyć aspektów, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Ponadto skierowanie na badania może nastąpić, gdy prawdopodobnym jest, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami – ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii należy bowiem do uprawnionego w tym zakresie lekarza. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że dla bezpieczeństwa ruchu drogowego niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami posiadały wymaganą w tym zakresie sprawność, nie tylko w chwili ubiegania się o wydanie tych uprawnień, ale i w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym pozostaje, by wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne i psychiczne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób, który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, ale i zdrowiu i życiu wszystkich użytkowników dróg. Wynika to z treści art. 3 ust. 1 u.k.p. SKO dodało, że jak wynika z ust. 7 zał. nr 4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 250 ze zm., dalej: rozporządzenie) w przypadku stwierdzenia uzależnienia od alkoholu lub niemożności powstrzymania się od picia alkoholu i kierowania pojazdem (...) orzeka się istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami – a zatem uzależnienie od alkoholu świadczy o istnieniu poważnych przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy, które bezpośrednio wpływać mogą na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Również przepis art. 12 ust. 1 u.k.p. przewiduje, że prawo jazdy nie może być wydane osobie, u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienia od alkoholu. Zdaniem Kolegium, argumenty i zarzuty odwołania stoją w sprzeczności ze zgromadzonymi dowodami i przywołanymi przepisami prawa. Udokumentowanie uzależnienia od alkoholu stanowi bezspornie przesłankę do skierowania kierowcy na przedmiotowe badania. W świetle tego zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. K. C., wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję SKO w K., zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. poprzez nieprzeprowadzenie własnego postępowania dowodowego w sprawie i rozstrzygnięcie wyłącznie w oparciu o przedłożoną przez Prokuratora Rejonowego w K. opinię sądowo-psychiatryczną sporządzoną przez biegłych psychiatrów przy Sądzie Okręgowym w K. w innej sprawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. W motywach skargi zarzucono organom orzekającym, że rozstrzygając w niniejszej sprawie nie przeprowadziły samodzielnie postępowania dowodowego na okoliczność stwierdzenia ziszczenia się przesłanek określonych w art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., ograniczając się do oparcia o opinię sądowo-psychiatryczną z innego postępowania, a przedstawioną przez Prokuratora Rejonowego w K.. Zdaniem skarżącego organy powinny były ocenić, czy informacja uzyskana od Prokuratora o istnieniu uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego jest wiarygodna. Tymczasem organy takiej oceny nie przeprowadziły, kierując się wyłącznie wspomnianą opinią. W odpowiedzi SKO w K. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego, czy też przepisów postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w niniejszej sprawie. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja SKO w K. z [...] 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. o skierowaniu K. C. na badania lekarskie. Podstawę prawną ww. rozstrzygnięcia stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Zgodnie z art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. a starosta wydaje decyzję administracyjną, o której mowa w ust. 1 z urzędu na podstawie informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. b. Z kolei stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4 osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Przepisy te nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia są wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie. Mowa w nich jedynie o tym, że muszą być one "uzasadnione" i "poważne" oraz, że informacja o nich musi być wiarygodna. Są to stwierdzenia dość ogólne, pozostawiające właściwemu organowi administracji możliwość dokonania oceny, czy w konkretnym wypadku zastrzeżenia są właśnie tego rodzaju. W ocenie Sądu prawidłowo stwierdziło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż zwrot "uzasadnione zastrzeżenia" należy interpretować zgodnie z celem ustawy, którym jest zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jedną z istotnych przesłanek bezpieczeństwa ruchu jest stan zdrowia kierowcy. Od dyspozycji zdrowotnej kierowcy w dużym stopniu zależy bowiem bezpieczeństwo ruchu, a niedomagania kierowcy w tym zakresie są czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu. W piśmiennictwie podkreśla się, że podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić konkretne i uzasadnione okoliczności świadczące o pogarszającym się stanie zdrowia strony. Zachowanie świadczy o możliwości obniżenia sprawności psychofizycznej kierowcy, o ile bezpośrednio wskazują na objawy chorobowe, upośledzenia, zaburzenia psychiczne czy osobowe – a więc zagrożenia medyczne, psychiczne lub osobowe (por. wyrok WSA w Szczecinie z 17 stycznia 2013r., sygn. II SA/Sz 1195/12, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "zastrzeżenia uzasadnione" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Co istotne, wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Nie jest konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarczające jest wysokie prawdopodobieństwo istnienia takich przeciwwskazań. (por. wyrok NSA z 7 września 2016r., sygn. I OSK 1051/16, dostępny j.w.). Jednocześnie ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu. Reasumując, decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. W niniejszej sprawie informację o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego organ I instancji powziął na podstawie wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. o wszczęcie postępowania, w związku z uzyskaniem w nadzorowanym przezeń postępowaniu karnym (w którym K. C. występował jako podejrzany o znęcanie się pod wpływem alkoholu nad żoną) opinii sądowo-psychiatryczno-psychologicznej. W opinii tej biegli stwierdzili u skarżącego uzależnienie od alkoholu. Wobec powyższych ustaleń organy prawidłowo uznały, że istnieją poważne i uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. W ocenie Sądu nie mogła odnieść skutku argumentacja skargi o konieczności dokonania przez organy orzekające samodzielnej oceny ziszczenia się przesłanek, o których mowa w powyższym przepisie. Z przepisów art. 75 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. wynika, że dla możliwości wydania decyzji nie jest wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany psychofizyczne stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy bowiem do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Okoliczności rozpoznawanej sprawy oraz zgromadzona w tym zakresie przez organ dokumentacja, świadczą o konieczności zweryfikowania oceny stanu zdrowia skarżącego pod kątem możliwości kierowania przez niego pojazdami. Dla wykorzystania tego dokumentu i powzięcia przez organ wątpliwości w tym zakresie nie stanowią przeszkody powoływane przez skarżącego okoliczności nieprowadzeniu pojazdu pod wpływem alkoholu, nieotrzymania od 2 lat mandatu karnego, niekaralności oraz uczestnictwo w terapii leczenia uzależnień i pozostawanie w trzeźwości. W orzecznictwie przyjmuje się, że każda informacja, czy ustalenie mogą doprowadzić do powzięcia przez organ czynności sprawdzających pod warunkiem, iż są one nośnikiem odpowiedniej wiedzy specjalistycznej skłaniającym organ do przyjęcia o zaistnieniu potrzeby dokonania oceny stanu zdrowia kierowcy, prowadzonej przez uprawnionych lekarzy posiadających szczególne uprawnienia i kwalifikacje (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2018 r., sygn. I OSK 400/17, dostępny j.w.). W ocenie Sądu, wiadomości zawarte w piśmie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. oraz w udostępnionej organom orzekającym opinii sądowo-psychiatryczno-psychologicznej sporządzonej przez dwóch biegłych-lekarzy, stanowią wiarygodną informację, co musiało stanowić podstawę do wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. Wyjaśnić przy tym trzeba, że skierowanie na badania lekarskie może nastąpić już wówczas, gdy jest prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało uprawnionym do tego lekarzom, którzy przeprowadzą w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. stosowne badania i ocenią, czy skarżący jest zdolny do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Podsumowując, organy obu instancji prawidłowo uznały, że istniała podstawa do wydania decyzji w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. W rezultacie Sąd nie stwierdził, by organy dopuściły się zarzucanych im naruszeń przepisów postępowania. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) Sąd skargę oddalił.