IV SA/Po 125/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak ( spr.) Sędzia WSA Anna Jarosz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2019 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję Sygn. akt IV SA/Po [...] U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia 1 października 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta K. przyznał świadczenie wychowawcze na M. Z. w kwocie [...]zł miesięcznie od dnia 1.10.2018 r. do 30.09.2019 r. i odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na M. Z. (pierwsze dziecko). Organ orzekający powołał się na art. 5 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), dalej: ustawa o pomocy, zgodnie z którym świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza [...] zł, a jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne [...] zł. W niniejszym przypadku, członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, a miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł., a więc taka okoliczność wystąpiła. Organ wskazał, że dochód E. Z. za 2017 r. wyniósł [...] zł, zaś jej męża T. 28.365, 28ł co razem dało kwotę [...]zł – [...] zł (dochód skarżącej utracony z tytułu utraty zatrudnienia w firmie C. z dniem 6.04.2018 r.) = [...] zł : 12 miesięcy = [...] zł + [...] zł (dochód skarżącej z tytułu zatrudnienia w firmie K. Spółdzielcza Grupa Producentów Mleka z dniem 9.04.2018 r. – dochód netto za miesiąc maj 2018 r.) = [...] zł : 4 osoby = [...] złi przekracza kryterium dochodowetj.[...] zł na osobę w rodzinie. W odwołaniu wnioskodawczyni (skarżąca) podniosła, że wraz z podjęciem nowej pracy od dnia 9.04.2018 r. w K. Spółdzielczej Grupie Producentów Mleka nastąpiło faktycznie obniżenie jej dochodów. Zaskarżoną decyzją z dnia 3 grudnia 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, podzielając jej ustalenia i wnioski. Jednocześnie przyjęło, że zatrudnienie odwołującej nastąpiło w kwietniu 2018 r., a więc miesiącem następującym po miesiącu , w którym nastąpiło uzyskanie dochodu jest maj 2018 r. i stąd też dochód tylko i wyłącznie za ten miesiąc jest istotny dla ustalania dochodu rodziny. Bez znaczenia jest fakt, że w następnym miesiącu nastąpiło obniżenie tego dochodu, bowiem obowiązujące w tym względzie przepisy nie przewidują takiej sytuacji, a pozwalają uwzględnić zmianę takiego dochodu tylko w przypadku jego utraty, a nie obniżenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. Z. zakwestionowała wynik postępowania administracyjnego, wskazując, że syn M. ur. 1.06.20105 r. ma orzeczenie o niepełnosprawności. A po podjęciu pracy w K. Spółdzielczej Grupie Producentów Mleka, jej średnie wynagrodzenie netto wyniosło [...] zł i zostało wyliczone na podstawie zarobków od 1.05.2018 r. do 30.09.2018 r. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem w świetle ustalonych przez organ odwoławczy okoliczności faktycznych nie można uznać prawnej poprawności zaskarżonej decyzji. Odnosi się to do spornej kwestii utraty dochodu żony skarżącego wynikłej ze zmniejszenia jej wynagrodzenia. Obecnie dominująca linia orzecznicza sądów administracyjnych przeczy stanowisku zajętemu przez organ odwoławczy. Obowiązujące na gruncie ustawy o pomocy, analogicznie jak w ustawie o świadczeniach rodzinnych, pojęcie utraty dochodu w postaci utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie daje podstaw do przyjęcia, że chodzi jedynie o całkowitą utratę zatrudnienia. Zdaniem Sądu, pojęcie utrata zatrudnienia obejmuje również utratę zatrudnienia lepiej płatnego na rzecz gorzej wynagradzanego. Skarżąca ma pierwsze dziecko niepełnosprawne, zatem kryterium dochodowe wynosi [...] zł. Wg obliczeń organu kryterium dochodowe w tej rodzinie wyniosło [...] zł. Skarżąca podkreśliła, że wcześniej pracowała w firmie, gdzie otrzymywała wyższe wynagrodzenie. Obecnie od kwietnia 2018 r. rozpoczęła pracę w K. Spółdzielczej Grupie Producentów Mleka, gdzie zarabia mniej, a w październiku obniżyły się jej dochody jeszcze bardziej . Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego skoro zatrudnienie Skarżącej nastąpiło w kwietniu to, należy brać pod uwagę wynagrodzenie tylko i wyłącznie z maja. Nadto SKO stwierdziło, że bez znaczenia jest fakt, iż doszło do obniżenia dochodu w następnych miesiącach, bo przepisy nie przewidują takiej sytuacji, a pozwalają uwzględniać zmianę dochodu tylko w przypadku jego utraty, a nie obniżenia. Nie ma racji Organ. Pojęcie utrata zatrudnienia obejmuje również utratę zatrudnienia lepiej płatnego na rzecz gorzej wynagradzanego. Takie rozumienie dochodu utraconego jednolicie przyjmowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych w odniesieniu do świadczenia wychowawczego przyznawanego na podstawie ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1503/16, z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1802/16, wyrok WSA w Kielcach z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 821/16, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Po 774/16, wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 595/16). W konsekwencji zastosowanie przez Kolegium wyłącznie wykładni językowej art. 2 pkt 19 lit. c ustawy bez uwzględnienia wykładni systemowej i celowościowej jest niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa. Pojęcie "utrata dochodu" powinno być bowiem interpretowane jako utrata sumy wpływów albo ich ubytek. Nie można ograniczać tego pojęcia tylko do sytuacji, gdy dany podmiot traci całkowicie dochód z określonego źródła. Jako utratę dochodu należy więc traktować również utratę dochodu w jego dotychczasowej wysokości, spowodowanej np. obniżeniem wynagrodzenia w ramach tego samego stosunku pracy, w związku ze zmianą wymiaru czasu pracy (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1376/17). Podkreślić należy, iż celem przepisów zawartych w ustawie, a zwłaszcza art. 7, jest ustalenie dochodów osoby ubiegającej się o pomoc państwa oraz jej rodziny wprawdzie w oparciu o dane z roku kalendarzowego poprzedzającego okres na jaki ustalane jest prawo, jednakże w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom dochodu takiej osoby oraz członków jej rodziny, uwzględniający dynamikę zmian w tej sferze (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Go 1079/16). Zauważyć również należy, że omawiana regulacja przypomina unormowanie z art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym przez utratę dochodu należy rozumieć utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ten ostatni przepis był zaś przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. m.in. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 153/07). Odmienne stanowisko organu odwoławczego mogło mieć wpływ na prawidłowe ustalenie wysokości dochodu rodziny Skarżącej. Gdyby uwzględnić zmniejszenie dochodu, to Skarżąca może by się zmieściła w kryterium dochodowym, które przekroczyła tylko o [...] zł. Zasadne jest zatem ustalenie rzeczywistej sytuacji dochodowej tej rodziny. W tym zakresie sprawa nie została zatem należycie wyjaśniona, co narusza również art. 7 i 77 § 1 kpa. Dlatego też zachodzi konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy, co może zrobić organ II instancji we własnym zakresie, w związku z czym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.