IV SA/Po 32/19

WyrokWSA w Poznaniu2019-05-15

Skład orzekający: Józef Maleszewski, Izabela Bąk-Marciniak, Katarzyna Witkowicz-Grochowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy błąd organu w obliczeniu dochodu rodziny, skutkujący przyznaniem świadczenia wychowawczego na podstawie decyzji, która następnie została stwierdzona nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, może stanowić podstawę do uznania pobranego świadczenia za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że błąd organu w obliczeniu dochodu rodziny, nawet jeśli skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze z powodu rażącego naruszenia prawa, nie może automatycznie prowadzić do uznania pobranego świadczenia za nienależnie pobrane, jeśli strona działała w dobrej wierze i nie miała świadomości błędnego przyznania świadczenia. W takich przypadkach strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji błędów organu, a zasada ochrony zaufania do władzy publicznej oraz trwałości decyzji ostatecznych powinny być uwzględnione.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. o ustaleniu, że kwota świadczenia wychowawczego pobrana przez A. N. była świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi. Decyzja ta była konsekwencją wcześniejszej decyzji SKO stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta P. przyznającej świadczenie wychowawcze z powodu rażącego naruszenia prawa. Skarżąca A. N. zarzuciła organom błąd w obliczeniu dochodu, który doprowadził do błędnego przyznania świadczenia, oraz naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 października 2018 r. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 26 czerwca 2018 r., a także uchylił decyzję SKO z dnia 28 czerwca 2017 r., decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 16 sierpnia 2017 r. oraz decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 16 sierpnia 2016 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st. sekr. sąd. Barbara Szymkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 maja 2019 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia nienależnie pobranego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 26 czerwca 2018 r, nr [...]; 2. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 czerwca 2017r., nr [...]; 3. uchyla decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 16 sierpnia 2017 r., nr [...]; 4. uchyla decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 16 sierpnia 2016 r., nr [...] Sygn. akt IV SA/Po [...] Uzasadnienie Decyzją z dnia 31 października 2018r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania A. N. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 26 czerwca 2018 r. [...] w przedmiocie ustalenia, że kwota [...]zł pobrana przez A. N. tytułem świadczenia wychowawczego na rzecz W. N. w okresie od 01.04.2016r. do 30.11.2016r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W lakonicznym uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji podniósł, że decyzją z dnia 16 sierpnia 2016r. Prezydent Miasta P. przyznał na wniosek A. N. świadczenie wychowawcze na rzecz W. N. w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od 1.04.2016r. do 30.09.2017r. Decyzją z dnia 28 czerwca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność tej decyzji ze względu na to, że decyzja w sposób rażący naruszała prawo. Następnie decyzją z dnia 16 sierpnia 2017 r. organ I instancji odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz W. N.. Pismem z dnia 7.06.2018r. Prezydent Miasta P. zawiadomił A. N. o wszczęciu postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych. Decyzją z dnia 26 czerwca 2018r. organ I instancji ustalił, że kwota [...]zł pobrana przez A. N. tytułem świadczenia wychowawczego na rzecz W. N. w okresie od 01.04.2016r. do 30.11.2016r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi. Od decyzji tej odwołanie złożyła A. N. wskazując, że ona sama wraz z mężem dostarczyła wszystkie dokumenty zgodnie z żądaniem PCS, a błąd, który stanowił podstawę stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej świadczenie popełniony został przez urzędnika, a nie przez nią. Ponadto wskazała, że konieczność zwrotu kwoty [...]zł stanowiłaby znaczące uszczuplenie budżetu domowego oraz popadnięcie rodziny w niedostatek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy oraz treścią odwołania nie znalazło podstaw do kwestionowania prawidłowości zaskarżonej decyzji. W ocenie SKO postępowanie w sprawie świadczeń nienależnie pobranych ma charakter szczególny, gdyż tylko stwierdzenie wystąpienia ściśle określonych sytuacji daje podstawę do zastosowania tej instytucji. Zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się: 1) świadczenie wychowawcze wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia wychowawczego albo wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego, jeżeli osoba pobierająca to świadczenie była pouczona o braku prawa do jego pobierania; 2) świadczenie wychowawcze wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu; 3) świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie; 4) świadczenie wychowawcze wypłacone w przypadku, w którym świadczenia winny być wypłacone w oparciu o przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń na rodzinę w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze; 5) świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego; 6) świadczenie wychowawcze wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję. Zdaniem organu niewątpliwie w niniejszej sprawie świadczenie wychowawcze przyznane zostało na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania z rażącym naruszeniem prawa. Okoliczność ta wynika wprost z treści decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 czerwca 2017 r. i stanowi samoistną przesłankę orzeczenia ustalającego, że kwoty pobrane na podstawie decyzji, która w wyniku stwierdzenia nieważności, została wyeliminowana z obrotu prawnego, podlegają zwrotowi jako świadczenia nienależnie pobrane. Podnoszone przez odwołującą okoliczności dotyczące tego, kto w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia 16 sierpnia 2016r. popełnił błąd, nie mają znaczenia dla obecnie toczącego się postępowania. Konsekwencją jednak tego, że nieprawidłowość tkwiła w decyzji, a nie wynikała z okoliczności leżących po stronie odwołującej było stwierdzenie nieważności decyzji z powodu jej wydania z rażącym naruszeniem prawa. Okoliczność ta skutkuje nienaliczaniem odsetek od kwoty podlegającej zwrotowi świadczenia (art. 25 ust. 3 ustawy). Skargę na powyższą decyzję wywiodła A. N. wnosząc o jej uchylenie w całości i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 26 czerwca 2018 r. Zaskarżonym decyzjom zarzucono naruszenie: 1) art. 2 pkt 19 w związku z art. 2 pkt 21 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oraz art. 25 ust. 2 pkt 5 poprzez jego błędną wykładnię; 2) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz art. 8 k.p.a. poprzez przerzucenie konsekwencji błędu organu na stronę co w rezultacie doprowadziło do obowiązku zwrotu świadczenia. Skarżąca wskazała, że organ ustalając dochód mylnie zinterpretował przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, dotyczące dochodów utraconych i uzyskanych. Błąd polegał na złym sklasyfikowaniu dochodu uzyskanego z tytułu inwestowanych środków pieniężnych na rynku finansowym w wyniku nieuwzględnienia go w dochodzie oraz zakwalifikowaniu go jako dochodu utraconego, mimo iż nie jest on ujęty w katalogu dochodu utraconego, określonego w art. 2 pkt 19 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W wyniku powyższych działań pracownika organu, dochód uległ znacznemu obniżeniu i w związku z czym możliwe było zakwalifikowanie Skarżącej do grona beneficjentów świadczenia wychowawczego. W ocenie Skarżącej zwrot obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 stycznia 2011 r. II SA/Sz 780/10). Skarżąca podkreśliła, że nie miała podstaw by sądzić, że świadczenie to zostało jej przyznane niezgodnie z prawem, ponieważ w dogłębny sposób przedstawiła swoją sytuację majątkową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W tak określonym zakresie kognicji, nie będąc jednak związany – stosownie do art. 134 p.p.s.a. zarzutami i wnioskami skargi, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje rozstrzygające w sprawie zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 października 2018 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta P., orzekającą, że kwota [...]zł pobrana przez A. N. tytułem świadczenia wychowawczego na rzecz W. N. w okresie od 01.04.2016r. do 30.11.2016r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi. Jako podstawę materialnoprawną decyzji organy obu instancji przywołały przepis art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134), zwaną dalej: u.p.p.w.d., zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenia wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie wychowawcze przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia wychowawczego. Jak wynika z akt administracyjnych, decyzję orzekającą o nienależnie pobranym świadczeniu poprzedzało wydanie przez SKO decyzji stwierdzającej nieważność decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta P. z dnia 16 sierpnia 2016r. przyznającej A. N. świadczenie wychowawcze na rzecz W. N. w wysokości po [...] zł miesięcznie na okres od 1.04.2016r. do 30.09.2017r. oraz wydanie przez organ I instancji decyzji odmawiającej przyznania świadczenia na rzecz W. N.. Kontrolowane decyzje stanowią tym samym bezpośrednie następstwo decyzji wydanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się ostateczna. Przystępując zatem do oceny legalności działania organów administracji w granicach kontrolowanej sprawy Sąd uznał, że ograniczenie się wyłącznie do decyzji zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji nie doprowadzi do celu postępowania sądowoadministracyjnego wyznaczonego w treści art. 135 p.p.s.a. którym jest usunięcie naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W orzecznictwie przyjmuje się, że normy określone w art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. dopuszczają możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżonej decyzji, ale również wszystkich innych aktów lub czynności, które zostały wydane w ramach tego samego stosunku administracyjnoprawnego, ponieważ użyte w obu tych przepisach pojęcie "sprawa" występuje tu w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Zawraca się również uwagę, że w doktrynie zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. Innymi słowy, kiedy mowa o "sprawie", chodzi w danym wypadku o konkretną sytuację faktyczną, w której wzajemne uprawnienia i obowiązki indywidualnie określonego podmiotu (lub podmiotów) oraz administracji publicznej podlegają prawnej kwalifikacji na podstawie obowiązujących przepisów materialnego prawa administracyjnego. Takie ujęcie sprawy pozwala przyjąć, że obejmuje ono wszelkie te postępowania i wydane bądź zapadłe w nich rozstrzygnięcia administracyjne, bez względu na to, czy były one zaskarżalne w toku instancji, które poprzedzając zaskarżone - warunkowały dokonaną w nim konkretyzację stosunku prawnego (por. wyroki NSA z dnia 24 października 2018 r. sygn. akt II FSK 1070/18, z dnia 31 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 3341/17, z dnia 29 września 2017 r. sygn. akt I OSK 236/17, z dnia 14 października 2005 r. sygn. akt I FSK 781/05; wszystkie cytowane orzeczenia pochodzą ze źródła: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie orzekającym podziela powyższe stanowisko i uznaje tym samym, że na mocy art. 134 i 135 p.p.s.a. kontroli sądu podlegają wszystkie rozstrzygnięcia wydane w granicach danej sprawy administracyjnej, w konsekwencji czego przewidziane przez ustawodawcę uprawnienie do orzekania w głąb sprawy pozwala na zastosowanie takich środków, aby w pełni i ostatecznie ją załatwić. Kierując się powyższą argumentacją Sąd przyjął, iż w sprawie tej przedmiotem rozpoznania jest sprawa "świadczenia wychowawczego", co oznacza, że kontrolą sądową należało objąć wszelkie rozstrzygnięcia wydane w jej granicach, a więc nie tylko zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia 31 października 2018 r., jak i utrzymaną przez nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia 26 czerwca 2018 r. orzekającą o nienależnie pobranym świadczeniu, lecz także decyzje wydane w innych postępowaniach w tej sprawie (dotyczących powyższego świadczenia), w szczególności skutkiem których stwierdzono istnienie przesłanki świadczenia nienależnie pobranego w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 4 u.p.w.d. Do tych ostatnich niewątpliwie należy zaliczyć decyzję Kolegium z dnia 28 czerwca 2017 r., stwierdzającą nieważność decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta P. z dnia 16 sierpnia 2016 r., przyznającą Skarżącej świadczenie wychowawcze na rzecz syna Wojciecha, gdyż to właśnie rozstrzygnięcie stanowiło dla organów podstawę faktyczną do uznania, iż wypłacone Skarżącej świadczenie w kwocie [...]zł było świadczeniem nienależnie pobranym, które podlega zwrotowi. Nie sposób także pominąć okoliczności, że w wyniku tej decyzji Organ I instancji ponownie rozpoznał wniosek Skarżącej w zakresie przyznania świadczenia dla syna. Stąd też przyjąć należy, że w ramach tej samej "sprawy", mieści się także decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia 16 sierpnia 2017 r. jako rozstrzygająca o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko. W przedmiotowej sprawie podkreślenia wymaga, że świadczenia, które organy uznały za nienależnie pobrane, zostały Skarżącej wypłacone na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 16 sierpnia 2016 r., przy czym nie jest kwestionowane, że przyznanie świadczenia wychowawczego tą decyzją, nastąpiło na skutek błędnie przyjętego przez Organ I instancji dochodu rodziny Skarżącej. Skarżąca nie zataiła żadnej okoliczności mającej wpływ na przyznanie przedmiotowego świadczenia. Dokumenty związane z rozłożeniem na raty zaległości podatkowych były znane organowi I instancji od samego początku, bowiem zostały złożone wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że w pierwszej kolejności należało dokonać kontroli decyzji nieważnościowej aby ustalić, czy zasadnie Kolegium uznało, że błąd organu I instancji był wystarczający do wzruszenia ostatecznej decyzji przyznającej świadczenia na rzecz pierwszego dziecka, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy zachodzi wyraźna sprzeczność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Przy rozważaniu, czy zachodzi ten przypadek, nie jest jednak wystarczające wykazanie, że doszło do jakiegokolwiek naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, które wywołuje decyzja. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Konieczne jest także, aby stwierdzone naruszenie miało znacznie większą wagę aniżeli stabilność decyzji ostatecznej, o której stanowi art. 16 K.p.a. (por. wyroki NSA z 12 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 2731/14, z dnia 28 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 2519/14). Nie chodzi więc o jakiekolwiek, nawet znaczące uchybienia organu, tylko o takie, które nakazują przyjąć, że doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa. Nie każdy (nawet uzasadniony) zatem zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie. Co do zasady w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej nie mogą być korygowane wady natury formalnej. Z tego też względu sankcji nieważności nie można oprzeć na odmiennej ocenie stanu faktycznego czy odmiennej ocenie przeprowadzonych dowodów. Oznaczałoby to merytoryczne rozpatrzenie sprawy, a taką możliwość w stosunku do decyzji ostatecznej stwarza wyłącznie instytucja wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca składając stosowny wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego złożyła oświadczenie o dochodach. Złożyła zatem zgodne z prawdą oświadczenia, co do swojej sytuacji materialnej i rodzinnej. Organ przyznając Stronie świadczenie posiadał zatem wiedzę niezbędną dla rozstrzygnięcia jej wniosku. Zdaniem Sądu, nie można zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, iż wskazane uchybienie organu I instancji, stanowi o rażącym naruszeniu prawa. Skarżąca nie może ponosić odpowiedzialności i negatywnych konsekwencji za błędy popełnione przez organ. Świadczenie zostało jej przyznane decyzją organu i w dobrej wierze je pobierała. Nie jest rażącym naruszeniem prawa przez Skarżącą błąd organu w obliczeniu dochodu rodziny. Co prawda na gruncie przepisów u.p.p.w.d. ustalenie dochodu rodziny, ma istotny wpływ na wynik rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, ale zdaniem Sądu, wadliwość w ustaleniu tego faktu, z uwagi na sam charakter tej wady, nie może być kwalifikowana jako ciężkie naruszenie prawa materialnego. Nie jest również przypadkiem rażącego naruszenia prawa procesowego, skoro – jak już wyżej to wykazano – w sprawie nie zachodzi sytuacja, aby organ nie dysponował jakimikolwiek dowodami pozwalającymi na ustalenie dochodu Skarżącej. Dokonywanie zatem przez Kolegium odmiennych ustaleń faktycznych niż uczynił to organ przed wydaniem decyzji przyznającej świadczenia wychowawcze powoduje, że nie można mówić o oczywistości naruszenia prawa. Godzi się zauważyć, że strona korzystając ze świadczeń wychowawczych nie ma obowiązku znać przepisów prawa administracyjnego regulujących zasady ich przyznawania, a w szczególności samodzielnie przeliczać wysokości swojego dochodu. Natomiast taki obowiązek ciążył na organie rozpoznającym złożony wniosek. Tym samym Skarżąca miała pełne prawo oczekiwać, że organ wydając korzystną dla niej decyzję, prawidłowo załatwił jej sprawę, a zatem działając w zaufaniu do organu, była też uprawniona do wydatkowania wypłaconych świadczeń na potrzeby rodziny. W tych okolicznościach przeprowadzona przez organ ponowna weryfikacja dochodu Strony, z której wynika, że kryterium dochodowe zostało przekroczone, w ocenie Sądu, nie prowadzi do skutków niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności, gdyż dostrzeżone uchybienie organu I instancji nie mają większej wagi aniżeli stabilność decyzji ostatecznej. Przyjęcie poglądu Kolegium, iż błąd organu I instancji w ustaleniu wielkości dochodu stanowi o rażącym naruszeniu prawa, co wobec konstrukcji art. 25 ust. 2 pkt 4 u.p.p.w.d. prowadziło do automatycznego przerzucenia konsekwencji błędu organu na Skarżącą zobowiązaną do zwrotu tego świadczenia, kłóci się w sposób oczywisty z elementarnym poczuciem sprawiedliwości, naruszając przy tym zasadę trwałości decyzji ostatecznych oraz wynikającą z art. 8 § 1 K.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. W demokratycznym państwie prawa, które ma urzeczywistniać zasadę sprawiedliwości społecznej nie może być zgody na tak oczywiste naruszenie zasady ochrony zaufania, z nich przecież czerpiącej źródło. Taki stan rzeczy oznacza, że przesłanki od spełnienia których uzależnione jest stwierdzenie rażącego naruszenia prawa nie zaistniały na gruncie badanej sprawy. W reasumpcji, skoro w sprawie brak jest wskazanej przez Kolegium podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu Skarżącej świadczenia wychowawczego na rzecz pierwszego dziecka, należało uchylić decyzję Kolegium z dnia 28 czerwca 2017 r., stwierdzającą nieważność tej decyzji oraz uchylić związaną z nią decyzję z dnia 16 sierpnia 2017 r. orzekającą o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz pierwszego dziecka, jak również decyzję błędnie przyznającą to świadczenie z dnia 16 sierpnia 2016 r., o czym orzeczono jak w punkcie 2, 3 i 4 wyroku stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Wskazane uchybienie musiało skutkować także koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 26 czerwca 2018 r. (pkt 1 wyroku). Ponownie rozpoznając sprawę organ winien błędzie prawidłowo ustalić stan faktyczny rozpoznając wniosek Skarżącej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło