II OSK 1496/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-06-13
Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński, Leszek Kiermaszek, Anna Żak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego, wydana na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, może zostać uchylona lub zmieniona w trybie art. 154 K.p.a. lub art. 155 K.p.a.?Ratio decidendi
Decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego, będąca decyzją związaną, nie może być uchylona ani zmieniona w trybie art. 154 K.p.a., ponieważ strona nabywa prawo z takiej decyzji, a tryb ten dotyczy decyzji uznaniowych, w których strona nie nabyła prawa. Nie jest również dopuszczalne stosowanie art. 155 K.p.a. w sytuacji, gdy strona wnioskowała o uchylenie decyzji na podstawie art. 154 K.p.a., gdyż są to odrębne tryby postępowania.Stan faktyczny
Skarżący zwrócili się z wnioskiem o uchylenie decyzji nakazującej rozbiórkę warsztatu masarskiego, powołując się na art. 154 K.p.a. Organy administracji odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że decyzja nakazująca rozbiórkę jest decyzją związaną, na mocy której strona nabyła prawo, co wyklucza zastosowanie art. 154 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego, uznając, że decyzje związane mogą być uchylane na podstawie art. 154 i 155 K.p.a., jeśli strona nabyła prawo. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, oddalając skargi skarżących.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i oddalił skargi K.R. i J.R. Zasądził od K.R. i J.R. solidarnie na rzecz M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. kwotę 510 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) sędzia NSA del. Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 1047/17 w sprawie ze skarg K.R. i J.R. na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie nakazu rozbiórki 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargi; 2) zasądza od K.R. i J.R. solidarnie na rzecz M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. kwotę 510,00 (pięćset dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1047/17, po rozpoznaniu skarg K.R. i J.R. (dalej określanych jako skarżący) na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie nakazu rozbiórki, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od organu na rzecz skarżących po 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powyższy wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G., działając na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126, ze zm., obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1202, ze zm., dalej powoływanej jako ustawa), nakazał skarżącym rozbiórkę warsztatu masarskiego o wymiarach 8,68 m × 4,00 m dobudowanego, bez pozwolenia na budowę, do budynku mieszkalnego, usytuowanego na działce nr 1216 położonej w R.
W piśmie z dnia [...] maja 2016 r. skarżący zwrócili się do Ministra Infrastruktury i Budownictwa z wnioskiem o uchylenie ww. decyzji na podstawie art. 161 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23, ze zm., obecnie: Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm., powoływanej dalej jako K.p.a.). Minister przekazał przedmiotowy wniosek do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G., wskazując na konieczność zastosowania w sprawie art. 154 K.p.a. W celu ustalenia rzeczywistej woli stron organ pismem z dnia [...] września 2016 r. zwrócił się do skarżących o wskazanie, czy żądają uchylenia decyzji na podstawie art. 161 K.p.a. czy art. 154 K.p.a. W odpowiedzi skarżący pismem z dnia [...] września 2016 r. poinformowali, że domagają się uchylenia decyzji na podstawie art. 154 K.p.a.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G., po przeprowadzeniu postępowania w tej sprawie, decyzją z dnia [...] października 2016 r. odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zastosowanie art. 154 k.p.a. w tej sprawie nie jest możliwe z dwóch powodów. Weryfikacja decyzji w tym trybie jest możliwa w stosunku do decyzji uznaniowych, podczas gdy decyzja nakładająca na stronę obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego jest decyzją związaną. Nadto decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu jest decyzją, na mocy której strona nabyło prawo.
Odwołanie od tej decyzji wnieśli skarżący. Po jego rozpatrzeniu [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że termin "nabycie prawa", o którym mowa w art. 154 K.p.a., należy rozumieć szeroko, przyjmując, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona nabyła prawa. Tym samym, w ocenie organu, skarżący nabyli prawo na podstawie decyzji z dnia 17 czerwca 2003 r., stąd art. 154 K.p.a. nie może mieć zastosowania w sprawie.
Skarżący złożyli skargi na powyższą decyzję podważając pogląd organu, że art. 154 K.p.a. nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. podtrzymał stanowisko oraz argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Przywołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że decyzje o charakterze związanym nie mogą być uchylane lub zmieniane na podstawie art. 154 i art. 155 K.p.a. Zanegowanie tego poglądu przekreślałoby możliwość wykorzystania takich decyzji do sanacji wad o charakterze niekwalifikowanym. Sąd podkreślił, że elementem kluczowym dla możliwości zastosowania wskazanych powyżej przepisów jest ustalenie, czy strona postępowania nabyła na podstawie decyzji prawo, tj. korzyść, jaką uzyskuje w sferze prawnej z załatwienia sprawy decyzją administracyjną. Sąd zauważył, że nie można nabyć prawa z decyzji nakładającej obowiązek w maksymalnym dopuszczalnym przez przepisy rozmiarze ani z decyzji nakładającej obowiązek, którego rozmiar był w pełni zdeterminowany przepisami.
Zdaniem Sądu organ administracji publicznej nie jest bezwzględnie związany zakresem żądania i treścią wniosku ani wskazaną w nim podstawą prawną i powinien wyjść poza granice wniosku, a we wstępnej fazie postępowania, gdy jego przedmiot nie jest jeszcze w pełni sprecyzowany, organ winien brać pod uwagę ogół norm materialnych, statuujących kompetencje jurysdykcyjne, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie. Tym samym, w ocenie Sądu, powołanie się przez stronę we wniosku na art. 154 K.p.a. nie zwalania organu z rozważenia możliwości zastosowania art. 155 K.p.a., tym bardziej, że są to przepisy pozostające w ramach jednej instytucji - trybów fakultatywnych.
Sąd odnotował, że organ odwoławczy wskazał tylko jedną przyczynę wydania decyzji odmownej, tj. nabycie prawa na podstawie decyzji wskazanej we wniosku, podczas gdy decyzja ta nie może być kwalifikowana jako decyzja, na mocy której strona nabyła prawo, a w przypadku uznania, że na podstawie tej decyzji skarżący uzyskali prawo - organ powinien rozważyć zastosowanie art. 155 K.p.a. Zdaniem Sądu brak rozważań w tym zakresie wskazuje na wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych powodów Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm., obecnie Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.) i z mocy art. 200 P.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 30 listopada 2017 r., zaskarżając to orzeczenie w całości.
Skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz procesowego.
W ramach pierwszej podstawy pełnomocnik zarzucił naruszenie art. 48 ustawy, w brzmieniu wynikającym z tekstu jednolitego opublikowanego w Dz. U. z 2000 r. poz. 106, ze zm. w związku z art. 154 § 1 i 2 K.p.a. i art. 155 K.p.a. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że decyzja nakazująca rozbiórkę nie jest decyzją, na mocy której strona nabyła prawo.
Następnie, już w granicach drugiej podstawy, podniósł trzy zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 154 § 1 i 2 i art. 155 K.p.a. przez niezasadne uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zasadność pierwszego z nich, z dodatkowym powołaniem art. 61 § 1 K.p.a., pełnomocnik upatrywał w błędnym przyjęciu, że w sytuacji wskazania przez stronę jako podstawy prawnej swego żądania art. 154 § 1 i 2 K.p.a., organ rozpatrujący taki wniosek winien rozważyć również zastosowanie art. 155 tej ustawy.
Drugi zarzut, dodatkowo odniesiono go do art. 15 K.p.a., wskazuje na błędne przyjęcie, że w sytuacji rozpatrywania przez organ II instancji odwołania od decyzji wydanej na podstawie art. 154 § 1 i 2 K.p.a. dopuszczalne jest zastosowanie przez organ odwoławczy przepisu art. 155 K.p.a.
Ostatni zarzut, z powołaniem się art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., został uzasadniony błędnym przyjęciem, że w sytuacji stwierdzenia przez organ, iż objęta wnioskiem o uchylenie na podstawie art. 154 § 1 i 2 K.p.a. decyzja administracyjna jest decyzją, na mocy której strona nabyła prawo, powinnością organu jest zbadanie i odniesienie się do pozostałych przesłanek warunkujących możliwość uchylenia takiej decyzji.
W oparciu o te zarzuty pełnomocnik organu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz - w obu wypadkach - zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przywołując liczne orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że zgodnie z dominującym poglądem, każda decyzja nakładająca obowiązek jest decyzją, na mocy której strona nabywa prawo, gdyż decyzja taka kształtuje sytuację prawną adresata. Zdaniem pełnomocnika organu nie można uznać za zasadne twierdzeń, że w sytuacji, gdy obowiązek jest nakładany w maksymalnym przewidzianym przez przepis rozmiarze lub w sytuacji, gdy rozmiar obowiązku jest zdeterminowany przepisami, takiej konkretyzacji i takiego wpływu na sytuację prawną strony nie ma. Wywiódł, że wydając decyzję nakładającą na stronę obowiązek, organ każdorazowo wpływa na sytuację prawną strony postępowania. Samo istnienie przepisu prawa, stanowiącego podstawę do wydania nakazu rozbiórki nie oznacza, że na potencjalnym adresacie decyzji rozbiórkowej z mocy prawa ciąży zdeterminowany przepisami ustawy obowiązek rozbiórki. Dodatkowo pełnomocnik wskazał, że również w sytuacji decyzji związanej jej charakter nie determinuje rozmiaru nałożonego obowiązku, a jedynie przesądza o obowiązku wydania decyzji określonego rodzaju. Autor skargi kasacyjnej wskazał także, że stronami postępowania są także inne podmioty, które w wyniku wydania decyzji rozbiórkowej nabywają prawo do żądania wykonania przez inwestora obowiązku rozbiórki budynku. Zatem również prawa tych stron są kształtowane wydaną decyzją.
W dalszej części uzasadnienia pełnomocnik organu wskazał, że przepisy art. 154 i 155 K.p.a. tworzą dwa odrębne tryby postępowania odnoszące się do innej grupy decyzji administracyjnych, w związku z czym nie jest dopuszczalne "łączenie" tych trybów w ramach jednej sprawy administracyjnej. Gdy zatem strona wnioskująca o uchylenie bądź zmianę decyzji wskazuje na podstawę prawną swego żądania, organ nie jest uprawniony do jednostronnej modyfikacji wniosku złożonego przez stronę, gdyż o tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona. Organy nie są władne do samodzielnej zmiany wskazywanej przez stronę podstawy prawnej żądania. Tym samym, zdaniem pełnomocnika, organy były zobowiązane do oceny, czy zachodzą przesłanki do uchylenia w trybie art. 154 K.p.a. ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r., nakazującej rozbiórkę.
Jednocześnie, zdaniem autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji nakazując rozważenie zastosowania w sprawie art. 155 K.p.a. i uchylając wyłącznie decyzję odwoławczego, doprowadził do stanu sprzeczności z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, gdyż poszczególne instancje administracyjne będą dokonywały oceny wystąpienia odrębnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznych.
Ponadto pełnomocnik podkreślił, że kwestia oceny, czy na mocy objętej wnioskiem o zmianę lub uchylenie decyzji strona nabyła prawo, jest podstawową kwestią, która warunkuje prawną możliwość i dopuszczalność prowadzenia postępowania nadzwyczajnego w trybie art. 154 K.p.a., w związku z czym powinna zostać ustalona przez organ w pierwszej kolejności. W sytuacji, gdy organ ustali, że strona nabyła prawo na podstawie decyzji objętej wnioskiem o jej zmianę, badanie wystąpienia pozostałych przesłanek wskazanych w powyższym przepisie staje się zbędne i niedopuszczalne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie do odparcia okazały się postawione w niej zarzuty naruszenia wskazanych w niej przepisów postępowania i w konsekwencji także zarzut materialnoprawny, powiązany przez autora skargi kasacyjnej z dwoma przepisami procedury administracyjnej, objętymi również zarzutami procesowymi.
W punkcie wyjścia rozważań należy stwierdzić, że wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek strony, kształtującego jej stosunek prawny, następuje na wyraźne żądanie tej osoby. O tym, jaki charakter ma pismo inicjujące postępowanie oraz jaki jest zakres żądania w nim zawartego decyduje wyłącznie strona, nie zaś organ administracji publicznej, do którego wpłynie pismo. Oczywiście już na etapie podejmowania wstępnych czynności mogą pojawić się wątpliwości co do oczekiwań wnioskodawcy, w takim wypadku, o ile nie można w sposób jednoznaczny odczytać tych intencji, rzeczą organu, kierując się dyrektywą wypływającą z treści art. 9 K.p.a., jest wezwanie wnioskującego o jednoznaczne sprecyzowanie pisma, w szczególności w odniesieniu do żądania, celem właściwego ukierunkowania pisma i nadania mu dalszego biegu. Trafnie zauważa pełnomocnik, że po sprecyzowaniu żądania organ administracji jest związany zakresem żądania, a jeśli wnioskujący dodatkowo wskaże podstawę prawną żądania - także trybem postępowania. W konsekwencji dochodzi do ukształtowania przedmiotu postępowania administracyjnego. Organ administracji nie może już samodzielnie dokonywać wyboru, czy też modyfikować wniosku, gdyż zobowiązany jest rozpatrzyć sprawę zgodnie z treścią żądania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że organ nie ma prawa w takiej sytuacji wyjścia poza granice sprawy administracyjnej zakreślonej żądaniem strony, ponieważ byłoby to wszczęcie postępowania z urzędu w sprawie, w której przepis prawa wymaga do wszczęcia postępowania administracyjnego wniosku strony (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2484/16, LEX nr 2559206). W pełni zatem należy się zgodzić z pełnomocnikiem wnoszącego skargę kasacyjną, że jeśli przedmiotem żądania strony jest wszczęcie postępowania i prowadzenie go w trybie art. 154 K.p.a., to organ jest związany treścią tego żądania i nie może go samodzielnie zmieniać, w szczególności zaś rozważać, czy zachodzą warunki do wzruszenia ostatecznej decyzji w oparciu o inną podstawę prawną (por. także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 2532/15, LEX nr 2170782).
Wyrażone przez Sąd pierwszej instancji zapatrywanie, że powołanie się przez stronę w złożonym wniosku na uchylenie bądź zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a. nie zwalnia organu od rozważenia możliwości zastosowania art. 155 K.p.a. nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia. Są to dwie odrębne, samodzielne instytucje procesowe, pozwalające na wzruszenie ostatecznej decyzji na zasadach określonych w obu tych przepisach. Z tego powodu nie jest dopuszczalne łączenie obu tych trybów w ramach jednej sprawy administracyjnej. W tym kontekście podzielić również należy pogląd pełnomocnika, że skoro organ pierwszej instancji rozpoznał sprawę działając w trybie art. 154 K.p.a., nie było możliwe stosowanie przez organ odwoławczy instytucji weryfikacji decyzji przewidzianej w art. 155 K.p.a., takie działanie organu odwoławczego stanowiłoby złamanie zasady wyrażonej w art. 15 K.p.a.
Podkreślić należy, że możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a. odnosi się do decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, natomiast w trybie art. 155 K.p.a. - wyłącznie do decyzji na mocy której strona nabyło prawo. Słusznie zauważa pełnomocnik, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd co do rozumienia pojęcia "nabycie prawa", którym posłużono się w obu omawianych przepisach. Przede wszystkim nie jest kwestionowane, że ocena, czy strona nabyła prawo lub tych praw nie nabyła winna być dokonana w oparciu o treść rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 912/10, LEX nr 1081950). Niewątpliwie strona nabywa prawo z decyzji tworzącej dla niej określone uprawnienia i przez to tworzącej prawo, kształtującej jej sytuację prawną w oparciu o konkretny przepis prawa materialnego. Jednakże nie można zawężać zakresu tych decyzji jedynie do rozstrzygnięć korzystnych dla strony, z których wypływają wyłącznie uprawnienia. Strona może nabyć prawo również z decyzji zawierającej rozstrzygnięcie nakładające na stronę określone obowiązki, takie rozstrzygnięcie także kształtuje sytuację prawną strony. Nie ma przy tym znaczenia, co akcentuje Sąd pierwszej instancji, rozmiar tego obowiązku, czy wynika wprost z przepisu, czy konkretyzacja następuje w decyzji. W sytuacji wielości stron w postępowaniu administracyjnym, co nie należy do rzadkości (w szczególności w sprawach związanych z procesem inwestycyjnym), decyzja nakładająca na jedną z nich określone obowiązki tworzy jednocześnie prawo dla innej strony przejawiające się w tym, że na wypadek niewykonania dobrowolnie obowiązku przez adresata obowiązku służą tej stronie uprawnienia, w tym żądanie egzekucji obowiązku (zob. powołany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2011 r. wydany w sprawie dotyczącej rozbiórki obiektu budowlanego).
Wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a. możliwe jest wyłącznie w sprawach, w których ustawodawca przyznał organom pewien zakres uznania, swobodę działania, zatem w odniesieniu do tzw. decyzji uznaniowych. Decyzja wydana na podstawie art. 48 ustawy orzekająca o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części (nakładającą na stronę obowiązek wykonania nakazu) nie należy do tego rodzaju decyzji. Oznacza to, że również z tego powodu nie jest dopuszczalna zmiana lub uchylenie takiej decyzji przez organ w trybie art. 154 K.p.a. W przypadku decyzji orzekającej o rozbiórce obiektu organ nadzoru budowlanego taką swobodą, "luzem decyzyjnym" nie dysponuje. Pogląd ten należy odnieść do decyzji wydanych na podstawie art. 48 ustawy w brzmieniu obowiązującym zarówno przed dniem 11 lipca 2013 r., tj. przed jego nowelizacją dokonaną w ustawie z dnia 27 marca 2013 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 80, poz. 718), jak i w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przed organy. Nowelizacja tego przepisu polegająca na stworzeniu prawnej możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego nie doprowadziła do stanu, w którym według uznania organu dochodzi do rozbiórki lub legalizacji robót polegających na budowie obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia. Wprost przeciwnie, legalizacja możliwa jest wyłącznie po spełnieniu wszystkich wymagań zawartych w art. 48 ustawy, a ich niespełnienie skutkuje wydaniem nakazu rozbiórki obiektu.
Całokształt rozważań prowadzi do konkluzji, że zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w powiązaniu z przytoczonymi w niej przepisami proceduralnymi okazały się usprawiedliwione. Uzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 48 ustawy w związku z art. 154 § 1 i 2 oraz art. 155 K.p.a. Stwierdzone naruszenia przełożyły się na treść rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Wobec tego, że istota sprawy jest wyjaśniona umożliwia to Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zastosowanie instytucji przewidzianej w art. 188 P.p.s.a. i rozpoznanie skarg.
W sprawie tej przedmiotem żądania skarżących było uchylenie w trybie art. 154 K.p.a. ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2003 r., wydanej na podstawie art. 48 ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r., nakazującej rozbiórkę obiektu. Żądanie to zostało przez nich wyraźnie określone w piśmie z dnia [...] września 2016 r. w następstwie skierowanego do nich wystąpienia organu o sprecyzowanie żądania. Wezwanie ze strony organu pierwszej instancji było w pełni uzasadnione z tego powodu, że już w przeszłości toczyło się na wniosek skarżących postępowanie zmierzające do wzruszenia tej decyzji (sprawa nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G.), a nadto wobec treści pisma skarżących do Ministra Infrastruktury i Budownictwa oraz pisma tegoż Ministra przekazującego ów wniosek organowi pierwszej instancji. Odpowiedź skarżących, wyraźna i jednoznaczna, określała intencje skarżących i ich żądanie, w konsekwencji wyznaczyła przedmiot postępowania, a zakresem żądania skarżących organy obu instancji były związane. Zgodnie z tym co rozważono słusznie uznał organ, którego decyzję zaskarżono, że weryfikacja decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu w trybie art. 154 K.p.a. nie była możliwa. Decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego jest decyzją, z której strona nabywa prawo, wydana jest w postępowaniu, w której kompetencje organu mają charakter związany. Organ w tej sytuacji zwolniony był od oceny, czy spełnione są dalsze przesłanki wymienione w tym przepisie warunkujące uchylenie lub zmianę decyzji w tym trybie, nie był również zobowiązany do oceny, czy zachodzą warunki do wzruszenia tej decyzji w innym trybie, w szczególności poprzez zastosowanie trybu z art. 155 K.p.a.
Z tych powodów skargi wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie winny zostać oddalone w całości.
Kierując się powyższymi względami Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 188 w związku z art. 151 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku i oddaleniu skarg. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a., koszty te sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej i wynagrodzenia pełnomocnika będącego radcą prawnym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło