I FSK 2115/19

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-10-13

Skład orzekający: Roman Wiatrowski, Janusz Zubrzycki, Dominik Mączyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny w ramach kontroli postanowienia o odmowie wglądu do akt sprawy (wydanego na podstawie art. 179 § 2 Ordynacji podatkowej) może badać zasadność wcześniejszego postanowienia o wyłączeniu tych dokumentów z akt ze względu na interes publiczny (wydanego na podstawie art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej)?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny w ramach kontroli postanowienia o odmowie wglądu do akt sprawy (wydanego na podstawie art. 179 § 2 Ordynacji podatkowej) nie może badać zasadności wcześniejszego postanowienia o wyłączeniu tych dokumentów z akt ze względu na interes publiczny (wydanego na podstawie art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej). Kognicja sądu w takiej sprawie jest ograniczona do oceny, czy dokumenty, których dotyczy odmowa, są objęte wcześniejszym postanowieniem o wyłączeniu. Badanie zasadności wyłączenia dokumentów z uwagi na interes publiczny może nastąpić jedynie w ramach kontroli sądowej decyzji kończącej postępowanie, w którym do wyłączenia doszło.
Stan faktyczny
Skarżący domagał się wglądu do akt postępowania, które zostały wyłączone przez organ podatkowy ze względu na interes publiczny. Organy podatkowe odmówiły wglądu, a Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącego. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. oraz przepisów Ordynacji podatkowej, twierdząc, że organy bezzasadnie odmówiły mu wglądu do dokumentów, nie odnosząc się do konkretnych okoliczności sprawy i formułując ogólnikowe uzasadnienia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia del. WSA Dominik Mączyński, po rozpoznaniu w dniu 13 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 lipca 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 359/19 w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 18 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wglądu do akt postępowania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z 3 lipca 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 359/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M. S. (dalej skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z 18 marca 2019 r. w przedmiocie odmowy wglądu do akt postępowania (ww. wyrok oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu opublikowane zostały w bazie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. W skardze kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sadowi pierwszej instancji, rozpoznanie sprawy na rozprawie na podstawie art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.) oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, podnosząc zarzuty naruszenia: I. przepisów postępowania, tj.: 1. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018r., poz. 800 ze zm., dalej o.p.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O. postanowieniem z dnia 18 marca 2019 r. bezzasadnie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z 21 grudnia 2018 r., które odmawia skarżącemu wglądu do akt postępowania wyłączonych postanowieniem z 21 listopada 2018 r., gdyż zaistniały przesłanki do wydania postanowienia kasacyjnego; 2. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 178 § li art. 179 § 1, § 2 i § 3 o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd pierwszej instancji, gdyż skarżący wykazał, że organy podatkowe pierwszej i drugiej instancji bezzasadnie odmówiły umożliwienia skarżącemu zapoznania się ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami zawierającymi informacje niejawne, gdyż powyższe materiały mogą mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy, organy podatkowe nie odniosły się do konkretnych okoliczności sprawy mających świadczyć o zasadności odmowy wglądu w przedmiotowe dane, rozważania merytoryczne organów podatkowych są ogólnikowe, sprowadzają się do przywołania przepisów i ich teoretycznej analizy oderwanej od okoliczności sprawy; 3. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 179 § 1 i § 2 i art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że postanowienia organów podatkowych wydane w niniejszej sprawie zawierają błędne rozstrzygnięcia i są wadliwie uzasadnione, albowiem organy podatkowe nie odniosły się do konkretnych okoliczności sprawy mających świadczyć o zasadności odmowy wglądu w przedmiotowe dane, rozważania merytoryczne organów podatkowych są ogólnikowe, sprowadzają się do przywołania przepisów i ich teoretycznej analizy oderwanej od okoliczności sprawy; 4. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 178 § 1 i art. 179 § 1 i § 2 o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez WSA w Olsztynie nieprawidłowego uzasadnienia wyroku z 3 lipca 2019 r., w którym Sąd pierwszej instancji bezzasadnie zaakceptował stanowisko organu podatkowego, że spełnione zostały przesłanki do odmowy skarżącemu zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy, mimo że organ podatkowy nie odniósł się do konkretnych okoliczności sprawy mających świadczyć o zasadności odmowy wglądu w przedmiotowe dane, rozważania merytoryczne organu podatkowego są ogólnikowe, sprowadzają się do przywołania przepisów i ich teoretycznej analizy oderwanej od okoliczności sprawy. 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje 4. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), w granicach wyznaczonych przez przepis art. 183 § 1 p.p.s.a. ustalił, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżony wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. 4.1. Istota sporu w przedmiotowej sprawie koncentruje się na prawidłowości wydania postanowienia o odmowie skarżącemu wglądu do akt postępowania. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ odwoławczy prawidłowo uznał, że w sprawie dokonano wnikliwej analizy dokumentów wyłączonych z akt sprawy, organ wykazał również istnienie interesu publicznego oraz dokonał jego konkretyzacji wskazując, że zawierają one indywidualne dane osobowe pracowników administracji skarbowej oraz kontrahenta, i ich nieuprawnione ujawnienie mogłoby narazić na szkodę interes publiczny, wyrażający się ochroną interesów obywateli. Natomiast argumentacja skarżącego zawarta w skardze kasacyjnej sprowadza się do podważenia tego stanowiska poprzez twierdzenie, że organy podatkowe nie odniosły się "do konkretnych okoliczności sprawy mających świadczyć o zasadności odmowy wglądu w przedmiotowe dane, rozważania merytoryczne organu podatkowego sprowadzają się do przywołania przepisów i ich teoretycznej analizy oderwanej od okoliczności sprawy. Uzasadnienia postanowień organów podatkowych są ogólnikowe, brak wskazania konkretnych przyczyn dla których odmówiono skarżącemu wglądu do akt sprawy." (str. 6 skargi kasacyjnej). Przytoczenie powyższych ram przedmiotowej sprawy nakreślonych przez strony postępowania oraz Sąd pierwszej instancji jest o tyle istotne, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z postanowieniem wydanym na podstawie art. 216, art. 178 oraz art. 179 o.p. o odmowie stronie wglądu do akt postępowania wyłączonych z akt sprawy przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w E. postanowieniem z 21 listopada 2018 r. Zgodnie z treścią art. 179 § 1 o.p., przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Wyrażone w art. 178 § 1 o.p. prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów stanowi jeden z aspektów podstawowych zasad: zasady jawności postępowania podatkowego (art. 129 cyt. ustawy) i zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu (art. 123 § 1 tej ustawy). Przepis ten doznaje określonych ograniczeń, o których mowa w art. 179 § 1 o.p. Z jego analizy wynika, że normuje on dwie różne sytuacje prawne. W pierwszej z nich, z mocy samego prawa, stronie nie przysługuje prawo do zapoznania się ze znajdującymi się w aktach sprawy dokumentami zawierającymi informacje niejawne. W drugiej zaś prawo strony do wglądu w akta sprawy w odniesieniu do innych dokumentów zostaje ograniczone przez organ podatkowy, który wyłączy z akt sprawy określone dokumenty ze względu na interes publiczny. W pierwszym przypadku organ stwierdza, że strona nie ma uprawnienia do wglądu w dokumenty, natomiast w drugim przypadku organ wskazuje dokumenty oraz konkretyzuje wymagania ochrony interesu publicznego, które dają podstawę do wyłączenia tych dokumentów od wglądu (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2011, s. 776). Wyłączenie dokumentów z akt sprawy następuje w formie procesowej, tj. w formie postanowienia, na które nie służy żaden środek zaskarżenia. Mimo wyłączenia z akt sprawy określonych dokumentów strona może domagać się zapoznania z tymi dokumentami, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów. W takiej sytuacji, jeżeli nadal są spełnione przesłanki z art. 179 § 1 o.p., organ podatkowy na podstawie art. 179 § 2 cyt. ustawy odmawia stronie tego prawa. Odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w art. 179 § 1, następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie Wobec faktu, że na postanowienie wydane na podstawie art. 179 § 1 in fine o.p., czyli postanowienie o wyłączeniu z akt sprawy ze względu na interes publiczny innych dokumentów niż zawierające informacje niejawne, ustawa zażalenia nie przewiduje, postanowienie w tym przedmiocie może zostać zaskarżone tylko w odwołaniu od decyzji, o ile jego wydanie będzie miało miejsce na etapie jurysdykcyjnego postępowania pierwszoinstancyjnego. Nie podlega więc ono samodzielnemu zaskarżeniu. Ukształtowana w ten sposób struktura i zakres przedmiotowy postanowień z art. 179 o.p., czyli postanowienia niezaskarżalnego z art. 179 § 1 in fine o.p. oraz postanowień zaskarżalnych z art. 179 § 2 w związku z § 3 o.p. sprawia, że inaczej kształtuje się ewentualna sądowa kontrola ich legalności. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje zarówno orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1), jak i skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (pkt 2 ab initio). Oznacza to, że w przypadku wydania na podstawie art. 179 § 1 in fine o.p. postanowienia o wyłączeniu z akt sprawy ze względu na interes publiczny innych dokumentów niż zawierające informacje niejawne, skutkującego względem tych dokumentów pozbawieniem strony możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych w art. 178 § 1 i § 3 o.p., sądowa weryfikacja prawnej zasadności tego rodzaju aktu oraz ocena znaczenia tej czynności procesowej dla wyniku sprawy podatkowej następuje w ramach zaskarżenia decyzji kończącej postępowanie w sprawie, w toku którego postanowienie o wyłączeniu zapadło. Odbywa się to na zasadzie kontroli działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny w sprawach skarg, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 w związku z art. 134 § 1 p.p.s.a. Wówczas możliwe i konieczne staje się dokonanie prawidłowości ustaleń i oceny organu co do przyjętego przez niego istnienia interesu publicznego jako przesłanki przemawiającej za wyłączeniem danych dokumentów z akt sprawy i w konsekwencji skonfrontowania tego wyłączenia z poszanowaniem zasady jawności postępowania podatkowego (art. 129 o.p.) i zasady czynnego udziału strony w tym postępowaniu (art. 123 § 1 o.p.) oraz wpływu owego wyłączenia na wynik sprawy podatkowej załatwianej decyzją. W ten sposób zastosowane przez organ ograniczenie w prawach strony nie pozostaje poza przedmiotem kontroli sądowej, gdyż ta jest wówczas realizowana w drodze pośredniej w granicach sprawy inicjowanej skargą na decyzję, a to przez wzgląd na brak możliwości samoistnego zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia na które nie przysługuje zażalenie. Z podobną sytuacją mamy do czynienia między innymi w odniesieniu do innych niezaskarżalnych postanowień, jak na przykład o odmowie przeprowadzenia dowodu, wydawanych w poszczególnych kwestiach wynikających w toku postępowania kontrolnego lub postępowania podatkowego, kończonych wydaniem decyzji podatkowej. Z kolei postanowienie o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z określonymi dokumentami (tj. zawierającymi informacje niejawne albo wyłączonymi przez organ z akt sprawy) lub postanowienie o odmowie sporządzania z takich dokumentów notatek, kopii i odpisów, uwierzytelniania odpisów i kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów, które są wydawane na podstawie art. 179 § 2 o.p., podlegają samodzielnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego w ramach art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., jako mieszczące się w grupie postanowień na które służy zażalenie. W sytuacji zatem, gdy skargą zostanie zaskarżone postanowienie o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, które uprzednio w drodze odrębnego postanowienia zostały wyłączone przez organ z akt sprawy ze względu na interes publiczny, zakres badania przez sąd administracyjny takiej sprawy jest ograniczony wyłącznie do ustalenia, czy postanowienie wydane na podstawie art. 179 § 2 o.p. respektuje treść postanowienia wydanego na podstawie art. 179 § 1 in fine o.p. Przysługujący zatem w tej sytuacji stronie środek zaskarżenia sądowego, będący konsekwencją przewidzianego w art. 179 § 3 o.p. zażalenia na tego rodzaju postanowienie odmowne, nie może być równocześnie wykorzystany do weryfikacji i oceny prawidłowości postanowienia orzekającego o wyłączeniu dokumentów z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Oznacza to, że postanowienie wydane w trybie art. 179 § 2 o.p. w odniesieniu do dokumentów, o których mowa w § 1 in fine tego artykułu, ma charakter wtórny, następczy i zależny od zakresu treściowego postanowienia, które wcześniej podjęte zostało na podstawie art. 179 § 1 in fine o.p., posiadając jednocześnie odmienny przedmiot rozstrzygania. Postanowienie o wyłączeniu dokumentów z akt sprawy z uwagi na interes publiczny, mimo że determinuje konieczność wydania w ramach art. 179 § 2 o.p. postanowienia odmownie załatwiającego wniosek strony żądającej zapoznania się z takimi dokumentami, nie podlega kontroli sądowej w sprawie ze skargi na tego rodzaju postanowienie odmowne. Kognicja sądu administracyjnego w takiej sprawie, tj. ze skargi na zaskarżalne postanowienie przewidziane w art. 179 § 2 o.p., jest ograniczona do oceny, czy dokumenty, których dotyczy odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z nimi, są dokumentami objętymi zapadłym już postanowieniem o ich wyłączeniu z akt sprawy ze względu na interes publiczny, wydanym na podstawie art. 179 § 1 in fine o.p. Natomiast nie obejmuje ona badania zasadności samego wyłączenia (spełnienia przesłanki interesu publicznego), gdyż ta kwestia - jak już była o tym mowa - podlega weryfikacji podczas sądowej kontroli decyzji kończącej postępowanie, w którym doszło do tego rodzaju wyłączenia. Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, w pełni podziela pogląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2022 r., sygn. akt I FSK 2332/19, że w granicach danej sprawy, o których mowa w art. 134 § 1 ab initio w związku z art. 3 § 2 pkt 2 ab initio p.p.s.a., w przypadku skargi na wydane na podstawie art. 179 § 2 o.p. postanowienie o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami wyłączonymi przez organ z akt sprawy z uwagi na interes publiczny, nie mieści się kontrola postanowienia, które zapadło w przedmiocie tego wyłączenia na podstawie art. 179 § 1 in fine w związku z art. 216 o.p. 4.2. Powyższe względy sprawiły, że skład orzekający w niniejszej sprawie nie podzielił prezentowanego niekiedy w orzecznictwie odmiennego podejścia, w ramach którego ocena legalności postanowienia o odmowie wglądu w dokumenty wyłączone już z akt odrębnym postanowieniem ze względu na interes publiczny, obejmuje również kwestię merytorycznego badania i oceny wystąpienia owego interesu oraz jego odpowiedniego wykazania/umotywowania w tym postanowieniu odmownym (zob. wyroki NSA z: 28 lutego 2020 r., sygn. akt I FSK 2311/19; 28 listopada 2019 r., sygn. akt I FSK 1520/19 i 3 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 1835/14). 4.3. Biorąc pod uwagę stan rozpoznawanej sprawy oraz przedstawione wyżej wywody prawne, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie z 18 marca 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie z 21 grudnia 2018 r. o odmowie skarżącemu wglądu do akt postępowania wyłączonych z akt sprawy objętych jego wnioskiem z 14 grudnia 2018 r. nie naruszało prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy dotyczącej tej odmowy, a tym samym wymagającym jego uchylenia. Kluczowe dla takiej oceny było to, że wspomniany wniosek skarżącego odnosił się do takich dokumentów, które zostały w toku prowadzonego wcześniej przez organ postępowania postanowieniem tego organu z 21 listopada 2018 r., wyłączone z akt ze względu na interes publiczny. Skoro zatem dane dokumenty zostały stosownym postanowieniem wyłączone z akt sprawy, to w jej ramach nie mogły już zostać udostępnione skarżącemu do zapoznania się. Jako takie nie stanowiły bowiem elementu tych akt. W opisanym stanie rzeczy zasadne było zatem wydanie na podstawie art. 179 § 2 o.p. postanowienia o odmowie umożliwienia skarżącemu zapoznania się z objętymi jego wnioskiem takimi dokumentami, które zostały wyłączone z akt sprawy ze względu na interes publiczny postanowieniem z 21 listopada 2018 r. wydanym w tym właśnie przedmiocie. Z kolei w ramach zaskarżenia do Sądu pierwszej instancji ostatecznego postanowienia wydanego na podstawie art. 179 § 2 o.p. niedopuszczalne było kwestionowanie prawidłowości wydanego przez organ postanowienia o wyłączeniu, a w konsekwencji także formułowanie oceny legalności pierwszego z wymienionych postanowień z punktu widzenia wystąpienia lub braku wystąpienia interesu publicznego, czy [rzekomych] niedostatków jego uzasadnienia na tym polu. 4.4. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w takiej konfiguracji procesowej jak występująca w analizowanej sprawie, dla właściwego umotywowania orzeczenia o odmowie udostępnienia stronie wglądu w żądane dokumenty, wystarczające byłoby przywołanie tylko okoliczności w postaci istnienia postanowienia o wyłączeniu tych dokumentów z akt sprawy ze względu na interes publiczny i wykazanie, że występuje tożsamość między tymi dokumentami, tj. objętymi żądaniem wglądu i wyłączonymi z akt. Ewentualnie w uzasadnieniu postanowienia odmownego można byłoby dodatkowo przywołać jak przesłanka interesu publicznego została zidentyfikowana w ramach wydanego przez organ postanowienia o wyłączeniu. Podkreślić jednak trzeba, że wypowiedź na tej płaszczyźnie formułowaną w postanowieniu z art. 179 § 2 o.p. należy wtedy postrzegać wyłącznie jako mającą tylko charakter relacyjny z treści postanowienia o wyłączeniu (o ile będzie ono - przez wzgląd na zasadę ogólną przekonywania - opatrzone dodatkowo uzasadnieniem, bo jako postanowienie niezaskarżalne w drodze zażalenia takowego formalnie nie musi posiadać - a contrario art. 217 § 2 o.p.), a nie jako własny i podlegający merytorycznej weryfikacji motyw postanowienia odmownego. 4.5. Skarga kasacyjna okazała się więc nieusprawiedliwiona bowiem skarżący przedstawionymi zarzutami kwestionował brak odniesienia się przez organ do konkretnych okoliczności sprawy, mających świadczyć o zasadności odmowy wglądu w przedmiotowe dokumenty, tj. kontroli czy w sprawie należycie zostało zinterpretowane pojęcie interesu publicznego w związku z którym doszło do wyłączenia dokumentów. W sprawie ze skargi na postanowienie o odmowie umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami objętymi wnioskiem nie mogła być analizowana zasadność wyłączenia z akt sprawy tych dokumentów z powołaniem się na interes publiczny. Taka weryfikacja może nastąpić podczas ewentualnej kontroli sądowej uruchomionej w stosunku do decyzji ostatecznej kończącej postępowanie w sprawie podatku VAT, w której do takiego wyłączenia doszło. Ponadto, wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, postanowienie o odmowie wglądu stronie we wnioskowane dokumenty, odmiennie niż stwierdził skarżący, zawierało wystarczające uzasadnienie wymagane przepisem art. 217 § 2 o.p., a także nie naruszało zasad ogólnych postępowania objętych skargą. Organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przywołał postanowienie z 21 listopada 2018 r. o wyłączeniu z akt sprawy z uwagi na interes publiczny tych dokumentów, których udostępnienia żądała strona w swoim wniosku z 14 grudnia 2018 r. Już sama ta okoliczność była wystarczającym motywem dla wydania postanowienia odmownego, nawet bez konieczności relacjonowania jak rozumiał interes publiczny organ wydający wcześniejsze postanowienie o wyłączeniu. Tym bardziej owego interesu nie musiał dowodzić i analizować organ w swoim postanowieniu odmownym, gdyż nie mieściło się to w zakresie motywów koniecznych i właściwych dla przedmiotu jego orzekania (rozstrzygnięcia o odmowie wglądu w dokumenty wyłączone z akt, a nie rozstrzygnięcia o wyłączeniu z akt tych dokumentów). 5. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. 5.1. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2016 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804, ze zm.). Dominik Mączyński Roman Wiatrowski Janusz Zubrzycki

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło