I SA/Gd 467/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2017 r. sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego K.G. na podstawie wystawionego w dniu 9 grudnia 2016 r. tytułu wykonawczego, obejmującego należność z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów z innych źródeł za 2008 r. W dniu 9 grudnia 2016 r. organ egzekucyjny wystawił zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "A" S.A. Odpis przedmiotowego zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu w dniu 19 grudnia 2016 r. Pismem z dnia 20 grudnia 2016 r. K.G. złożył skargę na powyższą czynność egzekucyjną, zarzucając, iż została ona dokonana z naruszeniem art. 80 § 1-3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599; z późn. zm.) – dalej w skrócie zwanej u.p.e.a. Składając powyższą skargę, zobowiązany wniósł o uchylenie zastosowanego środka egzekucyjnego oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu jej rozpoznania. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 29 grudnia 2016 r. uznał wniesioną skargę za niezasadną, w związku z czym odmówił uchylenia zastosowanego środka egzekucyjnego, a także wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez K.G., Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 13 lutego 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa przy dokonywaniu czynności egzekucyjnej. Z akt sprawy wynika bowiem, że w ramach zastosowanego środka zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie w tym również prawidłowo i skutecznie doręczono zobowiązanemu odpis zawiadomienia. Razem z odpisem wskazanego zawiadomienia został zobowiązanemu doręczony tytuł wykonawczy. Tym samym, organ egzekucyjny, wystawiając zawiadomienie oraz przesyłając je do dłużnika zajętej wierzytelności (przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego) przy jednoczesnym wysłaniu jego odpisu zobowiązanemu, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. Bezpodstawne, zdaniem organu są także zarzuty co do tego, że zawiadomienie zostało sporządzone niezgodnie z formą przewidzianą w przepisach wykonawczych do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W badanym przypadku nie istniał obowiązek wystawienia zawiadomienia na podstawie wzoru określonego rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1339). Dyrektor Izby Skarbowej, odnosząc się do zarzutów zastosowania środka egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym "nieprawidłowo i bezzasadnie" zauważył, że w przypadku skargi wnoszonej na podstawie art. 54 u.p.e.a. ocenie podlega wyłącznie formalna poprawność dokonanej czynności egzekucyjnej. Poza przedmiotem tego postępowania pozostają natomiast okoliczności odnoszące się do nieprawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy nie stwierdził również naruszenia art. 54 § 6 u.p.e.a. Na rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej K.G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23) - dalej w skrócie zwanej k.p.a., art. 54 § 1, § 5, § 5a i § 6 w zw. z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a., oraz art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 54 § 5, § 5a i § 6 u.p.e.a. Uzasadniając postawione zarzuty skarżący wskazał, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nastąpiło z naruszeniem przepisów art. 80 § 1 - § 4 u.p.e.a., albowiem organ egzekucyjny nie dopełnił obowiązków wynikających z tych przepisów. Zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego zostało sporządzone nieprawidłowo pod względem formalnym, jak również nie precyzuje egzekwowanego obowiązku. Zawiadomienie nie zawiera podpisu pracownika organu egzekucyjnego ani pieczęci organu egzekucyjnego. W ocenie skarżącego, wystosowanie zawiadomienia w formie elektronicznej do banku nie zwalnia organu egzekucyjnego z obowiązku doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia spełniającego wszystkie wymogi formalne dokumentu urzędowego. Zdaniem strony, postanowienia organów obydwu instancji naruszają przepis art. 54 § 6 u.p.e.a. poprzez bezzasadną odmowę wstrzymania postępowania egzekucyjnego, mimo że w skardze na czynność egzekucyjną wskazane zostało, że zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącego. Z uwagi na zawieszenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego powinno nastąpić wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Strona w treści skargi formułowała także zarzuty odnoszące się do nieprawidłowego i bezzasadnego jej zdaniem wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszaniem prawa, a poniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia rachunku bankowego skarżącego. Skargę na czynność egzekucyjną normuje art. 54 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 54 § 5 u.p.e.a. w sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie. W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a u.p.e.a.). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 6 u.p.e.a.). Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucją postępowania egzekucyjnego. Ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., III SA/Wa 3396/14, wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13). Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności. W postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., III SA/Wa 3396/14). Podkreślenia wymaga również, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. Przybysz P.M., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13). Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja w ramach, których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (tak wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r., II GSK 1377/13). Mając powyższe na względzie Sąd wskazuje, że przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną, nie mogły być zarzuty odnoszące się do prawidłowości wszczęcia i prowadzenia samego postępowania egzekucyjnego. W związku z tym, nie podlegały one badaniu w ramach niniejszej sprawy. Na marginesie Sąd zauważa, że zarzuty wnoszone przez skarżącego na podstawie art. 33 u.p.e.a. były przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 466/17. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (art. 80 § 2 u.p.e.a.). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (art. 80 § 3 u.p.e.a.). Jak stanowi z kolei art. 67 § 1 u.p.e.a., z zastrzeżeniem art. 68 § 1, podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Określając wzór, minister uwzględni uwarunkowania wynikające z elektronicznego przetwarzania danych zawartych w tym zawiadomieniu lub protokołach. Jednocześnie w art. 67 § 1a u.p.e.a. przewidziano pewne odstępstwo odnoszące się do obowiązku zawiadamiania, a mianowicie w sytuacji zawiadomienia o dokonanym zajęciu przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, nie jest wymagane stosowanie wzoru, o którym mowa w art. 67 § 1 u.p.e.a. Z kolei w art. 67 § 2 u.p.e.a. ustawodawca wymienił konieczne elementy, które winno wskazywać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności. Zawiadomieni eto winno zatem zawierać oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego, oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, określenie stosowanego środka egzekucyjnego, numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, kwotę należnych kosztów egzekucyjnych, wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia, pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia oraz datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. W ocenie Sądu, jak słusznie zwrócił na to uwagę Dyrektor Izby Skarbowej, w rozpoznawanej sprawie wystosowane zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego spełnia wskazane wyżej wymogi. Zawiera ono w szczególności kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia. Z oczywistych względów, z uwagi na elektroniczną formę doręczenia zawiadomienia, nie zawiera ono pieczęci organu oraz odręcznego podpisu. Niemniej jednak dokument ten został opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Podkreślenia wymaga przy tym, że nie stanowi uchybienia brak sporządzenia zawiadomienia w formie przewidzianej przez przepisy rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych, albowiem obowiązek taki został wyraźnie wyłączony w przypadku doręczania zawiadomienia przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, o czym wprost stanowi przywoływany już art. 67 § 1a u.p.e.a. Prawidłowo i skutecznie, zdaniem Sądu, doręczono zobowiązanemu odpis zawiadomienia z dnia 9 grudnia 2016 r., w postaci wydruku tego zawiadomienia. Postępowanie takie należy uznać za prawidłowe, albowiem zgodnie z art. 67 § 2b u.p.e.a., w przypadkach, o których mowa w § 1a, organ egzekucyjny sporządza wydruk zawiadomienia o zajęciu. Doręczenie zobowiązanemu wydruku zawiadomienia o zajęciu uznaje się za doręczenie odpisu tego zawiadomienia. Tym samym, organ egzekucyjny, wystawiając powyższe zawiadomienie oraz przesyłając je do dłużnika zajętej wierzytelności (przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego) przy jednoczesnym wysłaniu jego odpisu zobowiązanemu, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. Sąd nie stwierdził także, aby w prowadzonym postępowaniu doszło do uchybienia przepisowi art. 54 § 6 u.p.e.a. Treść tego przepisu nie obliguje organu do wstrzymania postępowania egzekucyjnego, a jedynie daje taką możliwość. Sąd stwierdza również, że fakt zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostawał bez związku z dokonanym zajęciem. Zawieszenie postępowania nastąpiło bowiem już po dokonanym zajęciu rachunku bankowego, w związku ze złożeniem przez zobowiązanego zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.