I OZ 1116/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prokuratora Okręgowego w Ostrowie Wielkopolskim na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 września 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 815/19 o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w Ostrowie Wielkopolskim na uchwałę Rady Gminy Chocz z dnia 30 sierpnia 2010 r., nr XXXII/221/10 w przedmiocie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 17 września 2019 r., na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r. poz. 1302, ze zm., dalej: p.p.s.a.), umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne wywołane skargą Prokuratora Okręgowego w Ostrowie Wielkopolskim na uchwałę Rady Gminy Chocz z 30 sierpnia 2010 r., nr XXXII/221/10 w przedmiocie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania. Sąd - powołując się na informację organu zawartą w odpowiedzi na skargę - wskazał, że zaskarżona uchwała została uchylona na podstawie § 4 uchwały Rady Gminy Chocz z dnia 14 sierpnia 2019 r. Nr X/81/2019 w sprawie trybu i sposobu powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowych warunków jego funkcjonowania. W zażaleniu na powyższe postanowienie Prokurator Okręgowy w Ostrowie Wielkopolskim podniósł, że uchylenie uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania wywołanego skargą na tę uchwałę, gdyż sąd administracyjny ma uprawnienie do stwierdzania nieważności takiego aktu, a więc o jego wadliwości od chwili jego podjęcia. Droga sądowa nie stała się więc w niniejszej sprawie niedopuszczalna, bo zaskarżona uchwała funkcjonowała w obrocie prawnym przez 9 lat i przez ten czas wywoływała określone skutki. Wskazując na powyższe Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania Sąd I instancji wyprowadził wobec faktu, że z mocy uchwały Rady Gminy Chocz z dnia 14 sierpnia 2019 r. zaskarżona uchwała utraciła moc, przyjmując, że aktualnie brak jest przedmiotu sprawy zainicjowanej skargą Prokuratora. Stwierdzić należy, że o ile prawidłowe jest ustalenie co do nieobowiązywania już zaskarżonej uchwały, o tyle nieprawidłowy jest wniosek co do braku możliwości poddania jej kontroli przez Sąd. Podkreślić należy, że zagadnienie dopuszczalności rozpoznania przez sąd skargi na uchwałę, która przestała obowiązywać było już wielokrotnie przedmiotem rozważań nie tylko sądów administracyjnych. W uchwale z dnia 14 września 1994 r., sygn. akt W 5/94 (Lex nr 25333) Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził, że zmiana lub uchylenie uchwały podjętej przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej dokonana po zaskarżeniu tej uchwały do sądu administracyjnego nie czyni zbędnym wydania przez sąd administracyjny wyroku, jeżeli zaskarżona uchwała może być stosowana do sytuacji z okresu poprzedzającego uchylenie lub zmianę. Stanowisko to jest dominujące w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. postanowienia NSA: z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 990/12; z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2964/13; z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 194/14; z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II FSK 1681/14; wyroki NSA: z dnia 11 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1719/11; z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 344/08; z dnia 27 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1046/07). Uwzględniając warunki rozpoznawanej sprawy podkreślić trzeba, że Prokurator Okręgowy w Ostrowie Wielkopolskim wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy Chocz z 30 sierpnia 2010 r. jeszcze w okresie jej obowiązywania (11 lipca 2019 r.). Uchylenie bowiem tej uchwały nastąpiło z upływem 14 dni od dnia opublikowania uchwały Rady z dnia 14 sierpnia 2019 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa Wielkopolskiego. Zaskarżona uchwała w okresie 9 lat obowiązywania wywołała skutki prawne stanowiąc podstawę dla ukształtowania i funkcjonowania zespołu interdyscyplinarnego, którego zadaniem była realizacja spoczywającego na Gminie ustawowego obowiązku podejmowania działań mających na celu przeciwdziałanie przemocy w rodzinie. Jedynie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd pozbawia ją mocy prawnej w całości ex tunc. Brak jest zatem podstaw do uznania, że przedstawiona sprawa jest bezprzedmiotowa, uzasadniając umorzenie postępowania sądowego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.