II OSK 423/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. M. i A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 804/19 w sprawie ze skargi T. M. i A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania w sprawie przeniesienia uprawnień we wspólnocie gruntowej 1. odrzuca skargę kasacyjną T. M., 2. oddala skargę kasacyjną A. M.. 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 18 września 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 804/19 oddalił skargę T. M. i A. M. (dalej skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy J. z [...] sierpnia 2018 r., nr [...] o umorzeniu wznowionego postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wójta Gminy J. z [...] marca 1997 r., znak [...], którą zatwierdzono przepisanie na rzecz A. P. uprawnienia do nr uprawnego [...] wspólnoty gruntowej wsi J.: las ekwiwalent (serwitut) i ekwiwalent "[...]", dotychczas przysługującego M. M. Sąd I instancji uznał, że organy obu instancji prawidłowo stwierdziły, iż wniosek skarżących z [...] marca 2006 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy J. z [...] marca 1997 r. został złożony z uchybieniem jednomiesięcznego terminu do jego wniesienia. Z dokonanych w toku postępowania ustaleń i złożonych przez skarżących wyjaśnień wynika, że już pod koniec 1997 r. dowiedzieli się o wydaniu ostatecznej decyzji Wójta Gminy J. z [...] marca 1997 r.. Podczas składania wyjaśnień sami przyznali, że od samego początku wiedzieli o przekazaniu przez siostrę M. M. posiadanych uprawnień w lesie ekwiwalentowym i serwitutowym na rzecz siostrzenicy A. P. (przesłuchania w charakterze stron z 6 lutego 2012 r. i z 9 sierpnia 2018 r.). Zarzut, że skarżący nie otrzymali jako strony decyzji Wójta Gminy J. z [...] marca 1997 r. nie ma w tej sprawie istotnego znaczenia, bowiem zgodnie z art. 148 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: Kpa), ważne jest kiedy dowiedzieli się o jej treści, a miało to miejsce wobec posiadanej przez skarżących wiedzy już w 1997 r., co potwierdzają złożone przez nich samych w toku postępowania administracyjnego wyjaśnienia i oświadczenia. 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli T. M. i A. M., zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: Ppsa) w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 148 Kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie skargi w sytuacji, w której postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wójta Gminy J. z [...] marca 1997 r. wznowione na podstawie postanowienia tego organu z [...] lipca 2008 r. nie jest bezprzedmiotowe. W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Przy tym zgodnie z art. 193 zdanie drugie Ppsa uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w oparciu o stan faktyczny przyjęty w orzeczeniu przez sąd I instancji. 3.2. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarga T. M. została odrzucona jako niedopuszczalna. Skarga kasacyjna od wyroku oddalającego skargę może być skutecznie wniesiona w sytuacji, gdy strona wystąpiła w ustawowym terminie o sporządzenie uzasadnienia wyroku (art. 141 § 2 Ppsa). Wystąpienie z żądaniem sporządzenia na piśmie uzasadnienia wyroku jest warunkiem koniecznym do zaskarżenia go w drodze skargi kasacyjnej, zgodnie bowiem z art. 177 § 1 Ppsa, skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Skarga kasacyjna złożona z pominięciem ww. trybu jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu (art. 178 Ppsa). W rozpoznawanej sprawie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został wniesiony przez adwokata P. G. tylko w imieniu A. M., dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 i 193, orzekł jak w punkcie 1 wyroku. 3.3. Rozpoznając natomiast skargę kasacyjną A. M. podnieść należy, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia czy wniosek skarżących o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wójta Gminy J. z[...]0 marca 1997 r. został wniesiony z przekroczeniem terminu jednego miesiąca od dnia, w którym skarżący dowiedzieli się o wydaniu ww. decyzji. Wskazać przy tym trzeba, że ustawodawca liczy bieg terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania nie od daty doręczenia decyzji, lecz od dnia w którym strona dowiedziała się o danej decyzji, tj. powzięła wiadomość o jej istnieniu i zawartym w niej rozstrzygnięciu (tak w wyroku NSA z 3 lutego 1998 r., sygn. akt I SA 769/97). Powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest przy tym pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji. W pierwszym przypadku chodzi bowiem tylko o informację o wydaniu decyzji, w drugim o czynność jej doręczenia. Przepis at. 148 § 2 Kpa nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja (vide wyroki NSA: z 7 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 931/07; z 18 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1025/11; z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1927/11, z 11 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 118/17). 3.4. W świetle powyższego należy zgodzić się zarówno z Sądem I instancji, jak i organami, że podanie skarżących o wznowienie postępowania zostało wniesione z uchybieniem terminu. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, okoliczność przeniesienia uprawnienia do udziału we wspólnocie była znana skarżącym co najmniej od końca 1997 r. Ustalenia organów w tej kwestii są jednoznaczne i nie pozostawiają jakichkolwiek wątpliwości. Z przesłuchań skarżących (k. 47 i 48 akt administracyjnych) wynika, że informację o wydanej przez Wójta Gminy J. decyzji z [...] marca 1997 r. powzięli od samego początku, gdyż przedmiotowe udziały nie były przez nich wykorzystywane na kolejne lata. Materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy pozwala na stwierdzenie, że za najpóźniejszą datę, w której wnioskodawcy powzięli informację o przedmiotowej decyzji należy przyjąć koniec 1997 r., albowiem z zeznań J. P. - Przewodniczącego Spółki [...] wynika, że ekwiwalent pieniężny wypłacany jest do roku w okresie jesiennym, tj. w październiku i listopadzie. W tym okresie, czyli od roku 1997 ekwiwalent pieniężny odbierała wyłącznie A. P. i zaraz po przepisaniu udziału sam przewodniczący wytłumaczył T. M., że serwitut i ekwiwalent należy się A. P. w związku z przepisaniem na nią uprawnień do numeru [...]. Z powyższym zeznaniem korespondują zeznania wnioskodawczyni – A. M. , która potwierdziła, że zaraz po śmierci M. M. świadczenia pieniężne, czyli drzewo pobierała A. P., dodatkowo z uwagi na toczące się sprawy sądowe nie kwestionowała z mężem przekazania uprawnień A. P.. 3.5. Tym samym niezasadne są zawarte w skardze kasacyjnej twierdzenia, że brak jest podstaw aby przyjąć, iż skarżący najpóźniej końcem 1997 r. dowiedzieli się o fakcie wydania ww. decyzji Wójta Gminy J. i w przedmiocie zawartego w niej rozstrzygnięcia. Jest oczywistym, że skarżący mieli wiedzę o przeniesieniu udziału od 1997 r., a zatem o istocie rozstrzygnięcia podjętego w trybie art. 27 ust. 2 ustawy z 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 1963 r. Nr 28, poz. 169 ze zm.). Jak zostało to wcześniej wskazane, wiedza ta nie musi być tożsama z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co może nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji. Skoro zatem wniosek skarżących z [...] marca 2006 r. o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem jednomiesięcznego terminu do jego wniesienia, prawidłowym było umorzenie wznowionego postępowania. Dlatego zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 105 § 1 w zw. z art. 148 Kpa jest nieusprawiedliwiony. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Ppsa, oddalił skargę kasacyjną, o czym orzekł w punkcie 2 wyroku. Wobec tego, że skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, na podstawie art. 182 § 2 Ppsa, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.