II SA/Ol 508/19

Dnia 5 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2019 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi D. P. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) netto powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 14 listopada 2017 r. (II SA/Ol 607/17) po rozpoznaniu skargi "[...]" (skarżący) uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" (Kolegium, organ odwoławczy) z dnia 31 maja 2017 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję "[...]" (organ I instancji) z dnia 8 maja 2017 r. w sprawie skierowania skarżącego na badanie lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Następnie organ I instancji decyzją z dnia 22 maja 2018 r. skierował skarżącego na badania lekarskie. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją Kolegium z dnia 2 lipca 2018 r., a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. Kolejną decyzją z dnia 8 lutego 2019 r. organ I instancji ponownie skierował skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 24 kwietnia 2017 r. wpłynęło z Komendy Miejskiej Policji w "[...]" pismo w sprawie skierowania skarżącego na badania lekarskie wraz z notatką urzędową z dnia 18 kwietnia 2017 r. sporządzoną przez pełniących czynności służbowe policjantów. Z notatki wynika, że skarżący był sprawcą kolizji drogowej, miał on problemy z poruszaniem się, tzn. utykał na lewą nogę i dosłownie "ciągnie ją za sobą", co w ocenie funkcjonariuszy Policji mogło być przyczyną spowodowania zagrożenia w ruchu drogowym. Również w notatce z dnia 2 kwietnia 2018 r. funkcjonariusz policji wskazał skarżącego jako winnego zaistniałego zdarzenia drogowego skarżącego. Ustalenia te potwierdził Sąd Rejonowy w "[...]" sygn. akt. "[...]" wyrokiem z dnia 16 stycznia 2018 r. W ocenie organu I instancji ustalony aktualnie stan faktyczny jest wystarczający, aby zaistniały uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego jako kierującego, a o tym, czy po stronie skarżącego występują przeciwwskazania co do kierowania pojazdami, będzie mógł stwierdzić właściwy lekarz. Taki zresztą jest cel art. 99 ust 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący. Stwierdził, że organ I instancji wydając kolejną decyzję nie wniósł żadnych nowych dowodów uzasadniających podjęcie takiej decyzji, ponieważ sprostowanie bądź zamiana słów w notatce urzędowej Policji nie wnosi niczego nowego i nie może być traktowana jako wiarygodny dokument. Wskazano, że organ jako dowód przywołał wyrok Sądu Rejonowego w "[...]", w którym skarżący został uznany za sprawcę kolizji drogowej. Według skarżącego Sąd rozpoznając sprawę oparł się głównie na przebiegu zdarzenia, a nie na jego stanie zdrowia. W tej sytuacji wyrok Sądu nie stanowi dowodu w niniejszej sprawie. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" decyzją z dnia 3 czerwca 2019 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że przeprowadziło dodatkowe postępowanie dowodowe. Wskazano, że skarżący przedłożył w dniu 8 kwietnia 2019 r. zaświadczenie lekarza specjalisty neurologa, z którego wynika, iż cierpi na zmiany zwyrodnieniowo - dyskopatyczne kręgosłupa, naczyniopochodne uszkodzenie nogi, sprawność lewej kończyny dolnej w normie wiekowej. Podniesiono, że w ustalenia funkcjonariusza Policji potwierdził Sąd Rejonowy w "[...]" prawomocnym wyrokiem z dnia 16 stycznia 2018r. sygn. akt. "[...]". Podkreślono, że sam skarżący przyznał w trakcie rozprawy administracyjnej, że cierpi na miażdżycę obu nóg, potwierdził też, że porusza się przy pomocy laski. Kolegium wskazało, że nie można bezspornie ustalić, czy dysfunkcja kończyny była przyczyną kolizji, w której skarżący uczestniczył, ale na pewno ta dysfunkcja nie była skutkiem kolizji. W ocenie Kolegium rodzaj schorzeń, na które cierpi skarżący uzasadnia skierowanie go na badania lekarskie. Kolegium podkreśliło, że zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego w zakresie jego zdolności do kierowania pojazdami są uzasadnione i poważne. Skargę na opisaną wyżej decyzję Kolegium wywiódł skarżący, podnosząc, że jest osobą w pełni kontrolującą pojazd, pomimo problemów zdrowotnych. Stwierdził, że każdemu użytkownikowi drogi może się przydarzyć kolizja, a wśród takich użytkowników są również osoby o dużej niesprawności. Według skarżącego Sąd Rejonowy w "[...]" rozpoznając jego sprawę skupił się jedynie na samym zdarzeniu, a nie na stanie jego zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 j.t). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy co wynika z treści art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302 j.t. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a). Sąd rozstrzygając sprawę nie jest też związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego dnia 3 czerwca 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia 8 lutego 2019 r. o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podstawą materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji jest art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r., poz. 341), u.k.p. Zgodnie z tym przepisem starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Powyższa regulacja pozostaje w ścisłym związku z treścią art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., wedle którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Z powołanych unormowań prawnych nie wynika wprost, jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy są wystarczające, by skierować go na przedmiotowe badanie. Mowa jest w nich bowiem tylko o tym, by były one uzasadnione i poważne, co oznacza, że właściwy organ administracji po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym badanym przypadku zastrzeżenia są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołany art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. W orzecznictwie przyjmuje się, że przy interpretacji powyższej przesłanki należy mieć na względzie cel ustawy o kierujących pojazdami, czyli zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Oczywistym zatem być musi, że dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów a sformułowanie, że mają być uzasadnione oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach (tak np. wyrok NSA z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1051/16, LEX nr 2118707). Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się pewnych obiektywnych okoliczności faktycznych, którym trudno jest z góry zaprzeczyć jako mającym wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu bez dodatkowej, medycznej weryfikacji stanu zdrowia kierowcy. Przy czym, co należy podkreślić, wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdów. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczającym jest jedynie prawdopodobieństwo istnienia tych okoliczności. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione zostało uprawnionym lekarzom. Oznacza to równocześnie, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy uprawnienia do kierowania, lecz jego celem jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości. Powyższe może zaś prowadzić bądź do stwierdzenia istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami bądź stwierdzenia, że takie przeciwskazania nie występują. Poddając się takim badaniom kierowca umożliwia zatem wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości przez uprawniony personel medyczny. Przenosząc powyższe rozważania na grunt tej sprawy w pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że na gruncie niniejszej sprawy zapadł już wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 listopada 2017 r. (II SA/Ol 607/17), którym Sąd uchylił decyzję Kolegium z dnia 31 maja 2017 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z dnia 8 maja 2017 r. w sprawie skierowania na badanie lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W wyroku tym Sąd wskazał m.in., że organ I instancji był zobligowany do dokonania oceny, czy informacja uzyskana z Komendy Miejskiej Policji w "[...]", zawarta w piśmie z dnia 20 kwietnia 2017 r. o istnieniu uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego jest wiarygodna i wystarczająca do wydania decyzji na podstawie art. 99 u.k.p. oraz tego czy uraz nogi nie był skutkiem kolizji. W ocenie Sądu w toku ponownego rozpoznania sprawy organy wykonały wszystkie zalecenia zaprezentowane w przywołanym wyroku. Zwrócić należy uwagę, że organ I instancji wystąpił do Komendy Policji z pismem o dokładniejsze i szczegółowe opisanie zdarzenia drogowego z dnia 18 kwietnia 2017 r. W odpowiedzi (akta adm., k. – 28) funkcjonariusz policji wskazał jako sprawcę zaistniałego zdarzenia drogowego skarżącego. Twierdzenia te potwierdził Sąd Rejonowy w "[...]", który wyrokiem z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt. "[...]" (akta adm., k. – 32) uznał skarżącego winnym popełnienia zarzucanego mu wykroczenia i wymierzył stosowną karę. Zwrócić należy również uwagę na to, że pracownik organu I instancji sporządził notatki służbowe - z wizyty skarżącego w dniu 23 sierpnia 2018r. oraz w dniu 27 września 2018 r. (akta adm., k. – 48 i 51). W jednej z notatek pracownik organu I instancji odnotował, że skarżący w dniu 23 sierpnia 2018 r. przyszedł o kuli, podpierając się nią. Stwierdził, że problemy z nogą ma z powodu nadużywania alkoholu. Ponadto sam skarżący przedłożył w dniu 8 kwietnia 2019 r. zaświadczenie lekarza specjalisty neurologa, z którego wynika, iż cierpi na zmiany zwyrodnieniowo - dyskopatyczne kręgosłupa, naczyniopochodne uszkodzenie nogi. Postępowanie wyjaśniające zostało uzupełnione przez organ odwoławczy, który przeprowadził rozprawę administracyjną. Fakt problemów zdrowotnych skarżącego z nogą ujawnił się również podczas tej rozprawy, która odbyła się w dniu 25 kwietnia 2019 r., na którą skarżący przyszedł kulejąc i wspierając się laską. W ocenie Sądu organy zgromadziły w sprawie kompletny i wszechstronny materiał dowodowy wyjaśniając wszystkie istotne okoliczności sprawy. Bezsprzecznie ustalono, że skarżący cierpi na schorzenie nogi, nie będące jednak wynikiem kolizji, której winnym spowodowania został uznany skarżący, co wynika z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w "[...]" z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt "[...]". Zaznaczyć również trzeba, że orzeczenie lekarskie nr 29 z 27 lipca 2016 r. stwierdzające wobec skarżącego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami zostało wydane jeszcze przed popełnieniem wykroczenie, a od momentu jego wydania minęły 3 lata. Tym samym to, że wówczas skarżący uzyskał orzeczenie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami nie oznacza, że nie mógł być aktualnie skierowany na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W ocenie Sądu zebrana dokumentacja pozwoliła zatem wyprowadzić prawidłowy wniosek co do zaistnienia uzasadnionych zastrzeżeń odnośnie do stanu zdrowia skarżącego. Przekonanie skarżącego o tym, że może prowadzić pojazdy mechaniczne w ruchu lądowym nie jest wystarczające, by zanegować zaskarżone rozstrzygnięcie, zwłaszcza że skarżący nie przyznawał się do popełnienia wykroczenia drogowego , a jednak jego wina została potwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Jednocześnie trzeba wyraźnie zaznaczyć, że organy w toku niniejszego postępowania nie mogły stwierdzić, czy skarżący może prowadzić pojazdy. Podkreślić należy, że w orzecznictwie wskazuje się, iż dla możliwości wydania decyzji nie jest wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Skierowanie na badania lekarskie ma zaś na celu potwierdzenie, że w danym stanie zdrowotnym, dana osoba nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym. Celem wprowadzonych przez ustawodawcę rozwiązań prawnych jest bowiem zapewnienie bezpieczeństwa na drogach, a oczywistym jest też i to, że niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na jego bezpieczeństwo, jak i innych użytkowników dróg. Stan zdrowia kierowcy jest niewątpliwie istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu i od dyspozycji psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo ruchu. Dla takiego bezpieczeństwa niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o takie uprawnienie, ale także w okresie późniejszym, kiedy korzystają z tych uprawnień (vide: wyrok NSA z 28 lutego 2019 r., I OSK 1052/17, dostępny w CBOSA). Wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczającym jest jedynie prawdopodobieństwo istnienia tych okoliczności. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione zostało uprawnionym lekarzom. Oznacza to zatem, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy uprawnienia do kierowania, lecz jego celem jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości. Powyższe może zaś prowadzić bądź do stwierdzenia istnienia przeciwskazań do kierowania pojazdami bądź stwierdzenia, że takie przeciwskazania nie występują. Poddając się takim badaniom kierowca umożliwia zatem wyjaśnienie zaistniałych wątpliwości, które, tak jak w niniejszej sprawie mają zobiektywizowane uzasadnienie. W tej sytuacji skierowanie na badania lekarskie nie jest sankcją ani autorytatywnym rozstrzygnięciem, co do kwestii mających wpływ na uprawnienie strony do kierowania pojazdami mechanicznymi, lecz działaniem w interesie samej strony, a przede wszystkim w interesie społecznym - bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego (podobnie: wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 9 października 2019 r., II SA/Go 417/19, dostępny w CBOSA). Reasumując, w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego. W tej sytuacji, mając powyższe na względzie, stosownie do art. 151 p.p.s.a., Sąd w pkt I oddalił skargę. Orzeczenie w przedmiocie przyznania na rzecz adwokata kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu wydane w pkt II oparto o przepis art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18).