IV SA/Po 743/19
WyrokWSA w Poznaniu2019-12-04
Skład orzekający: Izabela Bąk - Marciniak, Józef Maleszewski, Maria Grzymisławska - Cybulska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia na współwłaściciela nieruchomości w celu wykonania obowiązku wynikającego z Prawa budowlanego jest zasadne, gdy obowiązek ten nie został wykonany przez wszystkich współwłaścicieli?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia na współwłaściciela nieruchomości jest zasadne, nawet jeśli obowiązek wynikający z Prawa budowlanego nie został wykonany przez wszystkich współwłaścicieli. Grzywna ta ma charakter dyscyplinujący i stanowi formę nacisku finansowego, mającą na celu skłonienie zobowiązanego do wykonania obowiązku, a nie jest karą. W przypadku obowiązków budowlanych, grzywna w celu przymuszenia jest preferowanym środkiem egzekucyjnym przed wykonaniem zastępczym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. P. na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia za niewykonanie obowiązku usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, nałożonego decyzją PINB z 2009 r. Skarżący zarzucał m.in. wadliwe uzasadnienie, naruszenie zasady dwuinstancyjności oraz brak podstaw do nałożenia grzywny w maksymalnej wysokości. Podkreślał, że jako współwłaściciel nie może samodzielnie wykonać obowiązku, a problemem jest trwające postępowanie o zniesienie współwłasności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę J. P. na postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska - Cybulska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 04 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2019r. Inspektor Nadzoru Budowlanego ([...]WINB) po rozpatrzeniu zażalenia J. P. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] (PINB) z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] znak: [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia na J. P. w kwocie [...]zł i jej wpłaceniu oraz wezwaniu zobowiązanego do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] w terminie do [...] czerwca 2019 r., z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie orzeczone będzie wykonanie zastępcze, uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej wskazanego terminu uiszczenia grzywny i wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] i w tym miejscu orzekł o uiszczeniu grzywny do [...] sierpnia 2019 r. i wskazał termin do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym nr [...] r. w terminie do [...] sierpnia 2019 r., a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Postanowienie to wydano w następujących okolicznościach.
W dniu [...] marca 2009 r. PINB wydał decyzję nr [...] nakazującą współwłaścicielom budynku przy ul. [...] i [...] w [...] wykonanie określonych robót budowlanych i czynności budowlanych w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku. Termin wykonania robót określono na [...] sierpnia 2009 r. i [...] marca 2010 r.
Organ dnia [...] lutego 2011 r. i [...] kwietnia 2012 r. przeprowadził kontrolę nieruchomości i ustalił, że ww. decyzja nie została wykonana. Następnie [...] stycznia 2014 r. PINB wezwał współwłaścicieli nieruchomości do przedłożenia harmonogramu zakończenia wykonywania ww. decyzji z [...] marca 2009 r. Przedłożony harmonogram przewidywał, że wykonanie decyzji powinno nastąpić do końca 2015 r.
PINB dopiero [...] stycznia 2019 r. wezwał administratora do przesłania protokołów z aktualnych przeglądów okresowych budynku. [...] lutego 2019 r. przeprowadził kontrolę i stwierdził, że decyzja z [...] marca 2009 r. nie została wykonana. Potwierdziły to przesłane przeglądy okresowe. Dlatego PINB wystawił tytuły wykonawcze oraz [...] kwietnia 2019 r. wydał postanowienia nakładające na każdego ze współwłaścicieli nieruchomości grzywnę w celu przymuszenia.
J. P. złożył zażalenie na postanowienie nr [...] nakładające nań grzywnę w celu przymuszenia w kwocie [...]zł.
[...]WINB wydając wymienione na wstępie postanowienie powołał art. 15 § 1 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej: e.p.e.a.) i wskazał, że podstawą prawną wydanej przez PINB decyzji określającej obowiązek był art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego, zaś termin wykonania obowiązków wskazanych w decyzji upłynął w odniesieniu do części robót [...] sierpnia 2009 r., a co do reszty robót - [...] marca 2010 r. Obowiązek może zatem być egzekwowany. [...]WINB podkreślił, że ów obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy ul. [...] i [...] w [...] nałożono na wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Wobec niewykonania całości robót określonych decyzją wierzyciel – PINB wystosował do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości upomnienie z [...] maja 2013 r. oraz wezwał do wykonania obowiązków. Z uwagi na fakt, że w terminie późniejszym J. P. stał się nowym współwłaścicielem nieruchomości (w miejsce P. K.), organ wystosował do niego upomnienie (z [...].02.2019r.). W związku z brakiem działań zobowiązanych PINB wystawił na każdego ze współwłaścicieli – zobowiązanych tytuły wykonawcze, a następnie wydał postanowienia nakładające na każdego z nich grzywnę w celu przymuszenia. Uznał, że wedle przepisów art. 119 § 1, art. 120 § 1 i art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia można nałożyć na każdego zobowiązanego, albowiem jej celem jest przymuszenie zobowiązanych do wykonania obowiązku. Zasadnie więc PINB wystawił odrębne tytuły wykonawcze w stosunku do zobowiązanych oraz nałożył na nich grzywny w celu przymuszenia odrębnymi postanowieniami. [...]WINB dodał, że przedmiotowe zobowiązanie nie jest solidarne, choć jest wspólne dla wszystkich współwłaścicieli. Na każdym z nich ciąży obowiązek, który mogą wykonać wspólnie, bądź każdy z osobna. Zasadnie PINB nałożył na R. K. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie [...]zł. Wystawiony tytuł wykonawczy odpowiada wymogom art. 27 § 1 u.p.e.a. Organ II instancji wyjaśnił, że wobec obowiązku o charakterze niepieniężnym – zgodnie z art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a. – można było zastosować grzywnę w celu przymuszenia (art. 119 u.p.e.a.) lub wykonanie zastępcze (art. 127 u.p.e.a.). Z art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a. wynika, że w przypadku obowiązków wynikających z prawa budowlanego ustawodawca dał organom egzekucyjnym możliwość zastosowania grzywny w celu przymuszenia przed zastosowaniem wykonania zastępczego. Co do zasady grzywna w celu przymuszenia zwłaszcza w takich sprawach jest środkiem mniej uciążliwym aniżeli wykonanie zastępcze. Jak wynika z art. 125 § 1 i art. 126 u.p.e.a. od zobowiązanego zależy, czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji, czy poniesie koszty wymierzonej grzywny. Stosowanie grzywny, choć nie prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, skutkuje szybkim jego wykonaniem przez zobowiązanego oraz nie powoduje dla niego dodatkowych uciążliwości wynikających z wykonania zastępczego, jak ściągnięcie kwoty wykonania zastępczego. Grzywna jest bodźcem dla zobowiązanego do wykonania obowiązku. Jednocześnie art. 125 u.p.e.a. przewiduje umorzenie grzywien nieuiszczonych lub nieściągniętych, a zwrot ściągniętych. W przypadku obowiązku wynikającego z prawa budowlanego grzywna jest jednorazowa (art. 121 § 4 u.p.e.a.). Stanowi ona jedynie zagrożenie zastosowania znacznej dolegliwości finansowej. Wykonanie zastępcze jest bardziej dolegliwym środkiem egzekucyjnym, bowiem wyklucza możliwość wpływu zobowiązanego na koszty wykonania obowiązku. Ten środek egzekucyjny powinien być dopiero efektem bezskuteczności zagrożenia wynikającego z grzywny. [...]WINB wziął pod uwagę znaczny upływ czasu od momentu wydania ostatecznej decyzji PINB ([...].04.2009 r.). Choć współwłaściciele podjęli działania zmierzające do wykonania obowiązku, to go jednak nie wykonali. Prawidłowe było więc zastosowanie przez PINB grzywny w celu przymuszenia. Bez znaczenia wobec tego był zamiar wykonania obowiązku. Zdaniem [...]WINB zasadna była też wysokość nałożonej grzywny. Zdaniem organu z art. 121 § 2 u.p.e.a. nie można wywodzić obowiązku uzasadniania wysokości zastosowanej grzywny możliwościami finansowymi zobowiązanego. Również stan wykonania obowiązku przez zobowiązanego nie może mieć na to wpływu, bowiem grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku w celu skłonienia zobowiązanego do wykonania obowiązku. PINB uzasadnił dokonany wybór i wysokość orzeczonej grzywny. W związku z tym, że wykonanie wszystkich nałożonych decyzją PINB obowiązków (m.in. renowacja elewacji budynku) jest przedsięwzięciem kosztownym kwota grzywny nie przekracza wysokości tychże kosztów. Tym samym PINB nie naruszył granic uznania administracyjnego.
J. P. wnosząc do tutejszego Sądu skargę na powyższe postanowienie [...]WINB zarzucił organowi naruszenie:
- art. 119 § 1 i art. 121 § 2 u.p.e.a. poprzez uznanie, że istniały przesłanki do nałożenia w maksymalnej wysokości grzywny w celu przymuszenia jako nazbyt uciążliwego środka, w sytuacji gdy brak było podstaw do jej nałożenia;
- art. 124 § 2 kpa w zw. z art.18 u.p.e.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, polegające na niewskazaniu przyczyn odmowy przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącego w zażaleniu z dnia [...].04.2019 r.;
- art. 78 Konstytucji RP i art.15 § 1 u.p.e.a. poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania i ustalenie stanu faktycznego niezgodnego z rzeczywistością;
- art. 7, art.77 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, nieprzeprowadzenie pełnego materiału dowodowego, niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy;
- art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art.144 kpa, w zw. z art.18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie środka określonego w ustawie.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania.
Podniósł, iż jest jednym z współwłaścicieli nieruchomości. Podjęcie decyzji o remoncie budynku wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. Współwłaściciele wspólnymi siłami wykonali szereg robót remontowo-budowlanych zaleconych przez PINB, lecz nie wszystkie, do wykonania pozostało jedynie odtworzenie fasady poprawiające estetykę budynku. Problemem w realizacji obowiązku jest trwające przed Sądem Rejonowym [...] postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości, bowiem współwłaściciele są skłóceni i trudno im podjąć wspólne działania. Skarżący podał, że jako współwłaściciel ułamka udziałów nie może samodzielnie podejmować żadnych kroków zmierzających do wykonania obowiązku. Do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu wymagana jest bowiem zgoda większości współwłaścicieli. Skarżący podkreślił, że to on dobrowolnie realizował obowiązki wynikające z decyzji z [...].03.2009 r. więc nakładanie na niego grzywny nie było konieczne. Organy uwarunkowań tych nie zbadały i nie wzięły pod uwagę.
W odpowiedzi [...]WINB wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skargę jako bezzasadną należało oddalić.
Sąd w niniejszym składzie podziela ocenę organów egzekucyjnych, jak również stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA w Poznaniu z dnia 10 października 2019 r. sygn. akt II SA/Po 642/19, iż wobec wielości zobowiązanych – współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, dopuszczalne i konieczne było prowadzenie postępowania egzekucyjnego i zastosowanie środka egzekucyjnego wobec wszystkich zobowiązanych odrębnie. Każdy adresat nakazu wynikającego z ostatecznej decyzji PINB z [...] marca 2009 r. jest obowiązany do wykonania nałożonego obowiązku, który mieści się w wymienionym w art. 119 § 1 u.p.e.a. pojęciu obowiązku wykonania czynności. Dotyczy to także sytuacji, w której zakres odpowiedzialności wielu podmiotów zobowiązanych jest tożsamy. Przepis art. 27 § 1 pkt 2 i 3 u.p.e.a. normuje treść tytułu wykonawczego w zakresie tożsamości zobowiązanego i treści podlegającego egzekucji obowiązku. Z przepisu tego nie wynika, aby wielu zobowiązanych do wykonania jednego obowiązku odpowiadało w sposób solidarny w rozumieniu prawa cywilnego. Możliwe jest wskazanie w jednym tytule wykonawczym kilku podmiotów, jeśli zakres ich odpowiedzialności jest tożsamy (por. A. Skoczylas, W. Piątek [w:] "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz", pod red. R. Hausera, A. Skoczylasa, s. 179). Taka tożsamość nie oznacza "solidarnego nałożenia obowiązku". Nie oznacza to także możliwości traktowania zobowiązanych do wykonania obowiązku jako jednego zobowiązanego (por. wyrok NSA z 23 marca 2010r., sygn. II OSK 573/09, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ponadto w myśl art. 1a pkt 20 u.p.e.a. zobowiązanym jest każda osoba, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze niepieniężnym. Bez względu więc na to, czy i ile zostało wystawionych tytułów wykonawczych, w których wskazano odrębnie podmioty zobowiązane, każdy z adresatów decyzji zawierającej nakaz wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym (tu: wykonanie określonych robót i czynności budowlanych), jest w pełnym zakresie odpowiedzialny za wykonanie nakazu. Dlatego prawidłowo przyjęły organy orzekające, że obowiązek wykonania czynności może być egzekwowany wobec każdego zobowiązanego. Z przepisów art. 119 § 1, art. 120 § 1 oraz art. 121 § 4 i 5 u.p.e.a., że grzywnę w celu przymuszenia można nałożyć na każdego zobowiązanego. Ograniczeń w tym zakresie nie ma także wówczas, gdy obowiązek wykonania czynności nałożony został na kilka podmiotów (por. m.in. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1629/11, dostępny j.w.). W konsekwencji, nie ma przeszkód do prowadzenia postępowania egzekucyjnego odrębnie w stosunku do każdego zobowiązanego (por: wyrok NSA z dnia 25 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1483/08, dostępny j.w.).
Sąd podziela też w pełni pozostałe rozważania organu odwoławczego, co do kwestii wykonalności przedmiotowego obowiązku, dopuszczalności egzekucji i co do adekwatności zastosowanego środka egzekucyjnego i jego miary.
Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Jak wynika z akt sprawy decyzją z [...] marca 2009 r. PINB nakazał współwłaścicielom budynku przy ul. [...] i [...] w [...]: W. K., H. K., P. K., J. B., R. K., R. K., A. T. i A. P. wykonanie określonych w tej decyzji robót budowlanych i czynności budowlanych w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku w terminie do [...] sierpnia 2009 r. (część robót określonych w pkt a-f decyzji i do [...] marca 2010 r. (część robót określonych w pkt g-r decyzji). Decyzja stała się ostateczna i wykonalna. W związku z powyższym PINB jako wierzyciel, a jednocześnie organ egzekucyjny - w sytuacji stwierdzenia, że obowiązek o charakterze niepieniężnym nałożony tą decyzją nie został wykonany - miał podstawy do skierowania na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. upomnienie do skarżącego (z [...].05.2013r.), wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] z [...] czerwca 2019 r. i na jego podstawie wszczęcia postępowania egzekucyjnego (art. 26 § 1 u.p.e.a.).
Zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (art. 7 § 2 u.p.e.a.). Co do obowiązku polegającego na rozbiórce obiektu budowlanego organowi egzekucyjnemu pozostaje wybór pomiędzy dwoma środkami egzekucyjnymi, które przewiduje przepis art. 1a pkt 12 lit. b u.p.e.a. – pomiędzy grzywną w celu przymuszenia, a wykonaniem zastępczym. Stosownie do treści art. 119 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 119 § 2 u.p.e.a.). Z kolei wykonanie zastępcze stosuje się, gdy egzekucja dotyczy obowiązku wykonania czynności, którą można zlecić innej osobie do wykonania za zobowiązanego i na jego koszt (art. 127 § 1 u.p.e.a.).
Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 122 § 2 u.p.e.a. postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać:
1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych;
2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze.
Sąd podziela stanowisko wyrażane w judykaturze, iż treść art. 122 § 2 u.p.e.a. co prawda nie stanowi o kolejności stosowania grzywny w celu przymuszenia i wykonania zastępczego, określając elementy postanowienia o nałożeniu grzywny, może jednak stanowić normę systemową pozwalającą na odczytanie wzajemnych relacji przepisów art. 119 oraz art. 127 u.p.e.a., a także zakresu obowiązywania reguł ogólnych sformułowanych w art. 7 § 2 u.p.e.a. w procesie egzekwowania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego. Przy egzekucji obowiązku wykonania robót budowlanych, zasadniczo w pierwszej kolejności należało stosować grzywnę w celu przymuszenia. Odwrotna sytuacja, w której w pierwszej kolejności zastosowanie znajdzie wykonanie zastępcze (skutkiem czego wykluczone będzie zastosowanie grzywny w celu przymuszenia) powinna mieć miejsce wyjątkowo np. kiedy to grzywna w celu przymuszenia z jakichś oczywistych względów nie może doprowadzić do wykonania obowiązku przez zobowiązanego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 961/17, wyrok NSA z dnia 12 września 2017 r., sygn. akt II OSK 1961/16, dostępne j.w.). W przypadku obowiązków wynikających z przepisów Prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia jest zatem preferowanym środkiem egzekucyjnym. Słusznie wskazał [...]WINB, że grzywna jest bowiem środkiem egzekucyjnym o charakterze dyscyplinującym, mającym na celu przymuszenie zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku, tak aby zamiast jej zapłaty wykonali obowiązek. Nie jest ona karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego, poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się.
Dla oceny uciążliwości grzywny w celu przymuszenia - zgodnie z zasadami z art. 7 § 2 u.p.e.a. - znaczenie prawne ma treść art. 125 § 1 i § 2 e.p.e.a. Wykonanie obowiązku przez zobowiązanego daje podstawę do wystąpienia o umorzenie grzywny (art. 125 § 1 u.p.e.a.). Także grzywny w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w całości lub części (art. 126 u.p.e.a.).
W związku z powyższym zdaniem Sądu organy egzekucyjne trafnie uznały, że wobec trwającej od 2010 r. niemożności wykonania przedmiotowego obowiązku przez współwłaścicieli nieruchomości, zasadnym jest nałożenie na zobowiązanego (i pozostałych współwłaścicieli nieruchomości) grzywny w celu przymuszenia, przed wykonaniem zastępczym. Bez wątpienia bowiem mniejsze są koszty robót budowlanych i czynności budowlanych związanych z remontem kamienicy, czy to metodą gospodarską, samodzielnie przez zobowiązanych, bądź przy pomocy innych osób lub przedsiębiorstwa budowlanego, aniżeli zlecenie wykonania zastępczego przez organ egzekucyjny profesjonalnemu podmiotowi - wykonawcy. Wykonanie zastępcze wprowadza zaś nowy podmiot – wykonawcę, który od momentu przystąpienia do prowadzenia robót, zgodnie z art. 132 § 2 u.p.e.a., decyduje o tym, czy odstąpi od kontynuowania prac. Stawia to zobowiązanego w zdecydowanie gorszej pozycji, bowiem odbiera mu możność zdecydowania o samodzielnym wykonaniu obowiązku. Odnośnie kwestii podniesionej przez skarżącego, jakoby z uwagi na nabycie prawa własności nieruchomości dopiero w 2014 r., na J. P. nie można nałożyć grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązków nałożonych decyzją kończącą owe postępowanie administracyjne, wskazać należy, że kwestia ta została szczegółowo wyjaśniona w postanowieniu [...]WINB z dnia [...] lipca 2019 r. (sygn. akt: [...]), którym organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie PINB z dnia [...] maja 2019 r. oddalające zarzut Zobowiązanego. Skarga na postanowienie [...]WINB z [...] lipca 2019 r, została oddalona ( wyrok WSA z dnia 6 listopada 2019 r. sygn. akt IV SA/Po 734/19).
Wbrew twierdzeniom skarżącego w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy dotyczące następstwa prawnego w postępowaniu administracyjnym, a co za tym idzie - mają również zastosowanie przepisy dotyczące następstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym. Wydając tytuł wykonawczy i nakładając na Skarżącego grzywnę w celu przymuszenia PINB nie popełnił błędu co do osoby zobowiązanego, albowiem obowiązki wynikające z nakazu wydanego na podstawie art. 66 Prawa budowlanego obciążają każdoczesnego właściciela obiektu budowlanego, który jest przedmiotem owego nakazu.
Odnosząc się do kwestii wysokości grzywny należy wskazać, że zgodnie z art. 121 § 2 u.p.e.a. z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty [...]zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty [...]zł. Jednocześnie przepis art. 121 § 4 u.p.e.a. określa, że jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia. Sąd w tym miejscu zaznacza, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie odmawia się organom prowadzącym egzekucję administracyjną prawa do stosowania takich środków egzekucyjnych, które będą dolegliwe, gdyż ta właśnie ich cecha skłania zobowiązanych do wykonania ciążącego na nich obowiązku. Nie ma tutaj zastosowania wyrażona w prawie karnym zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego. Sytuacja majątkowa zobowiązanego i jego możliwości płatnicze mają znaczenie o tyle, o ile pozwalają ocenić skuteczność tego środka egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. II OSK 1822/10).
W ocenie Sądu organy egzekucyjne umotywowały wysokość nałożonej grzywny potrzebą skutecznego przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku. W ocenie Sądu uzasadnienie wysokości nałożonej grzywny jest rozsądne i przekonywające, w szczególności biorąc pod uwagę okoliczność, że przedmiotowe obowiązki powinny być wykonane najpóźniej do [...] marca 2010 r. Organy egzekucyjne wzięły pod uwagę chronologię wydarzeń i zaniechań po stronie współwłaścicieli nieruchomości. Jakkolwiek Sąd nie podważa, że sam skarżący zainicjował działania zmierzające do wykonania czynności budowlanych przy przedmiotowym budynku ze względu na jego zły stan techniczny, nie może być jednak mowy o niewykonalności obowiązku w sytuacji, gdy zobowiązani do wykonania obowiązku określonego decyzją PINB z [...] marca 2009 r. jako współwłaściciele nieruchomości nie są w stanie się porozumieć właśnie w kwestii pozostałego jeszcze do wykonania remontu budynku. Argumenty skarżącego są o tyle chybione, iż gdyby je podzielić należałoby przyjąć, że wystarczającą przesłanką do nieegzekwowania obowiązku niepieniężnego wynikającego z przepisów prawa budowlanego jest brak porozumienia współwłaścicieli nieruchomości co do wykonania obowiązku. Co również istotne, skarżący i ewentualnie inni współwłaściciele chcący faktycznie wykonać obowiązki mogli od 2009 r. samodzielnie wpływać na harmonogram prac, w zależności od posiadanych środków i swych zdolności kredytowych. Od czasu wymagalności decyzji z [...] marca 2009 r. skarżący mógł też wobec ewentualnego braku możliwości realizacji obowiązku, podjąć kroki celem zbycia udziału w nieruchomości. Obowiązek jest wymagalny i wykonalny, bez względu na sytuację majątkową poszczególnych współwłaścicieli nieruchomości. Zastosowany środek egzekucyjny nie był zbyt uciążliwy, biorąc również pod uwagę przyjętą maksymalną kwotę [...]zł. Istotą bowiem egzekucji jest jej skuteczność. Skarżący i pozostali zobowiązani swym zaniechaniem dali wyraz temu, że nie wykonają obowiązku dobrowolnie.
W świetle tego, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy orzekające zarzucanych przepisów u.p.e.a. W ocenie Sądu nie można też zgodzić się z zarzutem skarżącego naruszenia przez organy orzekające przepisów art. 7, art.77, art.15, art.144 i art.124 § 2 kpa poprzez niedostateczne uzasadnienie postanowień oraz niewyjaśnienie stanu faktycznego i przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów. Po pierwsze zważyć należy, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, tylko gdy przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej. Tym samym przepisy k.p.a. stosuje się w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym jedynie uzupełniająco. Sąd pragnie przypomnieć, że okoliczności sprawy nie budziły wątpliwości, a organy orzekające w swych rozstrzygnięciach wypowiedziały się w sposób rzetelny i wyczerpujący.
Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym (art. 133 § 1 w zw. z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a). Oznacza to, że Sąd był uprawniony do oceny działań organu w toku postępowania administracyjnego do dnia wniesienia skargi, ale z uwzględnieniem stanu sprawy na dzień orzekania.
Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) skargę J. P. oddalił, o czym orzeczono w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło