IV SA/Wr 441/19

WyrokWSA we Wrocławiu2019-12-10

Skład orzekający: Ewa Kamieniecka, Bogumiła Kalinowska, Mirosława Rozbicka-Ostrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy policjantowi przysługuje czas wolny lub rekompensata pieniężna za dyżury domowe pełnione w wymiarze przekraczającym normę, jeśli w trakcie tych dyżurów nie wykonywał czynności służbowych?
Ratio decidendi
Policjantowi nie przysługuje czas wolny ani rekompensata pieniężna za dyżury domowe pełnione w wymiarze przekraczającym normę, jeśli w trakcie tych dyżurów nie wykonywał czynności służbowych. Czas dyżuru domowego, podczas którego nie są wykonywane czynności służbowe, nie jest traktowany jako czas służby przekraczający normę, za który przysługuje czas wolny lub rekompensata. Czas wolny udzielany jest wyłącznie za faktyczne wykonywanie czynności służbowych w czasie dyżuru domowego.
Stan faktyczny
Skarżący, funkcjonariusz Policji, domagał się wypłaty świadczenia pieniężnego lub przyznania dni wolnych za ponadnormatywne dyżury domowe pełnione w okresie od stycznia 2006 r. do czerwca 2017 r. Organy Policji odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że za dyżury domowe, w trakcie których nie wykonywano czynności służbowych, nie przysługuje czas wolny ani rekompensata pieniężna. Skarżący kwestionował tę argumentację, wskazując na ograniczenia związane z dyżurami i konieczność natychmiastowego stawienia się w jednostce w razie zdarzenia. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji, które utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (spr.) Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. R. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia pieniężnego za ponadnormatywne dyżury domowe oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2019 roku Komendant Wojewódzki Policji we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; w skrócie "k.p.a.") - po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Skarżącego M. R. od decyzji nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w Z. z dnia [...] lipca 2019 roku, wydanej w sprawie odmowy przyznania dni wolnych od służby za brak dni wolnych ustawowo w służbie i za pełnienie ponadnormatywnych dyżurów domowych w okresie od dnia 1 stycznia 2006 roku do dnia 30 czerwca 2017 roku - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy między innymi podał, że raportem z 11 czerwca 2018 roku Skarżący – jako funkcjonariusz Komendy Powiatowej Policji w Z. - zwrócił się z prośbą o "naliczenie nadgodzin za brak wynikających z ustawy dni wolnych przysługujących w miesiącu, a także za pełnienie ponadnormatywnych dyżurów domowych za okres od stycznia 2006 roku do czerwca 2017 roku pełnionych w Komisariacie Policji w Z.". Pismem z dnia 12 lipca 2018 roku Skarżący doprecyzował zakres żądania. Wyjaśnił, iż zwrócił się o naliczenie nadgodzin za brak dni wolnych przysługujących w danym miesiącu oraz za pełnienie ponadnormatywnych dyżurów domowych, a nie naliczenie godzin, gdzie był wzywany na czynności podczas dyżurów domowych. Jednocześnie wniósł o przesłuchanie w charakterze świadków byłych dyżurnych Komisariatu Policji. Jak następnie przytoczono - w toku postępowania administracyjnego Komendant Powiatowy Policji na podstawie zestawień wygenerowanych z Krajowego Systemu Informacji Policji - KSIP i Systemu Wspomagania Dowodzenia - SWD, książek przebiegu służby, oraz na podstawie list obecności i grafików służb sporządził zestawienia miesięczne za lata 2006 -2017 zawierające ilości dni przepracowanych, dni wolnych, dyżurów i zdarzeń obsługiwanych przez Skarżącego. Dokonano pełnej i wszechstronnej analizy dokumentacji dotyczącej rozliczenia nadgodzin oraz przesłuchano w charakterze świadków funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji. Następstwem zakończonego postępowania administracyjnego było wydanie w pierwszej instancji decyzji odmawiającej pozostającemu w stanie spoczynku Skarżącemu przyznania dni wolnych od służby za brak dni wolnych ustawowo w służbie i za pełnienie ponadnormatywnych dyżurów domowych w okresie od 1 stycznia 2006 r. do dnia 30 czerwca 2017 r. Organ odwoławczy wskazał dalej na podstawę prawną dotyczącą czasu służby policjanta, to jest na unormowanie art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 161), zgodnie z którym czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku. Zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby, w 3- miesięcznym okresie rozliczeniowym (art. 33 ust. 2). W zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo może mu być przyznana rekompensata pieniężna, o której mowa w art. 13 ust. 4a pkt 1, przy czym przepisu tego nie stosuje się do policjanta uprawnionego do dodatku funkcyjnego (art. 33 ust. 3 i 4). Z kolei art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji stanowi, że policjant zwalniany ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny m.in. za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3. Natomiast zgodnie z treścią § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie rozkładu czasu służby policjantów z dnia 18 października 2001 roku (Dz. U. z 2001 r. Nr 131, poz. 1471 ze zm.) przełożony właściwy w sprawach osobowych lub upoważniony przez niego kierownik komórki organizacyjnej może wyznaczać policjanta do pełnienia dyżuru domowego, jeżeli wymagają tego potrzeby służby. Do pełnienia dyżuru domowego nie można wyznaczyć policjanta bezpośrednio po zakończeniu służby pełnionej w porze nocnej. W czasie gdy policjant pełni dyżur domowy przebywa on miejscu zamieszkania lub innym miejscu, z którego może w krótkim czasie stawić się w jednostce organizacyjnej Policji, w której pełni służbę, a przełożony lub kierownik bądź wskazana przez nich osoba w każdej chwili mają możliwość nawiązania kontaktu z tym policjantem. Policjant może pełnić dyżur domowy nie więcej niż 4 razy w miesiącu, w tym nie więcej niż raz w niedzielę lub święto. Czas trwania jednego dyżuru nie może przekroczyć 24 godzin, a w dniu, w którym policjant pełni służbę - 16 godzin. Czas trwania wszystkich dyżurów w miesiącu nie może przekroczyć łącznie 48 godzin. Za czas dyżuru domowego nie udziela się czasu wolnego, chyba że policjant na polecenie przełożonego wykonywał w tym czasie czynności służbowe. Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy organ odwoławczy stwierdził, iż w świetle obowiązujących przepisów prawnych, wniosek o naliczenie nadgodzin za pełnienie ponadnormatywnych dyżurów domowych, a tym samym brak dni wolnych przysługujących w miesiącu, trzeba uznać za nieuzasadniony. Jak wywodził organ - czas pełnionego dyżuru domowego, w trakcie którego nie są wykonywane czynności służbowe należy uznać za czas wolny. W czasie dyżurów domowych policjanci nie są ograniczani co do możliwości normalnego funkcjonowania i załatwiania spraw rodzinnych, osobistych w takim zakresie, że wymagałoby to rekompensaty pieniężnej. Bezsporny pozostaje fakt, iż grafiki dyżurów domowych we wnioskowanym przez Skarżącego okresie były tworzone niezgodnie z obowiązującymi przepisami, co prowadziło do sytuacji, w której pełnił on dyżury w wymiarze przekraczającym normę. Powyższe zostało stwierdzone w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego przez Komendanta Powiatowego Policji. Mimo jednak powyższych uchybień, zdaniem organu odwoławczego, nie ma podstaw do wypłaty ekwiwalentu za czas służby przekraczający normę w sytuacji, kiedy policjant pełni dyżur domowy nawet w wymiarze przekraczającym dozwoloną przepisami normę, gdyż w tym czasie nie wykonywał on czynności służbowych. Natomiast za faktyczne wykonywanie czynności służbowych w czasie dyżuru domowego udziela się czasu wolnego. Także skarżącemu w trakcie pełnienia służby sukcesywnie udzielano czasu wolnego za czas dyżurów domowych, podczas których wykonywał czynności służbowe, czy to w trakcie pierwszych 48 godzin miesięcznie, czy w trakcie godzin dodatkowych, ponadnormatywnych. Skarżący, jak wynika z jego wyjaśnień, takiego zarzutu nie podnosi i nie domaga się ekwiwalentu za czas wykonywania czynności służbowych w trakcie dyżuru domowego. Organ odwoławczy podał również, że nie stwierdzono aby Skarżący występował z raportami o udzielenie czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze, czy też przyznanie rekompensaty pieniężnej za czas służby przekraczający normę określoną w art. 33 ust 2 ustawy o Policji. Jak również, w trakcie pełnienia służby, tj. od 1 stycznia 2006 r. do 30 czerwca 2017 r., Skarżący nie kwestionował rozliczania go przez przełożonego z czasu służby w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym. Organ za nieuzasadniony uznał zarzut, że Skarżący nie został przesłuchany w charakterze świadka. Zgodnie bowiem z art. 75 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek w wyczerpujący sposób zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). W art. 86 k.p.a. przyjęto jednak, że tylko w sytuacji, gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub ż powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. W orzecznictwie podkreśla się, że dowód z przesłuchania strony ma posiłkowy charakter, a jego przeprowadzenie jest pozostawione uznaniu organu (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2017 r., sygn. I OSK 270/16, LEX nr 2431246). Źródłem informacyjnym jest w tym przypadku strona, czyli podmiot bezpośrednio zainteresowany załatwieniem sprawy, co powoduje, że dowód z jej przesłuchania jest dopuszczalny w ostateczności. Skorzystanie z tego środka jest uwarunkowane łącznym spełnieniem dwóch przesłanek, polegających na: wyczerpaniu innych środków dowodowych lub braku takich środków oraz istnieniu niewyjaśnionych faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (por. m.in. wyrok NSA z 18 września 2018 r., sygn. II GSK 3315/16, LEX nr 2568340). Nie ulega wątpliwości w ocenie organu odwoławczego, że stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu administracyjnym zgodnie z art. 10 § 1 kpa. W prawidłowy sposób kierowano do Skarżącego adresowaną korespondencję, jednakże funkcjonariusz w toku postępowania nie korzystał z przysługujących mu uprawnień, w tym składania wniosków dowodowych. W świetle powyższego organ ten uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. W skardze na tę decyzję, domagając się zobowiązania organu do dokonania wyliczenia wypłaty należnych świadczeń w określonym terminie, Skarżący zarzucił, że w jego mniemaniu argumenty uzasadnienia zaskarżonej decyzji są błędne. Nie zgodził się ze stwierdzeniami organu, z których ma wynikać, że podczas pełnionego dyżuru domowego funkcjonariusz ma czas wolny i może wykonywać czynności jakie chce, jechać dokąd chce. Podnosił, że podczas takiego dyżuru, w momencie otrzymania telefonu od dyżurnego jednostki z informacją, że jest zdarzenie kryminalne, policjant ma obowiązek niezwłocznie zgłosić się w jednostce Policji, w celu wykonania czynności, czego we wspomnianym we wniosku okresie doświadczył co najmniej kilkaset razy. Dyżury trwały także w weekendy (od piątku godz. 22:00 do poniedziałku godz. 6:00), co ograniczało jego prawo do wypoczynku. Z powodu utrzymywania przez czas dyżuru domowego gotowości do podjęcia czynności służbowych w każdej chwili, musiał rezygnować z niektórych aspektów życia w tym czasie. Zarzucił, że pełnił omawiane dyżury dalece ponad normę miesięczną, co potwierdziły organy, jednakże nie skutkowało to w wymiarze prawnym, ponieważ organy nie uwzględniły tej okoliczności w decyzji. Żaden z przełożonych nie pytał się o rozliczenie nadgodzin czasu służby w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym. Nikt z funkcjonariuszy nie występował z raportem o udzielenie czasu wolnego za czas przekraczający określoną normę z uwagi na obawę, szykany i strach przed przełożonymi. Do skargi dołączył fotokopię przykładowego grafiku służb z sierpnia 2016 r., wywodząc o nieprawidłowościach w ustaleniu liczby dni wolnych oraz o wykorzystywaniu psychicznym i fizycznym w czasie pełnionych dyżurów domowych. Np. w sierpniu 2016 roku łącznie miał 160 godzin takiego dyżuru. Skarżący powołał się na dotyczący przypadku strażaka belgijskiego wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, C-518/15 z dnia 21 lutego 2018 r., w którym uznano, że czas gotowości pracownika, który jest zobowiązany do szybkiej reakcji na telefon przełożonego, winien być traktowany jako czas pracy, ponieważ pozostawanie w gotowości w domu z obowiązkiem reakcji na wezwanie, znacząco ogranicza możliwości innych aktywności, musi więc być traktowany jako czas pracy. W przekonaniu Skarżącego, nie została w ogóle wyjaśniona kwestia wszystkich godzin nadliczbowych za dyżury domowe ponad te dopuszczalne 48 godzin określone w rozporządzeniu oraz kwestia dni wolnych w miesiącu, kiedy od piątku do poniedziałku pełnił dyżur domowy w pełnej i nieustającej gotowości do podjęcia czynności służbowych. W odpowiedzi organ podtrzymał argumentację, że pełnienie dyżuru domowego nie jest przedłużonym czasem służby, o którym mowa w § 8 i 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie rozkładu czasu służby policjantów. Przedłużenie czasu służby dotyczy bowiem sytuacji, gdy policjant po upływie ośmiu godzin służby, nie przerywa jej, lecz kontynuuje wykonywanie swoich obowiązków służbowych. Tymczasem pełnienie dyżuru w domu lub w innym miejscu, pozostając w gotowości do pełnienia służby, nie jest przedłużonym czasem służby, za który policjantowi automatycznie udziela się w tym samym wymiarze czasu wolnego. Obowiązujące przepisy nie przewidują żadnych świadczeń pieniężnych dla policjantów za pełnienie ponadnormatywnych dyżurów domowych. Natomiast za faktyczne wykonywanie czynności służbowych w czasie dyżuru domowego udziela im się czasu wolnego w tym samym wymiarze. Funkcjonariusze w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym otrzymują bowiem wolne za czas dyżurów domowych, podczas których wykonywali czynności służbowe. Zdaniem organu - skoro skarżącemu za dyżury domowe, w czasie których nie wykonywał czynności służbowych, nie przysługiwał ani czas wolny, ani żadne świadczenie pieniężne, jego skarga jest nieuzasadniona i winna ulec oddaleniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodność z prawem oznacza zgodność z przepisami proceduralnymi oraz z unormowaniami o charakterze materialnoprawnym. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325.; poniżej przywoływana jako "p.p.s.a."), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć w niej zastosowanie. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, nie doszło bowiem do naruszeń prawa procesowego lub materialnego. Organy dokonały prawidłowej wykładni norm prawa, które znajdowały zastosowanie w sprawie. Kwestią sporną jest, czy za ponadnormatywne dyżury domowe, w trakcie których Skarżący nie wykonywał obowiązków służbowych, przysługiwały mu dni wolne od służby. Zgodnie z art. 33 powołanej na wstępie ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji – w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym sprawy (stosunek służbowy skarżącego ustał z dniem 22 kwietnia 2019 r. a jego roszczenie obejmuje okres od 2006 r. do 2017 r.) - czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku (ust.1). Zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym (ust.2). Według ust. 3 - w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo może mu być przyznana rekompensata pieniężna, o której mowa w art. 13 ust. 4a pkt 1. W ustawie o Policji nie zdefiniowano czasu służby, jednakże w orzecznictwie i piśmiennictwie określa się go jako czas pozostawania do dyspozycji przełożonego w miejscu pełnienia służby lub innym miejscu do tego przeznaczonym (A. Leszczyńska, I. Sierocka, Czas służby i odpoczynku funkcjonariusza Policji (w:) Czas pracy, red. L. Florek, Warszawa 2011, s. 250). Skoro podług ustępu 1 art. 33 komentowanej ustawy czas służby jest określony wymiarem zadań policjanta, to powinien odpowiadać czasowi niezbędnemu na wykonanie powierzonych policjantowi obowiązków. Przepis z kolei art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji stanowi, że policjant zwalniany ze służby otrzymuje, z zastrzeżeniem ust. 2-4, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby przyznany na podstawie art. 33 ust. 3. Uprawnienie zatem do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby przysługuje wyłącznie policjantowi, który na podstawie art. 33 ust. 3 omawianej ustawy był uprawniony do otrzymania czasu wolnego w zamian za czas służby przekraczający określoną normę. Ustawodawca zawarł w ust. 6 art. 33 ustawy o Policji delegację dla ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia, w drodze rozporządzenia, rozkładu czasu służby, uwzględniającego tygodniowy oraz dzienny wymiar czasu służby, przypadki przedłużenia czasu służby ponad ustaloną normę, a także wprowadzenie dla policjantów zmianowego rozkładu czasu służby. Nadto rozporządzenie powinno określić sposób pełnienia przez policjantów dyżurów domowych, jak też warunki i tryb udzielania policjantom czasu wolnego od służby lub przyznawania rekompensaty pieniężnej, o której mowa w art. 13 ust. 4a pkt 1, a ponadto grupy policjantów zwolnionych z pełnienia służby w porze nocnej, niedziele i święta. Stosownym aktem wykonawczym regulującym szczegółowo omawianą materię pozostaje wydane w ramach wymienionej delegacji ustawowej rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz. U. z 2001 r. Nr 131, poz. 1471 ze zm.). Rozporządzenie to (§ 1) określa : 1) tygodniowy oraz dzienny wymiar czasu służby policjantów, 2) przypadki przedłużania czasu służby policjantów ponad ustaloną normę, 3) zmianowy rozkład czasu służby policjantów, 4) sposób pełnienia przez policjantów dyżurów domowych, 5) warunki i tryb udzielania policjantom czasu wolnego od służby lub przyznawania rekompensaty pieniężnej, 6) grupy policjantów zwolnionych z pełnienia służby w porze nocnej, niedziele i święta. Zgodnie z § 9 ust. 6 rozporządzenia przełożony właściwy w sprawach osobowych prowadzi ewidencję czasu służby policjantów przy pomocy wskazanych przez niego kierowników komórek organizacyjnych. Ewidencję czasu służby udostępnia się policjantowi na jego żądanie. Problematyka dyżurów domowych została natomiast unormowana postanowieniami § 14 rozporządzenia. Zgodnie z ust. 1 zdanie pierwsze tego paragrafu - przełożony właściwy w sprawach osobowych lub upoważniony przez niego kierownik komórki organizacyjnej może wyznaczyć policjanta do pełnienia dyżuru domowego, jeżeli wymagają tego potrzeby służby. Jak wnosić należy wprost z treści § 14 ustęp 2 pkt 1 - dyżur domowy polega na tym, że w czasie jego pełnienia policjant przebywa w miejscu zamieszkania lub innym miejscu, z którego może w krótkim czasie stawić się w jednostce organizacyjnej Policji, w której pełni służbę. Przełożony lub kierownik, o których mowa w ust. 1, albo wskazana przez nich osoba w każdej chwili mają możliwość nawiązania kontaktu z tym policjantem (pkt 2 ustępu 2). Policjant może pełnić dyżur domowy nie więcej niż 4 razy w miesiącu, w tym nie więcej niż raz w niedzielę lub święto. Czas trwania jednego dyżuru nie może przekroczyć 24 godzin, a w dniu, w którym policjant pełni służbę - 16 godzin. Czas trwania wszystkich dyżurów w miesiącu nie może przekroczyć łącznie 48 godzin (§ 14 ustęp 3). Według § 14 ustęp 4 rozporządzenia – za czas dyżuru domowego nie udziela się czasu wolnego, chyba że policjant na polecenie przełożonego wykonywał w tym czasie czynności służbowe. W zdaniu drugim zaś tego przepisu postanowiono, że za czas wykonywania czynności służbowych udziela się czasu wolnego. Tymczasem z treści żądania Skarżącego wynika, że Skarżący domaga się przyznania mu prawa do czasu wolnego za te dyżury domowe, w których nie wykonywał żadnych czynności służbowych. W świetle art. 33 ustawy o Policji oraz unormowania § 14 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie rozkładu czasu służby policjantów, przyjąć należy, że za czas dyżuru domowego – bez względu na to, czy dyżur domowy był pełniony w wymiarze przekraczającym normy czasowe określone w § 14 ust. 3 rozporządzenia, czy też mieścił się w normach czasowych lub trwał w dni uznawane ustawowo za wolne od pracy (niedziele, święta) – udziela się czasu wolnego wyłącznie za czas wykonywania czynności służbowych. W sytuacji zatem, gdy w trakcie pełnienia dyżuru domowego funkcjonariusz nie wykonywał czynności służbowych – czas wolny nie przysługuje. Z tego względu, jak trafnie uznały orzekające w sprawie organy Policji obu instancji, Skarżący nie jest uprawniony do otrzymania czasu wolnego. W ustalonych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy zachodzi bowiem brak podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku Skarżącego. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie i zgromadziły w stopniu koniecznym do rozstrzygnięcia, materiał dowodowy. Organ poprowadził czynności dowodowe w kierunku rozliczenia czasu pracy Skarżącego funkcjonariusza, co odzwierciedlają akta sprawy, przy czym oczywiste jest, że czas pracy, jako że podlega ewidencjonowaniu, winien być udokumentowany. Stosowna dokumentacja służby Skarżącego została zebrana, dokonano wyliczenia czasu pracy, w tym pełnionych dyżurów domowych, co także omówiono w wydanych decyzjach, w szczególności w decyzji organu pierwszej instancji, w której zobrazowano również w formie tabelarycznej prezentując za poszczególne lata 2006 - 2017, zestawienie liczby godzin oraz dni przepracowanych i dni do odpracowania, przedstawienie dyżurów domowych, podczas których wykonywał czynności służbowe, przedłużenie dni służby z uwagi na obsługę zdarzeń, dni wykazane w grafiku jako "Wz" – wolne zaległe. Skarżący wszakże nie kwestionował ustaleń organu w tej materii, tzn. ustaleń faktycznych dotyczących dyżurów domowych, w trakcie których wykonywał czynności służbowe. Skarżący funkcjonariusz domaga się bowiem przyznania dni wolnych za czas tych dyżurów domowych, w ramach których nie wykonywał żadnych obowiązków. Jak już jednak wyżej zaznaczono, brak jest podstaw prawnych do zaspokojenia żądania Skarżącego. Przepisy prawa nie przewidują w takiej sytuacji udzielenia czasu wolnego. Do rozstrzygnięcia zatem przedmiotu sprawy, zakreślonym żądaniem Skarżącego, wystarczający był zebrany materiał dowodowy i nie zachodziła potrzeba dopuszczania zgłoszonego przez Skarżącego dowodu z jego przesłuchania na okoliczność ilości godzin (dni) ponadnormatywnych dyżurów domowych, skoro chodzi tylko o te dyżury, w ramach których nie był wzywany do wykonania powinności służbowych. W kontekście zarzutu skargi odwołującego się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 21 lutego 2018 r. w sprawie C-518/15 (Ville de Nivelles v. Rudy Matzak), trzeba podkreślić, że wyrok Trybunału, zapadł na gruncie stosowania i wykładni uregulowań Dyrektywy 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotyczącej niektórych aspektów organizacji czasu pracy (Dz.U.UE.L.2003.299.9 z dnia 18 listopada 2003 r.), a który to akt prawa unijnego nie znajduje zastosowania w zakresie czasu pracy policjantów, wobec czego nie można się na to orzeczenie Trybunału skutecznie powołać w rozpatrywanej sprawie. Kwestia stosowania tej Dyrektywy była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyrokach z dnia 18 czerwca 2015 r., sygnatura akt I OSK 2842/13, oraz z dnia 25 września 2018 r., sygnatura akt I OSK 2526/16, stwierdził, że Dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczy niektórych aspektów organizacji czasu pracy, ustala minimalne wymagania w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w odniesieniu do organizacji czasu pracy, w związku z okresami dobowego odpoczynku, przerw, odpoczynku tygodniowego, maksymalnego tygodniowego czasu pracy, corocznego urlopu wypoczynkowego oraz aspektów pracy w porze nocnej, systemie zmianowym oraz harmonogramów pracy. Zgodnie z postanowieniami tej Dyrektywy państwa członkowskie powinny podjąć niezbędne środki w celu zapewnienia ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracowników, a wymagania w tych zakresach wprowadzić do ustawodawstwa krajowego. Przepisy tej Dyrektywy zostały implementowane do ustawodawstwa krajowego w 2004 r. przepisami Kodeksu Pracy. Naczelny Sąd Administracyjny dalej wywiódł w motywach prezentowanych wyroków, że Dyrektywa 2003/88/WE nie dotyczy policjantów, lecz pracowników. Wynika to z art. 2 pkt 2 Dyrektywy 89/391/EWG Rady z dnia 12 czerwca 1989 r. w sprawie wprowadzenia środków w celu poprawy bezpieczeństwa i zdrowia pracowników w miejscu pracy (Dz.U.UE.L.1989.1 z dnia 29 czerwca 1989 r.), do której odsyła Dyrektywa 2003/88/WE. Zgodnie z tym przepisem, niniejsza dyrektywa nie będzie miała zastosowania tam, gdzie istniałaby sprzeczność interesów w odniesieniu do specyficznej działalności publicznej i społecznej, takich jak siły zbrojne, czy policja lub też w odniesieniu do określonych dziedzin działalności w zakresie usług związanych z ochroną cywilną. Podobnie przedłożony przez Skarżącego na rozprawie "Newsletter nr 72/2013" nie pozostaje w związku z istotą sprawy, albowiem odnosi się do przypadku wykonywania czynności służbowych przez policjantów w trakcie dyżuru domowego, gdy tymczasem przedmiot żądania skarżącego oraz zarzuty skargi wiążą się z zagadnieniem dyżurów domowych, w czasie których Skarżący czynności służbowych nie wykonywał. W tym stanie rzeczy, wobec niezasadności zarzutów skargi oraz braku stwierdzenia naruszeń norm prawa procesowego lub materialnego, Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło