VII SA/Wa 2029/19
WyrokWSA w Warszawie2019-12-12
Skład orzekający: Mariola Kowalska, Joanna Gierak – Podsiadły, Izabela Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, wydana pomimo stwierdzenia istotnych odstępstw od projektu budowlanego ujawnionych po kontroli obowiązkowej, może zostać uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, wydana pomimo stwierdzenia istotnych odstępstw od projektu budowlanego ujawnionych po kontroli obowiązkowej, może być uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa. Organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie w trybie stwierdzenia nieważności, nie może pomijać dowodów wskazujących na naruszenie prawa, nawet jeśli zostały one ujawnione po wydaniu pierwotnej decyzji. Uchylenie decyzji w trybie wznowienia postępowania nie wyklucza możliwości stwierdzenia jej nieważności z mocą wsteczną.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku handlowo-usługowego i parkingu, zarzucając istotne odstępstwa od projektu budowlanego. Organy administracji odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że odstępstwa nie były istotne lub zostały wyeliminowane w toku postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając, że nie rozpatrzono należycie kwestii rażącego naruszenia prawa i że uchylenie części decyzji w trybie wznowienia nie wyklucza badania jej nieważności.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi D. N. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji
Przedmiotem skargi D. N. ("skarżąca") jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ("GINB") z [...]października 2018 r., znak [...], wydana w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] ("PINB") decyzją z [...] lutego 2014 r., znak [...] udzielił S. K., właścicielowi firmy PH-U "[...]" ("inwestor"), pozwolenia na użytkowanie budynku handlowo-usługowego wraz z urządzeniami budowlanymi z nim związanymi oraz parkingiem, wybudowanego na działkach nr ew. [...] w [...] na podstawie pozwolenia na budowę nr [...], udzielonego [...] lutego 2013 r. przez Starostę [...].
W czasie obowiązkowej kontroli poprzedzającej wydanie ww. decyzji, przeprowadzonej 4 lutego 2014 r., stwierdzono, że budowę wykonano zgodnie z zatwierdzonym projektem.
W wyniku interwencji skarżącej, dotyczącej parkingu, wentylatorów i klimatyzatorów, pracownicy inspektoratu powiatowego dokonali 23 kwietnia 2014 r. kontroli inwestycji, a w jej trakcie ustalili, że:
- wymiary parkingu są większe od zaprojektowanych, co spowodowało zwiększenie powierzchni zabudowy parkingu,
- nie zainstalowano pomp ciepła,
- zainstalowano dodatkowy zespół wentylatorów i czterech klimatyzatorów,
- zmieniono usytuowanie jednego wentylatora dachowego.
Wobec takich ustaleń, PINB postanowieniem z [...] maja 2014 r., znak: [...] wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] lutego 2014 r. Kolejnej kontroli inwestycji organ ten dokonał 10 czerwca 2014 r. W jej trakcie ustalono, że wykonane prace budowlane doprowadziły parking do zgodności z zatwierdzonym projektem budowlanym. Dlatego też decyzją z [...] czerwca 2014 r., znak: [...], PINB uchylił (w trybie wznowienia) decyzję własną z [...] lutego 2014 r. w części dotyczącej pozwolenia na użytkowanie parkingu, a orzekając o istocie sprawy - udzielił inwestorowi pozwolenia na użytkowanie parkingu wybudowanego na działkach nr. ew. [...] w [...].
Pismem z 17 maja 2017 r. skarżąca wystąpiła do PINB z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli instalacji wentylacji i klimatyzacji przedmiotowego obiektu ze względu na emitowany nadmierny hałas i odczuwane w związku z tym uciążliwości. Przedstawiciele organu I instancji 6 września 2017 r. dokonali kontroli instalacji wentylacji i klimatyzacji, w wyniku której dokonano ustaleń w zakresie wprowadzonych w instalacji wentylacji i klimatyzacji zmian w stosunku do zatwierdzonego projektu. W toku tego postępowania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ("[...]WINB") postanowieniem z [...] maja 2018 r., znak: [...], utrzymał w mocy postanowienie PINB z [...] marca 2018 r. znak: [...], którym nałożono na inwestora obowiązek przedłożenia w terminie do 30 września 2018 r. oceny technicznej instalacji wentylacji mechanicznej i klimatyzacji, zawierającej m.in. pomiary hałasu.
Pismem z 28 maja 2018 r. D. N. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji PINB z [...] lutego 2014 r. o pozwoleniu na użytkowanie.
Skarżąca przy piśmie z 20 czerwca 2018 r. złożyła opinię biegłej sądowej M. C. oraz opinię biegłego sądowego C. D., wykonane na zlecenie Prokuratury Rejonowej [...] w [...] (sygn. akt PR [...]) w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego. Następnie pismem z 5 lipca 2018 r. skarżąca przesłała do [...]WINB zawiadomienie Prokuratury Rejonowej [...] o przesłaniu aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego w [...] Wydział II Karny przeciwko funkcjonariuszowi publicznemu, który wydał decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, oraz przeciwko kierownikowi budowy przedmiotowej inwestycji.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] lipca 2018 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017, poz. 1257 ze zm., "k.p.a."), odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji PINB z[...] lutego 2014 r.
W uzasadnieniu organ opisał przebieg postępowania, a następnie omówił instytucję stwierdzenia nieważności decyzji.
Następnie [...]WINB stwierdził, że organy nadzoru budowlanego przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie sprawdzają wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie i przedłożone wraz z wnioskiem załączniki w zakresie zgodności z przepisami art. 57 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202, ze zm., "Prawo budowlane").
W niniejszej sprawie wnioskiem "z 28 stycznia 2018 r." inwestor wystąpił do PINB o udzielenie pozwolenia na użytkowanie budynku handlowo-usługowego wraz z urządzeniami budowlanymi oraz parkingiem, usytuowanych na działkach o nr ew. [...],w [...], przedkładając wymagane dokumenty. Kierownik budowy – S. K. – składając oświadczenie nie tylko nie wskazał na jakiekolwiek odstępstwa od projektu budowlanego, lecz zapewnił o zgodności budowy z zatwierdzonym projektem budowlanym, pozwoleniem na budowę oraz przepisami. Rysunki zamienne przedstawiające wprowadzone na etapie budowy odstępstwa oraz kwalifikacja tych odstępstw przez projektanta udzielona w formie informacji zostały złożone przez inwestora i dołączone do akt sprawy wraz z notatką służbową sporządzoną przez PINB z [...] kwietnia 2014 r. już po wydaniu pozwolenia na użytkowanie.
W związku z powyższym toczyło się postępowanie wyjaśniające w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie S. K., które zakończyło się umorzeniem prowadzonego postępowania wyjaśniającego.
Zdaniem [...]WINB, zgłaszane przez skarżącą nieprawidłowości w zakresie projektu zagospodarowania terenu przedmiotowej inwestycji (dotyczące parkingu) zostały wyeliminowane w toku prowadzonego uprzednio postępowania toczącego się przed organami I i II instancji, a decyzja udzielająca pozwolenia na użytkowanie z [...] lutego 2014 r., o stwierdzenie nieważności której wnioskowała skarżąca, została uchylona w części dotyczącej parkingu we wznowionym postępowaniu.
Biorąc pod uwagę wskazywane przez skarżącą, a ustalone podczas kontroli PINB zmiany w instalacji wentylacyjno-klimatyzacyjnej, organ stwierdził natomiast, że prawo budowlane dopuszcza oddawanie do użytkowania obiektów budowlanych w przypadku wprowadzenia zmian nieodstępujących w sposób istotny od zatwierdzonego projektu lub warunków pozwolenia na budowę dokonanych podczas wykonywania robót. Jak wynika z informacji z 6 lutego 2014 r., udzielonej przez projektanta G. R., wprowadzone przez inwestora na etapie realizacji przedmiotowego budynku zmiany w zakresie instalacji sanitarnych i ich technologii w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego są zmianami nieistotnymi, ponieważ nie naruszają art. 36 ust. 5 obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Również złożona przez skarżącą opinia sądowa wykonana przez C.D. potwierdza, że "montaż na ścianie zewnętrznej klimatyzatorów, zmiana usytuowania wentylatora dachowego nie są odstępstwami istotnymi, na które jest wymagana stosowna zgoda". Druga z przedłożonych opinii wykonana przez M. C. również nie wskazuje, aby dokonane w zakresie instalacji wentylacji i klimatyzacji zmiany miały charakter zmian istotnych. Organ zauważył przy tym, że autorka opinii specjalizuje się w ustalaniu kosztów i rozliczeń robót budowlanych, nie zaś w ocenie przebiegu całego procesu budowlanego.
[...]WINB podzielił dalej twierdzenie skarżącej, że w stanie prawnym obowiązującym w czasie budowy budynku sklepu [...]w [...] na wykonanie instalacji wentylacji i klimatyzacji wymagane było pozwolenie na budowę. Doszedł jednak do wniosku, że instalacja ta przewidziana była w zatwierdzonym projekcie budowlanym, a inwestor wykonał ją, jednakże w sposób nieistotnie odbiegający od tegoż projektu, co zostało potwierdzone w przedłożonych przez skarżącą opiniach. Prowadzone obecnie postępowanie względem przedmiotowej instalacji wentylacji i klimatyzacji ma na celu wykazanie, czy instalacja ta nie narusza innych przepisów, tj. dotyczących m. in. ochrony przed hałasem, bowiem nie można jej przypisać cech samowoli budowlanej. Organ podkreślił przy tym, że w obecnym stanie prawnym montowanie urządzeń takich jak znajdujące się na ścianie budynku sklepu klimatyzatory nie wymagają pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. W myśl bowiem art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b Prawa budowlanego zgłoszenia wymagają roboty budowlane polegające na instalowanie urządzeń o wysokości powyżej 3 m na obiektach budowlanych. W niniejszej sprawie sporne klimatyzatory nie przekraczają określonej w tym przepisie wysokości. W związku z tym obecnie organy nadzoru budowlanego nie mają podstaw do badania legalności wykonania tych robót pod kątem dopełnienia przez inwestora czynności formalnoprawnych, bowiem instalacja była przewidziana w projekcie budowlanym (dokonano nieistotnych odstępstw na etapie budowy), a także ze względu na fakt, że obecne przepisy nie dają podstaw do kwestionowania tego typu urządzeń.
Następnie organ wyjaśnił pojęcie "rażące naruszenie prawa" i wskazał, że z akt sprawy wynika, że pomimo niedopatrzenia się przez PINB na etapie postępowania o udzielenie pozwolenia na użytkowanie wprowadzonych w trakcie budowy zmian, budynek wykonano w sposób nieistotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego, co uprawnia do oddania obiektu do użytkowania.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej GINB decyzją z [...] października 2018 r., znak: [...], utrzymał w mocy ww. decyzję [...]WINB z [...] lipca 2018 r.
W uzasadnieniu organ podkreślił, że brak jest podstaw do uznania, że decyzja PINB z [...] lutego 2014 r. o pozwoleniu na użytkowanie w sposób rażący narusza przepisy prawa bądź też wywołuje skutki społeczno-gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie prawa; analiza akt sprawy nie wykazała bowiem, aby ww. decyzja dotknięta była którąkolwiek z wad nieważności wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
GINB wskazał, że zgodnie z art. 55 pkt 1 Prawa budowlanego przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do kategorii V, IX-XVIII, XX, XXII, XXIV, XXVII-XXX, o których mowa w załączniku do ustawy. Obiekt wymieniony we wniosku z 28 stycznia 2014 r. o udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest zaliczany do kategorii XVII (pawilon handlowo-usługowy jako budynek handlu, gastronomii i usług) oraz kategorii XXII (parking), dlatego wymagał uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
W odniesieniu do parkingu przy budynku handlowo-usługowym GINB zauważył, że decyzja PINB z [...] lutego 2014 r. w części dotyczącej udzielenia pozwolenia na użytkowanie tego fragmentu obiektu budowlanego nie istnieje już w obrocie prawnym, wobec czego niemożliwe jest jej zbadanie w tym zakresie pod kątem wystąpienia przesłanek nieważności. GINB przypomniał, że decyzją z [...] czerwca 2014 r., wydaną po wznowieniu postępowania administracyjnego, PINB uchylił własną decyzję z [...] lutego 2014 r. w części dotyczącej pozwolenia na użytkowanie parkingu z uwagi na wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.; wydając nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy, udzielił inwestorowi pozwolenia na użytkowanie parkingu wybudowanego na działkach nr. ew. [...] w [...]. W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, że w wyniku kontroli przeprowadzonej przez PINB 23 kwietnia 2014 r. ustalono, że "wymiary wybudowanego parkingu, są większe od zaprojektowanych, co spowodowało zwiększenie jego powierzchni w narożniku południowo-wschodnim i stanowi to istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego. Wyżej wymienione okoliczności nie były znane tut. organowi w dacie wydania pozwolenia na użytkowanie tego parkingu, tj. decyzji z dnia [...].02.2014 r., bowiem kontrola obowiązkowa poprzedzająca wydanie tej decyzji była przeprowadzona w czasie, gdy na terenie parkingu zalegała pokrywa śnieżna, uniemożliwiająca wykonanie w powyższym zakresie precyzyjnych pomiarów, a jednocześnie dokonanie w trakcie budowy powiększenia jego wymiarów i powierzchni nastąpiło w stosunkowo niewielkim zakresie".
W odniesieniu do pawilonu handlowo-usługowego GINB podał, że zgodnie z art. 36a ust. 1 Prawa budowlanego istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Następnie zacytował art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego i stwierdził, że protokół z kontroli przeprowadzonej 23 kwietnia 2014 r. wskazuje na to, że budynek wykonano zgodnie z projektem w zakresie architektoniczno-budowlanym i instalacji wodno-kanalizacyjnej, grzewczej, wentylacji mechanicznej i elektrycznej. Jednakże "Przedstawione w projekcie pompy ciepła nie zostały wykonane. Ponadto inwestor dodatkowo zainstalował na zewnątrz obiektu urządzenia, których projekt nie przewidywał: zespół wentylatorów obsługujących ladę chłodniczą – zamontowane na ścianie budynku na zewnątrz; zespół czterech klimatyzatorów zamontowany pomiędzy ogrodzeniem dachu a wschodnią ścianą budynku. Zmieniono usytuowanie wentylatora dachowego ze strony południowej na północną (...)". Inwestor przyznał, że w trakcie realizacji inwestycji dokonał odstąpień od projektu budowlanego, tj. zmienił sposób ogrzewania z pompy ciepła na paliwo stałe, jednak z protokołu wynika, że dodatkowe klimatyzatory zostały wykonane po uzyskaniu decyzji.
Biegły sądowy – rzeczoznawca budowlany C. D. w opinii technicznej dla Prokuratury Rejonowej [...] w [...] z [...] grudnia 2017 r. stwierdził, że "budowa marketu w miejscowości [...] przebiegała niezgodnie z dokumentacją techniczną, a także niezgodnie ze stosownymi przepisami Prawa budowlanego oraz niezgodnie z wiedzą i sztuką budowlaną". Pomimo tego "(...) pozostałe odstępstwa w branży instalacyjnej typu m.in. montaż na ścianie zewnętrznej klimatyzatorów, zmiana usytuowania wentylatora dachowego nie są odstępstwami ISTOTNYMI, na które wymagana jest stosowna zgoda (...)".
Zgodnie z treścią opinii biegłej sądowej M. C. z [...] kwietnia 2018 r. "budowa marketu w miejscowości [...] przebiegała niezgodnie z projektem technicznym i udzielonym pozwoleniem na budowę nr [...] wydanym [...] luty 2013 r. (...)". Jednakże "zmiany nieistotne, to zmiany w zakresie instalacji sanitarnych i ich technologii i w tym zakresie winny być dołączone zamienne rysunki i opis do wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie".
Z informacji sporządzonej 6 lutego 2014 r. przez projektanta, G. R., wynika, że inwestor dokonał zmian "w zakresie rozwiązań instalacji sanitarnych i ich technologii w stosunku do zatwierdzonego projektu budowlanego", które jednak nie są zmianami istotnymi, ponieważ założenia leżące u podstaw projektu budowlanego pozostały takie same.
GINB wskazał następnie, że zgodnie z art. 59 Prawa budowlanego właściwy organ wydaje decyzję w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli, o której mowa w art. 59a. Z uwagi na fakt, że do wniosku z 28 stycznia 2014 r. dołączono dokumenty wymagane przez art. 57 Prawa budowlanego (w tym oświadczenie inspektora nadzoru inwestorskiego z 11 stycznia 2014 r. o realizacji robót budowlanych w oparciu o ostateczną decyzję Starosty [...] z [...] lutego 2013 r. o pozwoleniu na budowę), a z protokołu z kontroli obowiązkowej zakończonej budowy budynku handlowo-usługowego wraz z parkingiem, przeprowadzonej 4 lutego 2014 r. przez PINB wynikało, że inwestycja została wybudowana zgodnie z prawem (w tym nie stwierdzono istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę), decyzją z [...] lutego 2014 r. PINB udzielił pozwolenia na użytkowanie ww. obiektu budowlanego.
Organ podkreślił, powołując się na orzecznictwo i doktrynę prawa, że protokoły sporządzone przez pracowników administracji – funkcjonariuszy publicznych, mają moc dokumentów urzędowych. Dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości i domniemania zgodności z prawdą. Na mocy art. 76 § 3 k.p.a. jest wprawdzie możliwe przeprowadzenie przeciwdowodu w stosunku do takiego dokumentu, jednak to na stronie ciąży ten obowiązek w przypadku kwestionowania dokumentu urzędowego.
W tej sytuacji GINB stwierdził, że PINB, mając na uwadze wynik obowiązkowej kontroli, nie naruszając rażąco prawa udzielił inwestorowi pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku handlowo-usługowego. W aktach sprawy nie znajduje się żaden dokument, który stwierdzałby, że obiekt został wybudowany z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego.
Podsumowując, GINB stanął na stanowisku, że brak jest podstaw do uznania, że wydana decyzja w sposób rażący narusza przepisy prawa bądź też wywołuje skutki społeczno-gospodarcze niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie prawa, nie jest również obarczona żadną z pozostałych wad prawnych enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej organ wskazał, że badając decyzję w trybie stwierdzenia nieważności uwzględnia się stan faktyczny i prawny z daty jej wydania, a organ orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego do tego dnia. Oznacza to, że niemożliwe jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, w tym m.in. kolejnej analizy opinii technicznej, sporządzonej przez biegłego sądowego, rzeczoznawcę budowlanego inż. C. D. [...] grudnia 2017 r., a więc po wydaniu przez organ powiatowy decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie spornej inwestycji.
Z treści protokołu kontroli z 4 lutego 2014 r. nie wynika, aby w trakcie realizacji dokonano istotnych odstąpień od projektu budowlanego. Informacje o umieszczeniu dodatkowych zewnętrznych klimatyzatorów, które nie zostały ujęte w projekcie budowlanym, bądź zmianie usytuowania wentylatorów zostały ujęte w protokołach kontroli m.in. z 23 kwietnia 2014 r. oraz z 6 września 2017 r., a więc sporządzonych po wydaniu przez PINB kontrolowanego rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do kwestii braku rysunków z naniesionymi zmianami GINB stwierdził, że ich nieprzedłożenie w kontekście późniejszego dołączenia do akt sprawy nie wywołuje skutków nie do zaakceptowania w praworządnym państwie prawa i nie wywiera wpływu na zgodność z prawem, tj. art. 57 Prawa budowlanego, decyzji PINB z [...] lutego 2014 r.
W odniesieniu do zarzutu braku włączenia do akt pełnej dokumentacji znajdującej się w Prokuraturze (w tym aktu oskarżenia przeciwko funkcjonariuszowi publicznemu, który wydał decyzję o pozwoleniu na użytkowanie spornego obiektu oraz przeciwko kierownikowi budowy przedmiotowej inwestycji) organ wyjaśnił, że rozstrzygnięcia wydane w postępowaniu karnym nie stanowią przedmiotu postępowania administracyjnego. Ponadto wyłącznie prawomocne orzeczenie Sądu, stwierdzające, że decyzja została wydana w wyniku przestępstwa, lub że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, może stanowić podstawę do ewentualnego wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.
Ponadto, ponieważ decyzja PINB z [...] lutego 2014 r. została wydana na podstawie art. 55 pkt 1 i 59 ust. 1 Prawa budowlanego, brak jest podstaw do oceny w niniejszym postępowaniu, czy w sprawie zachodziły przesłanki z art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego.
Skargę na wyżej opisane rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ("WSA w Warszawie") D. N., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 77, art. 80 i art. 107 § 3, art. 136 k.p.a. z uwagi na brak merytorycznego oraz prawnego uzasadnienia decyzji w zakresie zgromadzenia materiału dowodowego w sprawie, nie odniesienie się przez organ drugiej instancji do twierdzeń przedstawionych przez skarżącą w postępowaniu odwoławczym, jak również naruszenie zasady dwuinstancyjności, zgodnie z którą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę, a w razie potrzeby skorzystać z kompetencji do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, niedokonanie właściwej oceny dowodów i wyprowadzenie błędnych ustaleń faktycznych oraz prawnych (błędnej subsumpcji); niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji,
- art. 7, art. 8, art. 11 i art. 12 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, w szczególności zaś niepodjęcie przez organ niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czym naruszono zasadę wnikliwego wyjaśnienia sprawy, a ponadto poprzez załatwienie sprawy w sposób niemający na względzie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w tym praw skarżącej, będącej właścicielką działki sąsiadującej, znajdującej się w obszarze oddziaływania zrealizowanej inwestycji poprzez hałas i immisje od urządzeń klimatyzacji oraz nierzetelne ustalenie stanu faktycznego prowadzące do błędnego rozstrzygnięcia w sprawie, w szczególności poprzez przyjęcie, że wykonanie instalacji klimatyzacji nie wymagało pozwolenia na budowę,
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 36a Prawa budowlanego poprzez uznanie, że inwestycja dokonana została bez istotnych odstąpień od zatwierdzonego projektu budowlanego,
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 59a Prawa budowlanego oraz w zw. z art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niedokonanie prawidłowych ustaleń w trakcie kontroli obowiązkowej, w szczególności ustaleń mogących prowadzić do przekonania, że obiekt został wykonany niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, a także ustaleń w zakresie wykonania wentylacji mechanicznej i klimatyzacji,
- art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie podstawy prawnej zastosowania procedury naprawczej na gruncie art. 50 ust. 1 pkt 1 i 51 ust. 1 Prawa budowlanego,
- art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pomimo naruszenia przepisów i okoliczności mających istotne znaczenie i wpływ na wynik sprawy, błędne uzasadnienie nie odnosząc się do stanu faktycznego, mimo toczących się nadal postępowań sądowoadministracyjnych w sprawie przepisów istniejących urządzeń wentylacyjno-klimatyzacyjnych.
Ponadto skarżąca wskazała, że nie zostały ujawnione wszystkie istotne dla wydania decyzji okoliczności, nie został zgromadzony kompletny materiał dowodowy, dowody i fakty zostały ocenione niezgodnie ze stanem faktycznym i prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji, a także doszło do naruszenia właściwości przepisów procedury administracyjnej.
Skarżąca podkreśliła w uzasadnieniu, że instalacja klimatyzacyjna została zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę dopiero od 1 stycznia 2017 r, na podstawie art. 5 pkt 5 lit. ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (Dz.U. z 2016 r., poz. 225). Stwierdzenie przez organ w decyzji, że instalacja była przewidziana w projekcie jest chybione, ponieważ projekt nie zakładał klimatyzatorów i jednostki klimatyzatorów umieszczone na ścianie budynku nie były projektowane.
Wskazała także, że nieprawdą jest, że okoliczności związane ze zwiększeniem miejsc parkingowych nie były znane organowi w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie tego parkingu, ponieważ stwierdzenie, że zalegała pokrywa śnieżna jest nieprawdziwe i nie do przyjęcia, a parking był powiększony do tak dużych rozmiarów, usytuowany centralnie pod płotem i oknem sąsiada, że nie sposób było tego faktu nie zauważyć,
W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 2941/18. WSA w Warszawie postanowieniem z 12 lutego 2019 r. odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, "p.p.s.a."). Naczelny Sąd Administracyjny ("NSA") postanowieniem z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OZ 253/19 oddalił zażalenie skarżącej.
Następnie postanowieniem z 23 maja 2019 r. WSA w Warszawie odmówił przywrócenia skarżącej terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. NSA postanowieniem z 28 sierpnia 2019 r. uchylił postanowienie Sądu I instancji i przywrócił termin do uzupełnienia braków formalnych skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] października 2018 r., znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2018 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...]lutego 2014 r. pozwalającej S. K. na użytkowanie budynku handlowo-usługowego wraz z urządzeniami budowlanymi z nim związanymi oraz parkingiem, wybudowanego na działkach nr ew. [...] w [...] na podstawie pozwolenia na budowę nr [...], udzielonego [...] lutego 2013 r. przez Starostę [...].
Postępowanie zakończone ww. decyzją GINB wszczęte zostało na wniosek skarżącej, zdaniem której ww. decyzja o pozwoleniu na użytkowanie dotknięta jest wadą uregulowaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wobec tego, że zaakceptowano nią inwestycję zrealizowaną niezgodnie z warunkami pozwolenia na budowę/zatwierdzonym projektem budowlanym. W efekcie, spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy wystąpiła wskazana przesłanka nieważności i zachodziła wobec tego podstawa do unieważnienia ww. orzeczenia z [...] lutego 2014 r.
GINB orzekając i rozważając powyższe, nie podzielił stanowiska skarżącej i uznał za organem wojewódzkim, że badany akt nie jest dotknięty żadną z wad nieważności. Uznał przy tym, że w zakresie w jakim dotyczy on parkingu, skoro w tej części został wyeliminowany z obrotu prawnego w trybie wznowienia, to nie ma możliwości jego oceny w kontekście przesłanek z art. 156 § 1 Kodeksu; natomiast analizując pozostałą część tego aktu wskazał, że miarodajny w sprawie był stan faktyczny i prawny z daty jego wydania, a w tej dacie żaden materiał dowodowy nie wykazywał, aby w trakcie realizacji dokonano istotnych odstępstw od projektu budowlanego.
W ocenie Sądu, stanowiska organów (w tym GINB) wyrażone w ww. decyzjach nie zasługują na akceptację; świadczą o pobieżnym/szablonowym rozpatrzeniu sprawy, bez uwzględniania istoty problemu, a to: poprzez odstąpienie od właściwego rozważenia przesłanki rażącego naruszenia prawa i okoliczności podniesionych w tym kontekście we wniosku inicjującym to postępowanie. Dlatego też Sąd uznał, że decyzje te zostały wydane z istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 59a ust. 1 i 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
Rozwijając tę ocenę Sąd przede wszystkim zaznacza, że obowiązkiem organów w tej sprawie było zbadanie w kontekście przesłanek nieważności decyzji PINB z [...] lutego 2014 r. Niezależnie od treści żądania skarżącej inicjującego to postępowanie, badanie to winno obejmować wszystkie przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. i wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie prawne w tym kontekście. Niemniej, wobec argumentacji wniosku skarżącej, winno w szczególności obejmować kwestie w nim podniesione, a mające wskazywać na wydanie ww. decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Taka zaś ocena, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie miała miejsca; wprawdzie w wydanych decyzjach odwołano się do stanowiska skarżącej i okoliczności konsekwentnie przez nią podnoszonych, ale nie dokonano ich właściwego rozważenia, co skutkowało co najmniej przedwczesnym przyjęciem, że decyzja PINB z [...] lutego 2014 r. nie jest dotknięta wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
I tak, zdaniem Sądu, nie sposób uznać za organami orzekającymi w sprawie, aby wobec charakteru niniejszego postępowania - prowadzonego w trybie stwierdzenia nieważności decyzji - żadnego znaczenia prawnego w tym postępowaniu (w tej sprawie), nie mogły mieć okoliczności istniejące w dacie wydania badanej decyzji, ale ujawnione później. Przy czym, co do zasady, Sąd zgadza się z organami, że w trybie stwierdzenia nieważności uwzględnia się stan faktyczny i prawny z daty wydania badanego aktu, a okoliczności istniejące w dacie jego wydania i nieznane organowi mogą uzasadniać wznowienie postępowania, i wzruszenie decyzji w tym też trybie (v. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Warto przy tym dodać, że dana okoliczność nie może stanowić równocześnie o wystąpieniu podstawy wznowienia i przesłanki stwierdzenia nieważności. Sąd zauważa jednak, że wówczas, gdy w rezultacie przeprowadzonego postępowania w trybie stwierdzenia nieważności organ znajdzie się w posiadaniu dodatkowych dokumentów wskazujących na wydanie badanej decyzji z naruszeniem prawa, nie może ich pominąć badając legalność tej decyzji w kontekście przesłanek nieważności. Taka zaś sytuacja wystąpiła w tym przypadku.
Z akt postępowania zakończonego badaną decyzją wynika, że inwestor składając wniosek o pozwolenie na użytkowanie dopełnił wszystkich formalności (m.in. złożył oświadczenie kierownika budowy o realizacji inwestycji w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę, zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami), a organ nadzoru budowlanego przeprowadzając 4 lutego 2014 r. obowiązkową kontrolę (w zakresie uregulowanym w art. 59a ust. 2 Prawa budowlanego) nie stwierdził, aby inwestycja ta została zrealizowana niezgodnie z pozwoleniem na budowę/zatwierdzonym projektem budowlanym. Jednakże na skutek czynności kontrolnych przeprowadzonych 23 kwietnia 2014 r. (przez ten sam organ) ustalono, że w trakcie realizacji inwestycji odstąpiono od projektu budowlanego, wykonując m.in. parking o innych parametrach, czy rezygnując z wykonania pompy ciepła. Nadto stwierdzono wykonanie dodatkowo zespołu wentylatorów i zespołu czterech klimatyzatorów oraz dokonanie zmiany usytuowania wentylatora dachowego.
Sąd dostrzega przy tym, że zgodnie z art. 59 ust. 1 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania badanej decyzji, właściwy organ wydaje decyzję w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli, o której mowa w art. 59a. Stosownie do art. 59 ust. 5 tej ustawy, właściwy organ, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, odmawia wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego w przypadku niespełnienia wymagań określonych w ust. 1 i w art. 57 ust. 1-4. Przepisy art. 51 stosuje się odpowiednio. Co przy tym istotne (wobec okoliczności niniejszej sprawy), ww. art. 59a ust. 2 regulujący zakres obowiązkowej kontroli, nie posługuje się pojęciami istotnych/nieistotnych odstępstw; czy inaczej: zakres wymienionych istotnych odstępstw z art. 36a nie pokrywa się z treścią art. 59a ust. 2 Prawa budowlanego, a przedmiotem obowiązkowej kontroli poprzedzającej wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie jest stwierdzenie prowadzenia budowy zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę. W konsekwencji, stwierdzenie nieprawidłowości w czterech obszarach objętych obowiązkową kontrolą prowadzoną w oparciu o ww. art. 59 ust. 2 pkt 1-4 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania badanej decyzji (niezależnie od tego czy mają one charakter odstępstw istotnych, czy nieistotnych i - w tym drugim przypadku - niezgłoszonych w trybie uregulowanym w art. 36a ust. 6 Prawa budowlanego), skutkować winno odmową udzielenia pozwolenia na użytkowanie, dalej – skierowaniem sprawy do trybu naprawczego uregulowanego w art. 51, na podstawie art. 59 ust. 5 wskazanej powyżej ustawy.
Tym samym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, znając wyniki kontroli przeprowadzonej 23 kwietnia 2014 r., a wskazującej na realizację inwestycji niezgodnie z warunkami pozwolenia na budowę, należało rozważyć czy nie doszło do rażącego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 59a ust. 2 Prawa budowlanego, w konsekwencji także art. 59 ust. 1 tej ostatniej. Skoro bowiem dokument urzędowy o takiej samej mocy dowodowej jak ten, na którym oparł się organ orzekając o pozwoleniu na użytkowanie, wskazuje na stan odmienny od przyjętego przez ten organ, to ta kwestia nie mogła być pominięta i winna być rozważona właśnie w kontekście ewentualnego kwalifikowanego naruszenia ww. przepisów procesowych. Protokół kontroli z 23 kwietnia 2014 r. wskazuje przecież na to, że obowiązkowa kontrola mająca miejsce 4 lutego 2014 r. została przeprowadzona niewłaściwie/nierzetelnie; innymi słowy: stan inwestycji opisany w protokole z obowiązkowej kontroli przedstawia się "inaczej". Nie ma przy tym żadnego znaczenia fakt, czy popełnione - w trakcie realizacji budowy - odstępstwa mają charakter istotny, czy też nie. Z akt postępowania zakończonego weryfikowaną decyzją nie wynika bowiem, aby którekolwiek ze stwierdzonych odstępstw zostały na tym etapie zgłoszone (a tylko te nieistotne i ujawnione w sposób uregulowany w art. 36a ust. 6 Prawa budowlanego należałoby uznać za legalne i zarazem niestanowiące przeszkody do wydania pozwolenia na użytkowanie). W takiej zaś sytuacji ujawnione nieprawidłowości skutkować winny wydaniem decyzji o odmowie udzielenia pozwolenia na użytkowanie i zainicjowaniem następnie trybu naprawczego (w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem), o czym przesądza cyt. powyżej art. 59 ust. 5 Prawa budowlanego.
Taka analiza, z uwzględnieniem ww. przepisów prawa materialnego i prawidłowej ich wykładni, w niniejszej sprawie nie miała zaś miejsca.
Co więcej, organy orzekające w sposób niezrozumiały skoncentrowały się w niej na wykazaniu, że ujawnione po wydaniu decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, a popełnione w trakcie realizacji inwestycji "odstępstwa" nie miały charakteru istotnego, błędnie przy tym wywodząc, że tylko te istotne stanowić mogły przeszkodę do wydania wnioskowanego przez inwestora pozwolenia. Całkowicie błędne jest w efekcie stwierdzenie zawarte w decyzji organu I instancji, że "pomimo niedopatrzenia się przez organ na etapie postępowania o udzielenie pozwolenia na użytkowanie wprowadzonych w trakcie budowy zmian, budynek wykonano w sposób nieistotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego, co uprawnia do oddania obiektu do użytkowania." Jest ono niezgodne z obowiązującym tak obecnie, jak i w dacie wydania badanej decyzji porządkiem prawnym; art. 59a ust. 1 i 2 w powiązaniu z art. 59 Prawa budowlanego określa bowiem przesłanki odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie, a te nie nawiązują w żadnym miejscu do art. 36a ust. 5 tej ustawy i użytego w nim pojęcia istotnych odstępstw; zatem – podstawą odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie może być każda, a nie tylko istotna niezgodność obiektu z warunkami pozwolenia na budowę.
Poza tym znamienne w sprawie pozostaje także i to, że oba organy w uzasadnieniach wydanych decyzji wskazały na szereg postępowań związanych z funkcjonowaniem inwestycji a uruchomionych po wydaniu badanej decyzji (wobec jej zrealizowania z "odstępstwami"), nie zauważając, że ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest potwierdzeniem legalności obiektu oraz, że w konsekwencji - nadzór budowlany nie może prowadzić postępowania w stosunku do tak zaakceptowanego przedsięwzięcia. Powyższe może mieć zaś znaczenie dla dokonania gradacji ewentualnie stwierdzonego w sprawie naruszenia prawa.
Nadto, w sposób wadliwy w sprawie przyjęto, że decyzja PINB z [...] lutego 2014 r. w zakresie, w jakim została uchylona w trybie wznowienia (decyzją PINB z [...]czerwca 2014 r. znak: [...]), jako niepozostająca już w tej części w obrocie prawnym, nie może być przedmiotem badania w trybie stwierdzenia nieważności.
W tej ostatniej kwestii zważyć należy, że oba wskazane powyżej postępowania nadzwyczajne uregulowane w k.p.a., choć mogą prowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji, to jednak ich zastosowanie wywołuje odmienne skutki prawne. Uchylenie decyzji ostatecznej w oparciu o art. 151 k.p.a. wywołuje bowiem skutek na przyszłość, ex nunc. Zupełnie inna sytuacja ma natomiast miejsce w przypadku zastosowania art. 156 § 1 k.p.a., albowiem stwierdzając nieważność decyzji organ administracji publicznej autorytatywnie wskazuje na ciężką wadliwość decyzji, obarczającą ją od dnia wydania, czyli ze skutkiem ex tunc. Dostrzegając odmienności wynikające z zastosowania obu ww. trybów nadzwyczajnych, Sąd stwierdza zatem (co umknęło organowi w niniejszej sprawie), że uchylenie decyzji ostatecznej w oparciu o ww. art. 151 nie odnosi się do okresu poprzedzającego jej uchylenie. Nie można też na tej podstawie przyjąć, że decyzja uchylona nigdy nie obowiązywała. Tym samym, w ocenie Sądu, nie można podzielić argumentacji GINB o braku możliwości weryfikacji takiej decyzji w kontekście przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Podobnie przyjął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 kwietnia 2012 r. o sygn. akt I OSK 567/11, w którym to przypomniał istotę instytucji stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wskazując, iż decyzja wydawana na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. stwierdza nieważność wadliwego aktu z dniem jego wydania (ex tunc). "Jest to decyzja deklaratoryjna, a zatem jej wydanie powoduje zniesienie skutków prawnych decyzji wadliwej powstałych w czasie, gdy była ona aktem ważnym." W tym samym wyroku NSA stwierdził, iż "(...) nie można z góry zakładać, że aktu administracyjnego nieskutecznego w dniu wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, nie można wyeliminować z obrotu prawnego. W tym wypadku chodziłoby m. in. o wyeliminowanie negatywnych następstw, jakie powstały w czasie ważności aktu". Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził bowiem, że decyzja w okresie swej ważności mogła spowodować szkodę, której naprawienia może domagać się jej adresat. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 września 2012 r. o sygn. akt II OSK 908/11, w którym to przyjął, iż "Stwierdzenie nieważności decyzji jest aktem deklaratoryjnym działającym z mocą wsteczną (ex tunc), tj. od chwili wydania decyzji źródłowej, dotkniętej jedną z wad wymienionych w art. 156 K.p.a. Istotne znaczenie ma zatem stan prawny i faktyczny z daty podejmowania decyzji objętej postępowaniem o stwierdzenie jej nieważności. Późniejsze korekty i zmiany takiej decyzji nie stanowią przeszkody, aby wyrzekać w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności."
Z tych też przyczyn, nie podzielając stanowiska wyrażonego w decyzjach wydanych w sprawie, Sąd uwzględnił skargę - uchylając oba orzeczenia. Zdaniem Sądu, zapadły one z naruszeniem przepisów procesowych poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez co najmniej przedwczesne jego niezastosowanie. W efekcie skarga wskazująca na szereg naruszeń w ww. zakresie okazała się zasadna.
Ponownie prowadząc postępowanie [...]WINB obowiązany będzie uwzględnić powyższą ocenę Sądu i raz jeszcze zbadać decyzję z [...] lutego 2014 r. w kontekście przesłanki rażącego naruszenia prawa (dostrzegając, że ocena w kontekście pozostałych przesłanek nieważności nie budziła zastrzeżeń ani skarżącej, ani Sądu). Winien przy tym wziąć pod uwagę, że przesłanka ta może dotyczyć zarówno przepisów materialnych, procesowych, jak i ustrojowych, oraz że przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych jest dopuszczalne, a to wówczas, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. Jak wskazał zaś NSA w wyroku z 6 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 1018/17, "Zasadniczo w odniesieniu do postępowania administracyjnego "rażące naruszenie prawa" ma miejsce wtedy, gdy organy w ogóle pominęły prowadzenie postępowania wyjaśniającego, albo też prowadziły je w sposób nie pozwalający na ustalenie podstawowych kwestii stanu faktycznego w danej sprawie." Rozważając te kwestie organ powinien kierować się przepisami prawa materialnego (stanowiącymi podstawę prawną badanej decyzji) i prawidłową ich wykładnią, w konsekwencji – zakresem postępowania poprzedzającego wydanie badanego w tej sprawie aktu.
Na koniec Sąd wyjaśnia, że orzekając w sprawie nie stwierdził, aby wadliwie przypisano skarżącej interes prawny w kwestionowaniu ww. decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Rozważając to zagadnienie Sąd miał na uwadze, że wprawdzie stosownie do art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor (i taki też stan prawny obowiązywał w dacie wydania badanego w sprawie aktu). Niemniej - zdaniem Sądu - wskazane ograniczenie powinno znaleźć zastosowanie jedynie do sytuacji, w których decyzja o pozwoleniu na użytkowanie została wydana po zakończeniu budowy zrealizowanej na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym pozwolenia na budowę i zgodnie z warunkami pozwolenia na budowę. Tylko w takim przypadku można uznać, że interesy innych podmiotów, które były eksponowane i podlegały ocenie we wcześniejszych etapach szeroko pojmowanego procesu budowlanego, nie zostaną naruszone (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 146/10). W przypadku jednak kwestionowania realizacji inwestycji zgodnie z pozwoleniem na budowę, omawiany przepis nie powinien być stosowany; w efekcie - prawo żądania weryfikacji pozwolenia na użytkowanie winien mieć (na podstawie art. 28 k.p.a.) nie tylko inwestor, ale też ten, który wywodzi prawo ingerencji w decyzję o użytkowaniu ze swego interesu prawnego. Poza tym, Sąd orzekając w niniejszej sprawie przychyla się do tego kierunku w orzecznictwie, w którym eksponuje się, że brzmienie art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego nie stoi na przeszkodzie w uznaniu, że stroną postępowania nadzwyczajnego, którego przedmiotem jest ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, będzie nie tylko inwestor. "Mogą w oznaczonym stanie faktycznym wystąpić takie przypadki, w których w interesie prawnym innego podmiotu niż inwestor będzie podważenie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego" (v. wyrok NSA z 1 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2953/15). W konsekwencji Sąd przyjął, że przymiot strony w kontrolowanym postępowaniu nadzwyczajnym należało oceniać na zasadach ogólnych, albowiem inwestycja nie została zrealizowana zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, na co wskazuje choćby pozostająca w obrocie prawnym decyzja PINB z [...]kwietnia 2014 r. wydana w trybie wznowienia; nadto Sąd uznał, że skoro wprowadzone "zmiany" skutkowały m.in. powstaniem "uciążliwości" w korzystaniu z nieruchomości skarżącej, należało przyznać jej status strony.
W tej sytuacji i z ww. przyczyn, nie przesądzając końcowego wyniku postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło