I OSK 719/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Ziniewicz po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 597/19 w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 11 lutego 2019 r. nr DO.8.6613.496.2016.RP w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz B. C. kwotę 1020 (tysiąc dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 597/19, oddalił skargę M. M. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 11 lutego 2019 r., nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd I instancji wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Decyzją z dnia 3 października 1983 r., nr [...], Naczelnik Dzielnicy [...] orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości o pow. 7206 m2 z ogólnej pow. 78.805 m2, położonej w [...] przy ul. [...], zapisanej w KW nr [...], stanowiącej w dacie wywłaszczenia współwłasność kilkudziesięciu osób. Decyzją z dnia 31 lipca 1985 r., nr [...], Prezydent [...] uchylił pkt II decyzji z dnia 3 października 1983 r. dotyczący oddalenia wniosku o wywłaszczenie części nieruchomości o pow. 3 m2 w granicach ulicy [...], zaś w pozostałym zakresie dotyczącym wywłaszczenia utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. M. M. pismem z dnia 15 lutego 2012 r. oraz B. C. i S. D. pismem z dnia 28 stycznia 2014 r. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia 31 lipca 1985 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 3 października 1983 r. Postanowieniem z dnia 18 września 2017 r., [...], Minister Infrastruktury i Budownictwa zawiesił z urzędu postępowanie prowadzone z wniosków M. M., B. C. i S. D.. Jednocześnie na postawie art. 100 § 1 K.p.a. wezwał Instytut [...] w [...] do wystąpienia z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym przez ujawnienie w dziale II księgi wieczystej Instytutu. Po rozpatrzeniu wniosków M. M., B. C. oraz Instytutu [...] w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej w/w postanowieniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 18 września 2017 r., Minister Inwestycji i Rozwoju, postanowieniem z dnia 11 lutego 2019 r., [...], utrzymał w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 18 września 2017 r., w części dotyczącej zawieszenia postępowania oraz uchylił wskazane postanowienie w części dotyczącej wezwania Instytutu [...] w [...] do wystąpienia z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym. Organ wskazał, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zwrócono uwagę, że w niniejszej sprawie zagadnieniem wstępnym jest kwestia uzgodnienia treści księgi wieczystej (nieruchomości objętej wywłaszczeniem) z rzeczywistym stanem prawnym, w celu ustalenia legitymacji prawnej wnioskodawców niniejszego postępowania do złożenia wniosku w trybie art. 156 K.p.a. Organ zwrócił uwagę, że w przedmiotowej sprawie decyzją z dnia 3 października 1983 r., Naczelnik Dzielnicy [...] wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości o pow. 7209 m2 z ogólnej pow. 78.805 m2, położonej w [...] przy ul. [...], zapisanej w KW nr [...], stanowiącej w dacie wywłaszczenia współwłasność kilkudziesięciu osób. Wskazano, że zgodnie z pozyskaną przez organ nadzoru opinią geodezyjną geodety uprawnionego A. G. z dnia 27 czerwca 2017 r., wywłaszczona nieruchomość odpowiada aktualnie działkom ewidencyjnym (lub ich częściom) nr [...], [...], [...], [...], [...] (dawna działka nr [...]), [...] (dawna działka nr [...]), [...], [...] (dawna działka nr [...]), [...], [...], [...] (dawna działka nr [...]) z obrębu [...]. Podano, że aktem notarialnym z dnia 31 lipca 1985 r. Skarb Państwa przeniósł na rzecz Specjalistycznego Zespołu [...] prawo własności części nieruchomości wywłaszczonej decyzją z dnia 3 października 1983 r. składającej się z działek nr [...] ([...]), nr [...] ([...]), nr [...] ([...]) oraz nr [...] ([...]), nr [...] ([...]), nr [...] ([...]). Następnie, aktem notarialnym rep. A Nr [...] z dnia 12 września 2002 r. (w treści uzasadnienia WSA błędnie podano "listopada"), Minister Zdrowia, działający w imieniu Skarbu Państwa, przeniósł nieodpłatnie, w celu wyposażenia państwowej osoby prawnej pod nazwą Jednostka Badawczo – Rozwojowa – Instytut [...], prawo własności nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako m. in. działka nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Natomiast udział wynoszący 17528/163248 części nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], składającej się z działek gruntu nr ew.: [...], [...], [...] oraz [...], a zatem w tych samych działkach, które zostały rozporządzone wcześniejszymi aktami notarialnymi z dnia 31 lipca 1985 r. i z dnia 12 września (w uzasadnieniu WSA błędnie podano: "listopada") 2002 r., zostały sprzedane przez A. S. (następcę prawnego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości K. P.) M. i I. małżonkom M. aktem notarialnym rep. A Nr [...] z dnia 29 września 2011 r. Z kolei M. i I. małżonkowie M. aktem notarialnym Rep. A Nr [...] z dnia 6 grudnia 2013 r. sprzedali B. C. oraz jego żonie S. D. udział wynoszący 15775/163248 części nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], składającej się z działek gruntu nr ew.: [...], [...], [...] oraz [...]. Organ zwrócił uwagę, że powyższe oznacza, iż aktami notarialnymi z dnia 29 września 2011 r. i z dnia 6 grudnia 2013 r. osoby fizyczne zbyły udziały części nieruchomości, które im nie przysługiwały, co oznacza, że osoby te nie mogły skutecznie przenieść tego prawa na rzecz innych osób. Minister Infrastruktury i Budownictwa podkreślił, że nikt nie może przenieść na inną osobę więcej praw niż sam posiada. Zwrócił uwagę, że zasada ta doznaje ograniczeń ze strony przepisów art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2018 r. poz. 1916, ze zm.), w myśl którego "w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych)", jednak art. 8 powołanej ustawy wyłącza w/w domniemanie, tj. m.in. wzmianka w księdze wieczystej zawierająca ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Organ – na podstawie odpisu księgi wieczystej nr [...], prowadzonej dla przedmiotowych działek nr [...], [...], [...] oraz [...] – ustalił, że w dziale III w/w księgi w dacie zawarcia umowy kupna sprzedaży udziałów w nieruchomości pomiędzy A. S. a M. i I. małżonkami M. z dnia 29 września 2011 r. oraz w dacie zawarcia umowy kupna sprzedaży pomiędzy M. i I. małżonkami M. a B. C. z dnia 6 grudnia 2013 r. widniały liczne ostrzeżenia dotyczące niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, co oznacza, że osoby te wiedziały o tym fakcie. Zdaniem organu na gruncie przedmiotowej sprawy konieczne jest uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym, co jest niezbędne do oceny legitymacji M. M. oraz B. C. i S. D. do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczych dotyczących gruntu przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym organ stwierdził, że zasadne jest zawieszenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia 31 lipca 1985 r., oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 3 października 1983 r., do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny. Skargę na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 11 lutego 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł M. M., zaskarżając je w części utrzymującej w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 18 września 2017 r. w części dotyczącej zawieszenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia 31 lipca 1985 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 3 października 1983 r. Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 9 stycznia 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd podzielił stanowisko organu, że do oceny legitymacji M. M. oraz B. C. i S. D. do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczych dotyczących gruntu przedmiotowej nieruchomości, konieczne jest uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym. Konieczność ta wynika – w ocenie Sądu – z zaistniałej sytuacji, polegającej na sprzedaży przez spadkobiercę byłego właściciela, działek uprzednio wywłaszczonych za odszkodowaniem, decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 3 października 1983 r., na rzecz Skarbu Państwa. Sąd podkreślił, że istotne jest, iż w dacie zawarcia umowy kupna sprzedaży pomiędzy M. i I. małżonkami M. a B. C. z dnia 6 grudnia 2013 r. widniały liczne ostrzeżenia dotyczące niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Ponadto, Sąd zaznaczył, że obecnie toczą się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Pragi – Południe w Warszawie postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd podzielił zatem stanowisko obu organów, zgodnie z którym wynik postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w której wpisana jest nieruchomość, przesądzi istnienie lub brak legitymacji wnioskodawców dotyczącej zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej Prezydenta [...] z dnia 31 lipca 1985 r. i stanowi zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył uczestnik postępowania – B. C., reprezentowany przez radcę prawnego – wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 19, poz. 147 z póżn. zm.), poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na pominięciu okoliczności, że ostrzeżenia znajdujące się w KW [...] nie odnoszą się i nie podważają praw właścicielskich M. M. i małżonków C., w tym Mocodawcy (ujawnionych jako współwłaściciele nieruchomości w tej księdze wieczystej) w związku z czym błędne jest przyjęcie przez Sąd, iż w pierwszej kolejności muszą być rozstrzygnięte postępowania w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej; 2. art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, ma wpływ na postępowanie administracyjne w niniejszym stanie faktycznym, podczas gdy domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie zostaje obalone poprzez ujawnienie w księdze wieczystej ostrzeżenia o niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze a rzeczywistym stanem prawnym i domniemanie to obowiązuje organy administracji publicznej. Postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Wyrok NSA z 19.11.2015 r., I OSK 493/14; 3. art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, poprzez ich błędną wykładnię i błędne przyjęcie, że w okolicznościach sprawy nie ma zastosowania rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych wobec licznych ostrzeżeń zawartych w księdze, pomimo, że w akcie notarialnym repertorium A nr [...] z 6 grudnia 2013 r., na podstawie którego skarżący kasacyjnie nabył udziały w nieruchomości objętej księgą wieczystą [...] nie ma ostrzeżenia odnoszącego się do własności Instytutu [...]; 4. art. 28 K.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie przez organ, że w sprawie konieczne jest ustalenie legitymacji M. M., B. C. i S. D. do złożenia wniosku w trybie art. 156 K.p.a., pomimo, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, a interes prawny wnioskodawców wynika z wpisu prawa własności w księdze wieczystej [...], co organ bezpodstawnie pominął; 5. art. 28 K.p.a. w zw. z art. 145 ust. 1 pkt 1a p.p.s.a., poprzez ich błędną wykładnię i błędne przyjęcie, że istnieją wątpliwości co do tego, czy skarżący kasacyjnie jest stroną postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, podczas gdy wykazał on swój interes prawny do złożenia takiego wniosku oraz wykazał tytuł własności do udziałów w nieruchomości, której dotyczy postępowanie; 6. brak dokonania przez Sąd I instancji kumulatywnej subsumpcji wyszczególnionych w pkt 1-5 regulacji in ius skutkował: a) uznaniem przez Sąd I instancji, iż po stronie skarżącego brak jest interesu prawnego w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem sprawy, a finalnie materialnoprawnych podstaw wyznaczających status skarżącego jako strony w rzeczonym postępowaniu w związku z faktem: braku posiadania przez skarżącego statusu podmiotu określonego na kanwie art. 28 K.p.a., a finalnie: b) uznaniem przez Sąd I instancji prawidłowości materialnoprawnej rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu w przedmiocie zawieszenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, która to ocena merytoryczna determinowała finalnie rozstrzygnięcie w materii oddalenia skargi skarżącego, w sytuacji gdy w świetle prawidłowej wykładni regulacji art. 28 K.p.a., w tym również w świetle łącznej interpretacji wskazanej regulacji in ius oraz pozostałych regulacji materialnoprawnych określających interes prawny osób w postępowaniu w materii stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 3 października 1983 r. znak [...] (ze zmianą z 1985 r.) (jak również w świetle aprobowanego w orzecznictwie stanowiska): - status stron w postępowaniu w materii stwierdzenia nieważności decyzji oceniany przez pryzmat regulacji art. 28 K.p.a., w zw. art. 145 ust. 1 pkt 1a p.p.s.a. pozwala na wywiedzenie interesu prawnego skarżącego w zakresie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wbrew ocenie Sądu, która to ocena determinowała treść oraz kierunek rozstrzygnięcia Sądu I instancji w zakresie oddalenia skargi skarżącego, w sytuacji gdy: - w świetle kumulatywnej, dokonanej propter legem interpretacji wyszczególnionych wyżej regulacji in ius po stronie skarżącego zaistniał interes prawny w stwierdzeniu nieważności wskazanej decyzji, wyznaczający status skarżącego jako strony w rzeczonym postępowaniu, który to interes prawny skarżącego kasacyjnie determinowany był okolicznością własności udziałów w nieruchomości będącej przedmiotem postępowania wywłaszczeniowego, a więc: - okolicznością posiadania przez skarżącego statusu osoby, której uprawnienia wynikające z tytułu własności udziałów w rzeczonej nieruchomości zostaną ograniczone w bezpośredniej relacji z obowiązywaniem w obiegu prawnym decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 3 października 1983r., znak [...] (ze zmianą z 1985 r.), a także postanowienia o zawieszeniu postępowania, tj. podmiotu objętego hipotezą art. 28 K.p.a. w zw. z art. 145 ust. 1 pkt 1a p.p.s.a. Sąd I instancji w konsekwencji uznał prawidłowość materialnoprawną wskazanego postanowienia w sytuacji gdy: - w związku z błędną wykładnią problematyki interesu prawnego skarżącego w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wskazane postanowienie winno zostać objęte uchyleniem w trybie art. 145 ust. 1 pkt 1a p.p.s.a. II. Naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: 1. art. 106 § 3 i 4 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i § 4 K.p.a., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i błędną ocenę materiału dowodowego i błędne przyjęcie przez organ, że wpis w Księdze wieczystej [...] prawa własności na rzecz wnioskodawców jest niewystarczający do ustalenia przymiotu strony, a także, że pomimo tego wpisu mającego domniemanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych konieczne jest zawieszenie postępowania i wezwanie Instytutu [...] do wystąpienia z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej [...] poprzez ujawnienie w Dziale II księgi wieczystej Instytutu [...] w miejsce M. M., B. C. i S. D.; 2. art. 106 § 3 i 4 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i § 4 K.p.a., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i błędną ocenę materiału dowodowego wynikającą z tego, że Sąd nie przeprowadził wnikliwie sądowego postępowania dowodowego, w szczególności Sąd nie zbadał istotnych dowodów i okoliczności zgłoszonych przez skarżącego w skardze, oraz w uzasadnieniu niniejszej skargi, przez co naruszył w sposób rażący prawa procesowe (sądowe) strony, takie jak zasada sądowego wymiaru sprawiedliwości, rozumiana jako prawo do rzetelnego rozstrzygnięcia sprawy oraz zasada prawdy materialnej, poprzez: a) nieuwzględnienie aktualnego odpisu z księgi wieczystej [...], który został dołączony do skargi M. M. z dnia 8 marca 2019 r. na postanowienie organu II instancji; b) nieuwzględnienie przy ocenie materiału dowodowego postanowienia Sądu Wieczystoksięgowego z dnia 16 grudnia 2004 r. Nr Dz. Kw [...], Nr Rep. Kw [...] (akta k.w. [...]: Tom [...], k. [...]); c) nieuwzględnienie przy ocenie materiału dowodowego wniosku z dnia 14 maja 2013 r. do Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa, XV Wydział Ksiąg Wieczystych, Urzędu [...] o sprostowanie z urzędu treści działu I księgi wieczystej, na skutek którego w dniu 7 grudnia 2017 r. w dziale I KW [...] ujawniono 41 działek, w tym działki nr [...] (dawniej [...]), [...] (d. [...]), [...] (d. [...]) i [...] (d. [...]) i oraz ogólną powierzchnię 4,2638 ha. Wniosek z 14 maja 2013 r. utwierdził strony umowy w przekonaniu co do rzeczywistych granic nieruchomości – jako, że zgodnie z art. 29 ustawy księgach wieczystych i hipotece wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o dokonanie wpisu, a w wypadku wszczęcia postępowania z urzędu – od chwili wszczęcia tego postępowania, d) dokonanie przez Sąd oceny materiału dowodowego w oparciu o nieistniejący akt notarialny z dnia 31 lipca 1985 r., na który powołuje się organ oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 stycznia 2020 r. (vide str. 3 i str. 7 in fine uzasadnienia wyroku), mocą którego jakoby Skarb Państwa przeniósł własność części nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej [...] składającej się z działek nr [...], [...], [...] oraz [...]; e) brak w aktach sprawy postępowania administracyjnego kopii pozwów (ad. 1, 3 i 4) i wniosku (ad. 2) w sprawach wskazywanych jako uzgodnienie ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym, przy czym organ, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie samej tylko gołosłownej informacji Instytutu uznał, że przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Pragi – Południe zawisły postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym. Nie jest to okoliczność udowodniona. Przeciwnie, już w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uczestnik M. M. wskazywał, że nie toczy się ani nie toczyło się żadne postępowanie w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej [...] z rzeczywistym stanem prawnym. Zarzut ten został przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zignorowany, bez zbadania. Powyższe naruszenia miały wpływ na wynik sprawy. 3. art. 145 ust. 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 156 ust. 1 pkt 2, w zw. z art. 7, w zw. z art. 77 ust. 1 K.p.a. polegające na: a) uznaniu przez Sąd I instancji na etapie przeprowadzonej kontroli legalności oraz materialnoprawnej prawidłowości postanowienia organu o zawieszeniu postępowania, iż: - rozstrzygnięcie inkorporowane w treści wyszczególnionego postanowienia wydane zostało w oparciu o prawidłową, holistyczną ocenę istoty sprawy, w szczególności, iż: - zawarte w treści rzeczonego postanowienia orzeczenie oparte było na wszechstronnej ocenie relewantnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy aspektów, a mianowicie: aspektu dotyczącego tytułu prawnego skarżącego do nieruchomości objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, a finalnie także aspektu dotyczącego posiadania przez skarżącego statusu strony; aspektu dotyczącego relacji pomiędzy zawieszeniem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji a ujemnymi skutkami dla skarżącego, obejmującymi ograniczenie w możliwości korzystania z nieruchomości; aspektu dotyczącego związku pomiędzy wskazanymi przez skarżącego naruszeniami prawa, jakimi dotknięta była decyzja a zaistniałymi ujemnymi skutkami dla skarżącego, obejmującymi ograniczenie w możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości, gdy szczegółowa analiza stanu sprawy prowadzi do konkluzji, iż na etapie obejmującym wydanie postanowienia organ nie dokonał szczegółowego zbadania oraz ustalenia, czy skarżący posiadał tytuł prawny do nieruchomości objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. W opozycji do oceny sformułowanej przez Sąd I instancji i determinującej treść i kierunek zawartego w wyroku Sądu I instancji rozstrzygnięcia organ wydał postanowienie w warunkach: braku szczegółowej weryfikacji kluczowych kwestii niezbędnych dla kompleksowego ustalenia okoliczności kształtujących interes prawny skarżącego, w szczególności wyznaczających materialnoprawne podstawy wskazanego interesu prawnego. Finalnie Sąd I instancji uznał legalność i prawidłowość postanowienia organu, w sytuacji gdy w związku z zaistniałymi naruszeniami art. 156 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 ust. 1 K.p.a. wskazane postanowienie ostateczne winno być uchylone w oparciu o regulację art. 145 ust. 1 pkt 1c p.p.s.a.; 4) art. 97 § pkt 4 K.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i błędne uznanie, że w niniejszej sprawie istnieje zagadnienie wstępne, które zostać winno rozstrzygnięte w postępowaniu wieczystoksięgowym, podczas gdy rozstrzygnięcie w przedmiocie ewentualnego wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji wywłaszczeniowej Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia 3 października 1983 r. znak [...] (ze zmianą z 1985 r.) stanowi zagadnienie wstępne, które winno być rozpatrzone w pierwszej kolejności, a nie odwrotnie; 5) art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że istnieje bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a uznanym przez Sąd za zagadnieniem wstępnym, pomimo, że w stanie faktycznym sprawy nie wykazano bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy zawieszeniem postępowania, a przesłanką do tego zawieszenia, jaka wynika z istnienia zagadnienia wstępnego; 6) art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że domniemanie rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych jest obalone, w przypadku zamieszczenia wzmianki w księdze wieczystej zawierającej ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, co błędnie doprowadziło organ do zawieszenia postępowania; 7) art. 7 K.p.a. oraz art. 8 § 1 K.p.a., poprzez naruszenie zasady praworządności oraz naruszenie słusznego interesu skarżącego, w tym bezstronności i równego traktowania poprzez zawieszenie postępowania bez uzasadnionej prawnie podstawy; 8) art. 3 § 1 i 2 pkt 4a, art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu orzeczenia do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, w szczególności do zarzutów dotyczących: a) okoliczności, że nie istnieje dowód na toczące się postępowanie, ani nie została udowodniona okoliczność, by w przeszłości toczyło się jakiekolwiek postępowanie w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej [...] z rzeczywistym stanem prawnym, gdyż już w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uczestnik M. M. wskazywał, że nie toczy się ani nie toczyło się żadne postępowanie w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej [...] z rzeczywistym stanem prawnym, mające wpływ na posiadanie przymiotu strony lub uczestnika w postępowaniu o unieważnienie przedmiotowej decyzji administracyjnej; b) okoliczności, że aktualny odpis z księgi wieczystej [...] został dołączony do skargi M. M. z dnia 8 marca 2019 r., a z którego to odpisu wynika, że liczne ostrzeżenia znajdujące się w KW [...] nie odnoszą się i w żadnym stopniu nie podważają praw właścicielskich M. M. i małżonków C., w tym skarżącego kasacyjnie; c) okoliczności, że w aktach sprawy nie ma aktu notarialnego z dnia 31 lipca 1985 r., na który powołuje się organ oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 stycznia 2020 r. (vide str. 3 i str. 7 in fine uzasadnienia wyroku), mocą którego jakoby Skarb Państwa przeniósł własność części nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej [...] składającej się z działek nr [...], [...],[...] oraz [...]. Taki dokument nie istnieje, według wiedzy skarżącego kasacyjnie; 9) art. 113 § 1 w zw. z art 133 § 1 p.p.s.a. pozwalającego przewodniczącemu zamknąć rozprawę, gdy uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną; gdy podczas rozprawy Sąd nie przeprowadził wnikliwie sądowego postępowania dowodowego, w szczególności nie zbadał istotnych dowodów i okoliczności zgłoszonych przez skarżącego, wymienionych w pkt. powyżej oraz w uzasadnieniu niniejszej skargi, przez co naruszył w sposób rażący prawa procesowe (sądowe) strony, takie jak zasada sądowego wymiaru sprawiedliwości, rozumiana jako prawo do rzetelnego rozstrzygnięcia sprawy oraz zasada prawdy materialnej. W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto argumentację na poparcie w/w zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Instytut [...], reprezentowany przez adwokata, wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz Instytutu kosztów postępowania. Wskazano, że w odniesieniu do księgi wieczystej nr [...] toczy się szereg postępowań cywilnych, w których występuje skarżący. Podano, że przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Pragi – Południe w Warszawie toczy się m.in. postępowanie w sprawie o sygn. akt [...] zainicjowane wnioskiem Instytutu o zasiedzenie działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...], [...], [...], [...] oraz [...]. Podniesiono, że istotą wydania postanowienia o zasiedzeniu jest jego deklaratoryjność, a zasiedzenie ma miejsce ex lege. Oznacza to, że takie postanowienie stanowi jedynie urzędowy dowód nabycia własności, legitymujący nabywcę do wykazania swego prawa do rzeczy w obrocie prawnym, w tym stanowi podstawę wpisu prawa własności do księgi wieczystej. Tym samym, Instytut konsekwentnie twierdzi, że jest właścicielem m.in. działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...],[...],[...],[...] oraz [...], a więc również tych, będących przedmiotem kwestionowanej przez skarżącego decyzji administracyjnej. Instytut podał, że w sprawie o sygn. akt [...], która zawisła przed tym samym sądem B. C. i S. D. wystąpili przeciwko Instytutowi z pozwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej oraz o wydanie części nieruchomości przy ul. [...] w [...], obręb [...], obecnie uregulowanej w księgach wieczystych: a) [...] – część o powierzchni 10.758 m2, składającej się z działek o numerach ewidencyjnych [...] (dawniej [...]), [...] (dawniej [...]), [...] (dawniej [...]), [...] – w ostatnim czasie podzielonej na działki [...] i [...] (dawniej [...]), [...] (dawniej [...]), [...] (dawniej [...]), [...] (dawniej [...]), [...] (dawniej [...]), [...] (dawniej [...]), [...] (dawniej [...]); b) [...] – część o powierzchni 406 m2, składającej się z działek o numerach ewidencyjnych [...] (dawniej [...]), [...] (dawniej [...]), [...] (dawniej [...]). Powództwo to zostało przez sąd oddalone. Dalej, Instytut wskazał, że aktem notarialnym z dnia 31 lipca 1985 r. Skarb Państwa przeniósł na rzecz Specjalistycznego Zespołu "[...] prawo własności części nieruchomości wywłaszczonej powyższą decyzją. Zaznaczono, że w tej dacie skarżący B. C. nie był właścicielem żadnych udziałów w wywłaszczanej nieruchomości. Natomiast w dziale III księgi wieczystej nr [...] w dacie zawarcia umowy sprzedaży udziałów w nieruchomości pomiędzy M. i I. M. a B. C. z dnia 6 grudnia 2013 r. widniały liczne ostrzeżenia dotyczące niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W ocenie Instytutu, istota niezadowolenia skarżącego z wyroku WSA sprowadza się tak naprawdę do kwestionowania samej decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] oraz decyzji Prezydenta [...] z dnia 31 lipca 1985 r. Zdaniem Instytutu, organ zastosował prawidłową wykładnię art. 28 K.p.a. i uznał, że w realiach sprawy niezbędne jest ustalenie legitymacji skarżącego do złożenia wniosku w trybie art. 156 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty oparte na obu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., czyli dotyczące naruszenia prawa materialnego, jak również prawa procesowego. Na uwzględnienie zasługiwały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art.7 i 77 §1 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Istota sporu dotyczy zasadności zawieszenia postępowania ze względu na zaistnienie zagadnienia wstępnego (art. 97 § 1 pkt 4 K.pa.). Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., organ administracji jest zobligowany do zawieszenia postępowania, gdy ujawni się zagadnienie wstępne, bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe załatwienie istoty sprawy administracyjnej, a właściwym do rozstrzygnięcia tego zagadnienia jest inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się kwestię materialnoprawną, zagadnienie prawne (prejudycjalne), którego uprzednie rozstrzygnięcie warunkuje wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie administracyjnej, a którego organ administracji nie może rozstrzygnąć w ramach własnych kompetencji. Innymi słowy, zagadnienie wstępne musi wpływać na rozpatrzenie sprawy głównej. Chodzi tu o bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji w sprawie od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W rozpoznawanej sprawie Minister Infrastruktury i Budownictwa zawieszając postępowanie postanowieniem z dnia 18 września 2017 r. uznał, że zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a co ma przesądzić o istnieniu (lub braku) legitymacji wnioskodawców dotyczącej zainicjowania postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Dlatego też na podstawie art.100 §1 k.p.a. organ wezwał Instytut [...] do wystąpienia z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym przez ujawnienie w dziale II księgi wieczystej Instytutu. Jednakże po rozpatrzeniu wniosków M. M., B. C. oraz Instytutu [...] w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Inwestycji i Rozwoju, postanowieniem z dnia 11 lutego 2019 r., utrzymał w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 18 września 2017 r., w części dotyczącej zawieszenia postępowania oraz uchylił wskazane postanowienie w części dotyczącej wezwania Instytutu [...] w [...] do wystąpienia z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym. Organ uznał za wystarczającą informację Instytutu zawartą w piśmie z 5 grudnia 2017 o zawisłych przed Sądem Rejonowym postępowaniach tj.: 1. postępowaniu w sprawie o sygn. akt [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] i wydanie nieruchomości oznaczonych nr ewidencyjnymi [...], [...], [...], 2. postępowaniu w sprawie o sygn. akt [...] zainicjowane wnioskiem Instytutu [...] w [...] o zasiedzenie działek oznaczonych nr ewidencyjnymi [...], [...], [...], [...], [...] 3. postępowaniu w sprawie o sygn. akt [...] wszczęte pozwem o wydanie nieruchomości oznaczonych nr ewidencyjnymi [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], 4. postępowaniu w sprawie o sygn. akt [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr [...] i wydanie nieruchomości oznaczonych nr ewidencyjnymi [...], [...], [...], [...], [...], [...], W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Minister uznając, że postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej zawisły przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie przed datą wydania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa zaskarżonego postanowienia z dnia 18 września 2017 r. wzywającego Instytut [...] w [...] do zainicjowania takiego postępowania, stwierdził, że w tym zakresie zaskarżone postanowienie z dnia 18 września 2017 r. było nieprawidłowe i dlatego należało je uchylić. Jak zatem wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Minister uznał, że od wyniku wszystkich czterech wymienionych postępowań zależne jest rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Rzecz jednak w tym, że z uzasadnienia decyzji organów obu instancji wynika, że zawieszenie postępowania nastąpiło z uwagi na konieczność uzgodnienia treści księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym. W toku postępowania administracyjnego i w skardze do Sądu Wojewódzkiego skarżący i skarżący kasacyjnie konsekwentnie kwestionowali to, aby wskazane przez Instytut postępowania dotyczyły uzgodnienia treści ww. księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Do tych zarzutów skargi Sąd I instancji się nie odniósł. Podobnie jak i do zarzutu skarżącego, że liczne ostrzeżenia znajdujące się w KW [...] nie odnoszą się do jego praw właścicielskich, a co ma znaczenie przy ocenie zarzutu naruszenia art.8 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. W skardze kasacyjnej (k.94 verte) skarżący szczegółowo opisuje postępowania toczące się przed sądem powszechnym ( sygn. [...], [...], [...], [...]) i wywodzi, że żadne z tych postępowań nie dotyczy uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Z kolei w odpowiedzi na skargę kasacyjną Instytut podaje, że przed sądem cywilnym zawisła jeszcze inna sprawa a mianowicie o sygn. [...], nie ujęta w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W aktach sprawy brak jest jakikolwiek dokumentów, które pozwoliłyby Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zweryfikować twierdzenia stron, czyli odpisów pozwów lub wniosków złożonych do sądu powszechnego bądź informacji z sądu powszechnego o toczącym się postępowaniu. W istocie zatem nastąpiło zawieszenie postępowania ze wskazaniem konieczności uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, lecz nie zostało wyjaśnione, od wyniku którego konkretnie postępowania zależy rozstrzygnięcie sprawy. Te braki nie zostały dostrzeżone przez Sąd I instancji a co ma istotne znaczenie także przy ocenie ustania przyczyny zawieszenia i ewentualnego podjęcia postępowania. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister wezwie strony postępowania, tak skarżącego, skarżącego kasacyjnie, którzy są wnioskodawcami w sprawie, jak też Instytut do przedstawienia informacji i dowodów na okoliczność toczącego się postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości objętych decyzją wywłaszczeniową z rzeczywistym stanem prawnym oraz ustali, jeśli takie postępowanie jest prowadzone, czy jest ono w toku. Wskazanym byłoby także zebranie pełnego materiału dowodowego dotyczącego stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości – w aktach brak aktu notarialnego z dnia 31 lipca 1985 r., na który powołuje się Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz Instytut w odpowiedzi na skargę kasacyjną, mocą którego Skarb Państwa przeniósł na rzecz Specjalistycznego Zespołu [...] prawo własności części nieruchomości wywłaszczonej powyższą decyzją. Wobec braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przedwczesnym byłoby odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, a w szczególności art. 8 ustawy o księgach wieczystych i hipotece i art. 28 k.p.a. Z akt sprawy, a w szczególności z opinii geodezyjnej sporządzonej przez geodetę uprawnionego A. G. wynika natomiast, że działki nr [...], [...], [...] będące przedmiotem aktu notarialnego z 29 września 2011 r. znajdowały się w granicach wywłaszczenia. Decyzja wywłaszczeniowa wywarła określone skutki prawne, zebrana w sprawie dokumentacja nie pozwala na poddawanie w wątpliwość jej ostateczności, jak wybrzmiało to w skardze kasacyjnej. Z opinii biegłej wynika, że wywłaszczeniu podlegały m.in. działki nr [...], [...] i [...] a zatem odpowiednio po zmianie numeracji działki nr [...], [...] i [...]. Organ nadzoru prowadzący postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy podmiot żądający stwierdzenia nieważności jest do tego uprawniony, czy ma interes prawny. W niniejszej sprawie wnioskujący o stwierdzenie nieważności powoływali się na tytuł własności wynikający z wpisów w księdze wieczystej, zaś organ dysponuje decyzją ostateczną o wywłaszczeniu ( I i II instancji), obejmującą m.in. działki będące przedmiotem umów notarialnych. Uwzględniając, że: wpis do księgi wieczystej – zgodnie z art. 626(6) K.p.c. – jest orzeczeniem sądu cywilnego, którego treść wiąże wszystkie inne sądy oraz organy, zaś – stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece – domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym - organ administracji nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Zasada wyrażona w art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyklucza bowiem jakąkolwiek kontrolę w postępowaniu administracyjnym, dotyczącą treści wpisów własności w tychże księgach. Zaś usunięcie rozbieżności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej i jej rzeczywistym stanem prawnym jest dopuszczalne tylko na drodze powództwa z art. 10 w/w ustawy. Zatem, skoro kwestia przeprowadzenia dowodu przeciwko domniemaniu, wynikającemu z treści wpisu ujawnionego w księdze wieczystej jest zagadnieniem prawa cywilnego, to celowym wydaje się potraktowanie tego zagadnienia jako kwestii prejudycjalnej – której dotyczy art. 97 §1 pkt 4 K.p.a. Uchylenie zaś zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji nastąpiło ze względu na opisane powyżej naruszenia przepisów postępowania. Wyrok NSA, na który powołuje się skarga kasacyjna, I OSK 493/14, którego pkt 3 tezy brzmi "W sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną (przejętą z mocy prawa) wyrok sądu powszechnego orzekający o uzgodnieniu treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a." nie dotyczy decyzji wywłaszczeniowej, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie, a decyzji, której przedmiotem było ustalenie odszkodowania za nieruchomość. Nie jest to zatem sprawa tożsama ze sprawą niniejszą. Mając powyższe na uwadze, skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się uzasadnione. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z ar. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.