VII SA/Wa 2625/19
WyrokWSA w Warszawie2020-01-21
Skład orzekający: Monika Kramek, Grzegorz Antas, Andrzej Siwek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie budowy stacji bazowej telefonii komórkowej, wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., jest wadliwa, jeśli inwestycja wymagała pozwolenia na budowę i oceny oddziaływania na środowisko, a organ nie przeprowadził merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy?Ratio decidendi
Decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie budowy stacji bazowej telefonii komórkowej, wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., jest wadliwa, jeśli inwestycja wymagała pozwolenia na budowę i oceny oddziaływania na środowisko, a organ nie przeprowadził merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Stacje bazowe telefonii komórkowej, jako przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, wymagały uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę oraz przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, co wykluczało zastosowanie trybu zgłoszenia i umorzenia postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła budowy stacji bazowej telefonii komórkowej na dachu budynku w 2002 r. na podstawie zgłoszenia. Po licznych skargach mieszkańców wszczęto postępowanie nadzorcze, które było wielokrotnie umarzane przez organy nadzoru budowlanego. Stowarzyszenie mieszkańców wniosło o stwierdzenie nieważności decyzji utrzymującej w mocy decyzję o umorzeniu postępowania, zarzucając rażące naruszenie prawa, w tym brak oceny oddziaływania na środowisko i niezgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym. Organy odmawiały stwierdzenia nieważności, uznając, że inwestycja została wykonana zgodnie ze zgłoszeniem i nie narusza prawa. Po wielokrotnych kontrolach sądowych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, uznając, że inwestycja wymagała pozwolenia na budowę i oceny oddziaływania na środowisko, a umorzenie postępowania było wadliwe.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014 r. Zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kramek, , Sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...], II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...] po rozpatrzeniu wniosku [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] - utrzymał w mocy własną decyzję. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018, poz. 2906 ze zm., dalej: "k.p.a.").
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 5 czerwca 2002 r. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] złożyła w trybie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm., dalej: "p.b.") zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych, tj. budowy stacji bazowej telefonii komórkowej GSM-1800 na dachu budynku przy ul. [...] . Do zgłoszenia dołączono m.in. projekt budowlany, opinię sanitarną.
W dniu 28 czerwca 2002 r. Starosta Powiatu [...] , powołując się na art. 30 ust. 1 pktt 2a w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 9 p.b., potwierdza przyjęcie zgłoszenia.
W związku z licznymi skargami i pismami okolicznych mieszkańców wskazujących na szkodliwość działania stacji, przy udziale upoważnionych pracowników Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego dla [...] (dalej jako "PINB") w dniach 1 czerwca 2005 r. oraz 13 stycznia 2006 r. przeprowadzono oględziny omawianej stacji bazowej.
Pismem z dnia 19 kwietnia 2007 r. [...] (dalej jako "strona skarżąca", "Stowarzyszenie" złożyło wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie nielegalnej stacji bazowej. W dniu 30 września 2008 r. przeprowadzono ponowne oględziny omawianej stacji bazowej.
W dniu 25 sierpnia 2009 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie przedmiotowej stacji bazowej.
Decyzją PINB z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr – [...] umorzono postępowanie administracyjne prowadzone w ramach nadzoru budowlanego (art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 57 p.b.). Wskazano, że inwestor posiada skuteczne zgłoszenie robót budowlanych oraz stwierdzono brak przebudowy ani rozbudowy masztu i anten od czasu zawiadomienia o zakończeniu budowy..
Po rozpoznaniu odwołania Stowarzyszenia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "[...] WINB") decyzją z dnia [...] października 2011 nr [...] uchylił ww. decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. [...] WINB podniósł, że w niniejszej sprawie w stosunku do omawianej stacji bazowej powinno być wydane pozwolenie na budowę, a nie zastosowany tryb zgłoszenia. PINB winien przeprowadzić postępowanie legalizacyjne w trybie art. 51 ust. 7 i ust. 1 p.b. z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia p listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco wpływać na środowisko.
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej jako WSA w Warszawie) z dnia 20 kwietnia 2012 r. sygn.. akt VII SA/Wa2856/11 oddalono skargę [...] na powyższą decyzję
Decyzją PINB z dnia [...] września 2012 r. nr [...] ponownie umorzono postępowanie administracyjne prowadzone w ramach nadzoru budowlanego wobec omawianej stacji. Wskazano, że inwestor posiada skuteczne zgłoszenie robót budowlanych, a w dniu 21 września 2009 r. przedłożył do akt sprawy sprawozdanie nr [...] z pomiarów pól elektromagnetycznych przeprowadzonych dla celów ochrony środowiska omawianej stacji bazowej. Stwierdzono brak przebudowy ani rozbudowy masztu i anten oraz że wartości natężenia pola elektrycznego nie przekroczyły poziomów dopuszczalnych określonych w przepisach.
Po rozpoznaniu odwołania Stowarzyszenia [...] WINB decyzją z dnia [...] listopada 2012 nr [...] ponownie uchylił ww. decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. [...] WINB powtórzył argumentację zawartą w swojej wcześniejszej decyzji z dnia [...] października 2011 r., dodatkowo podkreślając, że opinia z 2009 r. nie może stanowić podstawy do uznania, że przedmiotowa inwestycja w chwili obecnej spełnia wszystkie wymogi w zakresie pomiarów pól energetycznych przeprowadzonych dla celów ochrony środowiska.
PINB postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w trybie art 81c ust. 2 p.b. nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia oceny technicznej wykonanych przy budowie omawianej stacji bazowej robót budowlanych zawierającej prawidłwowość wykonania tych robót wraz z opinią, czy budowa spełnia wszystkie wymogi w zakresie pomiarów pól elektroenergetycznych przeprowadzonych dla celów ochrony środowiska.
Decyzją PINB z dnia [...] października 2013 r. nr [...] ponownie umorzono postępowanie administracyjne prowadzone w ramach nadzoru budowlanego wobec omawianej stacji. Wskazano, że w dniu 16 maja 2013 r. inwestor złożył wymagane ww. postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. dokumenty. Z przedłożonej oceny technicznej z 2013 r. wynika że stacja bazowa jest prawidłowo wykonana, a natężenie pola elektrycznego w miejscach dostępnych dla ludności nie przekracza dopuszczalnych poziomów określonych w przepisach.
Po rozpoznaniu odwołania Stowarzyszenia [...] WINB decyzją z dnia [...] grudnia 2013 nr. nr [...] ponownie uchylił ww. decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. [...] WINB podniósł, że nie znajduje uzasadnienia w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie, w której strony zainteresowane są wynikiem merytorycznym. Tym samym sprawa powinna być załatwiona co do istoty. [...] WINB wskazał ponadto że przy ponownym rozpoznaniu sprawy PINB winien mieć na uwadze, iż złożone do akt sprawozdania (Nr [...],[...]) z pomiarów pól elektromagnetycznych przeprowadzonych dla celów ochrony środowiska sporządzono we wrześniu 2009 r. i grudniu 2011 r. Aby jednoznacznie stwierdzić, że inwestycja spełnia wymogi w tym zakresie należy zatem ocenić aktualne wyniki tych pomiarów.
WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 271/14, po rozpoznaniu skargi "[...]" S.A. z siedzibą w [...] (następca prawny [...]), uchylono ww. decyzję [...] WINB z dnia [...] grudnia 2013 nr. nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że wbrew stanowisku organu wojewódzkiego sam upływ czasu między sporządzeniem opinii, a wydaniem rozstrzygnięcia nie mógł być powodem uzasadniającym sporządzenie nowego sprawozdania, a w konsekwencji kolejnego uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Natomiast odnośnie rodzaju rozstrzygnięcia jakie winno zapaść w przypadku braku podstaw do nakładania obowiązków wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego (decyzja merytoryczna, czy umarzająca postępowanie) organ winien mieć na uwadze, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu, a nie na wniosek strony Zatem sposób rozstrzygnięcia również nie uzasadniał uchylenia decyzji organu I instancji w związku z koniecznością wydania decyzji merytorycznej.
W tym czasie PINB decyzją z dnia[...] maja 2014 r. nr [...], powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., odmówił nałożenia na inwestora obowiązku wykonywania robót budowlanych w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem (kolejne sprawozdanie z pomiaru pól elektromagnetycznych), ale po złożeniu odwołania przez Stowarzyszenie i w świetle ww. wyroku WSA w Warszawie z dnia 6 czerwca 2014 r., [...] WINB decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] uchylił powyższą decyzję PINB z dnia [...] maja 2014 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji.
Wykonując ww. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 271/14, [...] WINB decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia [...] października 2013 o umorzeniu postępowania administracyjnego prowadzonego w ramach nadzoru budowlanego w sprawie dotyczącej omawianej stacji bazowej.
[...] WINB wskazał, że z przedłożonej opinii technicznej wykonanych robót budowlanych polegających na budowie omawianej stacji bazowej sporządzonej przez mgr. inż. K B wskazano, że roboty te zostały wykonane zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie. Podkreślił, że z załączonego przez inwestora sprawozdanie nr [...] z pomiarów pól elektromagnetycznych przeprowadzonych dla celów ochrony środowiska omawianej stacji bazowej wynika, że wartości natężenia pola elektrycznego w miejscach dostępnych dla ludności nie przekroczyły poziomów dopuszczalnych określonych w przepisach. Przeprowadzone oględziny obiektu jednoznacznie pozwalają stwierdzić, że stacja bazowa została wykonana z odpowiednich, wcześniej zaprojektowanych materiałów. Wykonane obliczenia statyczne wskazują na to, że istniejąca stacja bazowa nie wpływa negatywnie i nie prowadzi do zniszczenia budynku. Ponadto, z akt sprawy nie wynika, aby od 2011 r., kiedy to złożono sprawozdanie z pomiarów pól elektromagnetycznych dla przedmiotowej stacji ich natężenie uległo zwiększeniu.
Pismem z dnia 15 września 2014 r.. Stowarzyszenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. złożyło wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] września 2014 r. nr [...].
Powyższej decyzji strona skarżąca z na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zarzuciła rażące naruszenie prawa poprzez:
- naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 107 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie decyzji w sposób niemożliwy do odkodowania z uwagi na fakt, że organ nie wskazał, co do jakiej inwestycji dokonano zgłoszenia w 2002 r., a była w dniu podejmowania decyzji, albowiem z oficjalnej strony Urzędu Komunikacji Elektronicznej wynika, że stacja została rozbudowana;
- naruszenie art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 107 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wykazanie, że inwestycja w obecnym kształcie nie wymagała przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko z udziałem społeczeństwa, czyli uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
- naruszenie art. 50 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z uwagi na jego pominięcie, co nie pozwala na ustalenie, czy inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania terenu lub czy też inwestor posiada decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
W uzasadnieniu wniosku, przywołując orzecznictwo NSA, strona skarżąca wskazała, że organ winien ocenić, czy inwestycja w obecnym kształcie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, czy jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania terenu lub decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "GINB") decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. znak: [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] września 2014 r.
Organ wskazał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dopuszcza się umorzenie postępowania administracyjnego, gdy ustalenia faktyczne prowadzą do wniosku, że roboty nie wymagają dostosowania do standardów prawa. Warunkiem wydania decyzji o umorzeniu postępowania jest jednak stwierdzenie, że roboty nie naruszają prawa. W trakcie postępowania ustalono, że sporne roboty wykonane zostały na podstawie skutecznego zgłoszenia inwestora W zgłoszeniu spornej inwestycji wskazano, że zakres prac obejmuje montaż konstrukcji ponadantenowej - masztu o wysokości 9 m oraz konstrukcji wsporczej. Stacja wyposażona będzie w 3 anteny sektorowe typu 742 234 GSM 900/1800/2100 (docelowo 6 anten) zawieszone na wysokości 22 m n.p.m na azymutach: 69°, 189°,309° oraz antenę radiową typu VHLP 1-370 ustawiona na azymucie 2°, zawieszoną na wys. 20 m n.p.m.". Ustalenia co do wysokości masztu zawarte w protokole oględzin, wskazujące na wysokość masztu 9,30 m, nie stanowią jednak o niezgodności obiektu wykonanego z obiektem zgłoszonym, bowiem z załączonego do zgłoszenia "projektu budowlanego" (część rysunkowa) wynika, że maszt ma wysokość ok.9,30 m.
Odnośnie parametrów anten również stwierdzono, że wykonano je zgodnie ze zgłoszeniem, co potwierdzają sprawozdania z pomiarów pól elektromagnetycznych .sporządzone we wrześniu 2009 r., grudniu 2011 r. i styczniu 2014 r.
Co do kwestii zgodności spornej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym organ wyjaśnił, że dla ul. [...] w Dzielnicy [...] nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dzielnica [...] była objęta ogólnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego [...] , który utracił moc z końcem 2003 r.
Odnośnie trybu postępowania dotyczącego spornej inwestycji toczącego się od 2006 r. organ wskazał na wiążący go wyrok WSA z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 271/14, w uzasadnieniu którego Sąd nie zakwestionował zasadności prowadzenia postępowania w trybie art. 51 p.b., oraz możliwości umorzenia postępowania naprawczego.
Reasumując, organ podkreślił, że sporną inwestycję wykonano zgodnie ze zgłoszeniem. Z kolejnych sprawozdań z pomiarów pól elektromagnetycznych nie wynika, że w miejscach dostępnych dla ludności występują natężenia pola elektromagnetycznego przekraczające wartości określone w przepisach. Ponadto w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 p.b. brak jest podstaw do żądania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem organu decyzja [...] WINB z dnia [...] września 2014 r. nr [...] nie jest obarczona żadną z wad prawnych enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Stowarzyszenie pismem z dnia 31 stycznia 2014 r. złożyło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem przez GINB decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. Strona skarżąca powtórzyła zarzuty i argumentację zawartą we wniosku o stwierdzenie nieważności wszczynającym postępowanie. Dodatkowo wskazałą że w badanej sprawie nie może mieć zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. stanowiący o umorzeniu postępowania administracyjnego. Inwestycja wymagała przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przy uwzględnieniu typów anten, ich mocy, azymutów i innych parametrów, Powinien być także zbadany stan zgodności zrealizowanego zamierzenia budowlanego ze wszystkimi przepisami prawa powszechnie obowiązującego, w tym z ustaleniami planów zagospodarowania przestrzennego.
GINB decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. znak [...] utrzymał w mocy ww. decyzję GINB z dnia [...] grudnia 2014 r. znak [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] września 2014 r. nr [...]. Organ powtórzył argumentację zawartą w swojej decyzji z dnia [...] grudnia 2014 r.
Skargę na decyzję GINB z dnia [...] stycznia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło [...] zarzucając naruszenie:
- art. 48 p.b. poprzez nieustalenie czy wybudowany obiekt w roku 2002 zmienił parametry techniczne, albowiem zgodnie z stanowiskiem NSA takie działanie należy taktować jako rozbudowa (wyrok NSA z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. akt II OSK 371/13);
- art. 105 § 1 k.p..a poprzez przyjęcie, iż budowa inwestycji oraz jej rozbudowa bez wymaganej przepisami decyzji o pozwoleniu na budowę pozwala na przyjęcie, iż w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem nie musi być przeprowadzone postępowanie merytoryczne mające charakter sprawy administracyjnej;
- art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie, jakiego naruszenia prawa budowlanego dopuścił się inwestor, co nie pozwala na ocenę, w jakim kierunku było prowadzone postępowanie;
- art. 7, 8, 9, 77 § 1, 107 § 1, 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie decyzji w sposób niemożliwy do odkodowania z uwagi na brak przepisów prawa materialnego, które zastosowano do legalizacji obiektu budowlanego, czyli w istocie brak informacji, do jakiego stanu zgodnego z prawem została doprowadzona inwestycja;
- art. 7, 8, 9, 77 § 1, 107 § 1, 107 § 3 k.p.a, w związku z art. 153 oraz 170 p.p.s.a. poprzez brak ustalenia czy inwestycja wymagała przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko z udziałem społeczeństwa, czyli uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowanych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2008 nr 199 poz. 1227 ze. zm) w związku z § 2 ust 1 pkt 7 lit c oraz § 3 ust 1 pkt 8 lit g Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko;
- art. 50 ust 1 ustawy z dnia 27 marca 2013 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2003 nr 80 poz. 717) poprzez przyjęcie, iż wymóg, o którym mowa w tym przepisie jest zniesiony w przypadku naruszenia prawa przez organ oraz inwestora, pomimo że większość PINB w Polsce nakłada nawet w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 p.b. obowiązek przedłożenia takiej decyzji i słuszność tego potwierdza stanowisko NSA;
- art. 7, 8, 9, 77 § 1, 107 § 3 kpa poprzez niewskazanie mocy anten objętych zgłoszeniem w roku 2002, a tych aktualnych tym bardziej, że z dokumentacji wynika, iż inwestycja została rozbudowana (zwiększono o kilkadziesiąt tysięcy Wat moc obiektu).
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 557/15 oddalono przedmiotową skargę. Sąd podzielił stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zarówno w zakresie ustalonego stanu faktycznego jak również zastosowanych przepisów prawa. Sąd dodatkowo podkreślił, że niewniesienie sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej w terminie określonym w art. 30 ust. 5 ustawy Prawo budowlane, czyli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia oznacza w praktyce udzielenie zgody na realizację zamierzeń inwestycyjnych określonych w zgłoszeniu, i jest to również forma rozstrzygnięcia przez organ sprawy co do istoty, ponieważ kończy to sprawę w danej instancji (art. 104 k.p.a.), która jednakże w świetle art. 156 k.p.a., nie może być poddana weryfikacji w trybie nadzoru.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Stowarzyszenia Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 1875/16 uchylił powyższy wyrok o przekazał sprawę do WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. NSA wskazał, że Sąd obowiązany był do oceny zgodności z prawem decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 30 ust. 1 i art. 50 ust. 1 pkt 3 p.b.. Rażącym naruszeniem prawa jest wydanie decyzji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., gdy przepisy materialnego prawa administracyjnego dają podstawę do merytorycznego rozstrzygnięcia. Nie można podzielić stanowiska wyrażoną co do stosowania art. 30 ust. 5 p.b., według którego brak zgłoszenia sprzeciwu kończy sprawę, która nie może być poddana weryfikacji w trybie nadzoru. Stanowisko to jest sprzeczne z regulacją art. 50 ust. 1 pkt 3 p.b.
Ponownie rozpoznając sprawę WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 1 października 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1623/17 ponownie oddalił przedmiotową skargę. Sąd wskazał, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, postępowanie naprawcze zostało zapoczątkowane wnioskiem Stowarzyszenia złożonym 19 kwietnia 2007 r., w którym powołało się ono na orzecznictwo sądów administracyjnych prezentujące jeden z poglądów co do braku możliwości stosowania do realizacji stacji bazowej telefonii komórkowej w trybie zgłoszenia wskazując, że wymagane jest pozwolenie na budowę. Jak wynika z analizy orzecznictwa w powyższym zakresie stanowisko takie kształtowało się na przestrzeni wielu lat. Sądy prezentowały poglądy również przeciwne do wyżej powoływanego. Od niektórych z nich skargi kasacyjne były co prawda uwzględniane w postępowaniu drugoinstancyjnym, niemniej - w ocenie Sądu - świadczy to o konieczności dokonywania wykładni wobec wątpliwości interpretacyjnych art. 29 ust. 2 pkt 9 p.b.. Zgodnie z tym przepisem instalacja urządzeń na obiektach budowlanych wymagała zgłoszenia, jeśli urządzenie przekraczało wysokość 3 m (art. 30 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy, obowiązującego w dacie dokonania zgłoszenia). Ponadto, w niektórych z powołanych wyżej orzeczeń, dokonuje się wykładni na gruncie art. 29 ust. 2 pkt 15 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. c p.b. wprowadzonym dopiero ustawą z 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2005 r. Nr 113, poz. 954), niemniej w obu przepisach ustawodawca posługuje się tymi samymi terminami - instalacji oraz urządzeń na obiektach budowlanych - precyzując je aktualnie, jako urządzenia emitujące pola magnetyczne. Orzecznictwo to znajduje zatem również zastosowanie w niniejszej sprawie.
Sąd, oceniając pod kątem wad kwalifikowanych umorzenie badaną decyzją postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 51 p.b. uznał, iż organ słusznie nie znalazł podstaw do przyjęcia, że jest ona obarczona wadą rażącego naruszenia art. 105 k.p.a. Dodał przy tym, że co do rodzaju rozstrzygnięcia GINB i Sąd orzekający w niniejszej sprawie, na podstawie art. 153 p.p.s.a., związany był oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 czerwca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 271/14.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Stowarzyszenia Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 września 2019 r. sygn. akt II OSK 11924/19 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. NSA wskazał, że analiza motywów zaskarżonego wyroku dowodzi, że Sąd wojewódzki ponownie zdecydowaną część swoich rozważań poświęcił wyjaśnieniu istoty postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie nieważnościowe. Dokonał wszakże ponownej oceny wydanych przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w trybie nadzoru decyzji, niemniej jednak ograniczył swoje wywody wyłącznie do oceny zrealizowanej inwestycji z punktu widzenia art. 29 ust. 2 pkt 9 Pr. bud. oraz art. 30 ust. 1 pkt 2 lit. b p.b. (w brzmieniu obowiązującym w dacie zgłoszenia) w zestawieniu z wykładnią art. 29 ust. 2 pkt 15 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. c p.b.., wprowadzonych ustawą z 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw, uwzględniając przy wykładni tych unormowań późniejsze nowelizacje Pr. bud. W dalszej kolejności zauważył, że decyzja umarzająca postępowanie naprawcze prowadzone w trybie art. 51 p.b. nie jest obarczona wadą rażącego naruszenia art. 105 k.p.a. i w tej kwestii odwołał się do związania oceną prawną zawartą w wyroku WSA w W-wie z 6 czerwca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 271/14. Wobec powyższego zdaniem NSA Sąd I instancji kolejny raz uchylił się od wszechstronnej oceny zgodności z prawem decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 i art. 50 ust. 1 pkt 3 p.b. Tymczasem, Sąd Wojewódzki powinien był udzielić odpowiedzi na pytanie, czy w toku prowadzonego przez organ postępowania naprawczego zachodziły przesłanki do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wobec tego rzeczą organu, a następnie Sądu było przede wszystkim ustalenie, czy inwestycja jest zgodna z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej realizacji (2002 r.). Przy czym nie chodzi tu wyłącznie o analizę norm p.b., ale także o wszechstronną ocenę inwestycji z punktu widzenia przepisów ochrony środowiska oraz przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, bowiem na konieczność spełnienia przez stację bazową telefonii komórkowej wymagań określonych w tym przepisach, zwracało uwagę Stowarzyszenie w zarzutach skargi. Tylko ustalenie przez organ nadzoru, a następnie Sąd I instancji, że w dacie zgłoszenia inwestycja odpowiadała wszystkim istotnym z punktu widzenia jej legalności przepisom prawa i nie zachodziła potrzeba uzyskania stanu zgodnego z prawem w toku postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 50 i 51 p.b., poprzez wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia, mogło stanowić podstawę do uznania, że decyzja orzekająca o umorzeniu postępowania naprawczego nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem NSA oceny w tym zakresie po raz kolejny jednak zabrakło w motywach zaskarżonego wyroku. NSA ponownie wskazał, że dokonanie zgłoszenia i brak sprzeciwu właściwego organu w żadnym razie nie oznacza, że organ nadzoru nie może podjąć postępowania w celu sprawdzenia, czy inwestycja została wykonana na podstawie zgłoszenia z naruszeniem prawa. Wynika to wprost z art. 50 ust. 1, który ma zastosowanie także wówczas, gdy inwestycja została już wykonana (art. 51 ust. 7p.b.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.).
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydając zaskarżoną decyzję oraz decyzję I instancji naruszył w istotny sposób przepisy postępowania administracyjnego oraz przepisy prawa materialnego.
Na wstępie należy wskazać, iż przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2014 r. Decyzja ta wydana została w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne, tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w tym trybie decyzji, czy postanowienia na zasadzie art. 126 k.p.a. - przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a.
Postępowanie niniejsze wszczęte zostało na wniosek Stowarzyszenia i dotyczyło decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego dla [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] o umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowania administracyjnego prowadzonego w ramach nadzoru budowlanego w sprawie dotyczącej budowy stacji bazowej telefonii komórkowej GSM-1800 na dachu budynku przy ul. [...]. Zatem postępowanie to ukierunkowane było wyłącznie na kontrolę ww. decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. w aspekcie wystąpienia przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a.
Wskazać należy, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 16 k.p.a. toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest zatem ustalenie wad decyzji, które pozwalają na stwierdzenie nieważności z powodu wad istniejących od dnia jej wydania. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji, organ orzekający w tym zakresie bada stan faktyczny, jak i prawny z daty wydania decyzji. Przedmiotem postępowania w- sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy, a jedynie ustalenie, czy decyzja nie jest dotknięta kwalifikowanymi wadami prawnymi.
Podkreślić należy, iż kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia opiera się na tych samych dowodach, które były podstawą wydania pierwotnej decyzji. Nowy materiał dowodowy wniesiony do sprawy, na ogół pozostaje bez wpływu na kontrolę zaistnienia przesłanek wskazanych w 156 § 1 k.p.a. Nowe dowody i okoliczności wykazane w toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie będące częścią akt sprawy na dzień wydania decyzji, co do zasady zgodnie z art. 145 k.p.a.mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Właściwy organ orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wówczas gdy stwierdzi, iż wystąpiła jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 156 § 1 k.p.a. i jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 2 k.p.a. ustawy, a więc nie upłynął termin dopuszczalności stwierdzenia nieważności badanego rozstrzygnięcia, ani też rozstrzygnięcie to nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych.
Zauważyć w tym miejscu trzeba, że rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art.156 § 1 pkt 2 k.pa., a na które powołuje się skarżąca, określane jest w doktrynie i orzecznictwie jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W orzecznictwie zgodnie zauważa się, iż rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. O rażącym naruszeniu prawa można mówić w razie oczywistego naruszenia prawa, tj. takiego, gdy dane rozstrzygnięcie stoi w oczywistej sprzeczności z jasno sformułowanym przepisem prawa, a więc takim, który nie wymaga dalszych wyjaśnień.
W tym miejscu podkreślić należy, że oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji należy uwzględnić okoliczność, że w sprawie zapadły już dwa wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Podkreślić należy, że w myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Ponownie rozpatrując sprawę orzekający aktualnie Sąd jest związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w przywołanych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Reguła wyrażona w art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane.
Przez ocenę prawną, o której mowa w przywołanym przepisie, powszechnie rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 153, WK 2016). W orzecznictwie podkreśla się, że rozwiązanie to stanowi gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej obowiązku związania orzeczeniem sądu. Działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych m.in. z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 1350/12; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 16 października 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 332/13, oba orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - CBOSA).
Dodać ponadto należy, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Ratio legis tej regulacji polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (zob. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, op. cit., Komentarz do art. 170).
Ani organ, ani sąd nie mogą inaczej i na nowo sformułować oceny prawnej, która już raz została sformułowana w sprawie i są zobowiązane podporządkować się jej w pełnym zakresie. Co więcej, sąd ponownie orzekający jest zobowiązany wskazać, czy organ do tej oceny się zastosował, co jest warunkiem legalności zachowania organu w sprawie. Natomiast niezastosowanie się przez sąd pierwszej instancji do oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wydanym w tej samej sprawie orzeczeniu sądu administracyjnego jest naruszeniem prawa, tj. art. 153 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 1875/16 uchylił oddalający skargę na zaskarżoną decyzję wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 557/15 i przekazał sprawę do WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 września 2019 r. sygn. akt II OSK 1924/19 uchylił oddalający skargę na zaskarżoną decyzję wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 października 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1623/18 i ponownie przekazał sprawę do WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W obu wyrokach NSA wskazało, że należy dokonać wszechstronnej oceny zgodności z prawem decyzji o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 30 ust. 1 i art. 50 ust. 1 pkt 3 p.b., a Sąd I instancji winien jest udzielić odpowiedzi na pytanie, czy w toku prowadzonego przez organ postępowania naprawczego zachodziły przesłanki do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem NSA rzeczą organu, a następnie Sądu było przede wszystkim ustalenie, czy inwestycja jest zgodna z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej realizacji (2002 r.). Przy czym nie chodzi tu wyłącznie o analizę norm p.b., ale także o wszechstronną ocenę inwestycji z punktu widzenia przepisów ochrony środowiska oraz przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, bowiem na konieczność spełnienia przez stację bazową telefonii komórkowej wymagań określonych w tym przepisach, zwracało uwagę Stowarzyszenie w zarzutach skargi.
Wskazać należy, że bezsporne jest, iż w dniu 5 czerwca 2002 r. inwestor złożył, powołując się na art. 30 ust. 2 p.b. zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych, tj. budowy stacji bazowej telefonii komórkowej GSM-1800 na dachu budynku przy ul. [...] . Do zgłoszenia dołączono m.in. projekt budowlany. W dniu 28 czerwca 2002 r. Starosta Powiatu [...] , powołując się na art. 30 ust. 1 pkt 2a w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 9 p.b., potwierdził przyjęcie zgłoszenia.
Stosując się do zaleceń Sądu nakazujących przede wszystkim ustalenie, czy inwestycja jest zgodna z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej realizacji (2002 r.), wskazać należy, że przypadki, kiedy nie jest wymagane pozwolenie na budowę, ustala się w zasadzie w oparciu o przepisy art. 29 i 30 p.b.. Brak obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę może jednak oznaczać obowiązek dokonania zgłoszenia w w trybie i przypadkach określonych w art. 30 p.b..
Zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 9 p.b., instalowanie urządzeń na obiektach budowlanych nie wymagało pozwolenia na budowę, jednak instalowanie urządzeń na obiektach budowlanych, o wysokości powyżej 3 m, stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 2b wymagało zgłoszenia. Ponadto w sytuacjach określonych w art. 30 ust. 3 p.b., objętych obowiązkiem zgłoszenia właściwy organ mógł nałożyć w drodze decyzji obowiązek uzyskania pozwolenia na wykonanie określonego obiektu lub robót budowlanych.
Przepisy Prawa budowlanego, a w szczególności art. 29 i art. 30 nie uwzględniały jednak wymogów jakie muszą spełniać "przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko", określone w art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2001 r. nr 62, poz. 627)
Decydujące znaczenie ma w sprawie to, że stacje bazowe telefonii komórkowej na podstawie § 2 pkt 8 lit. k rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z 14 lipca 1998 r. w sprawie określenia rodzajów inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi albo mogących pogorszyć stan środowiska oraz wymagań, jakim powinny odpowiadać oceny oddziaływania na środowisko tych inwestycji (Dz. U. nr 93, poz. 589 ze zm.) były zaliczone do inwestycji mogących pogorszyć stan środowiska. Takie inwestycje z dniem 1 stycznia 2002 r. to jest dniem wejścia w życie ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska uważało się za przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko określone w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa ochrony środowiska. Przedsięwzięcia takie przed wydaniem decyzji w sprawie planowanego przedsięwzięcia, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w art. 46 ust. 7 tej samej ustawy, wymagały przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Przedsięwzięciem w rozumieniu przepisów w sprawie oceny oddziaływania na środowisko była (zgodnie z art 46 ust. 2 Prawa ochrony środowiska) inwestycja budowlana lub inna ingerencja w środowisko polegająca na przekształceniu lub zmianie sposoby wykorzystania terenu. Pojęcie "przedsięwzięcie" jest tożsame ze "zmianą zagospodarowania terenu" wymagającą w świetle art. 39 ustawy z 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999 r. nr 15, poz. 139 ze zm.) ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania przestrzennego. Zmiana sposobu zagospodarowania terenu polegać miała na tym, że po zamontowaniu stacji bazowej telefonii komórkowej, teren w zasięgu stref ochronnych mimo, iż jego zagospodarowanie pozostanie niezmienione, będzie dotknięte istotnymi ograniczeniami w inwestowaniu. W określonej odległości od instalowanych urządzeń nie będzie można rozbudować istniejących domów mieszkalnych ponad określoną wysokość a w przypadku budowy nowych domów liczyć się będzie trzeba z koniecznością ograniczenia ich wysokości.
Należy zauważyć, że w świetle powyższych przepisów wymóg uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, istniał w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydawania decyzji i składania wniosku o wydanie decyzji pozwolenia na budowę, niezależnie od tego, że na danym terenie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu była konieczna bez względu na to, czy dla danego obszaru był ustalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, czy też brak było takiego planu. Dopiero decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla danej inwestycji mogła przesądzić o dopuszczalności i zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego budowy stacji bazowej telefonii cyfrowej (art. 39 i 40 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym).
Przepisy prawa budowlanego muszą być stosowane z uwzględnieniem przepisów Prawa ochrony środowiska – jako przepisów szczególnych. W konsekwencji uznać należy, że stacja telefonii komórkowej wymagała ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz decyzji o pozwoleniu na budowę, gdyż tylko w ramach tego postępowania możliwe było przeprowadzenie postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Oznacza to, że przepisy art. 29 ust. 2 pkt 9 i art. 30 ust. 1 pkt 2b p.b. nie mogły mieć zastosowania do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Wykonanie robót budowlanych polegających na instalacji stacji bazowej telefonii komórkowej wymagało wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Przepisy art. 29 ust. 2 pkt 9 i art. 30 ust. 1 pkt 2 p.b. nie dotyczyły instalowania urządzeń mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a do takich należały stacje bazowe telefonii komórkowej.
Zdaniem Sądu w świetle powyższego uznać należy, że w ramach przeprowadzonego postępowania naprawczego zachodziły przesłanki do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, albowiem inwestycja nie jest zgodna z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej realizacji.
Zasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 105 § 1 w zw. z art. 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a., art. 80 k.p.a. W istocie bowiem organy nie wykazały braku przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB utrzymującej w mocy decyzję PINB w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego wobec przedmiotowej stacji bazowej operatora telefonii komórkowej jako bezprzedmiotowego, pomimo iż omawiana stacja bazowa telefonii komórkowej została zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W ocenie Sądu Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego błędnie przyjął, że w świetle powyższego decyzja kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Organ ponownie rozpoznając sprawę, winien ustosunkować się do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia [...] września 2014 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego dla [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...], kierując się powyższym stanowiskiem Sądu.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło