VII SA/Wa 1715/19
WyrokWSA w Warszawie2020-01-22
Skład orzekający: Renata Nawrot, Artur Kuś, Wojciech Sawczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę budynku gospodarczego, wydana na podstawie przepisów Prawa budowlanego, może zostać zmieniona lub uchylona w trybie art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego, nawet jeśli nakłada obowiązek, nie może być zmieniona ani uchylona w trybie art. 154 § 1 k.p.a., ponieważ strona nabywa prawo do wykonania tego obowiązku w określonym zakresie i terminie. Przesłanka "nienabycia przez żadną ze stron prawa" nie jest spełniona, gdyż decyzja ta kształtuje obowiązki inwestora i przyznaje ochronę prawną osobom trzecim. Ponadto, uwzględnienie takiego wniosku prowadziłoby do złagodzenia restrykcyjności przepisów Prawa budowlanego dotyczących rozbiórek, co byłoby sprzeczne z wolą ustawodawcy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zmianę ostatecznej decyzji z 1988 r. nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Organy administracji (Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego) odmówiły zmiany decyzji w trybie art. 154 k.p.a., uznając, że decyzja nakazująca rozbiórkę nie spełnia przesłanki braku nabycia prawa przez strony. Strony skarżące podnosiły m.in. zarzuty dotyczące niewłaściwego ustalenia kręgu stron postępowania oraz błędnego uznania, że decyzja rozbiórkowa nie podlega zmianie w trybie art. 154 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę jako bezzasadną.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Artur Kuś (spr.), Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, , Protokolant specjalista Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. G. i K. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej oddala skargę
1. Decyzją Nr [...] z [...] marca 2019 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "[...]WINB", "Inspektor Wojewódzki", "organ I instancji"), działając na podstawie art. 154 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: "k.p.a.") oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 148 dalej: "p.b."), po rozpatrzeniu wniosku M. G. (dalej również: "strona") z 18 października 2018 r. - odmówił zmiany ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1988 r. (znak: [...]) oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] (dalej: "Naczelnik") z [...] września 1988 r. (znak; [...]), którą nakazano Państwu M. i K. G. dokonać rozbiórki budynku gospodarczego na działce nr [...], wybudowanego bez pozwolenia na działce W. W. w [...], ul. [...] oraz uporządkowania terenu po rozbiórce w terminie do dnia 30 listopada 1988 r.
Organ przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy. Przed Naczelnikiem Miasta i Gminy w [...] toczyło się postępowanie w sprawie wybudowanego bez pozwolenia na budowę budynku gospodarczego na działce nr [...] położonej w [...], przy ul. [...] (dalej: "działka", "nieruchomość"), stanowiącej własność W. W. Postępowanie zostało zakończone wydaniem przez Naczelnika w dniu [...] września 1988 r. decyzji. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego Wojewoda [...], decyzją wydaną dnia [...] listopada 1988 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Do organu I instancji wpłynęło pismo M. G. zawierające wniosek o zmianę decyzji "Dyrektora Wydziału Urzędu Wojewódzkiego w [...] z dnia [...] XI 1988 r. znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] września 1988 r. znak: [...] stosownie do treści art. 154 kodeksu postępowania administracyjnego" (pisownia oryginalna).
Zawiadomieniem z 7 grudnia 2018 r. (znak: [...]) MWINB poinformował o wszczęciu na wniosek M. G. postępowania administracyjnego w sprawie zmiany w trybie art. 154 k.p.a. decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1988 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z [...] września 1988 r.
W dniu 31 grudnia 2018 r. do Inspektora Wojewódzkiego wpłynęło pismo M. G., wyrażające sprzeciw wobec wszczęcia postępowania na wniosek M. G. w sprawie zmiany decyzji rozbiórkowej budynku gospodarczego.
Wskazując na art. 154 k.p.a., [...]WINB podniósł konieczność zachowania tożsamości podmiotowej oraz przedmiotowej sprawy przy stosowaniu rzeczonego przepisu. Stwierdzono, że w sprawie krąg stron określony w decyzji z [...] listopada 1988 r. powinien zostać tożsamy, z uwzględnieniem następstwa prawnego i zmian nieruchomości, które zostały wpisane do ksiąg wieczystych.
Inspektor Wojewódzki wskazał, że instytucja uchylenia lub zmiany decyzji w trybie 154 § 1 k.p.a. ma zastosowanie tylko do sytuacji, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania lub do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Podkreślił również charakter uznaniowy rozstrzygnięcia wydanego w trybie art. 154 k.p.a. Wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych przytoczono, że do decyzji ostatecznych, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., nie należą decyzje nakładające na stronę obowiązek, gdyż nawet te decyzje są decyzjami, na mocy których adresat tej decyzji nabył prawo do wykonania wyłącznie tych obowiązków wskazanych w decyzji, a nie innych. Podkreślono, że do decyzji ostatecznych należą te decyzje, które dotyczą uprawnień formalnych, procesowych, a nie dotyczą prawa materialnego, czyli nabycia trwałego i realnego. [...]WINB stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 1988 r. nie należy do kategorii decyzji, na mocy których żadna ze stron nie nabyła prawa. Ustalono, że brak jest podstaw do zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 154 § 1 k.p.a., a decyzja nakazująca rozbiórkę, wydana na podstawie art. 36 ust. 3 p.b., nie może być zmieniona w trybie art. 154 k.p.a. Stwierdzono, że w ocenie Inspektora Wojewódzkiego brak było podstaw do zmiany decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1988 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika z [...] września 1988 r.
2. K. G. wniósł odwołanie od decyzji [...]WINB z [...] marca 2019 r., wnioskując o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania, wniesionego jednocześnie z odwołaniem, a także stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1988 oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika z [...] września 1988 r.
Decyzji organu I instancji z [...] marca 2019 r. zarzucono błędy w ustaleniach faktycznych i prawnych, mające istotny wpływ dla rozstrzygnięcia sprawy. Zarzucono naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, iż A. T. był stroną postępowania w sprawach dotyczących decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1988 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika z [...] września 1988 r., a M. i M. G. są następcami prawnymi A. T. lub mają interes prawny, warunkujący nadanie im przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu. Wskazano, że A. T. nie był właścicielem żadnej nieruchomości sąsiadującej z działką, a jedynie świadkiem w postępowaniu administracyjnym. Zażądano przeprowadzenia dowodu z akt administracyjnych postępowań prowadzonych w przedmiotowej sprawie przed Wojewodą [...] oraz Naczelnikiem, celem ustalenia, że A. T. był wyłącznie świadkiem, a nie stroną postępowania w sprawie.
Decyzji zarzucono również błędne ustalenie, iż decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 1988 r. oraz decyzja Naczelnika z [...] września 1988 r. nie podlegają zmianie w trybie przepisu art. 154 k.p.a. Celem zasadności powyższego argumentu, wskazano na zasadę trwałości decyzji administracyjnych.
K. G. zażądał wznowienia postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z [...] listopada 1988 r oraz stwierdzenia nieważności powyższej decyzji oraz decyzji Naczelnika z [...] września 1988 r., argumentując swoje żądanie faktem, że dopiero 25 kwietnia 2018 r. został poinformowany o treści, zakresie, znaku i dacie wydania decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1988 r. oraz decyzji Naczelnika z [...] września 1988 r. Zarzucono decyzjom, iż zostały wydane w wyniku przestępstwa, polegającego na niedopełnieniu obowiązku, poprzez brak pouczeń co do ustalenia prawa własności do nieruchomości na której została wzniesiona samowolnie budowla, niedoręczenie treści decyzji administracyjnych stronie – K. G. oraz oszustwo W. W. polegające na wprowadzeniu błąd organów administracji publicznej i uchylanie się od wykonania postanowień zawartej ugody.
K. G. podniósł, że wznowienie postępowania jest zasadne z tego powodu, iż po wydaniu decyzji wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności i dowody istniejące w dniu wydania decyzji. Podkreślił również, że zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji.
Stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1988 r. oraz decyzji Naczelnika z [...] września 1988 r. żądano z powodu rażącego naruszenia procedury administracyjnej oraz błędnej oceny skutków prawnych zawartej ugody sadowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie wskazano na to, że A. T. był wyłącznie świadkiem w przedmiotowej sprawie. Wniosek o stwierdzenie nieważności obydwu decyzji został również umotywowany ich niewykonalnością o charakterze trwałym, gdyż w opinii odwołującego się, działka nr [...] stanowiła własność M. i K. G.
3. Decyzją z [...] maja 2019 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB", "organ II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania K. G. od decyzji [...]WINB z [...] marca 2019 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Po dokonaniu analizy akt przedmiotowej sprawy oraz rozpatrzeniu odwołania, organ przedstawił argumenty wpływające na zasadność wydanej w II instancji decyzji. Przytaczając art. 154 k.p.a. podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, postepowanie wszczęte i prowadzone na podstawie rzeczonego artykułu nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Wskazano, że sytuacja gdy ustawodawca w sposób sztywny narzuca określone zachowanie organu, skutkuje niemożliwością uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Podniesiono, że warunkiem wzruszenia decyzji ostatecznej w postepowaniu prowadzonym w trybie art. 154 k.p.a. jest okoliczność, że żadna ze stron na jej podstawie nie nabyła prawa, natomiast decyzja o rozbiórce obiektu budowlanego tego warunku nie spełnia, gdyż nabycie prawa może nastąpić również w decyzji nakładającej obowiązek. Poinformowano, że nie jest możliwa zmiana w trybie art. 154 k.p.a. decyzji nakazującej rozbiórkę, ponieważ jest to przypadek decyzji ostatecznej, do której wydania organ jest zobligowany w określonych prawem okolicznościach. GINB podkreślił zasadność odmowy zmiany w trybie art. 154. k.p.a. decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1988 r.
Odnosząc się do zarzutu błędnego ustalenia przez organ I instancji kręgu stron postępowania, GINB poinformował, że M. i M. G. zostali uznani za strony postepowania, ponieważ są właścicielami działki nr [...] w [...]. Pozostałe zarzuty zawarte w odwołaniu K. G. uznano za niemające wpływu na zasadność rozstrzygnięcia.
4. W dniu 2 lipca 2019 r. wpłynęła do WSA w Warszawie skarga K. i M. G. na decyzję GINB z [...] maja 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję [...]WINB. Decyzje zaskarżono w całości oraz wniesiono o ich uchylenie i przekazanie do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Zaskarżonym decyzjom zarzucono błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, szczególny nacisk kładąc na nieprawidłowe ustalenie kręgu stron przedmiotowego postępowania. Skarżący wskazali na rozbieżność pomiędzy ustaleniami [...]WINB, który uznał M. i M. G. następcami prawnymi A. T., a ustaleniami GINB, który przymiot stron postępowania powyższych osób wywiódł z ich prawa własności do działki, sąsiadującej z przedmiotową nieruchomością. K. i M. G. wskazali, że usytuowanie przedmiotowego budynku, jego wielkość oraz odległość od granic sąsiednich nieruchomości nie naruszają przepisów prawa, w tym również przepisów o usytuowaniu obiektu. Wskazano na brak interesu prawnego M. i M. G. w postępowaniu administracyjnym oraz zasugerowano, by ww. osoby nie były traktowane jako strony postępowania. W skardze do Sądu zawarto również skargę na postanowienie GINB z [...] maja 2019 r., odmawiające zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji [...]WINB z [...] marca 2019 r.
5. Organ II instancji, odpowiadając na skargę M. i K. G., wniósł o jej oddalenie i uznał ją za bezzasadną. Podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu swojej decyzji z [...] maja 2019 r., wskazał na przesłanki, wymagane przy wzruszeniu decyzji administracyjnej w trybie art. 154 k.p.a. GINB stwierdził, że zaskarżoną decyzją zasadnie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...] marca 2019 r., a zarzuty zawarte w skardze pozostają bez wpływu na zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia.
6. Pismem z 13 listopada 2019 r., po przyznaniu K. i M. G. pełnomocnika z urzędu – r. pr. J. B., działając na podstawie art. 45 i art. 46 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), uzupełniono skargę na decyzję GINB z [...] maja 2019 r. utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję [...]WINB z [...] marca 2019 r.
Podtrzymując dotychczasowe stanowisko skarżących, dodatkowo zarzucono między innymi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 ust. 2 p.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuzasadnione przyznanie M. i M. G. statusu strony w postępowaniu zakończonym skarżoną decyzją – jako właścicielom sąsiedniej działki, podczas gdy przepis art. 28 ust. 2 p.b. przyznaje status strony jedynie inwestorowi oraz właścicielom, użytkownikom wieczystym lub zarządcom nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, a nie właścicielom nieruchomości sąsiednich. Wskazano również na naruszenie art. 154 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie. Niezasadne było również rozdzielenie przez organ skargi na postanowienie GINB z [...] maja 2019 r od skargi na decyzję GINB z [...] maja 2019 r. W związku z tym wniesiono o uchylenie w całości decyzji GINB z [...] maja 2019 r., utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję [...]WINB z [...] marca 2019 r., odmawiającej zmiany w trybie art. 154 k.p.a. ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1988 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika z [...] września 1988 r. Pełnomocnik wskazał również na to, że zasadne jest połączenie spraw ze skargi K. i M. G., zarejestrowanych pod sygn. VII SA/Wa 1714/19 i VII SA/Wa 1715/19, do wspólnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
1. Istota sprawy sprowadza się do tego, czy zasadnie organy odmówiły zmiany w trybie art. 154 k.p.a. ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1988 r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z [...] września 1988 r., którą nakazano M. i K. G. rozbiórkę budynku gospodarczego oraz uporządkowanie terenu po rozbiórce w terminie do dnia 30 listopada 1988 r.
2. Podstawowy przepis prawa, jaki wymaga analizy w niniejszej sprawie to art. 154 §1 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Weryfikacji w trybie art. 154 §1 k.p.a. podlegają wyłącznie decyzje ostateczne. Nie jest możliwa weryfikacja w tym trybie decyzji nieostatecznej (zob. wyrok NSA z 30 marca 1999 r., sygn. akt III SA 10/98). Postępowanie wszczęte i prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. nie może również zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Jego celem jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki dyktowane interesem społecznym lub słusznym interesem strony, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji ostatecznej. Z art. 154 k.p.a. wynikają trzy przesłanki, których spełnienie może skutkować zmianą bądź uchyleniem wydanej decyzji administracyjnej:
- po pierwsze, musi istnieć decyzja ostateczna, a więc taka, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 16 § 1 k.p.a.);
- po drugie, na jej mocy żadna ze stron nie nabyła prawa, a więc musi to być decyzja, która nie kreuje prawa nabytego dla strony postępowania;
- po trzecie, za jej uchyleniem lub zmianą muszą przemawiać interes społeczny lub słuszny interes strony.
Przy czym należy podkreślić, że wskazane przesłanki mają charakter równoważny, co oznacza, że muszą one zostać spełnione łącznie, a niezaistnienie jednej z nich skutkuje niemożnością zmiany lub uchylenia decyzji. Zwrócić też trzeba uwagę na to, że organ administracji stosuje art. 154 k.p.a. według swego swobodnego uznania, co wynika z użycia w nim zwrotu "może". Przepis art. 154 § 1 k.p.a. daje podstawy do wzruszenia decyzji, która cechuje się tym, że jest ostateczna, a żadna ze stron nie nabyła z niej praw w sferze prawa materialnego.
Nabycie prawa, o którym mowa w art. 154 § 1 k.p.a. należy rozumieć szeroko. Może ono bowiem nastąpić nie tylko w decyzji przyznającej uprawnienia, ale także w decyzji nakładającej na strony obowiązek lub powinność określonego zachowania. Każde indywidualne rozstrzygnięcie, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona nabyła prawo. Do decyzji ostatecznych, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a. nie będą zatem należały decyzje nakładające na stronę obowiązki, bowiem nawet one są rozstrzygnięciami, na podstawie których ich adresaci nabywają prawo, którego istota sprowadza się do wykonania obowiązków wyłącznie w takim rozmiarze, jaki wynika z wydanej decyzji, nie zaś w większym. Zmiana takiej decyzji może bowiem powodować nałożenie obowiązku w większym wymiarze, bądź na mniej korzystnych warunkach, a tym samym pogorszyć sytuację prawną strony. Do decyzji ostatecznych, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., nie należą decyzje nakładające na stronę obowiązki. Prawa nabyte z decyzji administracyjnych można bowiem utożsamiać z każdą korzyścią, jaką strona zyskuje pod względem prawnym z załatwienia jej sprawy. W związku z tym, decyzje zobowiązujące należy traktować jako rozstrzygnięcia, na mocy których strony nabywają prawo do wykonania tylko obowiązków wskazanych w decyzji, a nie innych. Zmiana takiej decyzji może bowiem powodować nałożenie obowiązku w większym wymiarze bądź na mniej korzystnych warunkach (np. zmiana terminu wykonania obowiązku, jego charakteru bądź zakresu), a tym samym może pogorszyć sytuację prawną strony (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wr 831/17).
3. W niniejszej sprawie kluczową kwestią jest to, że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z [...] września 1988 r, (utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1988 r.), nakazująca rozbiórkę budynku gospodarczego, została wydana na podstawie art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. nr 38, poz. 229). Zgodnie z tym przepisem, "w wypadku, gdy wymagania i warunki, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i 3, nie zostaną spełnione w wyznaczonym terminie, właściwy terenowy organ administracji państwowej może wydać decyzję nakazującą przymusową rozbiórkę".
Warunkiem wzruszenia decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 154 k.p.a. jest okoliczność, że żadna ze stron na jej podstawie nie nabyła prawa. Tymczasem decyzja o "rozbiórce obiektu budowlanego" nie jest taką decyzją, gdyż "nabycie praw" może nastąpić również w decyzji nakładającej obowiązek (por. wyroki NSA z 16 lutego 1998 r., sygn. akt IV SA 709/96 i z 14 lutego 2002 r., sygn. akt IV SA 1076/00). Decyzja nakazująca stronie przymusową rozbiórkę obiektu budowlanego nie może być zatem zmieniona w trybie art. 154 k.p.a. Wynika ona z uznania, iż mimo pozornego braku nabycia przez stronę zobowiązaną do wykonania rozbiórki nabycia jakichkolwiek praw w rzeczywistości jest tak, iż strona zobowiązana nie tylko ma określone decyzją obowiązki (a więc obowiązek rozbiórki konkretnego obiektu) zaś niekiedy, jeżeli przepis prawa materialnego to przewiduje, w decyzji takiej określa się również termin wykonania rozbiórki. Z decyzji takiej wynika dla strony zobowiązanej uprawnienie, że ma wykonać rozbiórkę określonego obiektu, a nie także innych obiektów. Gdy określono w decyzji termin rozbiórki, do uprawnień strony można zaliczyć też prawo do tego, że nie można od niej żądać wcześniejszego wykonania rozbiórki (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 200/11). Tak więc w przypadku decyzji ostatecznej, do której wydania organ jest zobligowany w określonych prawem okolicznościach, a w szczególności w przypadku decyzji nakazującej rozbiórkę, nie jest możliwa jej zmiana w trybie art. 154 k.p.a. Tego rodzaju decyzje mają charakter związany. Oznacza to, że organ jest zobligowany do wydania takiego rozstrzygnięcia w określonych prawem okolicznościach. Jednocześnie należy zauważyć, że uwzględnienie na podstawie art. 154 k.p.a. wniosku o uchylenie lub zmianę ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę ze względu na słuszny interes strony lub interes społeczny prowadziłoby do złagodzenia restrykcyjności przepisów p.b. dotyczących rozbiórki obiektów budowlanych, co pozostawałoby w sprzeczności z wolą ustawodawcy.
Zdaniem Sądu, za utrwalony w orzecznictwie należy uznać pogląd, że przesłanka "nienabycia przez żadną ze stron prawa" jest spełniona, gdy decyzja nie kształtuje uprawnień lub obowiązków. Decyzja o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego kształtuje obowiązki inwestora, a osobom trzecim przyznaje uprawnienie przez udzielenie im ochrony prawnej. Nie można zatem podzielić stanowiska, że decyzja nakładająca obowiązek jest decyzją nie tworzącą prawo. Określa ona rodzaj obowiązku i zakres tego obowiązku. Z tego zatem skutku prawnego decyzji o nakazie rozbiórki nie można wyprowadzić, że daje podstawę do zastosowania art. 154 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3164/18).
4. W świetle powyższego należy stwierdzić, że organy zasadnie odmówiły zmiany w trybie art. 154 k.p.a. decyzji Wojewody [...] z [...] listopada 1988 r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z [...] września 1988 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego. Zasadnie również organy ustaliły strony postępowania, gdyż Pani M. G. i Pan M. G. są właścicielami sąsiedniej działki nr [...] w [...]. Przesłanką decydującą o możliwości przypisania konkretnemu podmiotowi statusu strony w postępowaniu administracyjnym jest to, czy ma on interes prawny warunkujący udział w tym postępowaniu, którego wszczęcia się domaga, lub to, czy postępowanie wszczęte z urzędu lub na wniosek innej osoby dotyczy jego interesu prawnego. W ocenie Sądu, pozostałe zarzuty zawarte w skardze i w dodatkowym piśmie procesowym, nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia i nie są trafione.
5. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło