III OSK 2785/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 663/19 w sprawie ze skargi M.K. na uchwałę Rady Miejskiej [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., Nr [...] w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie kryteriów branych pod uwagę na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego do publicznego przedszkola i oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej prowadzonych przez Miasto B., liczby punktów przyznanych każdemu kryterium oraz dokumentów niezbędnych do potwierdzenia tych kryteriów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 663/19 odrzucił skargę M.K. na uchwałę Rady Miejskiej [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie kryteriów branych pod uwagę na drugim etapie postępowania rekrutacyjnego do publicznego przedszkola i oddziału przedszkolnego w publicznej szkole podstawowej prowadzonych przez Miasto B., liczby punktów przyznanych każdemu kryterium oraz dokumentów niezbędnych do potwierdzenia tych kryteriów. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wyjaśnił, że dla skutecznego wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506, dalej jako "u.s.g.") konieczne jest nie tylko wykazanie istnienia interesu prawnego, ale niezbędne jest również wykazanie, że został on naruszony. Sąd wskazał, że interes prawny powinien być oparty na normie prawa powszechnie obowiązującego, powinien być indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego. Następnie Sąd pierwszej instancji uznał, że jakkolwiek skarżący posiada w niniejszej sprawie interes prawny, wynikający z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2018 r., poz. 996 ze zm.), wyrażający się w uprawnieniu do objęcia opieką przedszkolną jego dzieci, to jednak analiza skargi i złożonych na rozprawie wyjaśnień prowadzi do wniosku, że interes ten nie został naruszony. Jedno z dzieci skarżącego korzysta bowiem z publicznej opieki przedszkolnej, natomiast drugie dziecko pozostaje pod opieką babci i dopiero w przyszłości skarżący zamierza ubiegać się o jego przyjęcie do publicznego przedszkola. Brak jest zatem podstaw do wywodzenia, że zaskarżona uchwała narusza aktualny interes prawny skarżącego, skoro dotyczy zdarzenia przyszłego i w gruncie rzeczy niepewnego, bowiem ostatecznie może okazać się, że skarżący z tej formy opieki nad dzieckiem z różnych względów nie skorzysta. Opisywane przez skarżącego przypadki, w których treść uchwały ma, jego zdaniem, charakter dyskryminujący, mają charakter hipotetyczny i nie dotyczą go bezpośrednio, skoro aktualnie jego jedno dziecko korzysta z opieki w publicznym przedszkolu, a drugie nie korzysta z żadnej z form opieki niepublicznej i dopiero w przyszłości może zacząć z nich korzystać, a następnie może ubiegać się o przyjęcie do publicznego przedszkola. Z tych względów Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona uchwała nie narusza interesu prawnego skarżącego i na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") skargę odrzucił. Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną wywiódł skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 101 ust. 1 u.s.g. w zw. z art. 131 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż w sprawie nie doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącego polegającego na uprawnieniu do objęcia opieką przedszkolną jego dziecka, albowiem już po złożeniu skargi na kwestionowaną uchwałę Rady Miejskiej [...] jedno z dzieci skarżącego zaczęło korzystać z publicznej opieki przedszkolnej, natomiast drugie dziecko pozostaje pod opieką babci i dopiero w przyszłości skarżący zamierza ubiegać się o jego przyjęcie do publicznego przedszkola - w sytuacji, gdy dla ustalenia czy został naruszony interes prawny istotnym jest najpóźniej dzień złożenia skargi, zaś w chwili składania skargi na uchwałę Rady Miejskiej [...] starszy syn skarżącego zmuszony był uczęszczać do prywatnego przedszkola, albowiem nie zakwalifikował się do publicznej placówki przedszkolnej w wyniku stosowania niezgodnych z przepisami prawa zasad rekrutacji do przedszkola publicznego określonymi zaskarżoną uchwałą; 2. naruszenie przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy i ostateczny kształt orzeczenia, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie, iż w sprawie nie doszło do naruszenia interesu prawnego skarżącego, albowiem już po złożeniu skargi na kwestionowaną uchwałę Rady Miejskiej [...] jedno z dzieci skarżącego zaczęło korzystać z publicznej opieki przedszkolnej, natomiast drugie dziecko pozostaje pod opieką babci i dopiero w przyszłości skarżący zamierza ubiegać się o jego przyjęcie do publicznego przedszkola - w sytuacji, gdy dla ustalenia czy został naruszony interes prawny istotnym jest najpóźniej dzień złożenia skargi, zaś w chwili składania skargi na uchwałę Rady Miejskiej [...] starszy syn skarżącego zmuszony był uczęszczać do prywatnego przedszkola, albowiem nie zakwalifikował się do publicznej placówki przedszkolnej w wyniku stosowania niezgodnych z przepisami prawa zasad rekrutacji do przedszkola publicznego określonymi zaskarżoną uchwałą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. skargę na uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa - wnieść każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone daną uchwałą lub zarządzeniem. Dla skuteczności skargi wniesionej na podstawie powyższego przepisu konieczne jest wykazanie naruszenia przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego już w momencie podjęcia uchwały na sytuację skarżącego. Stroną w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. Tylko więc takie naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia kwestionowanym aktem może doprowadzić do uwzględnienia skargi, które ma charakter aktualny, a ponadto jest naruszeniem zindywidualizowanym, wymierzonym w realne i zdatne do wskazania dobra prawne, z których korzysta sam skarżący; powinno być tego rodzaju, aby można było stwierdzić, że bezpośrednio wyzuwa skarżącego z przysługujących mu praw albo ogranicza go w sposobach czynienia użytku z dotychczas przysługującego uprawnienia (por. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1033/07). Z tego też powodu strona skarżąca musi wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jego konkretną, indywidualną sytuacją prawną. Musi on udowodnić, że zaskarżona uchwała poprzez naruszenie prawa jednocześnie negatywnie wpływa na jego sferę prawnomaterialną (wynikającą z konkretnie wskazanego przepisu prawa materialnego), pozbawia go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie wykazał, że posiada interes prawny w zaskarżeniu uchwały Rady Miejskiej [...]. Zgodzić się należy ze stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 174/20 w którym podniesiono, że interes prawny skarżącego kasacyjnie ma charakter aktualny i realny oraz został naruszony, ponieważ zaskarżona uchwała negatywnie oddziałuje na prawo dzieci skarżącego do edukacji w przedszkolu publicznym. Okoliczność, że po wniesieniu skargi starszy syn skarżącego kasacyjnie został przyjęty do przedszkola publicznego nie powoduje w tym przypadku utraty po stronie skarżącej interesu prawnego w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. Dziecko jest bowiem nadal w wieku przedszkolnym i nie można wykluczyć jego ponownego udziału w rekrutacji, w sytuacji np. zmiany przedszkola bądź czasowej rezygnacji z opieki przedszkolnej. Należało też uwzględnić, że skarżący kasacyjnie posiada drugie dziecko, które w dacie orzekania miało 2 lata. Pozostawienie młodszego dziecka pod opieką babci lub – jak planuje skarżący – zapisanie go do przedszkola lub punktu niepublicznego przedszkolnego, spowoduje, iż z chwilą uzyskania wieku umożliwiającego ubieganie się o przyjęcie do przedszkola publicznego młodsze dziecko skarżącego także nie otrzyma dodatkowych punktów w procesie rekrutacji. Zapisy § 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały nie są zatem obojętne również dla uprawnień młodszego dziecka w zakresie edukacji w przedszkolu publicznym, w sytuacji gdy różnicują one dzieci już na tym etapie ich życia, przyznając pierwszeństwo w przyjęciu do przedszkola publicznego dzieciom, które były objęte opieką w żłobku. W tym stanie rzeczy nie można oczekiwać i wymagać aby w odniesieniu do młodszego dziecka dopiero na etapie rekrutacji do przedszkola skarżący wykazał konkretne, istniejące już naruszenie interesu prawnego. Istotne jest to, że w odniesieniu do dziecka, które nie korzysta z preferowanej formy opieki przed przedszkolnej naruszenie interesu prawnego w przyszłości przez wprowadzenie w § 1 pkt 2 dodatkowo punktowanego kryterium, jest realne i możliwe. Kwestionowany zapis uchwały w istocie określa jak winna kształtować się opieka przed przedszkolna, aby można było w przyszłości skorzystać z dodatkowych punktów w naborze do przedszkola publicznego. To do tego etapu edukacji dziecka (opieki nad dzieckiem) odnosi się kryterium z § 1 pkt 2 uchwały, stąd nie sposób odmówić aktualnego interesu prawnego wnoszącemu skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. rodzicowi dziecka w "wieku żłobkowym", który deklaruje chęć korzystania w przyszłości z przedszkola publicznego, a obecnie – z różnych względów – nie korzysta z opieki żłobkowej. W zaistniałej sytuacji skarżący kasacyjnie nadal posiada aktualny, bezpośredni i realny interes prawny w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. Bez wątpienia nadal istnieje bezpośredni związek pomiędzy zaskarżoną uchwałą a przysługującym skarżącemu kasacyjnie uprawnieniem do objęcia jego dzieci opieką przedszkolną. Aktualna sytuacja faktyczna w zakresie opieki nad młodszym dzieckiem pozostaje w realnym związku z kwestionowanym zapisem uchwały, który powoduje następstwo w postaci otrzymania przez dziecko mniejszej ilości punktów w postępowaniu rekrutacyjnym do przedszkola publicznego prowadzonego przez Miasto B. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a P.p.s.a. co skutecznie dowiedziono w skardze kasacyjnej. Mając na uwadze powyższe należało zaskarżone postanowienie uchylić. Dlatego, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.