III OZ 252/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2021 r. sygn. akt VII SAB/Wa 257/19 o odrzuceniu skargi kasacyjnej J.M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt VII SAB/Wa 257/19 o odrzuceniu skargi J.M. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt VII SAB/Wa 257/19 odrzucił skargę J.M. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w zakresie nierozpatrzenia wniosku w przedmiocie udzielenia informacji dotyczącej interpretacji przepisów w postępowaniu karnym, wskazując, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. J.M., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł od powyższego postanowienia skargę kasacyjną. Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 29 lipca 2020 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Skarżący w odpowiedzi na powyższe wezwanie wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 5 października 2020 r. sygn. akt VII SPP/Wa 270/20 odmówił przyznania J.M. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Następnie rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. akt VII SPP/Wa 270/20. Sąd pierwszej instancji, w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania w przedmiocie prawa pomocy, pismem z dnia 6 listopada 2020 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2020 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 18 listopada 2020 r. Z informacji znajdującej się w aktach sprawy (k. 63) wynika, że skarżący nie uiścił wymaganego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 stycznia 2021 r. sygn. akt VII SAB/Wa 257/19 odrzucił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W świetle art. 178 P.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Stosownie do treści art. 230 § 1 i § 2 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Do pism takich zalicza się również skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 220 § 3 P.p.s.a., w przypadku braku wpisu, skarga kasacyjna podlega odrzuceniu. W przedmiotowej sprawie wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 18 listopada 2020 r. Termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął zatem w dniu 25 listopada 2020 r. Z informacji znajdującej się w aktach sprawy wynika, że wpis sądowy od skargi kasacyjnej nie został uiszczony. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu, wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych, nie uchyla skutków prawomocnego rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu (por. postanowienia NSA z dnia: 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10 oraz 13 września 2018 r., sygn. akt I GZ 298/18). Co więcej, złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy wywołuje skutek od chwili jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem (por. postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II FZ 395/18). W toku niniejszej sprawy skarżącemu dwukrotnie prawomocnie odmówiono przyznania prawa pomocy (postanowienie z dnia 24 czerwca 2020 r. sygn. akt VII SPP/Wa 52/20 w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu oraz postanowienie z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. akt VII SPP/Wa 270/20 w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych), stąd też składanie kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy tej samej treści przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika nie ma na celu ochrony praw strony, lecz przedłużenie postępowania sądowego w tej sprawie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia J.M., reprezentowanego przez pełnomocnika, do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie ze stanowiska zajętego w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przedstawiając obszerną argumentację mającą wykazać jego wadliwość. W ocenie pełnomocnika skarżącego, każdy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w szczególności złożony w terminie otwartym od doręczenia wezwania do uiszczenia opłaty sądowej, zawiesza bieg terminu do uiszczenia tej opłaty i to niezależnie od tego, czy jest to pierwszy taki wniosek, czy też jest to ponowny wniosek złożony już po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem takim jest między innymi skarga kasacyjna. Stosownie do treści art. 220 § 1 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności, na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W świetle art. 220 § 3 P.p.s.a., skarga kasacyjna, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że jeżeli strona po doręczeniu jej wezwania do uiszczenia opłaty sądowej, ale przed upływem siedmiodniowego terminu, złoży wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, pierwotne wezwanie traci aktualność. Kiedy jednak zapadnie prawomocne rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w tym zakresie – wezwanie do uiszczenia opłaty sądowej powinno być powtórzone. W takim przypadku siedmiodniowy termin do wniesienia opłaty biegnie od daty doręczenia nowego wezwania. W niniejszej sprawie taka sytuacja wystąpiła. J.M., po prawomocnym negatywnym rozpoznaniu jego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2020 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 18 listopada 2020 r. Skarżący nie uiścił wpisu sądowego w zakreślonym terminie, co zobowiązywało Sąd pierwszej instancji do odrzucenia skargi kasacyjnej. Odnosząc się do kwestii podniesionych w zażaleniu wyjaśnić należy, że wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącego ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w wezwaniu do wykonania prawomocnego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, pozostaje bez wpływu na bieg terminu do uiszczenia tego wpisu. Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wpisu sądowego i zawartego w nim rygoru. Jedynie ubocznie wskazać należy, że starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 3 marca 2021 r. sygn. akt VII SPP/Wa 397/20 odmówił zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 2020 r. sygn. akt VII SPP/Wa 270/20. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.