II SAB/Wa 768/19
WyrokWSA w Warszawie2020-02-06
Skład orzekający: Ewa Radziszewska-Krupa, Andrzej Góraj, Janusz Walawski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opinia biegłego sporządzona w postępowaniu cywilnym stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, a w konsekwencji, czy jej udostępnienie powinno nastąpić w trybie tej ustawy, czy też w trybie przepisów szczególnych (np. Kodeksu postępowania cywilnego)?Ratio decidendi
Opinia biegłego sporządzona w postępowaniu cywilnym, stanowiąca jeden z dowodów w sprawie, co do zasady nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jej udostępnienie powinno nastąpić w trybie przepisów szczególnych, takich jak Kodeks postępowania cywilnego, które regulują dostęp do akt spraw sądowych, a nie w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W związku z tym, Prezes Sądu Okręgowego nie pozostawał w bezczynności, odmawiając udostępnienia opinii biegłego w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.Stan faktyczny
Zakład Gospodarowania Nieruchomościami złożył wniosek o udostępnienie opinii biegłych sporządzonych w konkretnej sprawie sądowej, powołując się na ustawę o dostępie do informacji publicznej. Prezes Sądu Okręgowego poinformował, że żądana opinia nie stanowi informacji publicznej, a jej udostępnienie powinno nastąpić w trybie przepisów szczególnych Kodeksu postępowania cywilnego. Skarżący wniósł skargę na bezczynność organu, argumentując, że opinia biegłego jest informacją publiczną. Sąd oddalił skargę, uznając, że opinia biegłego nie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy, a jej udostępnienie regulują przepisy szczególne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Janusz Walawski, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w sprawie z wniosku z dnia [...] września 2019 r. - oddala skargę -
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] (zwany dalej: "Skarżącym") wniósł pismem z [...] września 2019r. o udostępnienie, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019r., poz. 1429, ze zm., zwana dalej: "u.d.i.p."), informacji publicznej w postaci: opinii biegłych, którzy sporządzili opinie w sprawie [...]. Jednocześnie, stosownie do art. 14 u.d.i.p. wniesiono o udostępnienie ww. informacji w formie scanu dokumentu przez przesłanie jej na adres mailowy [...].
2. Wiceprezes Sądu Okręgowego w [...] (zwany dalej: "Wiceprezesem SO") w piśmie z 8 października 2019r. poinformował Skarżącego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Odwołał się również do przepisów ustawy z 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2018.1360 ze zm., zwana dalej: "k.p.c.") i wskazał, że opinia biegłego jest jednym spośród dowodów (tak samo, jak np. zeznania świadków, czy dokumenty), który może być przeprowadzony na podstawie postanowienia sądu. Opinia biegłego jest zawsze oceniania przez sąd i nie jest dla niego wiążąca. Do dokonywania wszelkich ustaleń w procesie powołany jest sąd, a nie biegły, zatem celem opinii nie jest ustalenie faktów istotnych w sprawie, a udzielenie sądowi wyjaśnień w kwestiach wymagających wiadomości specjalnych. Żądanie udostępnienia opinii biegłego, dotyczy de facto udostępnienia jednego spośród dowodów w sprawie, który tak jak pozostałe dowody jest podstawą ustalenia okoliczności istotnych dla sprawy.
Wiceprezes SO wyjaśnił ponadto, że dokumentem, który podlega udostępnieniu zarówno w zakresie treści, jak i postaci nośnika informacji jest wyłącznie dokument urzędowy, którym nie jest opinia biegłego. Opinie biegłych sporządzane są w konkretnych sprawach i często związane są ze sprawami ściśle osobistymi - dotyczą konkretnej osoby fizycznej lub osoby prawnej i sporządzane są na użytek postępowania w sprawach konkretnych podmiotów, niebędących podmiotami publicznymi, a ich przedmiot nie jest w żaden sposób związany ze sprawami publicznymi. Istnieje zatem duże prawdopodobieństwo, że w przypadku udostępnienia opinii biegłego, ewentualna anonimizacja treści opinii nie gwarantowałaby dostatecznej ochrony, np. danych osobowych. Wiceprezes SO, odnosząc się do orzecznictwa, wskazał, że prawo do informacji publicznej dotyczy informacji o sprawie publicznej, a więc informacji o czymś, nie zaś udostępnienia jednego spośród dowodów występujących w postępowaniu cywilnym. Wskazał również, że jeśli wnioskowana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, wówczas nie ma podstaw do wydawania decyzji odmownej, lecz należy wnioskodawcę poinformować.
3. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w [...] (zwany dalej: "Prezesem SO") wniósł o: a) zobowiązanie Prezesa SO do wykonania ww. wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dniu od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności; b) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, c) zasądzenie od Prezesa SO na rzecz Skarżącego wszelkich kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżący w obszernym uzasadnieniu skargi nie zgodził się ze stanowiskiem Prezesa SO i wskazał, że należało udzielić wnioskowanej informacji, albo wydać decyzję odmowną. Skoro zaniechano ww. czynności doszło do rażącego naruszenia prawa. Odwołując się do wyroku WSA w Krakowie z 12 listopada 2014r. sygn. akt. II SAB/Kr 315/14) stwierdził, że informacją publiczną jest treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Wskazał też, że WSA w Warszawie wyrokiem z 29 stycznia 2016r. sygn. akt. II SAB/Wa 777/15 stwierdził, że informacją publiczną będą nie tylko dokumenty bezpośrednio zredagowane i technicznie wytworzone przez taki podmiot, ale przymiot taki będą posiadać także te, których podmiot zobowiązany używa do zrealizowania powierzonych prawem zadań. Innymi słowy, dokumenty takie muszą wiązać się ze sferą faktów zaistniałych po stronie podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. Natomiast WSA w Łodzi w wyroku z 19 września 2014r. sygn. akt 11 SAB/Łd 106/14 podkreślił, że opinie biegłych sporządzone na piśmie, jak i opinie ustne utrwalone w protokole rozprawy sądowej, z uwagi na to, że służą sądowi, a więc organowi władzy publicznej, do realizacji powierzonych mu prawem zadań, stanowią informację o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, iż dokumenty stanowiące utrwalone opinie biegłych nie pochodzą od organów władzy publicznej i nie stanowią dokumentu urzędowego. Dokument zawierający informacje publiczną jest bowiem pojęciem znacznie szerszym niż pojęcie dokumentu urzędowego. Podobnie pozbawiona znaczenia jest okoliczność, iż opinia biegłego "nie stanowi załatwienia sprawy publicznej". Zdaniem Skarżącego opinie biegłych wytworzone na potrzeby prowadzonego postępowania sądowego noszą znamiona informacji publicznej, i o ile nie podlegają wyłączeniu ze względu na ograniczenia wskazane w art. 5 ww. ustawy, podlegają udostępnieniu na wniosek.
4. W odpowiedzi na skargę Prezes SO wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w piśmie z 8 października 2019r.
W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę Prezes SO podkreślił, że nie ma jednolitego orzecznictwa. Opinia biegłych ma na celu ułatwienie sądowi należytej oceny zebranego materiału dowodowego, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Sama opinia nie może być źródłem materiału faktycznego sprawy, ani stanowić podstawy ustalenia okoliczności będących przedmiotem oceny biegłych. Sąd nie jest związany opinią biegłego i powinien ją ocenić na równi z innymi środkami dowodowymi w ramach swobodnej oceny dowodów. wszelkich ustaleń w procesie dokonuje sąd, a nie biegły, a opinia biegłego jest jednym ze środków dowodowych w sprawie, który tak jak pozostałe dowody może zostać przeprowadzony na podstawie postanowienia dowodowego. Nie ulega zatem wątpliwości, że wniosek o udostępnienie opinii biegłych wydanych w konkretnej sprawie, jest de facto wnioskiem o udostępnienie jednego z dowodów przeprowadzonych w tej sprawie, toteż nie stanowi informacji publicznej, o której mowa w u.d.i.p. (por. wyrok WSA w Gliwicach z 29 czerwca 2016r. sygn. akt IV Sab/Gl 92/16, Lex/el, por. wyrok WSA w Poznaniu, z 2 lipca 2014r. sygn. akt IV Sa/Po 142/14, Lex/el.). NSA w wyroku z 8 czerwca 2011r. sygn. akt I OSK 285/11 NSA orzekł, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest żądaniem udzielenia wnioskodawcy kwalifikowanej informacji, czyli wiadomości o określonej treści. Wniosek musi zatem obejmować pytanie o określone fakty i stan określonych zjawisk. Należy przy tym mieć na uwadze wyjątek od powyższej zasady, który dotyczy dokumentu urzędowego. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. – w przypadku dokumentu urzędowego - udostępnieniu podlega zarówno treść, jak i postać dokumentu. Zgodnie z orzecznictwem NSA tylko w odniesieniu do dokumentu urzędowego podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, udostępnia nie tylko informację publiczną zawartą na dowolnym nośniku, ale również treść i postać tego nośnika, (por. uchwała 7 sędziów NSA z 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13, Lex/el.). Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie, jak i wynikającym z literatury przedmiotu, opinia biegłego sporządzona w postępowaniu cywilnym nie jest dokumentem urzędowym, nie odpowiada bowiem definicji ustawowej zawartej w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. (tak np. wyrok WSA w Gliwicach z 29 czerwca 2016 r., sygn. akt IV Sab/Gl 92/16, Lex/el).
Skarżący domagał się zaś udostępnienia scanu opinii biegłych sądowych, wydanych w sprawie sygn. akt [...], zaś tak jak już wyżej wyjaśniono, treść jak i postać nośnika - w postaci niezmienionej, tj. takiej, jaka funkcjonuje w obrocie, zostaje udostępniona wyłącznie w przypadku dokumentu urzędowego (zob. wyrok NSA z 4 grudnia 2015r. sygn. akt I OSK 2305/14, Lex/el.).
Prezes SO, odnosząc się do argumentacji Skarżącego, zaczerpniętej z orzecznictwa WSA w Łodzi, zgodnie z którą dokument zawierający informację publiczną jest pojęciem znacznie szerszym, niż pojęcie dokumentu urzędowego, zgodził się z tym twierdzeniem, ale wskazał że opinia biegłego może służyć sądowi - organowi władzy publicznej do oceny zebranego materiału dowodowego, nie świadczy jeszcze o tym, że jest to informacja publiczna. Opinia biegłego jest jedynie środkiem pomocniczym dla sądu. Sąd zaś ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że zeznania świadków, obok dokumentów są również ocenianym przez sąd środkiem dowodowym i służą sądowi do realizacji zadań powierzonych prawem. W orzecznictwie funkcjonuje zaś ugruntowana linia, zgodnie z którą zeznania świadków nie mogą podlegać udostępnieniu, bowiem nie stanowią one informacji publicznej (tak. np. wyrok WSA w Szczecinie z 22 czerwca 2016r. sygn. akt II SAB/Sz 57/16, Lex./el.).
Prezes SO wskazał też, że opinie biegłych znajdują się w aktach sprawy, a prawo wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów regulują odrębne przepisy (np. art. 156 k.p.k., art. 9 i 525 k.p.c., § 129 - Regulamin urzędowania sądów powszechnych - Dz.U.2019.1141 ze zm.). Zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że przepisów tej ustawy nie stosuje się wyłącznie wtedy, gdy są one nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej (zob. uchwała 7 sędziów NSA z 9 grudnia 2013r. sygn. akt I OPS 7/13, Lex/el.). Wskazane przepisy w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sprawy (cywilnej, karnej), są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., w związku z tym ich udostępnianie nie odbywa się w oparciu o przepisy u.d.i.p. Odmienna ocena mogłaby by doprowadzić do próby obejścia prawa i do absurdalnej sytuacji, w której to wnioskodawca wnioskując w trybie u.d.i.p. o poszczególne dokumenty z akt sprawy, dokonuje gromadzenia pełnego zasobu materiałów, zawartych w aktach.
Zdaniem Prezesa nawet, gdyby błędnie uznać, że wnioskowane dokumenty są informacją publiczna, to udostępnienie opinii biegłych sporządzanych w konkretnej sprawie, nie odbyłoby się w oparciu o przepisy u.d.i.p. Jak bowiem wynika z przepisów u.d.i.p., o czym już wcześniej wspomniano, przedmiotowy zakres u.d.i.p., jako jedno z uprawnień wskazuje prawo wglądu do dokumentów urzędowych, zaś opinia biegłego z całą pewnością dokumentem urzędowym nie jest.
Prezes SO stwierdził, że prawo do informacji publicznej dotyczy informacji o sprawie publicznej, a więc informacji o czymś, nie zaś udostępnienia jednego spośród dowodów występujących w postępowaniu sądowym. Dodatkowo udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Natomiast powiadomienie o tym, że żądana informacja nie jest informacją publiczną następuje w formie "zwykłego" pisma informującego. Zastosowanie w takim przypadku formy decyzji byłoby równoznaczne z jej wydaniem bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyroki NSA z: 10 stycznia 2007r. sygn. akt I OSK 50/06, Lex/eL; 15 lipca 2010r. sygn. akt I OSK 707/10, Lex/el. oraz postanowienie NSA z 19 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 8/11, Lex/el.). Skoro zatem wnioskowana informacja nie stanowiła informacji publicznej, to uzasadnione było skierowanie do wnioskodawcy pisma informującego, gdyż w tym przypadku wydanie decyzji administracyjnej byłoby bezpodstawne.
5. Skarżący pismem z [...] listopada 2019r. uzupełnił skargę, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko z powołaniem się na kolejne wyroki sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Łodzi z 6 września 2016r. sygn. akt II SAB/Łd 167/16, LEX nr 2120213 i WSA w Szczecinie z 8 stycznia 2015r. sygn. akt II SAB/Sz 145/14, LEX nr 1625356).
6. Prezes SO pismem z [...] grudnia 2020r. odpowiedział na ww. pismo Skarżącego i stwierdził, odwołując się do wyroku NSA z 23 lipca 2012r. sygn. akt I OSK 896/12, że pisma procesowe stron (np. pozew) stanowią żądanie podjęcia określonych działań, mają charakter wyłącznie procesowy i poza procesem sądowym nie funkcjonują, nie mają samodzielnego bytu. Oznacza to, że nie są dokumentami dotyczącymi spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Za taką informację mógłby zostać uznany jedynie fakt wniesienia danego pozwu (pisma procesowego) do sądu, natomiast sam pozew nie jest dokumentem urzędowym, czy dokumentem z przebiegu i efektów kontroli albo wystąpieniem, wnioskiem czy też opinii. Skarżący nie wziął też pod uwagę art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Przepis ten wyłącza stosowanie przepisów u.d.i.p. w zakresie, w jakim inna szczególna ustawa reguluje ten dostęp, a pozwala na jej stosowanie tam, gdzie ustawa szczególna nie reguluje kwestii dostępności informacji publicznych. Udostępnienie pism procesowych w postępowaniu cywilnym (opinia, o którą wnioskował Skarżący znajduje się w aktach sprawy cywilnej), jest natomiast możliwe wyłącznie w trybie k.p.c. prawo wglądu do akt sprawy, otrzymywanie odpisów i wyciągów regulują art. 9 i 525 k.p.c. Gdyby nawet uznać, że pisma procesowe stron stanowią informację publiczną, to na podstawie art. 1 ust. 2 u.d.i.p., udostępnienie określają odrębne ustawy (por. wyrok NSA z 23 lipca 2012 r. sygn. akt l OSK 896/12, Lex/el.). Zdaniem Prezesa SO opinia biegłego, zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą, nie jest dokumentem urzędowym, bowiem nie odpowiada definicji ustawowej zawartej w art. 6 ust. 2 u.d.i.p., toteż nie podlega udostępnieniu w oparciu o regulację dotyczącą udostępniania dokumentów urzędowych (por. wyrok WSA w Gliwicach z 29 czerwca 2016r. sygn. akt IV Sab/Gl 92/16, Lex/el.).
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skarga nie ma uzasadnionych podstaw, więc nie zasługuje na uwzględnienie.
2. Sądy administracyjne, w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167, zwana dalej: "P.u.s.a.") oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.") sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.
Na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ:
- będąc w posiadaniu żądanej informacji, nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia informacji publicznej (art. 10 ust 1 u.d.i.p.),
- nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), ewentualnie
- nie informuje wnioskodawcy, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), bądź, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
3. Zdaniem Sądu w świetle akt sprawy żadna z ww. okoliczności nie zaszła w sprawie, więc niemożliwe było przyjęcie, że Prezes SO pozostawał w bezczynności.
Stwierdzić należy, że w świetle akt sprawy organ właściwy poinformował Skarżącego w terminie prawem przewidzianym, że w danej sprawie przysługuje inny tryb dostępu do wnioskowanej informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), gdyż żądanie udostępnienia opinii biegłych w konkretnej sprawie sądowej, powołanej w ww. wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jest de facto żądaniem udostępnienia jednego spośród dowodów w konkretnej sprawie. Skarżącego poinformowano też, że wnioskowana informacja nie posiada waloru informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Nie budzi wątpliwości Sądu, że opinie biegłych sądowych, znajdujące się w aktach sprawy o sygn. akt [...], które wydał konkretny biegły mają procesowy charakter i - co do zasady - nie funkcjonują poza procesem sądowym, w którym je wydano. Tym samym prawidłowe było stanowisko Prezesa SO, że żądanie udostępnienia opinii biegłych z konkretnych akt sądowych jest de facto żądaniem udostępnienia jednego spośród dowodów w konkretnej sprawie.
Sąd stwierdza ponadto, że opinie biegłych, stanowiące część akt sądowych, które są, jak inne dowody w sprawie gromadzone w postępowaniu sądowym i oceniane przez Sąd, z reguły nie są dokumentami dotyczącymi spraw publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Sama treść pisma procesowego, stanowiącego opinię biegłego, nie jest - co do zasady - dokumentem urzędowym, który podlega udostępnieniu zarówno w zakresie treści, jak i postaci - nośnika informacji.
Warto odwołać się do poglądów z dotychczasowego orzecznictwa, które wypracowano w analogicznych sprawach, na które prawidłowo zwrócił uwagę Prezes SO w odpowiedzi na skargę i w piśmie procesowym z [...] grudnia 2019r. I tak Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 9 grudnia 2013r. o sygn. akt I OPS 7/13, podkreślił, że akta spraw jako całość są zbiorem różnorodnych materiałów, usystematyzowanych przez organ, który się nimi posługuje i podlegają przepisom szczególnym, dotyczącym ich tworzenia, rejestrowania, przechowywania, jak i udostępniania (dostępna na www.nsa.gov.pl). Analogiczne stanowisko było wielokrotnie zajmowane w judykaturze. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 lipca 2012r. sygn. akt I OSK 896/12, odnosząc się, co prawda do pozwu, wyjaśnił, że jest on pismem procesowym oraz wskazał, że udostępnieniu podlegać może wyłącznie informacja publiczna, a więc informacja mająca walor "danych publicznych", w tym także takich, które przyjęły kształt dokumentów urzędowych, czego nie można stwierdzić w przypadku pozwu będącego dokumentem ściśle procesowym (dostępny na www.nsa.gov.pl).
NSA w wyroku z 28 sierpnia 2015r. sygn. akt I OSK 1912/14, dotyczącym udostępnienia informacji publicznej w zakresie opinii biegłego, wyraził pogląd, że przy rozpatrywaniu wniosku o udostępnienie dokumentów z akt sprawy sądowej należy uwzględnić intencję wnioskodawcy. O ile bowiem żądanie udostępnienia konkretnej informacji z akt podlega rozpatrzeniu na podstawie u.d.i.p., to jednak we wskazanym trybie nie można udostępnić osobie trzeciej do wglądu akt sprawy z pominięciem obowiązujących w tym zakresie regulacji szczególnych (dostępny na www.nsa.gov.pl).
NSA w wyroku z 1 grudnia 2017r. sygn. akt I OSK 250/16 wskazał ponadto, że art. 525 k.p.c. stanowi regulację określającą konkretne zasady i tryb dostępu do informacji zawartych w aktach postępowań sądowych, w tym do informacji publicznej zawartej w tych aktach, w sposób odmienny niż w przepisach u.d.i.p. Art. 525 k.p.c. umożliwiając każdemu, za zezwoleniem sędziego, dostęp do dokumentów akt sprawy sądowej stanowi regulację szczególną, o której mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określającą odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
Sąd poglądy te w pełni podziela i uznaje za własne, wskazując przy tym, że przepisami szczególnymi w odniesieniu do u.d.i.p., na co prawidłowo zwrócił uwagę Prezes SO, są np. art. 156 k.p.k., art. 9 i art. 525 k.p.c., § 129 Regulaminu.
Art. 1 ust. 2 u.d.i.p. stanowi ponadto, że uregulowania tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Przepis ten wyłącza zatem stosowanie przepisów u.d.i.p. w zakresie, w jakim inna szczególna ustawa reguluje ten dostęp, a pozwala na jej stosowanie tam, gdzie ustawa szczególna nie reguluje kwestii dostępności informacji publicznych.
Prawidłowe było zatem, wbrew stanowisku Skarżącego, podniesienie przez Prezesa SO w pismach kierowanych do Skarżącego, że żądanie udostępnienia opinii biegłych z konkretnej sprawy sądowej, wyżej wskazanej, dotyczy de facto udostępnienia jednego spośród dowodów w sprawie. Uprawnione było także przyjęcie, że udostępnienie opinii biegłego, które zostały wydane w postępowaniach sądowych jest możliwe wyłącznie w trybie uregulowanym w odrębnych przepisach (np. art. 156 k.p.k., art. 9 i art. 525 k.p.c., § 129 Regulaminu). Ww. przepisy w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sprawy (cywilnej, karnej), są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. Prawo wglądu do akt sprawy cywilnej, otrzymywanie odpisów i wyciągów regulują m.in. przepisy art. 9 i art. 525 k.p.c.
Sąd wskazuje ponadto, że o ile nie można zgodzić się z tezą, że opinia biegłego co do zasady nie jest informacją publiczną, bo teza ta nie uwzględnia złożoności oświadczeń mogących stanowić zawartość opinii biegłego (część opinii może zawierać informacje o charakterze np. publicznym), to jednak podkreślić wypada specyficzny charakter tego dokumentu wynikający m.in. z celu jego sporządzenia i złożenia w toczącym się postępowaniu sądowym, w którym stanowi źródło informacji procesowej o przewidywanym sposobie oceny pewnych faktów, którą w realiach niniejszego postępowania jest kontradyktoryjny spór przed sądem powszechnym. W tym kontekście rozważenia zawarte w ww. pismach Prezesa SO, kierowanych do Skarżącego, należy uznać za trafne.
Sąd wyjaśnia także, że zawarta w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. ustawowa definicja dokumentu urzędowego, normuje szeroki zakres przedmiotowy i obejmuje wszelkie treści oświadczeń woli lub wiedzy bez względu na formę ich utrwalenia (vide: M.Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 38). Powyższy przepis stanowi, iż aby treść oświadczenia woli lub wiedzy mogła zostać po utrwaleniu uznana za dokument urzędowy, musi zostać podpisana przez funkcjonariusza publicznego oraz skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Cechę materialną dokumentu urzędowego stanowi fakt, że został on sporządzony przez odpowiedni organ administracji publicznej oraz w zakresie jego działania (vide: I.Kamińska [w:] I.Kamińska, M.Rozbicka – Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, uwaga 33 do art. 6). Tylko zatem w przypadku gdy biegły sądowy jest funkcjonariuszem publicznym, a jego opinia, zawierając treść oświadczenia woli i wiedzy, została złożona do akt konkretnego postępowania sądowego, to tym samym dokument ów wypełnia dyspozycję art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Nie oznacza to jednak, że przepisy szczególne w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p. nie powinny być stosowane, wręcz przeciwnie należy brać pod uwagę powoływane przez Prezesa SO np. art. 156 k.p.k., art. 9 i art. 525 k.p.c., § 129 Regulaminu.
Sąd stwierdza w związku z tym, że nawet gdyby uznać, że treść opinii biegłego jest choćby w części informacją publiczną, to na podstawie art. 1 ust. 2 u.d.i.p., wbrew stanowisku Skarżącego, jej udostępnienie określają odrębne ustawy, w tym powoływany przez Prezesa SO przepisy k.p.c. Należy zatem opowiedzieć się za stanowiskiem, że przepis art. 525 k.p.c., jako przepis szczególny w rozumieniu art. 1 ust. 2 u.d.i.p. (tak jak art. 156 k.p.k., art. 9 i § 129 Regulaminu) stanowi regulację określającą konkretne zasady i tryb dostępu do informacji zawartych w aktach postępowań sądowych, w tym do informacji publicznej zawartej w tych aktach. Przepis ten w sposób odmienny niż u.d.i.p. kształtuje udostępnianie informacji mającej charakter publiczny. Przez czas trwania postępowania sądowego nie da się pogodzić stosowanie obu ww. ustaw k.p.c. i u.d.i.p., z uwagi na uprawnienia procesowe stron tegoż postępowania. Ww. przepisy, umożliwiając każdemu, za zezwoleniem sędziego, dostęp do dokumentów akt sprawy sądowej, stanowią regulację szczególną, o której mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określającą odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi.
Sąd na podstawie ww. rozważań stwierdza, że dokonana przez Prezesa SO w formie pisemnej odmowa udostępnienia ww. opinii biegłych w trybie przepisów u.d.i.p., aczkolwiek w części zawiera wadliwe uzasadnienie, to jednak odpowiada prawu.
Sąd - mając powyższe poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego na względzie, a w szczególności wyrażone w ww. orzeczeniach z 1 grudnia 2017r. sygn. akt I OSK 250/16 i z 23 lipca 2012r. sygn. akt I OSK 896/12, jak również stwierdzając, że powoływane przez Skarżącego w replice z 20 listopada 2019r. orzeczenia Sądów administracyjnych zapadły w odmiennych stanach faktycznych i prawnych, więc nie mogły być wzięte pod rozwagę w rozpoznawanej sprawie - uznaje, że Prezes SO nie dopuścił się w sprawie bezczynności na gruncie u.d.i.p. Tym samym dokonana przez organ w formie pisemnej odmowa udostępnienia – żądanych w trybie przepisów u.d.i.p. - wymienionych w ww. wniosku Skarżącego opinii biegłych w konkretnej sprawie, aczkolwiek zawierała wadliwe uzasadnienie, odpowiadała prawu.
Sąd podziela także stanowisko Prezesa SO, że decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej podmiot zobowiązany wydaje tylko wówczas, gdy żądana informacja jest informacją publiczną i nie może zostać udostępniona. Sąd stwierdza też, że odbywa się to z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Skoro Prezes SO prawidłowo uznał, że wnioskowana informacja nie może być udostępniona Skarżącemu w trybie u.d.i.p., niemożliwe było uznanie, że organ ten pozostawał w bezczynności przez niewydanie decyzji administracyjnej.
4. Sąd, mając powyższe okoliczności na względzie, na mocy art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło