II GSK 557/20
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-08-25
Skład orzekający: Joanna Sieńczyło-Chlabicz, Zbigniew Czarnik, Izabella Janson
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dotyczącego spółki cywilnej, która została już wcześniej wykreślona z ewidencji, może zostać rozpatrzony w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, jeśli został złożony po terminie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu I instancji, że nie można wszcząć postępowania w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dotyczącego spółki cywilnej, która została już wcześniej wykreślona z ewidencji. Sąd uznał, że przepisy ustawy o CEIDG nie przewidują odpowiedniego stosowania przepisów o wznowieniu postępowania w takiej sytuacji, a nawet gdyby było to dopuszczalne, wniosek został złożony po terminie, co stanowi samodzielną podstawę do odmowy wszczęcia postępowania.Stan faktyczny
Wójt Gminy odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej spółki cywilnej, wskazując, że spółka została już wcześniej wykreślona, a skarżący nie był jej wspólnikiem w dacie wykreślenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji, uznając, że przepisy ustawy o CEIDG nie przewidują wznowienia postępowania w takich przypadkach i że skarżący złożył wniosek po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Po 755/19 w sprawie ze skargi W.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z 11 lutego 2020r., sygn. akt III SA/Po 755/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę W.G. (dalej też: "strona", "skarżący"), na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile (dalej też: "SKO", "organ odwoławczy") z [...] czerwca 2019r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny, z którego wynikało, że postanowieniem z [...] kwietnia 2019r. Wójt Gminy B. (dalej też: "organ I instancji", "Wójt") odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wykreślenia, na wniosek W.G. z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dotyczącego spółki cywilnej [A.], figurującej pod nr [1].
Organ I instancji uznał, że spółka cywilna "[B.]" M.G. i W.W., zarejestrowana [...] grudnia 1990r. pod nr [1.], została już wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z [...] września 2002r. W dacie wykreślenia spółki cywilnej z ewidencji działalności gospodarczej skarżący nie był już jej wspólnikiem.
Postanowieniem z [...] czerwca 2019r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Pile utrzymało w mocy powyższe postanowienie.
Organ odwoławczy wskazał, że jako podstawę wniosku o wykreślenie ww. podmiotu z ewidencji skarżący powołał przesłankę wznowienia postępowania, tj. podrobienia podpisów, określoną w art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a.").
Zdaniem SKO przepisy ustawy z dnia 6 marca 2018r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy (Dz.U. poz. 647 ze zm., dalej: "ustawa o CEIDG") nie umożliwiają odpowiedniego stosowania przepisów dot. wznowienia postępowania administracyjnego. Dalej wskazał, że zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie wpisu do ewidencji, tj. art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 grudnia 1988r. o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 41, poz. 324 ze zm., dalej:"u.d.g.") nie można było wszcząć postępowania w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dot. ww. spółki cywilnej, jeśli doszło do wcześniejszego wykreślenia wpisu z ewidencji, co w niniejszej sprawie nastąpiło. Ponadto, organ odwoławczy uznał, że skarżący nie zachował miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, określonego w art. 148 k.p.a. Skarżący złożył bowiem wniosek [...] listopada 2018r., a o podrobieniu podpisów wiedział już z datą ich dokonania czy w dacie wydania postanowienia o umorzeniu dochodzenia z 29 września 2000r., sygn. akt [...]. Według SKO złożenie wniosku po terminie stanowi natomiast podstawę odmowy wznowienia postępowania.
Wskazanym na wstępie wyrokiem z 11 lutego 2020r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę W.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z [...] czerwca 2019r.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że art. 29 ust. 1 ustawy o CEIDG nie umożliwia odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego. W ocenie WSA, na gruncie ustawy o CEIDG niedopuszczalne było wszczęcie postępowania nadzwyczajnego w trybie przepisów o wznowieniu postępowania w celu wykreślenia wpisu cząstkowego, w sytuacji gdy wykreślono z ewidencji całą jednostkę rejestrową wraz z tym wpisem. Wpis nieistniejący już w ewidencji nie może być weryfikowany na podstawie przepisu dot. wpisów dokonywanych z naruszeniem prawa. WSA uznał również, że w postępowaniach tego rodzaju zastosowanie powinien mieć przepis art. 148 k.p.a. Wniosek skarżącego został zaś złożony z uchybieniem terminu określonego w tym przepisie, co stanowi samodzielną podstawę odmowy wznowienia postępowania. Zdaniem Sądu I instancji organ prawidłowo stwierdził, że nie można było wszcząć postępowania w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dotyczącego spółki cywilnej, albowiem doszło do wcześniejszego wykreślenia przedsiębiorcy z tej ewidencji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu, ewentualnie w razie uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. Naruszenie przepisów postępowania, tj. niezastosowanie art. 145 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi na zaskarżone postanowienie w sytuacji, w której postanowienie SKO zostało wydane z naruszeniem art. 6 k.p.a.; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby Sąd I instancji uznał, że SKO nie działało na podstawie przepisów prawa, to skutkowałoby uwzględnieniem skargi;
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 Konstytucji RP, art. 19 ust. 2 u.d.g. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez ich niezastosowanie i tym samym nieuwzględnienie skargi przez Sąd I instancji, mimo naruszenia przepisów prawa materialnego przez organ, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy;
3. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 19 ust. 2 u.d.g. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że na jego podstawie w sprawie znajdzie zastosowanie art. 148 k.p.a. oraz tym samym nieuwzględnienie skargi przez Sąd I instancji, mimo naruszenia przepisów prawa materialnego przez organ, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy;
4. Naruszenie przepisów postępowania, tj. niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi na zaskarżone postanowienie, w sytuacji, w której postanowienie SKO zostało wydane z naruszeniem art. 147 k.p.a.; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby Sąd I instancji uznał, że SKO naruszyło przepisy postępowania, to skutkowałoby to uwzględnieniem skargi;
5. Naruszenie przepisów postępowania, tj. niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi na zaskarżone postanowienie, w sytuacji, w której postanowienie SKO zostało wydane z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a.; wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby Sąd I instancji uznał, że SKO naruszyło przepisy postępowania, to skutkowałoby to uwzględnieniem skargi;
6. Naruszenie przepisów postępowania, tj. niewłaściwe zastosowanie art. 151 p.p.s.a. poprzez niezasadne oddalenie skargi na postanowienie, w sytuacji, w której postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, wskazane uchylenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ jego zastosowanie skutkowałoby uwzględnieniem skargi;
7. Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe skonstruowanie uzasadnienia wyroku polegające na niewystarczającym wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, nie odniesieniu się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.
W uzasadnieniu podniesiono argumenty na poparcie zarzutów.
Organ nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wnoszący skargę kasacyjną złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, zaś organ, w terminie czternastu dni od doręczenia mu odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie podważa prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że kontrolowane przez ten Sąd postanowienie nie jest niezgodne z prawem.
Jak słusznie akcentuje się w orzeczeniach sądów administracyjnych w sytuacji gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie przepisów postępowania - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzut naruszenia przepisów postępowania.
W pierwszej kolejności ustosunkowania się wymagał zatem zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazany w pkt 7 petitum skargi kasacyjnej jako najdalej idący z punktu widzenia konsekwencji procesowych związanych z ewentualnym stwierdzeniem jego zasadności.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia ustawowych wymagań. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, czyli: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010r. o sygn. akt II FPS 8/09, publ. ONSAiWSA z 2010r. nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W rozpoznawanej sprawie nie występuje żaden z wymienionych przypadków. Uzasadnienie zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne przewidziane w tym przepisie. W uzasadnieniu Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu oraz przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, wskazując z jakich przyczyn skarga nie zasługuje na uwzględnienie, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu w kwestionowanym zakresie. To natomiast, że autor skargi kasacyjnej nie podziela stanowiska Sądu, czy też jego ocena, iż uzasadnienie wyroku jest dla niego niepełne i nieprzekonywujące, nie stanowi skutecznej przesłanki uwzględnienia tego zarzutu (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2015r., sygn. akt II GSK 470/14). Naczelny Sąd Administracyjny podziela przy tym pogląd prezentowany w orzecznictwie, że prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Zatem z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez Sąd I instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w swoich rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 października 2017r., sygn. akt I GSK 2343/15 oraz z 26 września 2018r., sygn. akt II OSK 2272/16, dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych - CBOSA).
Ocenę zarzutu wskazanego w pkt 6 petitum skargi kasacyjnej wypada rozpocząć od wskazania wadliwego sposobu jego sformułowania w oparciu o podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W ramach tej podstawy za naruszony autor kasacji uznał art. 151 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, iż ww. przepis ma charakter wynikowy, bowiem na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego reglamentuje możliwy sposób wyrokowania Sądu I instancji. Zastosowanie przepisu art. 151 p.p.s.a. jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie prawa materialnego bądź regulacji procesowej, które uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu. W konsekwencji zarzut naruszenia powyższego przepisu nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej, jest zobowiązany bezpośrednio powiązać ten zarzut z naruszeniem innych konkretnych przepisów, którym, w jego ocenie, uchybił Sąd I instancji (vide: wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012r. sygn. akt II OSK 2077/10; wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2010r. sygn. akt I OSK 87/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W tym punkcie skargi kasacyjnej jej autor nie powiązał ww. przepisu z jakimikolwiek innym przepisem prawa. Jednocześnie należy dostrzec, iż rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji zgodne jest z dyspozycją zastosowanej normy prawnej, którą był art. 151 p.p.s.a. Tak więc zarzut ten okazał się niezasadny.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia 145 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (w powiązaniu z art. 6 k.p.a., 147 k.p.a. oraz art. 61a § 1 k.p.a.) podniesionych w pkt 1, 4 i 5 petitum skargi kasacyjnej wskazać należy, że nie zasługują na uwzględnienie.
Należy podkreślić, że wszczęcie postępowania na wniosek strony, o którym mowa w art. 61 § 1 k.p.a. może nastąpić wówczas, gdy: zawarte we wniosku żądanie dotyczy sprawy indywidualnej załatwianej w drodze decyzji, wniosek został złożony przez osobę będącą stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., wniosek odpowiada wymaganym warunkom formalnym i procesowym, a także organ, do którego wniesiono podanie, jest właściwy w sprawie. Ocena spełnienia powyższych przesłanek należy do organu, do którego wniesiono żądanie. Przepis art. 61a k.p.a. wskazuje na dwie przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania, tj., gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania oraz gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z "innych uzasadnionych przyczyn". Zaistnienie drugiej z wymienionych przesłanek, wyrażonej niedookreślonym zwrotem, podlega ocenie każdorazowo na podstawie zaistniałych w sprawie okoliczności. Przy czym przez "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego judykatura rozumie takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. wniesiono żądanie w sprawie, która nie podlegała załatwieniu w formie decyzji administracyjnej (v. wyrok NSA z 24 lutego 2017r., sygn. akt II OSK 1572/15, LEX nr 2277812). Celem instytucji odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest bowiem uniemożliwienie prowadzenia takiego postępowania, którego rezultat byłby obarczony wadą istotną, pozwalającą na wyeliminowanie z obrotu prawnego takiej decyzji. Zdaniem skarżącego wpisu dokonano w następstwie popełnienia przestępstwa polegającego na podrobieniu podpisów i jest to przesłanka do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, który odnosząc się do przesłanek wznowienia postępowania wskazał, że oprócz uchybienia terminu niedopuszczalne było wszczęcie postępowania w sprawie wykreślenia wpisu cząstkowego.
Przypomnieć należy, że spółka cywilna "[A.]" M.G. i W.G., zarejestrowana [...] grudnia 1990r. pod nr [1.], została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z [...] września 2002r.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 147 k.p.a., wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. Art. 148 § 1 k.p.a., jednoznacznie wskazuje, iż termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. Tym samym zasadnie wskazano, że skarżący nie zachował miesięcznego terminu z art. 148 k.p.a., albowiem jego wniosek został złożony w dniu [...] listopada 2018r., a o podrobieniu podpisów wiedział już z datą ich dokonania czy w dacie wydania postanowienia o umorzeniu dochodzenia z dnia 29 września 2000r., sygn. akt [...]. Złożenie wniosku po terminie wskazanym w art. 148 k.p.a. stanowi zatem samodzielną podstawę odmowy wznowienia postępowania. Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa). Kontrolując zaskarżony wyrok w zakresie wyżej wymienionego zarzutu należy stwierdzić, że w tej sprawie organy administracyjne nie naruszyły zasady legalności działania objętej art. 6 k.p.a., działając na podstawie przepisów prawa.
Niezasadne są zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego wskazane w pkt 2 i 3 petitum skargi kasacyjnej.
Po pierwsze, należy podkreślić, że chybiony jest zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 19 ust. 2 u.d.g. z powodu jego błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania. W pierwszej kolejności trzeba jednak podnieść, że nie może nastąpić jednocześnie błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie tego samego przepisu prawa materialnego. Ponadto autor skargi kasacyjnej uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię powinien wykazać, że Sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego musi wykazać, iż Sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej musi ponadto wykazać w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy WSA wbrew zarzutom kasacyjnym dokonał prawidłowej kontroli zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. art. 19 ust. 2 u.d.g. Wskazać należy, że w dacie dokonania wpisu obwiązywały przepisy ustawy z dnia 23 grudnia 1988r. o działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 19 ust. 1 tej ustawy wpis do ewidencji podlega wykreśleniu w przypadku: 1) zawiadomienia o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, 2) prawomocnego orzeczenia Sądu, zakazującego osobie fizycznej prowadzenia działalności gospodarczej, objętej wpisem. Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy wpis do ewidencji podlega wykreśleniu także wtedy, gdy organ ewidencyjny dokonał go z naruszeniem prawa; w tym przypadku odpowiednio stosuje się przepisy dotyczące wznowienia postępowania administracyjnego i stwierdzenia nieważności decyzji. Ponownie należy podkreślić, że z treści art. 148 § 1 k.p.a., jednoznacznie wynika, iż termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. Tym samym prawidłowo przyjęto, że skarżący nie zachował miesięcznego terminu z art. 148 k.p.a. Złożenie wniosku po terminie wskazanym w art. 148 k.p.a. stanowi zatem samodzielną podstawę odmowy wznowienia postępowania.
Odmowa wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. a zatem negatywna ocena możliwości prowadzenia postępowania administracyjnego na wstępnym etapie badania wniosku strony poprzedzającym właściwe rozpoznanie sprawy może nastąpić z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych, przy czym odmowa wszczęcia postępowania jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy ustalenie tej kwestii nie wymaga złożonego procesu wykładni, bo wynika to wprost z wniosku lub z obowiązującego przepisu prawa. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nie może być wszczęte w razie zaistnienia negatywnych przesłanek. W takim wypadku organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powody, dla których nie można wszcząć postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną uwzględnia się również w zakresie wszczęcia postępowania z urzędu. Organ nie wydaje wówczas postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z urzędu, lecz postępowania takiego nie wszczyna. Odmowa wszczęcia postępowania wznowieniowego stanowi jednocześnie odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie i rozstrzygania merytorycznego o zasadności wniosku o uchylenie decyzji dotychczasowej. Istota postępowania prowadzonego w omawianym trybie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii dopuszczalności uruchomienia trybu nadzwyczajnego. Przed wydaniem postanowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. organ administracji publicznej bada wyłącznie, czy istnieją negatywne przesłanki uniemożliwiające wszczęcie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Dopiero w razie ustalenia, że brak jest przesłanek negatywnych organ administracji publicznej winien przeprowadzić postępowanie, które kończy się wydaniem decyzji na podstawie art. 151 § 1 i 2 k.p.a.
Dla wszczęcia postępowania wznowieniowego, oprócz wskazania przyczyny wznowienia, konieczne jest jednak także zachowanie terminu do wniesienia podania o wznowienie. Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a, wynosi jeden miesiąc od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Zatem uchybienie terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania, mimo nawet formalnej poprawności tego podania, czyni wszczęcie postępowania wznowieniowego niedopuszczalnym.
Mając na uwadze powyższe rozważania, uzasadnione prawnie było w niniejszej sprawie wydanie postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Prawidłowo zatem stwierdzono, że nie można było wszcząć postępowania w sprawie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dotyczącego przedmiotowej spółki cywilnej, albowiem doszło do wcześniejszego wykreślenia przedsiębiorcy z tej ewidencji, a prawidłowość decyzji została potwierdzona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 października 2002r., sygn. akt II SA/Po 4600/01.
W związku z przedstawioną powyżej argumentacją należy uznać, że w przedmiotowej sprawie nie naruszono (art. 2 Konstytucji RP) zasady zaufania obywatela do państwa i prawa.
W tych też okolicznościach, uzasadnione było tym samym oddalenie skargi przez Sąd I instancji, a zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Dlatego też wniesioną skargę kasacyjną jako nieusprawiedliwioną należało, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło