VII SA/Wa 2094/19
WyrokWSA w Warszawie2020-02-12
Skład orzekający: Wojciech Sawczuk, Andrzej Siwek, Tomasz Janeczko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma kompetencje do wpisania daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy, gdy uprawnienia te mają charakter bezterminowy, a wpis dotyczy potwierdzenia kwalifikacji zawodowych kierowcy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że czynność organu polegająca na wpisaniu daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy, gdy uprawnienia te mają charakter bezterminowy, jest nieprawidłowa. Przepisy ustawy Prawo o kierujących pojazdami (u.k.p.) oraz rozporządzenia wykonawcze nie dają organowi kompetencji do weryfikacji posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami w ramach wymiany dokumentu prawa jazdy w celu dokonania wpisu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe. Wpis taki powinien dotyczyć rubryki 12, a rubryka 11 powinna zawierać symbol '-' dla uprawnień bezterminowych.Stan faktyczny
Skarżący wystąpił o dokonanie wpisu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji zawodowych kierowcy transportu drogowego. Po złożeniu wymaganych dokumentów, otrzymał prawo jazdy z wpisem o posiadaniu kwalifikacji, ale z datą ważności wpisaną w rubryce 11. Skarżący kwestionował ten wpis, argumentując, że jego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, C, D są bezterminowe i wpis powinien dotyczyć rubryki 12. Organ administracji podtrzymał swoje stanowisko, powołując się na przepisy rozporządzeń wykonawczych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji, uznając wpis za czynność materialno-techniczną, która nie powinna ograniczać ważności uprawnień.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził bezskuteczność czynności Prezydenta Miasta z dnia [...] stycznia 2016 r. dotyczącej wpisu daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, C, D w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy oraz zasądził od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Sawczuk, sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2020 r. sprawy ze skargi W P na czynność Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy I. stwierdza bezskuteczność czynności Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. dotyczącej wpisu daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, C, D w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy, II. zasądza od Prezydenta Miasta [...] rzecz W P kwotę 200 zł (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dnia [...] stycznia 2016 r. W P (dalej jako "skarżący") skarżący wystąpił do Prezydenta [...] o dokonanie wpisu dotyczącego kwalifikacji zawodowych, załączając do niego dokumenty wymagane przez art 15 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. 2019 poz. 341 ze zm., dalej jako "u.k.p."), tj:
- kopię orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 roku stwierdzającego zdolność do wykonywania zawodu kierowcy z terminem ważności do dnia [...] stycznia 2021 roku,
- kopię orzeczenia psychologicznego nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. stwierdzającego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy,
- kopię świadectwa kwalifikacji zawodowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 roku stwierdzającego odbycie szkolenia okresowego (ważne 5 lat od daty wydania, tj. do dnia [...] grudnia 2020 roku).
Po zweryfikowaniu przedstawionych dokumentów, W P został wydany dokument stwierdzający uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, C, D, nr [...] , nr druku [...], opatrzony datą wydania [...] stycznia 2016 r. zawierający wpis o posiadaniu kwalifikacji wymaganych dla kierowcy transportu drogowego, który to dokument skarżący odebrał w dniu [...] stycznia 2016 roku.
Przy odbiorze skarżący zastrzegł, iż nie zgadza się z dokonaniem wpisu w rubryce "11" dotyczącego terminu ważności uprawnień.
Na skutek zastrzeżeń złożonych ustnie, Prezydent [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. , powołując się na art. 10 ust. 1 u.k.p. stwierdził, że skarżący spełnia określone przepisami prawa warunki do wydania dokumentu prawa jazdy do kierowania pojazdami kategorii:
• B, data wydania [...].06.1980, data ważności [...].01.2031,
• C, data wydania [...].10.1983, data ważności [...].12.2020, kod ograniczeń "[...]"
• D, data wydania [...].10.1983, data ważności [...].12.2020, kod ograniczeń "[...]"
Skarżący pismem z dnia 25 stycznia 2016 roku odwołał się od powyższej decyzji. Skarżący kwestionował dokonanie wpisów w rubryce "11" (termin ważności uprawnienia), argumentując, że wnosił jedynie o dokonanie wpisu w rubryce "12" prawa jazdy, dotyczącego ważności posiadanego świadectwa kwalifikacji zawodowej oraz że linia orzecznicza wskazuje na konieczność zachowania już nabytych uprawnień pomimo zmiany przepisów zgodnie z zasadą nie działania prawa wstecz.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako "SKO") uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie w I instancji stwierdzając, że samo dokonanie wpisu dotyczącego posiadania kwalifikacji zawodowych kierowcy transportu drogowego następuje w formie czynności materialno- technicznej. Dodatkowo podniosło, że z art. 15 ustawy o kierujących pojazdami wynika, że organ nie ma żadnych kompetencji do ograniczenia ważności tych kategorii praw jazdy nabytych bezterminowo w sytuacji, gdy dokonuje wpisu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe kierowcy w drodze wymiany dokumentu prawa jazdy. W tym zakresie dokonanie przez organ wpisu w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy skarżącego w sytuacji, gdy ten ubiegał się o dokonanie wpisu potwierdzającego jego kwalifikacje zawodowe jako kierowcy nie może zostać uznane za skuteczne.
Pismem z dnia 11 lipca 2019 r. W P wezwał Prezydenta [...] do bezzwłocznego wykonania ww. decyzji SKO w [...], a tym samym usunięcia naruszenia prawa i przywrócenia prawidłowego wpisu w rubryce 11 prawa jazdy skarżącego.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżącego Prezydent [...] w piśmie z dnia [...] sierpnia 2019 r. znak [...] podniósł, że wpis dotyczący kategorii C oraz D prawa jazdy został zamieszczony zgodnie z przepisami dotyczącymi uwidaczniania w dokumencie informacji o posiadaniu przez kierowcę kwalifikacji zawodowych w transporcie drogowym, które uniemożliwiają sytuację, w której w rubryce "11" zostanie wpisana data ważności uprawnienia do kierowania pojazdami tej kategorii, gdyż w przedmiotowej sprawie ta rubryka dotyczy ważności uprawnień zawodowych.
Organ wskazał, że omawiane prawo jazdy zostało wydane zgodnie z przepisami obowiązującego ówcześnie rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. 2012 poz. 1005 ze zm., dalej jako "rozporządzenie z 2012 r."), które:
• w § 9. ust. 2 pkt 10 regulowało wypełnianie rubryki 11 w taki sposób, że w rubryce tej należało wpisać datę określoną w orzeczeniu lekarskim dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, B, B1, B+E i T oraz 5 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności,
• w § 9. ust. 5 stanowił, że w przypadku dokonywania wpisu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji zawodowych w pozycji "data ważności uprawnienia" należało wpisać datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy, przy czym datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego.
Zdaniem organu w świetle powyższego wpisy zamieszczone w rubryce "11" w świetle wyżej przytoczonych przepisów zostały zamieszczone prawidłowo i zarzut błędnego zamieszczenia ograniczenia ważności jest bezzasadny z uwagi na fakt, że organ nie miał możliwości wpisania bezterminowego ważności uprawnienia w dokumencie.
Odnosząc się do samej procedury dokonywania wpisu potwierdzającego posiadanie przez kierowcę kwalifikacji zawodowych w transporcie drogowym, organ wyjaśnił, że w obecnym stanie prawnym podstawą materialnoprawną dokonywania wpisu stanowi art. 15 u.k.p. Przytaczając treść tego przepisu, organ wskazał, że art. 15 ust. 3 i 4 stanowi, że świadectwo kwalifikacji zawodowej, potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego z bloków programowych, wydane osobie, o której mowa w art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, stanowi podstawę do uzyskania wpisu, o którym mowa w ust. 1, w zakresie posiadanych kategorii prawa jazdy spośród kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E, zaś sam wpis jest dokonywany, w formie wymiany prawa jazdy, na okres 5 lat, liczony od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, o którym mowa w przepisach rozdziału 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w przepisach rozdziału 7a tej ustawy.
Organ podkreślił, że zgodnie ze stanowiskiem WSA w Gorzowie Wielkopolskim, zawartym w wyroku z dnia 6 lipca 2016 r., sygn.. II SA/Go 442/16, ustawodawca zatem jednoznacznie przesądził, iż w powołanym przepisie chodzi o formę wymiany dokumentu. Przy wymianie prawa jazdy w celu dokonania wpisu o jakim mowa w art. 15 u.k.p. nie dochodzi do weryfikacji posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień w zakresie kierowania pojazdami, ale jedynie do wymiany dokumentu w oparciu o kryteria ustawowo określone (a które ograniczają się do przedłożenia wymaganych ustawą dokumentów o jakich mowa w ust. 2 art. 15 u.k.p.).
Organ wskazał, że zasady techniczne dokonywania przedmiotowego wpisu w dokumencie prawa jazdy precyzują obecnie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. 2016 poz. 231 ze zm., dalej jako "rozporządzenie z 2016 r."), które są tożsame z przepisami obowiązującymi w czasie wydania prawa jazdy, co do prawidłowości którego skarżący zgłasza swoje wątpliwości.
I tak §10 ust. 4 ww. rozporządzenia stwierdza, że "wpis potwierdzający uzyskanie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej lub ukończenie szkolenia okresowego, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, jest dokonywany w postaci kodu "[...]" w układzie "[...]", we wniosku i na dokumencie prawa jazdy w pozycji "ograniczenia" przy odpowiednich posiadanych kategoriach prawa jazdy wymienionych w aktualnym świadectwie kwalifikacji zawodowej, przy czym w przypadku kierowcy, o którym mowa w art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, posiadającego aktualne świadectwo kwalifikacji zawodowej potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego bloku programowego, wpis jest dokonywany przy wszystkich kategoriach prawa jazdy spośród posiadanych kategorii 01, C1+E, C, C+E, 01, D1+E, D oraz D+E. Datą ważności wpisu jest data 5 lat liczona od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej", co w przedmiotowym przypadku, jak wynika z akt sprawy, nie budzi u wątpliwości skarżącego.
Zdaniem organu istotnym przepisem w procedurze wypełniania kwestionowanego pola "11" jest § 10 ust. 5 tego rozporządzenia, z którego wprost wynika, że "dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4, w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego". Brzmienie powyższego przepisu w ocenie organu wyłącza więc zastosowanie podczas dokonywania czynności materialno-technicznej wpisu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe § 29 ww. rozporządzenia, który określa, że w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-"jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo, gdyż integralną częścią wniosku o dokonanie danego wpisu jest kopia zarówno orzeczenia lekarskiego, jak i psychologicznego, które to dokumenty mają zdefiniowaną datę ważności, która nie musi być tożsama z ważnością wpisu zamieszczonego w rubryce "12", lecz może być - a w określonych przepisami sytuacjach, tj. przekroczenia przez kierowcę 60. roku życia - wręcz musi być ograniczona.
Zdaniem organu przyjęcie argumentacji skarżącego o konieczności zawarcia wpisu bezterminowej ważności prawa jazdy kategorii C i D, stanowiłoby nie tylko rażące naruszenie przepisów wprost regulujących daty zamieszczane przez organ w dokumencie, lecz wiązałoby się także z ryzykiem wystąpienia sytuacji, że osoba ze wciąż ważnym wpisem "[...]" nie posiada ważnych badań lekarskich lub psychologicznych.
Zdaniem organu, biorąc więc pod uwagę wyżej przytoczone przepisy, w obecnym stanie prawnym z art. 15 ustawy o kierujących pojazdami, jak i doprecyzowujących je §§ 10 ust. 4 i 5 oraz 29 ust. 1 rozporządzenia o wydawaniu dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami niezbicie wynika, że organ nie ma żadnych kompetencji do ograniczenia ważności kategorii prawa jazdy nabytych bezterminowo innych, niż kategorie C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D oraz D+E w sytuacji, gdy dokonuje wpisu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe kierowcy w drodze wymiany dokumentu prawa jazdy.
Organ przywołał treść wyrokiem WSA w Krakowie z 20 lipca 2018 r. (sygn. akt III SA/Kr 351/18, w myśl dokonując wpisu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe organ może zatem dokonać jedynie wpisu w dokumencie prawa jazdy w pozycji "ograniczenia" jedynie spośród praw jazdy wskazanych ust. 4 § 10 rozporządzenia, które są powtórzeniem tych kategorii wymienionych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, a więc w kategoriach: "C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E.". Wyraźnie wynika to z użytego sformułowania przez ustawodawcę: "przy wszystkich kategoriach prawa jazdy spośród posiadach kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E" Oznacza to, że wpisu dokonuje się nie przy wszystkich posiadanych kategoriach prawa jazdy, lecz tylko spośród tych wymienionych w tym przepisie.
Reasumując organ wskazał, że nie podlega wątpliwości, że uprawnienia skarżącego do kierowania pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii "C" (nabyte w dniu [...].10.1983 roku) oraz kategorię "D" (nabytą w dniu [...].12.2005 roku) są ważne bezterminowo (orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...]-08-2005 roku), stąd w przypadku zaprzestania wykonywania pracy w zawodzie kierowcy transportu drogowego, poprzez wymianę prawa jazdy i usunięcie z niego adnotacji o posiadaniu kwalifikacji zawodowych (kod "[...]"), może zostać skarżącemu przywrócony wpis o bezterminowej ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C i D jednakże bez kodu "[...]".
W żaden sposób jednakże na gruncie obowiązujących przepisów nie ma możliwości pogodzenia bezterminowości posiadanych uprawnień oraz ograniczonego czasowo trzema odrębnymi czynnikami (datą ważności orzeczenia lekarskiego, psychologicznego i zaświadczenia o odbyciu szkolenia okresowego) wpisu dotyczącego posiadania kwalifikacji zawodowych w transporcie drogowym na jednym dokumencie prawa jazdy, którego sposób wypełnienia jest ściśle regulowany i nie pozostawiający organowi możliwości rozgraniczenia ważności samych uprawnień oraz ważności uprawnień do pracy na stanowisku kierowcy transportu drogowego na jednym dokumencie prawa jazdy.
W P pismem z dnia 5 września 2018 r. złożył Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na "czynność materialno-techniczną dokonaną przez Prezydenta [...] w dniu [...].01.2016 r. polegającą na wydaniu dokumentu prawa jazdy z błędnym wpisem w rubryce 11 przy wpisie dotyczącym terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B. C i D odpowiednio do dnia [...].01.31, [...].12.20 i [...].12.20 podczas, gdy skarżący ma uprawnienia do kierowania pojazdami tych kategorii bezterminowo."
Skarżący postawił zarzut naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, polegającego na błędnej wykładni wyrażającej się w uznaniu, że przepis ten obliguje organ przy dokonywaniu wpisu w rubryce 12 prawa jazdy świadectwa kwalifikacji zawodowych również wpisu w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy przy wszystkich kategoriach pojazdów do których uprawnienie ma posiadacz prawa jazdy, daty ważności uprawnień do prowadzenia pojazdów danych kategorii, nawet gdy uprawnienia te mają charakter bezterminowy, podczas gdy zapisy tych przepisów uprawniają organ jedynie do dokonania wpisu w rubryce 12 w zakresie świadectwa kwalifikacji zawodowych.
Skarżący wniósł na podstawie art. 146 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.) o uchylenie zaskarżonej czynności materialno-technicznej i nakazanie wydania organowi dokumentu prawa jazdy z wpisem tiret w 7 rubryce 11 przy kategorii B, C i D oznaczającego że skarżący ma bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, C, i D z jednoczesnym wpisem w rubryce 12 przy kategorii C i D świadectwa kwalifikacji zawodowych nr[...].
Skarżący, przytaczając treść art. 15 ust. 3 i 4 ustawy z o kierujących podniósł, że organ nie miał prawa dokonywać wpisów w rubryce nr 11 prawa jazdy ograniczając czasowo ważność uprawnień nie zawodowych, a do prowadzenia pojazdów kategorii ,. C, i D. ponieważ wpis winien dotyczyć jedynie rubryki nr 12. Zdaniem skarżącego nawet gdyby uznać że dokonana przez organ wykładnia przepisów jest prawidłowa i organ miał prawo do wpisania w rubryce nr 11 prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C i D (z czym skarżący się nie zgadza), to dlaczego dokonał takiego wpisu również przy kategorii B stwierdzając że uprawnienia skarżącego do kierowania pojazdami kategorii B są ważne do 13.01.31 podczas gdy przepisu mówią jedynie o kategorii Cl, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, Di D+E. Podkreślił, że stanowisko wyrażone przez organ w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest niespójne i nielogiczne, a przede wszystkim narusza prawa nabyte skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Skarżący wniósł do Sądu pismo procesowe z dnia 15 października 2019 r., powielając zarzuty zawarte w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie w dniu 12 stycznia 2016 r. skarżący W P skarżący wystąpił do Prezydenta [...] w trybie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami o dokonanie wpisu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji zawodowych. Po zweryfikowaniu przedstawionych dokumentów, skarżącemu został wydany dokument stwierdzający uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, C, D, nr [...], nr druku [...], opatrzony datą wydania [...] stycznia 2016 r. zawierający wpis o posiadaniu kwalifikacji wymaganych dla kierowcy transportu drogowego, który to dokument skarżący odebrał w dniu [...] stycznia 2016 roku.
Kontroli legalności w przedmiotowej sprawie poddano czynność Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. polegającą na wpisaniu terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w ww. dokumencie prawa jazdy.
W ocenie Sądu skarga była zasadna, ponieważ czynność organu dotycząca wpisu daty ważności uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B, C, D w rubryce 11 dokumentu prawa jazdy była nieprawidłowa, dlatego też należało stwierdzić bezskuteczność czynności Prezydenta [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w tym zakresie.
Podstawą materialnoprawną dokonywania wpisu, o który ubiegał się skarżący stanowi przepis art. 15 u.k.p.
Zgodnie z tym przepisem "starosta dokonuje w prawie jazdy wpisu potwierdzającego odbycie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej albo szkolenia okresowego, o których mowa w rozdziale 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym." ( ust.1)
"Wpis jest dokonywany na pisemny wniosek kierowcy, na podstawie przedłożonych kopii:
1) świadectwa kwalifikacji zawodowej potwierdzającego ukończenie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej, szkolenia okresowego albo karty kwalifikacji kierowcy wydanej w państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zgodnie z dyrektywą nr 2003/59/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie wstępnej kwalifikacji i okresowego szkolenia kierowców niektórych pojazdów drogowych do przewozu rzeczy lub osób, zmieniającą rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 oraz dyrektywę Rady 91/439/EWG i uchylającą dyrektywę Rady 76/914/EW,
2) orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy,
3) orzeczenia psychologicznego stwierdzającego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy - określonych w przepisach ustawy, o której mowa w ust. 1." (ust. 2)
"Świadectwo kwalifikacji zawodowej, potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego z bloków programowych, wydane osobie, o której mowa w art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, stanowi podstawę do uzyskania wpisu, o którym mowa w ust. 1, w zakresie posiadanych kategorii prawa jazdy spośród kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E." (ust. 3)
"Wpis jest dokonywany, w formie wymiany prawa jazdy, na okres 5 lat, liczony od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, o którym mowa w przepisach rozdziału 7a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, o których mowa w przepisach rozdziału 7a tej ustawy." (ust. 4),
"Za dokonanie wpisu, o którym mowa w ust. 1, pobiera się opłatę, o której mowa w art. 10 ust. 1, oraz opłatę ewidencyjną."(ust. 5).
Zatem zgodnie z zacytowanym przepisem starosta dokonuje w prawie jazdy wpisu potwierdzającego odbycie m.in. szkolenia okresowego (ust. 1), zaś wpis taki jest dokonywany w formie wymiany prawa jazdy, na okres 5 lat (ust. 4).
Tak więc, aby było możliwe potwierdzenie kwalifikacji zawodowej, niezbędne jest, oprócz przedłożenia dokumentów w postaci świadectwa kwalifikacji zawodowej, orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, posiadanie ważnego prawa jazdy. Zgodnie zaś z przepisem art. 15 ukp dokonanie wpisu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji zawodowej następuje poprzez wymianę prawa jazdy.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy w dacie złożenia wniosku skarżący posiadał ważne prawo jazdy kat. B, C, i D nr [...] Wydane ono zostało przez Prezydenta [...] w dniu [...] grudnia 2005 r. i było bezterminowe.
Posiadanie dokumentu prawa jazdy potwierdza zatem legitymowanie się przez skarżącego uprawnieniami do kierowania pojazdami w zakresie wskazanych w nim kategorii tj. B, C i D.
W odniesieniu do przedmiotu rozstrzygania (wniosek o wpis) i stanu faktycznego sprawy należy zwrócić uwagę na różnicę istniejącą między uprawnieniami do kierowania pojazdem a prawem jazdy, rozumianym jako dokument potwierdzający ich posiadanie.
Nadanie uprawnień (i odmowa ich nadania) następuje w formie decyzji administracyjnej, co potwierdza przepis art. 10 ust. 1 u.k.p. Wydanie dokumentu stanowi w stosunku do uprawnień czynność następczą. Wpis, o jakim mowa w art. 15 u.k.p. o który ubiegał się skarżący, dokonywany jest w formie wymiany prawa jazdy. Ustawodawca zatem jednoznacznie przesądził, iż w powołanym przepisie chodzi o formę wymiany dokumentu. Nie postanowił wprost, że następuje ona w formie decyzji. Ustalona ustawowo forma wymiany dokumentu o jakiej mowa w ust. 4 art. 15 u.k.p. potwierdza deklaratoryjny charakter czynności starosty. Przy wymianie prawa jazdy w celu dokonania wpisu o jakim mowa w art. 15 u.k.p. nie dochodzi do weryfikacji posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień w zakresie kierowania pojazdami, ale jedynie do wymiany dokumentu w oparciu o kryteria ustawowo określone (a które ograniczają się do przedłożenia wymaganych ustawą dokumentów o jakich mowa w ust. 2 art. 15 u.k.p.).
Zdaniem Sądu, treść przepisu art. 15 u.k.p. nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu dokonania wpisu kwalifikacji zawodowych organ właściwy (starosta) uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Należy uznać, że przepis art. 15 u.k.p., zawiera pełną i wyczerpującą regulację w zakresie przesłanek warunkujących dokonywanie wpisu kwalifikacji zawodowych.
Zauważyć przyjdzie, iż regulacja zawarta w art. 15 u.k.p. pozostaje analogiczna do tej wynikającej z nieobowiązującego już art. 97a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Już na tle poprzedniego stanu prawnego w orzecznictwie wypowiadany był pogląd o deklaratoryjnym charakterze czynności starosty oraz braku podstaw do weryfikacji przez ten organ posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami w postępowaniu prowadzonym w celu dokonania wpisu w zakresie posiadanych kwalifikacji zawodowych (vide: wyrok WSA w Opolu z dnia 24 stycznia 2011 r. w sprawie II SA/Op 504/10 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 grudnia 2012 r. II SA/GL 657/12 - baza orzeczeń nsa.gov.pl). Stanowisko to uznać należy za nadal aktualne.
Podkreślić także należy, że Trybunał Konstytucyjny RP wyrok z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13 zwrócił uwagę na zmianę charakteru dokumentu prawa jazdy wydanego pod rządami poprzednich przepisów, którego wymiana na dokument prawa jazdy według nowego wzoru spowoduje, że utraci on bezterminowy charakter. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 u.k.p., wszystkie dokumenty prawa jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności. Trybunał stwierdził zatem, że: "Nie utracą jednak bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów. Przy ubieganiu się o wydanie nowego prawa jazdy osoby te nie będą bowiem musiały ponownie ubiegać się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami, które to uprawnienia nabyły już pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów". Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r., nr 2006/126/WE, w sprawie praw jazdy (Dz.U.UE.L z 2006 r. Nr 403, poz. 18 z późn. zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 roku i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy.
Podkreślić należy, że organ generalnie zgadza się z powyższym stanowiskiem, cytując m in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Go 442/16. Jednakże zdaniem omawiane prawo jazdy zostało wydane zgodnie z przepisami obowiązującego ówcześnie rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, w szczególności z § 9 ust. 2 pkt 10 oraz w § 9. ust. 5, a także z §10 ust. 4 i ust. 5 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, w świetle których w przypadku dokonywania wpisu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji zawodowych w pozycji "data ważności uprawnienia" należało wpisać datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Tym samym zdaniem organu zarzut błędnego zamieszczenia ograniczenia ważności jest bezzasadny z uwagi na fakt, że organ nie miał możliwości wpisania bezterminowego ważności uprawnienia w dokumencie.
Sąd nie zgadza się z powyższą argumentacją organu. Wyraźnie podkreślić należy, że źródłem kompetencji organu właściwego (starosty) do de facto weryfikowania uprawnień nie mogą być też w żadnym razie przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy o kierujących pojazdami, wydanego na podstawie art. 20 ust. pkt 2 u.k.p.. Jest oczywistym, iż rozporządzenie nie może pozostawać w sprzeczności z regulacjami ustawowymi i skoro art. 15 u.k.p. nie przewiduje uprawnienia organu właściwego do weryfikacji posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami, to nie można ich wyprowadzać z aktu wykonawczego.
Podnieść ponadto należy, że § 8 pkt 12 rozporządzenia z 2012 r. określał tryb postępowania organu w przypadku osoby ubiegającej się o wpis potwierdzający uzyskanie kwalifikacji zawodowych i doprecyzowywał, jakie załączniki, prócz dokumentów o jakich mowa w art. 15 ust. 2 u.k.p., powinien otrzymać organ by możliwe było wydanie prawa jazdy z wpisem potwierdzającym uzyskanie kwalifikacji zawodowych (także wniosek o wydanie prawa jazdy, fotografia, dowód uiszczenia opłaty, oświadczenie z pkt e, kserokopia prawa jazdy). Z kolei § 9 ust. 1 rozporządzenia regulował tryb postępowania organu w zakresie podejmowanych czynności w odniesieniu do prowadzonych urządzeń ewidencyjnych pkt 1 oraz uprawniał do przeprowadzenia weryfikacji złożonych dokumentów w zakresie sprecyzowanym w pkt 2 tj.:
a) poprawności ich wypełnienia, zgodności z dokumentem tożsamości oraz kompletności,
b) spełnienia przesłanek określonych w ustawie odpowiednio do rozpoczęcia szkolenia oraz do wydania prawa jazdy lub pozwolenia,
c) zgodności danych z ujętymi w prowadzonej ewidencji kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów, orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz orzeczeń psychologicznych o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, o ile są one wymagane - jeżeli osoba posiada wcześniej wydane uprawnienie,
d) zgodności danych z ujętymi w:
- prowadzonej ewidencji osób bez uprawnień danymi w zakresie orzeczonych zakazów prowadzenia pojazdów, orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami i orzeczeń psychologicznych stwierdzających istnienie lub brak przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, o ile są one wymagane,
- profilu kandydata na kierowcę danymi i informacjami - jeżeli osoba nie posiada wcześniej wydanego uprawnienia,
e) stwierdzenia, czy prawo jazdy podlega warunkowi, o którym mowa w art. 4 ust. 2 oraz art. 5 ust. 4 ustawy - jeżeli osoba ubiega się o wymianę wydanego za granicą prawa jazdy.
Analiza przytoczonych regulacji podustawowych prowadzi do wniosku, że weryfikacja o jakiej mowa w przytoczonym pkt 2 w przypadku złożenia wniosku o wpis kwalifikacji zawodowych na podstawie art. 15 u.k.p., nie może dotyczyć posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami, ale wyłącznie dokumentów o jakich mowa w ustawie i innych załączników, których złożenie jest wymagane stosownie mowa w § 8 pkt 12 rozporządzenia. Weryfikacja ta, to w istocie sprawdzenie poprawności wypełnienia dokumentów, ich kompletności i zgodności zawartych w nich danych z dokumentem tożsamości oraz danymi z prowadzonych przez organ ewidencji w zakresie posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień, orzeczonych wobec niego zakazów, czy przeciwwskazań zdrowotnych.
Odnosząc się do treści obydwu rozporządzeń wykonawczych (tj. rozporządzenia z 2012 obowiązującego w dacie zaskarżonej czynności i rozporządzenia z 2016 r. obowiązującego złożenia przez skarżącego wezwania do usunięcia naruszenia prawa), podkreślić należy, że zdaniem Sądu dokonując wpisu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe organ może zatem dokonać jedynie wpisu w dokumencie prawa jazdy w pozycji "ograniczenia" (rubryka 12) jedynie spośród praw jazdy wskazanych w § 9 ust. 4 rozporządzenia z 2012 r. § 10 rozporządzenia ust. 4 z 2016 r. oraz , które są powtórzeniem tych kategorii wymienionych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o kierujących pojazdami, a więc w kategoriach: "C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E.". Tak też organ uczynił w niniejszej sprawie, zamieszczając w rubryce 12, tj. w pozycji "ograniczenia" kod "[...]" z datą ważności wpisu liczoną od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej.
W świetle powyższych wywodów niezasadne jest zamieszczenie w rubryce "11" dokumentu prawa jazdy terminu ważności uprawnień skarżącego w kategorii B, C, D. Dodatkowo nadmienić należy, że skarżący uprawnienie kat. B uzyskał w dniu [...] listopada 1980 r., kategorii C – [...] października 1983 r., a kat. D – [...] grudnia 2005 r., a poprzednie prawo jazdy było bezterminowej, tym samym prawidłowo skarżący przywołuje treść obecnie obowiązującego § 29 ww. rozporządzenia z 2016 r., który określa, że w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo.
Podkreślić także należy, że w świetle powyższego słusznie wskazał skarżący, że nawet gdyby uznać że dokonana przez organ wykładnia przepisów jest prawidłowa i organ miał prawo do wpisania w rubryce nr 11 prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C i D , to powstaje pytanie dlaczego organ dokonał takiego wpisu również przy kategorii B stwierdzając że uprawnienia skarżącego do kierowania pojazdami kategorii B są ważne do [...] stycznia 2031 r., podczas gdy przepisu mówią jedynie o kategorii Cl, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E.
Zdaniem Sądu bezzasadna jest argumentacja organu, że zastosowanie do skarżącego § 29 ww. rozporządzenia z 2016 r. uniemożliwia brzmienie § 10 ust. 5 tego rozporządzenia, , gdyż integralną częścią wniosku o dokonanie danego wpisu jest kopia zarówno orzeczenia lekarskiego, jak i psychologicznego, które to dokumenty mają zdefiniowaną datę ważności, która nie musi być tożsama z ważnością wpisu zamieszczonego w rubryce "12", lecz może być - a w określonych przepisami sytuacjach, tj. przekroczenia przez kierowcę 60. roku życia - wręcz musi być ograniczona. Wskazać należy, że w myśl art. 15 ust. 4 u.p.k. wpis jest dokonywany, w formie wymiany prawa jazdy, na okres 5 lat, liczony od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż okres ważności orzeczenia lekarskiego i orzeczenia psychologicznego, co przeczy powyższym wątpliwościom organu. Organ de facto wskazuje na możliwość utraty uprawnień do kierowania pojazdami, ale jest to przesłanka całkowicie niezależna od treści rubryki 11 dokumentu prawa jazdy.
Sąd w składzie tu orzekającym w świetle powyższych wywodów nie zgadza się z przedstawionym przez organ stanowiskiem WSA w Krakowie zawartym w wyroku z dnia 20 lipca 2018 r. sygn.. akt II SA/Kr 351/18, że dokonując wpisu organ w pozycji "data ważności uprawnienia" mógł wpisać datę ważności uprawnienia spośród tych wymienionych, a posiadanych kategorii praw jazdy przez skarżącego, wpisując jako datę ważności uprawnienia datę najwcześniejszego terminu upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego i psychologicznego albo datę ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego, jak to stanowi ust. 5 § 10 rozporządzenia z 2016 r. .
W ocenie Sądu błędne i nieracjonalne jest także stanowisko organu, że w związku z tym, że uprawnienia skarżącego do kierowania pojazdami określonymi dla prawa jazdy kategorii C oraz kategorię D są ważne bezterminowo, w przypadku zaprzestania wykonywania pracy w zawodzie kierowcy transportu drogowego, poprzez wymianę prawa jazdy i usunięcie z niego adnotacji o posiadaniu kwalifikacji zawodowych (kod "[...]"), może zostać skarżącemu przywrócony wpis o bezterminowej ważności uprawnień do kierowania pojazdami kategorii C i D jednakże bez kodu "[...]". Ponownie podkreślić należy, że w rubryce 12 dokumentu "ograniczenia" obok kodu "[...]" wpisano datę ważności uprawnień zawodowych, którą należy rozróżnić od daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami w poszczególnych kategoriach.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło