I GSK 1410/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Piszczek Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Artur Adamiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 660/19 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 660/19 oddalił skargę Z. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 28 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej . Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła strona. Zaskarżając wyrok w całości na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2019 r. poz. 2325 – dalej p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. art. 1 i 3 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organy administracji w toku postępowania: 1) prawa materialnego tj. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niezastosowanie i odmowę przyjęcia, bez nadmiernego formalizmu interpretacji, z której wynikałoby, że skarżący bez wątpienia spełnił wszystkie wymogi materialne prawne warunkujące jego prawo do skorzystania ze zwolnienia z opłaty abonamentowej, 2) przepisu postępowania mającego wpływ na wynik sprawy tj. art. 8 k.p.a. poprzez nie prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów władzy publicznej 3) przepisu postępowania mającego wpływ na wynik sprawy tj. art 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych przez nieuwzględnienie zarzutu skarżącego co do nieistnienie obowiązku zapłaty abonamentu RTV za okres od stycznia 2013 r. do marca 2018 r. Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, oraz poprzedzających go postanowień w całości: Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lu-blinie z dnia 28 sierpnia 2019 r. znak. [...] Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Lublinie z dnia 15 lipca 2019 r. znak: [...] Dyrektora COF Poczty Polskiej S.A z dnia 17 maja 2019 r. znak: [...] oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one uiszczone w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, które w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Zakres kontroli kasacyjnej przez NSA wyznacza strona poprzez wskazanie podstaw, o których mowa w art. 174 p.p.s.a., zawierających odpowiednie zarzuty. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także przewidzianym dla niej wymaganiom, tzn. powinna zawierać poza innymi wymogami, m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć to wpływ na wynik sprawy. To na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżonym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy, czyli treść zaskarżonego orzeczenia ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2020 r. II GSK 2790/17 – dostępny w internetowej bazie orzeczeń). Dokonując oceny skargi kasacyjnej w tak określonym zakresie, dostrzegając znaczne ułomności w jej sformułowaniu, należało odnieść się do zarzutów w niej zawartych i uznać, że są one bezpodstawne. Brak jest bowiem podstaw do uznania, że Sąd bezpodstawnie oddalił skargę nie dostrzegając naruszenia art. 2 Konstytucji, czy też art. 8 k.p.a., albowiem do naruszeń powoływanych przepisów nie doszło. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji istota niniejszej sprawy koncentruje się na kwestii istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, a zatem dotyczy oceny, czy organ egzekucyjny prawidłowo uznał zarzut podniesiony przez skarżącego za nieuzasadniony. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm.), dalej: "u.p.e.a.", zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 tej ustawy. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku. Jednocześnie zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Biorąc od uwagę treść pisma skarżącego z dnia 30 listopada 2018 r. i zawartą w nim argumentację, a także wniesienie w terminie 3 dni od doręczenia skarżącemu odpisu tytułu wykonawczego, Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował ocenę organu egzekucyjnego, że skarżący wniósł zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej obowiązku zapłaty abonamentu RTV za okres od stycznia 2013 r. do marca 2018 r., o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. zarzut nieistnienia obowiązku. Podstawą tego zarzutu miał być fakt, że począwszy od 25 czerwca 2013 roku Z. W. pobiera rentę rolniczą przyznaną z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Tym samym nie powinien on ponosić egzekwowanej opłaty abonentowej. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe (ust. 1), obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (ust. 3). Wysokość stawki opłaty abonamentowej określa art. 3 ustawy o opłatach abonamentowych. Z treści art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych wynika, że odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Na podstawie art. 5 ust. 5 osoba fizyczna lub podmiot posiadający zarejestrowany odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny może dokonać zgłoszenia zaprzestania używania tych urządzeń. Wówczas operator wyznaczony dokonuje wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych. Jak stanowi art. 6 ust. 1 powołanej ustawy, opłaty abonamentowe są pobierane przez operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Z przytoczonych przepisów wynika, że obowiązek ponoszenia opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych wynika z ustawy o opłatach abonamentowych, która również określa konstrukcję tej opłaty (wskazuje kto ma obowiązek jej uiszczania, w jakiej wysokości, kiedy powstaje i kiedy ustaje ten obowiązek). Jednocześnie ustawa o opłatach abonamentowych, w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. d), zwalnia od opłat abonamentowych osoby, w stosunku do których orzeczono o trwałej lub okresowej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2019 r. poz. 299 i 303). Jednocześnie w art. 4 ust. 3 stanowi, że zwolnienia określone w ust. 1 pkt 1 i 3-8 przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień. Z przytoczonych regulacji, zawartych w art. 4 ustawy o opłatach abonamentowych wynika, że skarżący począwszy od 25 czerwca 2013 r. spełnia warunek zwolnienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lit. d), ponieważ orzeczono o jego trwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Ale spełnienie powyższej przesłanki nie jest równoznaczne ze zwolnieniem go od ponoszenia opłaty abonamentowej. Bowiem zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych zwolnienie to przysługuje nie od chwili orzeczenia o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, ale dopiero od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe oświadczenie o spełnianiu warunku do korzystania ze zwolnienia i przedstawienia dokumentu potwierdzającego uprawnienie do tego zwolnienia. Prawidłowo zatem, ponieważ zgodnie z treścią przytoczonych regulacji ustawy o opłatach abonamentowych, organ egzekucyjny, kierując się wiążącym do trafnym stanowiskiem wierzyciela wyrażonym w ostatecznym postanowieniu, przyjął, że zwolnienie od opłaty abonamentowej przysługuje skarżącemu od grudnia 2018 r. a więc dopiero po złożeniu stosownego oświadczenia, co zasadnie zaakceptował Sąd I instancji. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla skarżącego do Sądu I instancji nie orzeczono, bowiem zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.