II GZ 164/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "A" Spółka Jawna w Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 marca 2020 r. sygn. akt III SA/Wr 39/20 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi "A" Spółka Jawna w Ś. na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie. I Postanowieniem z 12 marca 2020 r., sygn. akt III SA/Wr 39/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę "A" Spółka jawna w Ś. (dalej jako: "Skarżąca") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2019 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Pismem z dnia 10 grudnia 2019 r. Skarżąca wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2019 r. Zarządzeniami z dnia 29 stycznia 2020 r. Przewodniczący Wydziału III wezwał Skarżącą do uzupełnienia braków wniesionej skargi poprzez uiszczenie wpisu oraz złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania Skarżącej (KRS), w terminie 7 dniu, od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżąca uiściła wpis, natomiast nie złożyła dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania Skarżącej (KRS). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał na treść art. 49 § 1 oraz 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Następnie wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, że mimo prawidłowo doręczonego (5 lutego 2020 r.) odpisu zarządzenia do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez przedłożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania Skarżącej (KRS), Skarżąca nie uzupełniła tego braku. Zażalenie na postanowienie Sądu I instancji złożyła Skarżąca wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zdaniem Skarżącej żądanie przedstawienia odpisu z rejestru przedsiębiorców nie ma uzasadnienia. Powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt III CSK 254/13 wpisy do Krajowego Rejestru Sądowego należy traktować jako fakty powszechnie znane w rozumieniu art. 228 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1460 ze zm.; dalej jako: "k.p.c.") w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1500 ze zm.). W postępowaniu administracyjnym odpowiednikiem przepisu art. 228 k.p.c. jest przepis art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zgodnie z którym fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. II Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Na wstępie należy zauważyć, że skarżącą stroną postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego wniesioną skargą jest spółka jawna, na którą nałożona została kara pieniężna za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, nie zaś jej wspólnicy. Zgodnie z art. 22 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 505 ze. zm.; dalej jako "k.s.h."), spółką jawną jest spółka osobowa, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową. Oznacza to zatem, że spółkę jawną należy traktować jak odrębny od wspólników podmiot, który posiada samodzielną zdolność sądową w rozumieniu art. 28 § 1 p.p.s.a., według którego, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przepis art. 57 § 1 p.p.s.a. stanowi, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać wymienione w tym przepisie elementy składowe. Ogólne zaś wymogi pisma procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym określone zostały w przepisach art. 46 i 47 p.p.s.a. oraz art. 29 p.p.s.a. Stosowanie do art. 29 p.p.s.a., przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. W sprawie niniejszej skarga wniesiona została w imieniu spółki jawnej. Z oznaczenia firmy spółki można wnioskować, że skargę w jej imieniu wniósł jeden z jej wspólników, jednakże z uwagi na niezłożenie aktualnego na chwilę wniesienia skargi odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, okoliczność ta nie jest pewna i nie została – pomimo wezwania do usunięcia braków formalnych skargi – jednoznacznie przesądzona. Podstawową zasadą określoną w przepisach art. 29 § 1-3 k.s.h. jest to, że do reprezentowania spółki jawnej uprawniony jest każdy jej wspólnik i prawo wspólnika do reprezentowania spółki dotyczy wszystkich czynności sądowych i pozasądowych spółki, a prawa tego nie można ograniczyć ze skutkiem wobec osób trzecich. Wymaga jednakże zwrócenia uwagi, że umowa spółki może przewidywać, że wspólnik jest pozbawiony prawa reprezentowania spółki albo że jest uprawniony do jej reprezentowania tylko łącznie z innym wspólnikiem lub prokurentem (art. 30 § 1 k.s.h.), przy czym nazwiska i imiona osób, które są uprawnione do reprezentowania spółki oraz sposób reprezentacji spółki jawnej podlegają zgłoszeniu do sądu rejestrowego (art. 26 § 1 pkt 4 k.s.h.). Wzajemna relacja powyższych przepisów daje podstawę do rozróżnienia dwóch zagadnień, to jest prawa do reprezentacji spółki jawnej oraz sposobu jej reprezentacji. Odróżnić bowiem należy prawo do reprezentacji spółki jawnej, które przysługuje każdemu wspólnikowi na podstawie art. 29 § 1 k.s.h. i które nie może być ograniczone wobec osób trzecich, od sposobu reprezentacji spółki, który może zostać określony w umowie spółki i ujawniony w rejestrze – jako reprezentacja samodzielna lub łączna. Skarga złożona w imieniu spółki jawnej przez osobę fizyczną będącą jednym ze wspólników takiej spółki winna zawierać potwierdzenie, a więc być udokumentowana, że osoba ta posiada upoważnienie do jej reprezentacji przed sądem. Potwierdzeniem takim jest aktualny na chwilę wniesienia skargi odpis z Krajowego Rejestru Sądowego dotyczący spółki, zawierający dane wspólników spółki jawnej oraz wskazujący sposób jej reprezentacji ustalony w umowie spółki. Zgodnie z art. 251 § 1 k.s.h., spółka jawna powstaje z chwilą wpisu do rejestru. Z uwagi zatem na fakt, że spółka jawna podlega wpisowi do rejestru sądowego, zapisy w tym rejestrze obrazują sposób reprezentacji w danej spółce i pozwalają na dokonanie oceny, czy określona osoba posiada umocowanie do reprezentowania spółki (por. np.: postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 5 września 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 578/16 oraz powołane w nim orzecznictwo). Z tej przyczyny to odpis z Krajowego Rejestru Sądowego obrazuje sposób reprezentacji w danej spółce jawnej, a w szczególności, czy dany wspólnik jest pozbawiony prawa reprezentowania spółki albo jest uprawniony do jej reprezentowania tylko łącznie z innym wspólnikiem lub prokurentem. W orzecznictwie sądowym podkreśla się wyraźnie, że skuteczność umocowania (pełnomocnictwa procesowego) udzielonego przez spółkę jawną uzależniona jest od zachowania sposobu reprezentacji ujawnionego w Krajowym Rejestrze Sądowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 1331/16 i powołaną w nim uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt III CZP 43/08). Zatem dokument określający sposób reprezentacji w spółce jawnej powinien zostać złożony w sądzie wraz z wniesioną skargą, a najpóźniej na wezwanie przewodniczącego do usunięcia braków formalnych skargi w tym zakresie, aby możliwe było ustalenie zarówno liczby wspólników, jak i przyjętych zasad reprezentacji spółki jawnej. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W niniejszej sprawie, czego nie kwestionuje Skarżąca, pomimo doręczonego wezwania do uzupełnienia braku formalnego w postaci nadesłania aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, Skarżąca czynności tej nie dokonała. W zażaleniu podniosła, że żądany odpis należy traktować jak fakty powszechnie znane, w związku z tym żądanie przedstawienia odpisu z rejestru przedsiębiorców nie ma uzasadnienia. Zauważyć należy, że kwestia ta była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2019 r., sygn. akt I FZ 155/19, odnosząc się do kwestii samodzielnego zweryfikowania przez sąd Krajowego Rejestru Sądowego spółki, stwierdził, że "w świetle art. 28 § 1 w zw. z art. 29 p.p.s.a., osoby uprawnione do działania w imieniu osób prawnych powinny wykazać to prawo stosownym dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Dokumentem tym w przypadku spółki prawa handlowego jest co do zasady odpis z rejestru przedsiębiorców KRS, czyli dokument, o przedstawienie którego została wezwana skarżąca. Zaniechanie w tym zakresie stanowi brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., a w sytuacji, gdy strona nie uczyni zadość wezwaniu w wyżej wymienionym zakresie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Powyższego stanowiska nie zmienia okoliczność, że zgodnie z art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 986 ze zm.) pobrane samodzielnie wydruki komputerowe aktualnych i pełnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru mają moc zrównaną z mocą dokumentów wydawanych przez Centralną Informację, tj. odpisów odpisy, wyciągów i zaświadczeń oraz udzielanych informacji z Rejestru. Należy bowiem wskazać, że obowiązek wykazania umocowania spoczywa na stronie skarżącej, a rolą sądu nie jest wyręczanie strony w zakresie wykazania istnienia umocowania do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym (por. postanowienia NSA: z 9 maja 2018 r., sygn. akt II GZ 156/18; z 23 października 2015 r., sygn. akt II OSK 2456/15)." Tym samym przyjąć należało, że Skarżąca istotnie nie uzupełniła braku formalnego skargi, co skutkowało jego odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jak prawidłowo przyjął Sąd I instancji. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.