II SAB/Go 177/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.C. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi J.C. na bezczynność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W dniu 5 sierpnia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga J.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Go 510/19. W treści skargi strona zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został rozpoznany postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 11 października 2019 r. o odmowie przyznania prawa pomocy (II SPP/Go 94/19). Po wezwaniu skarżącej do uiszczenia wpisu i uiszczeniu przez skarżącą wpisu sądowego od skargi Sąd wyrokiem z dnia 22 stycznia 2020 r. oddalił skargę. Uprzednio na podstawie zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 13 września 2019 r. wyłączono ze sprawy II SA/Go 510/19 skargę J.C. na bezczynność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 września 2019 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a.). Wezwanie doręczono pełnomocnikowi pocztowemu w dniu 25 września 2019 r. Z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego od skargi postanowieniem z dnia 14 października 2019 r. tutejszy Sąd odrzucił skargę, której odpis wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o przysługującym zażaleniu doręczony został skarżącej w dniu 21 października 2019 r. W dniu 8 listopada 2019 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącej (nadane w dniu 5 listopada 2019 r.), w którym wyjaśniła, że nie uiściła wpisu od skargi, ponieważ nie posiada na to środków i wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia w/w wpisu. Na wezwanie Sądu o sprecyzowanie czy w/w pismo skarżącej stanowiło zażalenie czy wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżąca w piśmie z dnia [...] grudnia 2019 r. podała, iż wnosi ona o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie skarżącą podała, iż udzieliła odpowiedzi na wezwanie Sądu dopiero w dniu 10 grudnia 2019 r. , gdyż przebywała na leczeniu w [...]. Jednocześnie w piśmie tym skarżąca zwróciła się do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2020 r. Referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi musi spełniać warunki formalne określone w art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a. tj. Pierwszym warunkiem jest wniesienie pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Dalsze wymogi dotyczą sposobu jego wniesienia tj. do sądu, w którym czynność miała być dokonana oraz elementów samego wniosku tj. uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu oraz konieczność dokonania czynności, która nie została dokonana w terminie. W przedmiotowej sprawie skarżąca zwróciła się do Sądu z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wskazując w treści wniosku na brak środków. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, iż o uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi skarżąca powzięła wiadomość z treści postanowienia z dnia 14 października 2019 r. o odrzuceniu skargi. Postanowienie to zostało skarżącej skutecznie doręczone w dniu 21 października 2019 r. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, że w sytuacji, gdy strona nie jest świadoma uchybienia terminu do usunięcia braków skargi, to termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o jakim mowa, rozpoczyna bieg od daty dowiedzenia się o fakcie uchybienia terminu, co z reguły będzie miało miejsce z chwilą doręczenia stronie odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi (por. postanowienia NSA z 25 stycznia 2012r., sygn. akt: I OZ 44/12; z 15 czerwca 2011r., sygn. akt: I GZ 123/11, z 20 sierpnia 2010r., sygn. akt: II OZ 779/10 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kierując się treścią art. 87 § 1 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności prawnej polegającej na uiszczeniu wpisu sądowego od skargi należało wnieść w terminie 7 dni od daty doręczenia skarżącej postanowienia z dnia 14 października 2019 r. o odrzuceniu skargi, czyli najpóźniej w dniu 28 października 2019 r. W rozpatrywanej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu skarżąca nadała w urzędzie pocztowym w dniu 5 listopada 2019 r, a zatem z uchybieniem siedmiodniowego terminu wynikającego z cyt. art. 87 § 1 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 88 p.p.s.a. spóźniony wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Należy dodać, iż skarżąca nie podała we wniosku o przywrócenie terminu oraz w piśmie je precyzującym innych okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wobec czego uzasadnionym było uznanie przez Sąd przedmiotowego wniosku za spóźniony. Wskazać należy, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej, o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przepis art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Orzecznictwo sądów wskazuje, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144; postanowienie SN z 29 października 1999 r., I CKN 556/98; postanowienie SN z 12 stycznia 1999 r., II UKN 667/98, OSNAP 2000, nr 12, poz. 6). Potwierdził to również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu wydanym w dniu 15 grudnia 2004 r., OZ 809/2004. Brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Z brakiem winy mamy zatem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W świetle stanowiska strony i analizy akt sprawy Sąd uznał, iż w rozpoznawanej sprawie skarżąca uchybiała terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wobec czego Sąd zgodnie z treścią art. 88 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.