II SAB/Go 11/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 marca 2020 r. sprawy ze skargi K.R. na bezczynność Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od organu na rzecz skarżącego K.R. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Wnioskiem z [...] stycznia 2020 r. K.R. zwrócił się pośrednictwem platformy e-PUAP, do Dyrektora Liceum Ogólnokształcącego o udostępnienie informacji publicznej przez podane ilości nauczycieli zatrudnionych w Liceum, którzy posiadają tytuł naukowy doktora. W złożonej do tutejszego Sądu skardze, załączając dokumenty potwierdzające wystąpienie o informację, skarżący zarzucił, że organ nie udzielił mu w ustawowym terminie wnioskowanej informacji publicznej, mimo dodatkowego wezwania. Z tych względów wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia jego wniosku w terminie 3 dni; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. 2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i obciążenie skarżącego kosztami procesu; ewentualnie umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego; stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca naruszeniem prawa, zasądzenie kosztów, oddalenie wniosku skarżącego o zwrot kosztów i wymierzenie grzywny. W uzasadnieniu odpowiedzi organ wskazał, że w dniu 24 lutego 2020 r. udzielił skarżącemu informacji. Nadto podał, że wniosek został złożony w okresie poprzedzającym przerwę semestralną i nie na adres "oficjalny" Liceum. Nadto wniosek nie został opatrzony podpisem elektronicznym. Wskazano również, że w dniu złożenia wniosku wystąpił błąd w funkcjonowania systemu poczty elektronicznej Liceum. Dlatego za faktyczny dzień złożenia wniosku należy uznać dzień złożenia skargi do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy dnia z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), dalej: p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Sprawa mogła zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, bowiem przedmiotem skargi była bezczynność (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.). 4. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1429, dalej: u.d.i.p.) podmioty obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Nie budzi też wątpliwości, że wnioskowana informacja stanowi informację publiczną. Przyjmuje się, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, w zakresie tych zadań. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów, stanowi ją treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej oraz podmioty niebędące organami administracji, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane. Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Zgodnie z powołanymi przepisami informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. 5. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia informacji, nie umożliwiają jej udostępnienia w sposób w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto, organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu. 6. Z akt sprawy wynika, że organ udzielił wnioskowanej informacji z przekroczeniem 14 dniowego terminu. Termin ten należało w sprawie liczyć od dnia 20 stycznia 2020 r. bowiem dacie omawiany wniosek wpłynął do organu drogą komunikacji elektronicznej. Fakt ten potwierdza urzędowe poświadczenie przedłożenia załączone do skargi, k. 5 akt sądowych. Dodatkowo skarżący ponowił wniosek w dniu 10 lutego 2020 r. (k. 6 akt sądowych). Udzielenie zatem odpowiedzi na przedmiotowy wniosek w dniu 24 lutego 2020 r. (dowody załączono do odpowiedzi na skargę, k. 15 do 17 akt sądowych) w następstwie uzyskania informacji o złożonym wniosku ze skargi wywiedzionej do sądu, nie może stanowić o wypełnienia obowiązku w ustawowym terminie. Powoływanie się przez skarżony organ na okoliczność, że trwała przerwa semestralna, i że nie była to "oficjalna" strona Liceum nie usprawiedliwia bezczynności, a może mieć wpływ na ocenę jej charakteru (stopnia) opóźnienia w działaniu tego organu w omawianym przedmiocie. Wybór takiej właśnie "urzędowej" formy kontaktu przez skarżącego był w pełni uprawniony. Przepis art. 10 ust. 1 u.d.i.p. wskazuje, że informacja publiczna udzielana jest na wniosek, nie określając formy w jakiej powinien on zostać złożony. Utrwalone i jednolite w tej kwestii orzecznictwo przyjmuje, że dopuszczalne jest zatem wykorzystanie każdego środka komunikacji do przedstawienia swojego żądania, w tym także wybranego przez skarżącego (może tto być zatem również tzw. zwykły mail, nie mówiąc już o braku podstaw prawnych do domagania się od wnioskodawcy złożenia certyfikowanego podpisu. 7. Również, co wielokrotnie już w orzecznictwie rozważano, dbałość o regularny odbiór poczty elektronicznej i zarazem stan techniczny systemu poczty odbierającego należy wyłącznie do organu obowiązanego do udzielenia informacji. Prawo do informacji publicznej jest zagwarantowane obywatelom w art. 61 Konstytucji RP, przysługuje każdemu, bez względu na interes prawny lub faktyczny, na zasadach określonych w u.d.i.p. Z przepisów u.d.i.p. wynika, że organ musi podjąć w zakreślonym terminie określone czynności, aby zagwarantować obywatelowi ochronę należnych mu praw. W orzecznictwie przyjmuje się, że skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu e-PUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (por. orzeczenia NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15 oraz 16 lutego 2016 r., I OSK 2897/14; CBOSA). 8. W sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, to organ nie pozostaje w stanie bezczynności. Z tych względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., należało wydać postanowienie o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do udzielania bowiem stało się to bezprzedmiotowe (pkt I wyroku). 9. Podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalniało jednak sądu administracyjnego z obowiązku dokonania oceny, czy stwierdzona bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W ocenie Sądu, omówiona bezczynność nie miała z pewnością miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II wyroku (w skardze nie był również takiego żądania, podobnie jak nie było żądania wymierzenia organowi grzywny). 10. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł, orzeczono w pkt III wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a., 205 § 1 i 209 p.p.s.a. Sąd odstąpił natomiast od zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w części stanowiącej wynagrodzenie reprezentującego go radcy prawnego (art. 205 § 2 p.p.s.a.) na zasadzie art. 206 p.p.s.a. Wskazać należy, że "uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w tym ostatnim przepisie może być sprawa sądowoadministracyjna, w której wystąpiły następujące okoliczności: niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ, niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę, brak skonkretyzowania umowy między stroną skarżącą a jej pełnomocnikiem, istnienie wątpliwości czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia bezczynności organu, czy też uzyskanie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego (por. orzeczenia NSA z 25 stycznia 2019 r., I GZ 502/18; 4 września 2019 r., I GZ 261/19; 13 września 2016 r., akt I OZ 930/16; 14 lutego 2017 r., I OSK 2642/16; CBOSA). Przegląd bazy orzeczeń wskazuje, że przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi toczyło się i toczy wiele podobnych spraw wniesionych przez tę samą pełnomocnik, działającą w imieniu skarżącego. Sporządzenie skargi o charakterze szablonowym, wielokrotnie wykorzystywanym przez tego samego pełnomocnika w tożsamych przedmiotowo sprawach, dotyczących ponadto nieskomplikowanego staniu faktycznego i prawnego, uprawniało sąd do zastosowania zwolnienia, o którym mowa w art. 206, skoro podmiotem obwiązanym kosztami jest szkoła, a nie stricte organ administracji publicznej. Odnosząc się do odpowiedzi na skargę, w której wnioskowano również o obciążenie kosztami strony skarżącej, wskazać należy, że przepisy ustawy nie przewidują takiej możliwości nawet w przypadku oddalenia skargi.