I OZ 529/20

P O S T A N O W I E N I E Dnia 15 września 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 15 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.R. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego G.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2863/19 w sprawie ze skargi M.R. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego G.A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania Postanowieniem z dnia 31 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2863/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M.R. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego G.A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Sąd I instancji wskazał, że pismem z 21 listopada 2019 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) M.R., reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego G.A., wniósł do WSA w Warszawie - za pośrednictwem organu - skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Pismem z 8 stycznia 2020 r., wykonując zarządzenie z 2 stycznia 2020 r. Przewodniczącego Wydziału II, wezwano skarżącego [winno być przedstawicielkę ustawową skarżącego] do uzupełnienia braków formalnych skargi przez nadesłanie numeru PESEL [przedstawicielki ustawowej skarżącego i] skarżącego pouczając, że czynności tej należy dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie Sądu prawidłowo doręczono skarżącemu 16 stycznia 2020 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 1, 15, 17 akt sądowych). W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył pismo z 24 stycznia 2020 r., w którym wskazał numery PESEL [swój i swojej przedstawicielki ustawowej]. WSA w Warszawie podniósł, że wezwanie do uzupełnienia wskazanego braku formalnego skargi prawidłowo doręczono skarżącemu 16 stycznia 2020 r., zatem ustawowy termin dla dokonania tej czynności upływał 23 stycznia 2020 r. Pismo, którym skarżący uzupełnił brak formalny skargi, nadano w urzędzie pocztowym 24 stycznia br. - z jednodniowym uchybieniem terminu. Ponieważ w wyznaczonym terminie skarżący nie uzupełnił braku formalnego skargi, jego skargę należało odrzucić. Sąd I instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, orzekł jak [w punkcie 1] sentencji postanowienia (k. 22-23 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 31 marca 2020 r. wywiódł M.R., reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego G.A. W zażaleniu podano, że 22 stycznia 2020 r. przedstawicielka ustawowa skarżącego nadała list polecony do WSA w Warszawie. Z niewiadomych dla niej względów, list ten zamiast do WSA został doręczony na jej adres zamieszkania. Przedstawicielka nadała przedmiotowy list ponownie (k. 19-20 akt sądowych). Do zażalenia dołączono wydruk z systemu śledzenia przesyłek Poczty Polskiej dla przesyłki nr [...] i potwierdzenie nadania przesyłki nr [...], w którym jako adresat został oznaczony "WSA Warszawa 00-13 ul. Jasna 2/4". Przedstawicielka ustawowa skarżącego wniosła o uznanie, że brak formalny uzupełniła w terminie (k. 29-32 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Pismo procesowe strony winno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowano w art. 46 ppsa. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b in principio ppsa, poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu, pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie - numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 ppsa, przewodniczący obowiązany jest wezwać strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 ppsa). Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, stosownie do którego sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Powyższy obowiązek wprowadzono na mocy art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 934, dalej ustawa nowelizująca). Jak wynika z uzasadnienia projektu ww. ustawy (Sejm RP VIII Kadencji, nr druku 3260) wymóg wskazania numeru PESEL ma na celu zapewnić lepszą identyfikację stron lub innych uczestników postępowania sądowo-administracyjnego (postanowienie NSA z 7.11.2019 r. II OZ 999/19, cbosa). Art. 5 pkt 2 ustawy nowelizującej - jako przepis przejściowy - przewiduje, że do pierwszego pisma wniesionego przez stronę w danej sprawie po dniu [31 maja 2019 r.] wejścia w życie ustawy nowelizującej stosuje się art. 46 § 2 ppsa, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Sąd I instancji wypełniając obowiązki nałożone na niego ustawą nowelizującą przeoczył, że PESEL przedstawicielki ustawowej skarżącego znajduje się w aktach administracyjnych sprawy (w dominującej części błędnie nieponumerowanych - m.in. imienne raporty miesięczne ZUS RZA o należnych składkach G.A.; oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym i o sytuacji materialnej z 17 października 2019 r.; odcinek płacowy za lipiec 2019 r., sierpień 2019 r. i wrzesień 2019 r.; pismo z 17 września 2018 r. i 27 sierpnia 2018 r.; wniosek z 27 czerwca 2018 r. - k. 98 akt administracyjnych). W świetle powyższego Sąd dysponował numerem PESEL przedstawicielki ustawowej skarżącego, przez co podstawowy cel, a zarazem i wymóg, ustawy nowelizującej został spełniony. Niezachowanie warunków formalnych skargi nie uniemożliwiało nadania skardze prawidłowego biegu w tym zakresie (argum. ex art. 49 § 1 ppsa; postanowienie NSA z 22.11.2019 r. I OZ 1121/19). Powyższe stanowisko nawiązuje do zasady szybkości postępowania sądowego w powiązaniu z zasadą ekonomii procesowej. Podobnie, choć niejednolicie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekał w sprawach, w których pełnomocnictwo uprawniające do reprezentowania strony przed sądem administracyjnym zalegało w aktach administracyjnych, a nie zostało wniesione przy piśmie procesowym kierowanym do sądu (postanowienie NSA z 18.9.2019 r. I OZ 771/19, cbosa). Konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), które - w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej - winno prowadzić do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm (postanowienie NSA z 16.4.2019 r. I OZ 339/19, cbosa). Rozważenia wymaga jeszcze uzupełnienie braku formalnego w terminie przez samego skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z art. 245 i 244 § 1 kpc, przeprowadził dowód z dokumentów załączonych do rozpatrywanego zażalenia, tj. wydruku z systemu śledzenia przesyłek i potwierdzenia nadania przesyłki poleconej. Z dokumentów tych jednoznacznie wynika, że przedstawicielka ustawowa nadała do WSA w Warszawie przesyłkę o nr [...], która choć adresowana do Sądu, została doręczona w S. i nie dotarła do WSA w Warszawie (nie ma znaczenia, że w potwierdzeniu nadania znalazła się mała niedokładność w zakresie oznaczenia kodu pocztowego adresata, tj. zamiast prawidłowego "00-013" – "00-13"). Brak podstaw, by odmówić wiary twierdzeniom przedstawicielki ustawowej, że pismo nadane przesyłką nr [...] nie było tożsame z zalegającym w aktach sprawy pismem z 20 stycznia 2020 r., w którym wskazano numery PESEL jej samej i jej syna (k. 19-20, 29-32 akt sądowych). Skoro przesyłka nr [...] została nadana w terminie otwartym do uzupełnienia braków formalnych, Naczelny Sąd Administracyjny - mając na względnie art. 83 § 3 ppsa i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - uznał, że braki formalne skargi zostały uzupełnione w terminie. Nie może być wątpliwości co do tożsamości skarżącego i jego przedstawicielki ustawowej (pewność co do tożsamości stron była jedną z przyczyn nałożenia przez prawodawcę obowiązku wskazania nr PESEL), skoro wcześniej Sąd ten rozpatrywał, a w konsekwencji uwzględnił skargę skarżącego w tej samej sprawie administracyjnej prawomocnym wyrokiem z 9 lipca 2019 r. II SA/Wa 2332/18 (odpis wyroku z uzasadnieniem w aktach administracyjnych) - przed wydaniem zarządzenia z 2 stycznia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, orzekł jak sentencji.