II OSK 261/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-10-06
Skład orzekający: Andrzej Wawrzyniak, Grzegorz Czerwiński, Jerzy Stankowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są wiążące dla organów administracji w postępowaniu dotyczącym ochrony środowiska, w szczególności w zakresie kwalifikacji cieku wodnego?Ratio decidendi
Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają charakter informacyjny i deklaratoryjny, a nie konstytutywny. W sprawach z zakresu ochrony środowiska organy administracji nie są związane kwalifikacją cieku wodnego zawartą w ewidencji gruntów, a powinny opierać się na informacjach od wyspecjalizowanych organów, takich jak Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Budynek mieszkalny nie może być uznany za obiekt służący racjonalnej gospodarce rolnej lub rybackiej w kontekście zakazu budowy w pasie ochronnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji planowanej na działce nr 224, która znajduje się w pasie 100 m od cieku wodnego "Dopływ z jeziora L.". Organy administracji uznały, że realizacja inwestycji naruszy zakaz budowy w pasie ochronnym ustanowiony uchwałą Sejmiku Województwa Podlaskiego. Strona skarżąca kwestionowała kwalifikację cieku wodnego jako naturalnego, powołując się na dane z ewidencji gruntów, oraz argumentowała, że inwestycja może być uznana za służącą racjonalnej gospodarce rolnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 6 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 146/20 w sprawie ze skargi Z. J. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 146/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. J. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W piśmie z dnia 16 października 2019 r. Wójt J. zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla ww. inwestycji.
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w B., postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r. odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla planowanej inwestycji, wskazując w uzasadnieniu, iż realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia naruszy zakaz określony w § 4 ust. 1 pkt 7 lit. a uchwały Nr XlI88/15 Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 22 czerwca 2015 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Północnej Suwalszczyzny" (Dz. Urz. Województwa Podlaskiego z dnia 26 czerwca 2015 r., poz. 2116 z późn. zm.), dalej jako "Uchwała", stanowiący, iż na ww. obszarze wprowadza się zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych z wyjątkiem urządzeń, wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Organ I instancji rozważył również możliwość zastosowania odstępstw od tego zakazu, określonych w Uchwale.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożył Z. J. (strona, skarżący) podnosząc, że organ I instancji błędnie przyjął, iż rów znajdujący się na działce nr 224 jest ciekiem naturalnym.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] listopada 2019 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że inwestycja, której dotyczy projekt decyzji o warunkach zabudowy, zlokalizowana jest na działce nr [...] położonej w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Północnej Suwalszczyzny", którego funkcjonowanie reguluje Uchwała. W sprawie istotne było zatem wyjaśnienie przez organ I instancji, czy inwestycja nie stoi w sprzeczności z regulacjami ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r. poz. 1614, z późn. zm.), wynikającymi z utworzenia Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Północnej Suwalszczyzny", w szczególności w kontekście obowiązujących na tym obszarze zakazów związanych z ochroną przyrody. Enumeratywny katalog zakazów obowiązujących na terenie ww. obszaru chronionego został wyartykułowany w § 4 ust. 1 Uchwały.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stanął na stanowisku, iż rozstrzygnięcie przyjęte przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w B. jest prawidłowe. Przedmiotowa inwestycja znajduje się w pasie 100 m od linii brzegu cieku o nazwie Dopływ z jeziora L.. Fakt ten potwierdza ortofotomapa i mapa sytuacyjno - wysokościowa dostępne pod adresem www.geoportal.gov.pl. W związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie będzie miał zastosowanie zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie pisemnie poinformowało, że ciek wodny o nazwie Dopływ z jeziora L., wypływający z jeziora L. (dz. ew. nr [...], obręb R.), przepływający przez działki o nr ew. [...],[...],[...], obręb L. i wpadający do jeziora S. (dz. ew. nr [...], obręb U.) stanowi ciek naturalny w rozumieniu art. 16 pkt 5 ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 z późn. zm.). W związku z powyższym poprzez realizację inwestycji zostanie złamany zakaz określony w § 4 ust. 1 pkt 7 lit. a Uchwały.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stwierdził, iż nie jest możliwym w okolicznościach sprawy zastosowanie odstępstw od ww. zakazu, dotyczących urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Przedmiotowa zabudowa nie jest urządzeniem wodnym, ponadto inwestycja ta nie może być zaliczona w poczet inwestycji związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej bądź rybackiej. Przez obiekty służące racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej lub rybackiej należy rozumieć obiekty przeznaczone wyłącznie do prowadzenia tego rodzaju gospodarki. Tym samym, zdaniem organu Il instancji budynek mieszkalny parterowy połączony z garażem nie stanowi obiektu służącego prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Zdaniem organu, z uwagi na wyżej poczynione ustalenia należało rozważyć, czy możliwe jest w okolicznościach niniejszej sprawy, zastosowanie odstępstw od ww. zakazu, określonych w § 4 ust. 3 Uchwały. Zakaz, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 7 Uchwały nie dotyczy części Obszaru, dla których w dniu wejścia w życie niniejszej Uchwały obowiązują miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego lub ich zmiany w zakresie terenów przeznaczonych w tych planach pod zabudowę. Z akt sprawy nie wynika, aby teren inwestycji był kiedykolwiek przeznaczony pod zabudowę w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. W związku z powyższym nie zachodzi odstępstwo określone w § 4 ust. 3 pkt 1 Uchwały. Ww. zakaz nie dotyczy obszarów i terenów przewidzianych pod zabudowę w granicach określonych w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, na których dopuszcza się uzupełnianie zabudowy mieszkaniowej, usługowej i letniskowej pod warunkiem możliwości wyznaczenia nieprzekraczalnej linii zabudowy od brzegu wód, określonej poprzez połączenie istniejących budynków, z wyłączeniem obiektów małej architektury, na przylegających działkach w rozumieniu ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U z 2017 r. poz. 1073). Z mapy będącej załącznikiem do Uchwały Nr [...] - Rady Gminy J. z dnia [...] października 2017 r. w sprawie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy J. wynika, iż działka nr [...] częściowo położona jest w granicach obszaru zagospodarowania rekreacyjnego i turystycznego tworzonego w drodze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a częściowo w granicach obszaru zwartych struktur funkcjonalno - przestrzennych. Ponadto warunek określony w dalszej części odstępstwa mówiący o uzupełnieniu zabudowy pod warunkiem wyznaczenia nieprzekraczalnej linii zabudowy od brzegu wód, określonej poprzez połączenie istniejących budynków, z wyłączeniem obiektów małej architektury, na przylegających działkach nie zostaje spełniony. Z projektu decyzji oraz ortofotomapy i mapy sytuacyjno-wysokościowej dostępnej pod adresem www.geoportal.gov.pl wynika, że działki nr [...],[...] oraz [...] są działkami bezpośrednio przylegającymi do przedmiotowej działki. Działki nr [...] i [...] są zabudowane, jednak znajdująca się na nich zabudowa znajduje się w większej odległości od cieku wodnego o nazwie Dopływ z jeziora L., niż teren przedmiotowej inwestycji. Organ I instancji błędnie przyjął, iż działki przylegające do działki nr [...] są niezabudowane. W opinii organu II instancji nie zachodzi możliwość zastosowania odstępstwa określonego w § 4 ust. 3 pkt 2 Uchwały. Charakter przedmiotowej inwestycji nie pozwala na zastosowanie odstępstwa określonego w § 4 ust. 3 pkt 3 Uchwały, gdyż ww. inwestycja nie dotyczy siedlisk rolniczych – w zakresie uzupełniania istniejącej zabudowy o obiekty do prowadzenia gospodarstwa rolnego, pod warunkiem nie przekraczania dotychczasowej linii zabudowy od brzegów wód, o których mówi odstępstwo. Przedmiotowa inwestycja nie dotyczy budowy obiektów budowlanych na terenach ogólnodostępnych kąpielisk, plaż i przystani wodnych niezbędnych do ich funkcjonowania. W związku z powyższym, zdaniem organu, należy stwierdzić, iż odstępstwo określone w § 4 ust. 3 pkt 4 Uchwały nie zachodzi. Zgodnie z § 4 ust. 3 pkt 5 Uchwały, przedmiotowy zakaz nie dotyczy odbudowy, rozbudowy lub nadbudowy istniejących obiektów letniskowych, mieszkalnych, usługowych oraz o funkcji mieszanej w celu poprawy standardów ochrony środowiska oraz walorów estetyczno-krajobrazowych, pod warunkiem nie przybliżania istniejącej linii zabudowy na działce do brzegów wód. Planowana inwestycja dotyczy budowy nowego budynku mieszkalnego parterowego połączonego z garażem, w granicach terenu inwestycji wyznaczonych w projekcie decyzji nie znajduje się obecnie żaden obiekt. Zakaz, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 7 Uchwały nie dotyczy części terenów wokół sztucznych zbiorników wodnych, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 7 lit. b, o powierzchni nie większej niż 0,5 ha i o głębokości nie większej niż 3 m. Dopływ z jeziora L. stanowi ciek naturalny w rozumieniu art. 16 pkt 5 Ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 z późn. zm.) co potwierdza pismo z Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż ww. odstępstwo nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Przedmiotowa inwestycja nie znajduje się w granicach administracyjnych miasta S.. Odstępstwo z § 4 ust. 3 pkt 7 Uchwały nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Budynek mieszkalny parterowy połączony z garażem, budowa infrastruktury technicznej niezbędnej do funkcjonowania w/w budynku, budowa szczelnego szamba do 10 m³ nie stanowi obiektu małej architektury w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 z późn. zm.). Jak wynika bowiem z art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego obiekt małej architektury to obiekt niewielki, spełniający funkcję kultu religijnego, czy też obiektu codziennej rekreacji i utrzymania porządku w postaci piaskownic, huśtawek, drabinek i śmietników. W opinii organu nie zachodzi możliwość zastosowania odstępstwa określonego § 4 ust. 3 pkt 8 Uchwały. Planowana do realizacji inwestycja nie dotyczy wykonywania zadań na rzecz obronności kraju i bezpieczeństwa państwa, prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z bezpieczeństwem powszechnym, realizacji inwestycji celu publicznego, a także wykonywania zadań wynikających z planu ochrony. W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, nie zachodzi żadne z odstępstw określonych w art. 24 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r. poz. 1614, z późn. zm.).
Odnosząc się do twierdzenia strony, iż organ I instancji nie uwzględnił w przedmiotowym postępowaniu danych z ewidencji gruntów i budynków, organ II instancji wyjaśnił, iż dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają charakter informacyjny, a sam rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości. Ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie tworzy nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan faktyczny. Organy ewidencyjne rejestrują stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą one natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 2566/12). Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie w granicach swoich kompetencji poinformowało, iż Dopływ z jeziora L. stanowi ciek naturalny w rozumieniu art. 16 pkt 5 Ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 z późn. zm.). W związku z powyższym należy stwierdzić, iż ww. ciek nie jest rowem tj. sztucznym korytem prowadzącym wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ujściu (art. 16 pkt 47 ustawy Prawo wodne Dz. U. z 2018 r. poz 2268 z późn. zm ), oraz nie jest urządzeniem wodnym w rozumieniu art. 16 pkt 65 ustawy Prawo wodne (Dz. U z 2018 r. poz. 2268 z późn. zm.).
W związku z tym, iż przedłożony do uzgodnienia projekt decyzji o warunkach zabudowy narusza zakaz określony w § 4 ust. 1 pkt 7 lit. a Uchwały, a nie jest możliwe zastosowanie odstępstw od tego zakazu, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska stanął na stanowisku, iż należy utrzymać zaskarżone postanowienie Organu I instancji w mocy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniósł Z. J. podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 6, art.7, art. 76, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.,
2. art. 53 ust. 4 pkt 8 i ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 725 ze zm.), poprzez pominięcie przy rozstrzygnięciu, danych z ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki nr geod. [...] w obrębie L., gmina J., z których wynika, że w obrębie L. [...] nie ma oznaczonych cieków naturalnych jako "Wp", a na innych działkach występuje tylko rów oznaczony jako "W- PslV", "W-ŁlV", "W-LsIV",
3. § 68 ust. 4 pkt 2, § 68 ust. 1 pkt 1 lit g rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 393 ze zm.), poprzez uznanie, że rów jest ciekiem naturalnym, obejmującym grunt pod wodami powierzchniowymi płynącymi,
4. § 4 ust. 1 pkt 7 uchwały Nr XII/88/15 Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 22 czerwca 2015 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Północnej Suwalszczyzny" w zw. a art.5 pkt 16a ustawy o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1614), art. 16 pkt 5 ustawy Prawo wodne (t.j. Dz. U., z 2018 r., poz. 2268), § 68 ust. 1 pkt 1 lit. g i ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, art. 16 pkt 65 ustawy Prawo wodne poprzez uznanie, że zabronione jest lokalizowanie obiektów budowlanych w pasie szerokości do 100 m od urządzeń wodnych (rowu), służących odwodnieniu terenu, a nie służące ciekom naturalnym (wodom płynącym),
5. błędną wykładnię § 4 ust. 1 pkt 7 uchwały Nr XII/88/15 polegającą na uznaniu, że objęty projektem decyzji o warunkach zabudowy budynek mieszkalny nie stanowi obiektu budowlanego służącego racjonalnej gospodarce rolnej,
6. brak wyjaśnienia, czy planowana inwestycja może być rozpatrywana jako obiekt służący prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej i rybackiej.
W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska podtrzymał swoje stanowisko.
Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 146/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. J. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że podziela stanowisko organu, iż przedmiotowa, planowana inwestycja jest położona w pasie szerokości 100 m od linii brzegowej cieku naturalnego, co oznacza, że zaistniały okoliczności określone w zakazie wskazanym w § 4 ust. 1 pkt 7 lit. a Uchwały, tj. inwestycja jest położona w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych.
Sąd stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się pismo Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, w którym poinformowano, że ciek wodny o nazwie Dopływ z jeziora L., wypływający z jeziora L. (dz. ew. nr [...], obręb R.), przepływający przez działki o nr ew. [...],[...],[...], obręb L. i wpadający do jeziora S. (dz. ew. nr [...], obręb U.) stanowi ciek naturalny w rozumieniu art. 16 pkt 5 ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 z późn. zm.).
Z ww. art. 16 pkt 5 ustawy Prawo wodne wynika, że przez ciek naturalny rozumie się rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy naturalnymi lub uregulowanymi korytami. W rozumieniu ustawy Prawo wodne cieki naturalne są czymś innym niż urządzenia wodne określone w art. 16 pkt 65 a tej ustawy, tj. urządzenia służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym rowy określone w art. 16 pkt 47 tej ustawy tj. sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ujściu.
Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że organ miał prawo oprzeć rozstrzygnięcie tylko na stanie prawnym i faktycznym nieruchomości ujawnionym w ewidencji gruntów. Zdaniem Sądu, organ nie mógł w niniejszej sprawie pominąć innych dowodów w sprawie, świadczących chociaż na niekorzyść strony.
W ocenie Sadu, decydujące znaczenie ma informacja przedstawiona przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Słusznie organ II instancji wskazał, że Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie jest organem, który w ramach swoich kompetencji ma m.in. obowiązek prowadzenia Systemu Informatycznego Gospodarki Wodnej. Zasadne jest więc twierdzenie, że organ ten posiada wiarygodne dane co do tego, czy na przedmiotowym terenie położony jest ciek naturalny, czy tylko urządzenie wodne, rów.
Sąd podzielił przytoczone przez organ stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 15 maja 2014 r. o sygn. akt I OSK 2566/12, tj. że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mają charakter informacyjny, a sam rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości. Ma on charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie tworzy nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan faktyczny. Prawidłowo więc organ oparł swoje rozstrzygnięcie o informację przedstawioną przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie.
Sąd nie podzielił również stanowiska strony w kwestii pozostałych zarzutów skargi. Przedmiotowa inwestycja polegająca na budowie budynku mieszkalnego parterowego połączonego z garażem, budowie infrastruktury technicznej niezbędnej do funkcjonowania ww. budynku, budowie szczelnego szamba do 10 m³, obejmującej teren działki nr [...] nie może być potraktowana jako obiekt służący prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej.
Organ przeprowadził prawidłową, obszerną analizę wskazaną w uzasadnieniu wykazując, że nie mają tu zastosowania również odstępstwa od zakazu, określone w Uchwale. Takie stanowisko potwierdza również aktualne orzecznictwo. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pojęcie racjonalnej gospodarki rolnej nie obejmuje swoim zakresem budynku mieszkalnego o charakterze jednorodzinnym lecz tylko obiekty budowlane o charakterze gospodarczym, które są funkcjonalnie powiązane z prowadzoną gospodarką rolną i to w pasie ochronnym danej rzeki np. wiata na siano (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 2366/17).
W odniesieniu do pozostałych argumentów Sąd stwierdził, że organ, jak również i Sąd wydają rozstrzygnięcie w zindywidualizowanym stanie faktycznym i według przepisów obowiązujących w dacie orzekania, nie może więc w tej sprawie decydować fakt, że sąsiednie działki są zabudowane.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniósł Z. J. podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 53 ust. 4 pkt 8 i ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2003 r., poz, 1945, z późn.zm.) w zw. z § 4 ust. 1 pkt 7 uchwały NR XII/88/15 Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 22 czerwca 2015 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Północnej Suwalszczyzny" (Dziennik Urzędowy Województwa Podlaskiego z 2015 r. poz.2116); art. 5 pkt 16a ustawy o ochronie przyrody (t.j. Dz. U z 2018 r. poz. 1614), art. 16 pkt 5 ustawy Prawo wodne (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 2268 ) § 68 ust. 1 pkt lit. g i ust. 4 pkt 2 , rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 393 ze zm.), art. 16 pkt 65 a ustawy Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2268 ), poprzez pominiecie przy rozstrzygnięciu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 725 zm.), t.j. danych z ewidencji gruntów i budynków dotyczących działki nr geod. [...] w obrębie L., gmina J., danych wskazujących, że w obrębie L. [...] nie ma oznaczonych cieków naturalnych jako "Wp", a na innych działkach występuje tylko rów oznaczony jako "W-PsIV", "W-ŁIV", "W-LsIV", a oparcie rozstrzygnięcia tylko na podstawie stanowiska przedstawionego przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie;
2. § 68 ust. 4 pkt 2, § 68 ust. 1 pkt 1 lit. g rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 393 ze zm.), poprzez uznanie, że rów oznaczony w ewidencji gruntów jako "W-PsIV", "W-ŁIY", "W-LsIV", jest ciekiem naturalnym, obejmującym grunt pod wodami powierzchniowymi płynącymi, określonym tak w sposób dowolny (bez żadnych dowodów) przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, pomimo braku oznaczenia w ewidencji gruntów jako "Wp".
3. błędną wykładnię § 4 ust. 1 pkt 7 uchwały NR XII/88/15 Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 22 czerwca 2015 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Północnej Suwalszczyzny" (Dziennik Urzędowy Województwa Podlaskiego 2015 r. poz. 2116) w zw. z art. 5 pkt 16a ustawy o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1614), art. 16 pkt 5 ustawy Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2268 ), § 68 ust. 1 pkt 1 lit. g i ust. 4 pkt 2 , rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 393 ze zm.), art. 16 pkt 65 ustawy Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2268 ) poprzez uznanie, że zabronione jest lokalizowanie obiektów budowlanych w pasie szerokości do 100 m od urządzeń wodnych, oznaczonych w ewidencji gruntów jako rów, służących odwodnieniu terenu, a nie służące ciekom naturalnym ( wodom płynącym),
4. błędną wykładnię § 4 ust. 1 pkt 7 Uchwały NR XII/88/l5 Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 22 czerwca 2015 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Północnej Suwalszczyzny" (Dziennik Urzędowy Województwa Podlaskiego z 2015 r. poz. 2116), polegające na uznaniu, że objęty projektem decyzji o warunkach zabudowy budynek mieszkalny nie stanowi obiektu budowlanego służącego racjonalnej gospodarce rolnej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano zostały argumenty mające, zdaniem skarżącego kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
NSA rozpatrywał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), uznając, że ze względu na intensyfikację rozwoju epidemii przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Zgodnie z treścią art. 193 P.p.s.a., zdanie drugie, uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez Z. J. nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zarzuty wymienione w punktach od 1 do 3 opierają się na przyjętym przez skarżącego kasacyjnie założeniu, że ciek wodny znajdujący się na jego działce bezpodstawnie zakwalifikowany został jako naturalny ciek wodny podczas gdy, zdaniem skarżącego kasacyjnie, jest to sztuczny ciek wody jakim jest rów melioracyjny. Swój pogląd odnośnie do kwalifikacji cieku wodnego skarżący kasacyjnie opiera na danych z ewidencji gruntów, wskazując przy tym, że zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne dane zawarte w ewidencji gruntów są dla organów administracji wiążące.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest podstaw do przyjęcia, że organy administracji dokonały błędnych ustaleń faktycznych poprzez to, że nie dokonały kwalifikacji cieku wodnego znajdującego się na działce skarżącego kasacyjnie nie biorąc pod uwagę danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
Zgodnie z treścią art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Przepis ten, wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Wprawdzie sprawa główna dotyczy ustalenia warunków zabudowy jednakże przedmiotem postępowania wpadkowego toczącego się przez Generalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska była ochrona środowiska. W art. 21 ust. 1 ww. ustawy sprawy z zakresu ochrony środowiska nie zostały wymienione. Przepis ten wprowadza domniemanie dowodowe i jako taki powinien być wykładany ściśle nie zaś rozszerzająco. Organy administracji nie były tym samym związane kwalifikacją cieku wodnego, który znajduje się na działce skarżącego kasacyjnie, zawartą w ewidencji gruntów i budynków.
Kwalifikacja cieku wodnego dokonana została w oparciu o informację uzyskaną z Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Organ ten jest organem wyspecjalizowanym w sprawach z zakresu gospodarki wodnej i brak jest podstaw do kwestionowania przydatności dowodowej przedstawionej przez ten organ informacji. W konsekwencji brak jest również podstaw do kwestionowania prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych w oparciu o tę informację. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, że planowana inwestycja naruszałaby zakaz określony w § 4 ust. 1 pkt 7 lit. a uchwały Nr XII/88/15 Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 22 czerwca 2015 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Północnej Suwalszczyzny" (Dz. Urz. Woj. Podlaskiego poz. 2116 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż na wskazanym obszarze wprowadza się zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej.
Mając powyższe na uwadze za niezasadne uznać należy zarzuty naruszenia przepisów prawa wskazanych w zarzutach 1, 2 i 3 skargi kasacyjnej.
Za niezasadny uznać również należy zarzut naruszenia § 4 ust. 1 pkt 7 Uchwały NR XII/88/l5 Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 22 czerwca 2015 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Północnej Suwalszczyzny". Podzielić należy stanowisko organów administracji zaakceptowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że planowany przez skarżącego kasacyjnie budynek mieszkalny nie może być uznany za obiekt mający służyć prawidłowej gospodarce rolnej i rybackiej. Oczywistym jest, że tego rodzaju budynek nie służy gospodarce wodnej lub rolnej, jego rolą takiego jest wykorzystywanie go na cele mieszkalne nie zaś do prowadzenia gospodarki rolnej lub rybackiej.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło