II FSK 1559/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Marek Olejnik, po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlk. z dnia 5 maja 2020 r. sygn. akt I SA/Go 102/20 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 9 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 5 maja 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, I SA/Go 102/20, uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z 9 lipca 2019 r., w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności w sprawie ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej w K. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik przedmiotu postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj.: 1. przepisów art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 151 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonaniu niewłaściwej oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia i w konsekwencji jego uchylenie, pomimo że istniały podstawy do oddalenia skargi. 2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit .c) w zw. z art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z 208 § 1 i art. 70 § 1 o.p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez niepełną analizę akt sprawy i błędną ocenę stanu faktycznego w zakresie ustalenia, iż określone zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. 3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) z art. 212 w zw. z 208 § 1 o.p. przez błędne zastosowanie a w konsekwencji przyjęcie, iż podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiło wyłącznie wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zielonej Górze decyzji uchylającej i umarzającej postępowanie prowadzone w zakresie wymiaru podatku od nieruchomości za 2013 r. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie sprawy poprzez oddalenie skargi, a także o zasądzenie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną prokurator wniósł o jej oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 3 § 2 pkt 1, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 151 p.p.s.a. Albowiem sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, co skutkowało jego uchyleniem. Przepis art. 3 § 1, jak też i § 2 p.p.s.a. zawierają normy o charakterze ustrojowym, stanowią bowiem, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie oraz że kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Do przesłanek warunkujących naruszenie tych przepisów mogłoby dojść wówczas, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca, gdyby sąd administracyjny odmówił rozpoznania skargi mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa, nie przeprowadził kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego lub dokonał tej kontroli według kryteriów innych niż zgodność z prawem lub zastosował środek nieprzewidziany w ustawie (zob. wyrok NSA z 23 marca 2016 r., II GSK 2340/14). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Przepis ten nie służy również zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone z materiału aktowego, lecz nakazuje sądowi pewne konkretne zachowania przy wyrokowaniu (zob. wyrok NSA z 19 marca 2019 r., II OSK 1097/17). Określa natomiast czas orzekania i podstawy wyrokowania (sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy...) i nakłada na sąd jedynie obowiązek wydania wyroku po przeprowadzeniu rozprawy i jej zamknięciu oraz wprowadza zakaz wyjścia poza materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dochodzi wówczas, gdy sąd oddali skargę, mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz gdy oprze orzeczenie na własnych ustaleniach, tzn. dowodach lub faktach, nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (przykładowo wyrok NSA z 15 lutego 2019 r., I OSK 386/17). Odnośnie do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. to przypomnieć trzeba, że wyznacza on granice rozpatrzenia sprawy przez sąd pierwszej instancji. Treść tego unormowania pozwala zaś na sformułowanie wniosku, że regulację tę można naruszyć tylko wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania podatkowego bądź powoła w nim dowody, które zostały przez sąd pominięte względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne a przy tym oczywiste, iż bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (wyrok NSA z 17 października 2006 r., I FSK 56/06). Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. jest nieskuteczny, gdyż nie może zostać rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem przepis ten nie był podstawą rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit .c) w zw. z art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z 208 § 1 i art. 70 § 1 o.p. Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej analizy akt sprawy i oceny stanu faktycznego. Podkreślić należy, iż samym zarzutem naruszenia art. 141 § 4 nie można kwestionować ustaleń faktycznych sprawy, bowiem nie ten przepis, a przepisy postępowania podatkowego dotyczące postępowania dowodowego decydują o prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. One bowiem decydują o poszczególnych elementach stanu faktycznego sprawy. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 208 § 1 o.p. albowiem SKO nie orzekało na jego podstawie, a na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) o.p., który stanowił również podstawę uchylenia postanowienia przez sąd pierwszej instancji. Dlatego też przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. To zaś oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami przewidzianymi w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a tym samym zarzutami i wnioskami sformułowanymi w skardze kasacyjnej. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości orzeczenia, którego uchylenia domaga się strona skarżąca kasacyjnie, determinują zakres jego kontroli przez sąd drugiej instancji. Związanie wnioskami skargi kasacyjnej oznacza niemożność wyjścia poza tą część wyroku sądu pierwszej instancji, którą strona zaskarżyła. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega zaś na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą kasacyjnie. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zatem zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. (por. wyrok NSA z 21 kwietnia 2004 r., FSK 13/04, ONSAiWSA 2004/1/15; wyrok NSA z 22 lipca 2004 r., GSK 356/04, ONSAiWSA 2004/3/72; wyrok NSA z 22 września 2017 r., II FSK 2065/17). Skoro zatem strona nie zarzuciła naruszenia art. 233§ 1 pkt 2 lit. a) o.p., to nie można tego zarzutu skutecznie konwalidować naruszeniem art. 208 o.p. Problem przedawnienia również nie był przedmiotem rozpoznawania sądu pierwszej instancji jak i organu. SKO kwestie przedawnienia wywiodło ze swojej nieostatecznej decyzji dotyczącej wymiaru podatku. W związku z tym zarzut naruszenia art. 70 §1 o.p. jest chybiony, zwłaszcza w kontekście art. 212 o.p., który stanowił drugą z podstaw uchylenia postanowienia SKO przez WSA. SKO mogłoby w sprawie niniejszej skutecznie przyjąć ustalenie faktyczne dotyczące przedawnienia zawarte w decyzji wymiarowej , gdyby ta decyzja weszła do obrotu prawnego (stałaby się decyzją ostateczną). Tymczasem z naruszeniem art. 212 o.p. organ bezprawnie przyjął w uzasadnieniu postanowienia o nadania rygory natychmiastowej wykonalności ustalenia dotyczące przedawnienia, zawarte w decyzji, która nie weszła jeszcze do obrotu prawnego. Odnośnie do zarzutu zawartego w pkt 3, sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 212 o.p. Zgodnie z jego brzmieniem organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Decyzje, o których mowa w art. 67d, wiążą organ podatkowy od chwili ich wydania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, iż zarówno zaskarżone postanowienie, jak i decyzja wymiarowa uchylająca i umarzająca postępowanie w sprawie decyzji Burmistrza Gubina z 5 listopada 2018 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, wydane zostały przez SKO 9 lipca 2019 r. Jednak decyzja wymiarowa została doręczona stronie 10 lipca 2019 r. Dopiero w tej dacie organ był nią związany - od tego momentu decyzja weszła do obrotu prawnego i zaczęła wywierać skutki prawne (materialnoprawne i procesowe). Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. ----------------------- 1