I SA/Gl 390/20
WyrokWSA w Gliwicach2020-06-03
Skład orzekający: Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Krzysztof Kandut, Monika Krywow
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, uznając, że dalsze prowadzenie egzekucji jest niecelowe ze względu na brak możliwości wyegzekwowania kwoty przewyższającej koszty postępowania, mimo przedstawienia przez zobowiązanego dowodów na istnienie majątku (ugoda z I sp. z o.o.)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wymaga oceny celowości egzekucji, w tym kalkulacji kosztów i możliwości wyegzekwowania należności. W niniejszej sprawie organ nadzoru nie ocenił prawidłowo przedstawionej przez zobowiązaną ugody z I sp. z o.o., która mogła wpłynąć na ocenę celowości dalszego prowadzenia egzekucji. Z tego względu zaskarżone postanowienie naruszało prawo.Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. złożyła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny uznał egzekucję za bezskuteczną z uwagi na brak majątku spółki i niemożność wyegzekwowania należności. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa, wskazując na posiadany majątek w postaci wierzytelności wynikających z ugody z I sp. z o.o. oraz na nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez organy obu instancji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i zasądził od Dyrektora na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako "Dyrektor" lub "organ nadzoru"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 17, art. 23 § 1, § 4 pkt 1 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej jako "u.p.e.a.") po rozpoznaniu zażalenia A sp. z o.o. w B. (dalej jako "Spółka" lub "zobowiązana"), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. (dalej jako "organ egzekucyjny") z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki na podstawie tytułów wykonawczych o nr tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...], [...], [...].
Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Organ egzekucyjny, działając jako wierzyciel, wystawił wobec zobowiązanej tytuły wykonawcze: o nr [...] w dniu [...] r., [...] w dniu [...] r., [...] w dniu [...] r., [...] w dniu [...] r., [...] w dniu [...] r., [...] w dniu [...] r., [...] w dniu [...] r., [...] w dniu [...] r., [...] w dniu [...] r., [...] w dniu [...] r., od [...] do [...] w dniu [...] r., [...] w dniu [...] r., [...] w dniu [...] r., [...] w dniu [...] r. oraz [...] w dniu [...] r., a obejmujące należności w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym od osób prawnych. Następnie, działając jako organ egzekucyjny, nadał im klauzulę o skierowaniu ich do egzekucji.
Postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...], [...], [...].
W uzasadnieniu organ egzekucyjny stwierdził, że dotychczasowe postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko Spółce nie doprowadziło do wyegzekwowania należności objętej wskazanymi tytułami wykonawczymi. Poborca skarbowy ustalił, iż lokal zobowiązanej jest stale zamknięty o różnych porach. Według informacji uzyskanej od pracownika biura projektowego od kilku miesięcy nikt nie pojawia się w siedzibie Spółki. Prezes spółki nie reaguje na pozostawione wezwania oraz telefony. Korespondencja jest awizowana (firma nie posiada skrzynki pocztowej, awizo pozostawiane jest w drzwiach). Od zarządcy nieruchomości firmy B w B. uzyskano informację, że Spółka w dalszym ciągu wynajmuje powierzchnię biurową pod wskazanym adresem. Organ egzekucyjny wskazał, że w toku czynności sprawdzano również adres podany w piśmie z dnia 16 stycznia 2019 roku przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., jako adres siedziby spółki tj. [...] C. ul. [...] [...]. Według informacji uzyskanych od Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. spółka pod wyżej wymienionych adresem nie prowadzi działalności, znajduje się tam jedynie pomieszczenie magazynowe o pow. [...] m2 w piwnicy budynku. Pod adresem: [...] G. ul. [...] [...] Spółka również nie prowadzi działalności. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. umorzył postępowanie prowadzone wobec ww. spółki uzasadniając to między innymi faktem, iż spółka pod wskazanym adresem nie jest znana (postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego nr [...] z dnia [...] roku). Tym samym nie została potwierdzona informacja od zobowiązanego, iż pod adresem: [...] G. ul. [...] [...] znajduje się majątek ruchomy opiewający na kwotę [...],zł.
Ponadto organ egzekucyjny stwierdził, że w toku prowadzenia postępowania egzekucyjnego dokonano zajęcia rachunku bankowego w C S.A. - Brak środków na rachunku bankowym. Dokonano zajęcia wierzytelności w D Spółka z o.o. Podmiot nie odebrał przedmiotowego zajęcia. Pismem nr [...] skierowano do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B wniosek o udzielenie pomocy prawnej w zakresie przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności. W wyniku przeprowadzonej kontroli uzyskano informację, iż ww. spółka nie prowadzi działalności pod wskazanym adresem.
Dokonano także zajęcia wierzytelności do E sp. z o.o. w W. Podmiot nie odebrał przedmiotowego zajęcia. Pismem nr [...] skierowano do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-[...] wniosek o udzielenie pomocy prawnej w zakresie przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności. W wyniku przeprowadzonej kontroli uzyskano informację, iż adres dłużnika zajętej wierzytelności jest adresem wirtualnym służącym tylko do rejestracji firmy. Pod adresem: W. ul. [...] [...] jest zarejestrowanych około [...] firm.
Dokonano także zajęcia wierzytelności do F Spółka z o.o. w S. Przyjęto do realizacji, dokonano jednorazowej wpłaty, obecnie brak realizacji. Dokonano zajęć wierzytelności (JPK) do G Spółka z o.o. w J. Zajęcie przyjęto do realizacji i dokonano częściowych wpłat. Organ egzekucyjny zauważył, że ww. wpłaty nie są adekwatne do wystawianych faktur. W toku czynności ustalono, iż firmy dokonują miedzy sobą sprzedaży, lecz bez dokonywania płatności, które zostały zabezpieczone deklaracjami wekslowymi w kwotach po [...] zł o terminie realizacji ich płatności wyznaczonym na dzień 31 grudnia 2021 r., 30 kwietnia 2022 r., 31 sierpnia 2022 r., 31 grudnia 2022 r., 30 kwietnia 2023 r., "31 sierpnia 2013", 31 grudnia 2023 r. Obecnie brak możliwości ustalenia adresu dłużnika zajętej wierzytelności. W aktualnym KRS podmiot G sp. z o.o. widnieje pod adresem: [...] W., ul. [...] [...]. Wysłane pod wyżej wymieniony adres ponaglenie dłużnika zajętej wierzytelności nie zostało odebrane. W związku z powyższym organ egzekucyjny pismem z dnia [...] r. zwrócił się w ramach pomocy prawnej do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W.- [...] z prośbą o ustalenie, czy spółka prowadzi działalność gospodarczą pod wyżej wymienionym adresem. W odpowiedzi uzyskano informację, iż pod wskazanym adresem znajduje się pustostan.
Dokonano zajęcia wierzytelności (JPK) do H sp. z o.o. w C. W odpowiedzi dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, iż posiada podpisaną umowę z zobowiązaną, na podstawie której raz w miesiącu Spółka będzie obciążała dłużnika zajętej wierzytelności fakturą na kwotę [...] zł z tytułu świadczonych usług. Wobec faktu, że dłużnik zajętej wierzytelności – H sp. z o.o. jest obecnie jedynym kontrahentem (według JPK za 09/2019 roku) zobowiązanej, a wysokość przekazywanych wierzytelności w stosunku do całego zadłużenia spółki jest nieproporcjonalnie mała, organ egzekucyjny pozostawił do realizacji tytuły wykonawcze o nr: [...] i [...].
Ponadto, korzystając z uprawnień wynikających z przepisów art. 36 u.p.e.a., organ egzekucyjny wystąpił z zapytaniami mając na celu ustalenie składników majątkowych do których można by prowadzić skuteczną egzekucję. Zobowiązana nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. W WRO systemie znaleziono jednego kontrahenta spółki - H sp. z o.o. Spółka nie figuruje w Księgach Wieczystych. Brak innych rachunków bankowych w systemie Ognivo (ostatnie zapytania w dniu [...] r.).
W tej sytuacji, w opinii organu egzekucyjnego, wyczerpano możliwości zmierzające do ustalenia majątku spółki, podjęte czynności egzekucyjne nie doprowadziły do zaspokojenia roszczeń wierzyciela. Zatem prowadzone postępowanie egzekucyjne należy uznać za bezskuteczne. Uznał przy tym, iż wyczerpano możliwości zmierzające do ustalenia innego majątku Spółki, a podjęte działania oraz dokonane czynności egzekucyjne stanowią podstawę do stwierdzenia, iż w prowadzonym wobec podmiotu postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka stwierdziła, że organ wydając przedmiotowe postanowienie naruszył przepis art. 59 § 2 u.p.e.a. a także przepisy art. 124 § 2 i art. 126 w zw. z art. 107 k.p.a. w zw. z art. 17 § 1 i 18 u.p.e.a. Wniosła zatem o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Wskazała, że prowadzi swoja działalność od 2012 r., a pod adresem widniejącym w KRS (ul. [...] [...] w B.) od 2017 r. Przedmiotem jej działalności jest przede wszystkim niewyspecjalizowana sprzedaż hurtowa asortymentu dla przemysłu meblarskiego oraz opakowań (tektury), a także mebli (lata 2017-2018). Spółka działa jako pośrednik w sprzedaży towarów. Z uwagi na fakt, że tego typu działalność może być w zasadzie prowadzona z każdego miejsca i wiąże się częstymi wyjazdami do kontrahentów, to zdaniem zobowiązanej, nie sposób przyjąć, aby ktoś musiał wykonywać te zadania z miejsca, w którym mieści się siedziba Spółki. Adres siedziby przy ul. [...] w B. służy przede wszystkim celom rejestrowym, a korespondencja kierowana na ten adres jest odbierana. Spółka stwierdziła przy tym, że nie ma obowiązku posiadania skrytki pocztowej. Ponadto podniosła, że wezwania kierowane do prezesa Spółki nie uwzględniały kwestii awizowania przesyłki, gdyż wyznaczane terminy były zbyt krótkie. Jednocześnie prezes zarządu odbierał telefony i pozostawał w kontakcie z urzędem. W toku postępowania Spółka składała także pisemne wyjaśnienia. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w toku postępowania egzekucyjnego doszło do skutecznego zajęcia u innych kontrahentów niż tylko wskazywana H sp. z o.o. W przypadku F Sp. z o.o. wpłynęły należności (jedna wpłata), zaś organ gdy trzeciodłużnik zaprzestał dalszych wpłat odstąpił od dalszej egzekucji tego środka bez żadnego uzasadnienia. Podkreślił, że organ egzekucyjny jest wyposażony w środki, które pozwolą mu zwrócić się o egzekucję dochodzonych należności od trzeciodłużnika. Odwołał się w tym względzie do art. 71b u.p.e.a. Zdaniem Spółki, organ egzekucyjny nie wykorzystał zatem wszystkich możliwości celem ustalenia majątku, z którego może być prowadzona egzekucja. Zaniechania w tym zakresie obciążają wyłącznie organ. Zobowiązana zaznaczyła przy tym, że wysokość zadłużenia F pokrywa w znacznej mierze zadłużenie zobowiązanej. Jednocześnie wskazała, że Spółka, już w czasie prowadzenia "kontroli" przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., zaznaczyła, że z posiadanych przez nią informacji wynika, że meble pozostawionych w G., zostały przeniesione bez jej zgody, a o miejscu ich składowania wiedzę posiada właściciel nieruchomości. Nie mniej jednak organ egzekucyjny nie wezwał go do złożenia żadnych wyjaśnień. Wartość przedmiotowych mebli opiewa na kwotę ponad [...] złotych, co istotnie przełożyłoby się na zmniejszenie zobowiązań Spółki. Ostatecznie zobowiązana podniosła, że organ egzekucyjny zignorował sygnalizowaną przez Spółkę kwestię zawarcia ugody z podmiotem I sp. z o.o. w B. Na mocy przedmiotowej ugody wskazany podmiot jest winny Spółce kwotę [...] zł, która to kwota została uznana w całości. Na poczet zadłużenia I sp. z o.o. wpłacił kwotę [...] zł, na zajęte konto bankowe. Przedmiotowa ugoda została załączona do zażalenia. Spółka wskazała także, że prowadzi negocjacje z H sp. z o.o. celem przedłużenia zawartej umowy oraz podwyższenia wynagrodzenia, a wyniki tych rozmów będą znane do końca roku.
Odwołując się do treści art. 59 § 2 u.p.e.a. zobowiązana stanęła na stanowisku, że dla zastosowania tego przepisu niezbędne jest stwierdzenie, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Umorze niemożliwe jest zatem wówczas, gdy w ogóle nie można ustalić jakiegokolwiek majątku zobowiązanego (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 169/10). W ocenie Spółki organ egzekucyjny niesłusznie uznał, że w sprawie okoliczności uzasadniające umorzenie egzekucji zaistniały. Po pierwsze organ nie przeprowadził, a przynajmniej nie wskazał tego w uzasadnieniu postanowienia jakiego rzędu wydatki egzekucyjne wiążą się z prowadzeniem postępowania. Jak podkreśla się w orzecznictwie przeprowadzenie takiej kalkulacji jest konieczne dla stwierdzenia zaistnienia przesłanki przewidzianej w art. 59 § 2 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 marca 2019 r. I SA/Lu 933/18). Jeżeli taka kalkulacja była przeprowadzona to powinna ona znaleźć się również w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 17 ust. 1 w zw. z art. 18 u.p.e.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak stanowi art. 124 § 2 kpa postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek rozpatrzenia zażalenia na postanowienie. Organ wydający postanowienie jest zatem zobowiązany do przedstawienia argumentów i ocen, którymi się kierował, zajmując określone stanowisko w sprawie. Uzasadnienie prawne i faktyczne postanowienia ma tym samym niebagatelne znaczenie dla zasady informowania stron i pozwala na przeprowadzenie oceny czy organ w istocie prawidłowo podjął rozstrzygnięcie. Skoro przesłanką do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jest stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatków egzekucyjnych to logicznym jest, że organ w treści uzasadnienia powinien chociażby tą kwotę wydatków określić. Kwestię jakie wydatki stanowią wydatki egzekucyjne reguluje art. 64b u.p.e.a. przy czym odwołania do treści tego przepisu nie można doszukać się w treści uzasadnienia postanowienia. W świetle podnoszonych przez zobowiązaną okoliczności dotyczących jej dłużników, jak również pominięcia przez organ czynności zmierzających do ustalenia majątku oraz zaniechaniu jego dochodzenia, w ocenie zobowiązanej, stawia również pod znakiem zapytania ustalenia przez organ "definitywności" stanu niewypłacalności. Organ bowiem zaniechał przeprowadzenia jakichkolwiek czynności sprawdzających u trzeciodłużników (art. 71a u.p.e.a.), a w przypadku Id w ogóle nie podjął czynności egzekucyjnych.
Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor wskazał na treść art. 59 § 1-4 oraz 64b § 1 u.p.e.a. Stwierdził, że umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Do umorzenia postępowania egzekucyjnego może dojść również wskutek oceny, że egzekucja należności pieniężnej nie będzie celowa, gdyż koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania. O ile wystąpienie którejkolwiek z przesłanek umorzenia wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania, o tyle w odniesieniu do przesłanki, o której stanowi art. 59 § 2, organ egzekucyjny dysponuje uznaniem, co oznacza, że przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki bezskuteczności egzekucji może on umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale może też odmówić jego umorzenia. Stąd też w orzecznictwie sądowym wyrażony został pogląd, że po stronie organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego nawet wówczas, gdy zostanie stwierdzone, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (wyrok N SA z dnia11.04.2012 r., sygn. akt II FS K 1961/10). Mimo, iż umorzenie postępowania pozostaje zależne od uznania organu egzekucyjnego, organ winien kierować się dyrektywą celowości postępowania egzekucyjnego. W związku z tym ustalenie, że zobowiązany nie posiada majątku, w stosunku do którego możliwa byłaby egzekucja, powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Ustalenie stanu faktycznego w zakresie istnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji administracyjnej winno zostać dokonane w oparciu o przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u,p.e.a, w ramach tego postępowania, tj. postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a także musi odnosić się do aktualnego stanu faktycznego, tj. stanu na dzień podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie.
W ocenie organu nadzoru wydając zaskarżone postanowienie organ egzekucyjny nie naruszył prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Zdaniem Dyrektora, w przedmiotowej sprawie umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze wymienione w sentencji zaskarżonego postanowienia, na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy było zasadne. Ustalenie bowiem stanu faktycznego sprawy w zakresie istnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji administracyjnej zostało dokonanie przez organ egzekucyjny właściwie - w sposób zgodny z przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Organ egzekucyjny w treści zaskarżonego postanowienia dokładnie zbadał i rozważył indywidualne okoliczności niniejszej sprawy oraz podjął optymalne rozstrzygnięcie, poprzedzone dokładną analizą i oceną faktów, których logiczną konsekwencją jest podjęte rozstrzygnięcie. Natomiast zarzuty zawarte w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie. Obowiązkiem organu egzekucyjnego jest poszukiwanie majątku zobowiązanego celem doprowadzenia do wyegzekwowania należności objętych wystawionymi tytułami wykonawczymi. Podjęcia wszelkich działań w celu zaspokojenia swoich należności domaga się bowiem wierzyciel, w tym wypadku będący jednocześnie organem egzekucyjnym. Z kolei, umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej, winno być zawsze poparte materiałem dowodowym wskazującym niewątpliwie na bezskuteczność prowadzonej egzekucji administracyjnej, której dalsze prowadzenie spowoduje jedynie uzyskanie kwoty nieprzewyższającej powstałe wydatki. Dyrektor podzielił stanowisko organu egzekucyjnego wyrażone w treści zaskarżonego postanowienia, że w stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy, podjęte działania oraz dokonane czynności egzekucyjne dają podstawę do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym (prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w sentencji zaskarżonego rozstrzygnięcia) nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Dokonana przez Dyrektora analiza akt postępowania egzekucyjnego wykazała, iż na obecnym etapie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w sentencji zaskarżonego postanowienia, organ egzekucyjny w sposób niewątpliwy wykazał, że w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Jak wynika z akt sprawy, w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec Spółki organ egzekucyjny podejmował szereg czynności zmierzających do wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, a także szereg czynności zmierzających do ustalenia składników majątkowych Spółki, z których możliwe byłoby skuteczne prowadzenie egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego podejmował czynności egzekucyjne stosując środki egzekucyjne w postaci egzekucji z: rachunku bankowego (C S.A.) i innych wierzytelności pieniężnych (G sp. z o. o., F sp. z o. o., E sp. z o. o., D sp. z o. o., H sp. z o. o.). Organ egzekucyjny ustalił przy tym, że Spółka nie posiada rachunku bankowego w innym banku, natomiast do zajętego rachunku bankowego w C S.A. wystąpiły przeszkody w realizacji zajęć w postaci braku środków. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego spisano z prezesem zarządu protokół o stanie majątkowym Zobowiązanej Spółki. Organ egzekucyjny dokonał również weryfikacji istnienia wskazywanych przez zobowiązaną składników majątkowych (ruchomości). Ponadto organ egzekucyjny dokonywał własnych ustaleń, uzyskując informacje od podmiotów prowadzących bazy danych dotyczących ruchomości (CEPiK) i nieruchomości. Organ egzekucyjny korzystał również z własnych baz danych. Organ egzekucyjny podejmował wobec dłużników zajętych wierzytelności (G sp. z o. o.. E sp. z o. o., D sp. z o. o.) działania mające na celu ustalenie bezpodstawności w uchylaniu się przez te podmioty od przekazania zajętych kwot, które nie odniosły skutku. Organ egzekucyjny niejednokrotnie podejmował również działania mające na celu ustalenia miejsca prowadzenia faktycznej działalności przez Spółkę. Jak wynika z akt sprawy, w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w sentencji zaskarżonego postanowienia wyegzekwowano bardzo niskie kwoty w stosunku do całej kwoty zaległości (z analizy przeprowadzonej w dniu [...] r. wynika, że organ egzekucyjny uzyskał następujące kwoty: [...] zł w dniu [...] r. od C S.A., [...] zł w dniu [...] r. od F sp. z o. o., [...] zł w dniu [...] r. i [...] zł w dniu [...] r. od G sp. z o. o.). Organ egzekucyjny, po analizie łącznej skali zaległości objętych tytułami wykonawczymi wymienionymi w sentencji zaskarżonego postanowienia, uznał za uzasadnione umorzenie postępowania egzekucyjnego w tym zakresie. Ustalona sytuacja majątkowa zobowiązanej nie daje bowiem obecnie podstaw do stwierdzenia, że uzyska się kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne i konieczne jest dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego w tym zakresie. Należy mieć również na względzie, jak już była mowa wyżej, że orzekając na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie może pomijać reguły celowości postępowania egzekucyjnego, co w sytuacji ustalenia, że zobowiązany nie posiada majątku, wobec którego możliwa byłaby egzekucja, powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Stąd podejmując decyzję o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w powołanym wyżej trybie, organ egzekucyjny wyjaśnia w oparciu o przekonujące argumenty, czy i dlaczego jest/nie jest celowe umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jest to istotne również z tego względu, że art. 61 u.p.e.a. stanowi, iż w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej, wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2115/11; z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2239/11). W tej sytuacji organ egzekucyjny zasadnie zdecydował o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w sentencji zaskarżonego rozstrzygnięcia. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie budzi wątpliwości organu nadzoru, że egzekucja należności pieniężnych objętych tytułami wykonawczymi wskazanymi w sentencji zaskarżonego postanowienia nie będzie celowa, gdyż koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania.
Odnosząc się natomiast bezpośrednio do zarzutów zażalenia Dyrektor wyjaśnił, że kwestionowane przez Spółkę stwierdzenie organu egzekucyjnego zawarte w treści zaskarżonego postanowienia, że ww. Spółka nie prowadzi faktycznej działalności pod żadnym z adresów ustalonych w toku prowadzonego postępowania należy uznać za bezzasadne. W toku prowadzonego postępowania dokonano weryfikacji wszystkich trzech adresów zobowiązanej i ustalenia w tym zakresie nie potwierdziły aby Spółka prowadziła faktyczną działalność pod którymkolwiek z nich. Ponadto należy mieć na uwadze, że przedstawiona kwestia została już wyjaśniona w zawiadomieniu organu egzekucyjnego z dnia [...] r., o sposobie załatwienia wyjaśnień do protokołu kontroli. W przedmiotowym zawiadomieniu wyjaśniono, że Spółka ta nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, gdyż warunkiem prowadzenia takiej działalności jest jej prowadzenie dla celów zarobkowych. W przypadku zobowiązanej stwierdzono natomiast, że nie można mówić o jakimkolwiek nabywaniu i sprzedawaniu towarów skoro Spółka nie reguluje należności za towary, w żadnym momencie nie jest w ich posiadaniu i nie może nimi dysponować. Czynniki te prowadzą wprost do pojęcia podatnika nieistniejącego. Pojęcie to obejmuje zarówno podmiot, który w ogóle nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, jak również podmiot stwarzający formalne pozory istnienia, który w rzeczywistości faktycznie działalności nie prowadzi. Ponadto w przypadku zobowiązanej trudno mówić o jakimkolwiek celu zarobkowym skoro przez cały okres działalności Spółka ta nie była w stanie regulować swoich zobowiązań podatkowych, o czym świadczą zarówno zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług, jak i w podatku dochodowym od osób prawnych. Z kolei, odnosząc się do zarzutu stwierdzenia w zaskarżonym postanowieniu przez organ egzekucyjny, iż zastosowany środek egzekucyjny w postaci egzekucji z innej wierzytelności pieniężnej Zobowiązanej w H sp. z o.o. jest jedynym skutecznym środkiem egzekucyjnym Dyrektor wskazał, że zarzut ten jest również bezzasadny. W treści zaskarżonego postanowienia organ egzekucyjny nie zawarł powyższego stwierdzenia, lecz podniósł jedynie, że H sp. z o. o. jest obecnie jedynym kontrahentem zobowiązanej wskazanym w systemie WRO-System (według JPK VAT za miesiąc wrzesień 2019 r.) - strona 3 zaskarżonego postanowienia. Co się zaś tyczy zajęcia innej wierzytelności pieniężnej
w F sp. z o. o. - i zarzutu Spółki dotyczącego niepodjęcia działań o których mowa w art. 71b u.p.e.a. organ nadzoru stwierdził, że na obecnym etapie postępowania egzekucyjnego brak było przesłanek sugerujących, iż wymienione w cesji z dnia [...] r. faktury VAT za lata 2016 i 2017 są nadal wymagalne, zwłaszcza iż w przedmiotowej cesji w pkt § 4 ust. 2 stwierdzono, że "zapłata nastąpi w terminie 6 (sześciu) miesięcy od daty podpisania niniejszej umowy w formie przelewu i/lub kompensaty wzajemnie przysługujących wierzytelności i/lub kompensaty towarowej i/lub cesji wierzytelności i/lub w innych formach". Z treści pisma z dnia [...] r. wynika, że organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w F sp. z o. o. w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...], [...], w związku z dokumentami przedstawionymi przez prezesa zarządu Spółki w odpowiedzi na protokół po kontroli podatkowej dotyczącej okresu: [...] r. - [...] r., z których wynika, iż dzięki umowie cesji zawartej w dniu [...] r. powstała nowa wierzytelność należna zobowiązanej od F sp. z o. o. Organ egzekucyjny nie zignorował ugody zawartej pomiędzy Zobowiązaną a I sp. z o. o. (której kopia została załączona do zażalenia). Jak wyjaśnił w piśmie z dnia [...] r. dokument ten został przedłożony dopiero w odpowiedzi na protokół po kontroli podatkowej dotyczącej okresu: [...] r. - [...] r. Wcześniej, w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego prezes zarządu Spółki unikał kontaktu z organem egzekucyjnym, nie odbierał telefonów oraz nie informował o nowych wierzytelnościach. Niemniej jednak organ egzekucyjny na podstawie przedłożonych dokumentów dokonał zajęcia wierzytelności w I sp. z o. o. do tytułów podatkowych pozostających w realizacji (informacja przekazana w piśmie z dnia [...] r.). Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez zobowiązaną okoliczności dotyczącej braku zawarcia w treści uzasadnienia odpowiedniej kalkulacji dotyczącej wydatków egzekucyjnych, Dyrektor stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się analiza przewidywanych wydatków w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym, która jak wyjaśnił organ egzekucyjny w piśmie z dnia [...] r. - stanowiła załącznik do zaskarżonego postanowienia, i która to została Spółce doręczona wraz z zaskarżonym rozstrzygnięciem (czego zobowiązana nie kwestionuje). W ocenie organu nadzoru, nie jest konieczne zamieszczenie takiej kalkulacji w treści postanowienia wydanego w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a., a wystarczające jest aby przedmiotowa kalkulacja znajdowała się w aktach sprawy. Tym samym, Dyrektor nie dopatrzył się w zaskarżonym postanowieniu organu egzekucyjnego wskazywanych przez Spółkę naruszeń przepisów art. 59 § 2 u.p.e.a., oraz art. 124 § 2 i art. 126 w związku z art. 107 k.p.a. w związku z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. Ponadto, zauważył, iż w myśl art. 139 k.p.a., organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Dokonując analizy zaskarżonego rozstrzygnięcia organ nadzoru nie dopatrzył się w tym rozstrzygnięciu rażącego naruszenia prawa jak i rażącego naruszenia interesu społecznego, a tym samym brak było jakichkolwiek podstaw do wydania w postępowaniu zażaleniowym rozstrzygnięcia na niekorzyść Spółki - a więc rozstrzygnięcia uchylającego zaskarżone postanowienie i umarzającego postępowanie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, w myśl art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Uwzględnienie zarzutów (zmierzających w istocie do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 powołanej ustawy) w okolicznościach niniejszej sprawy prowadziłoby do naruszenia zasady reformationis in peius.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się zobowiązana i wniosła skargę. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:
- art. 59 § 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 15, art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 80 k.p.a. mające istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia poprzez nieustalenie przez organy obu instancji sytuacji majątkowej Spółki, zaniechanie wszechstronnego ustalenia postępowania wyjaśniającego oraz dokonania oceny istnienia przesłanki umorzenia postępowania w oparciu o niepełny materiał dowodowy;
- art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 80 k.p.a. w zw. z art. 17 § 1 i 18 u.p.e.a mający istotny wpływ na wynik sprawy polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego przez organ odwoławczy oraz na jego dowolnej, a nie swobodnej ocenie, wbrew naczelnej zasadzie dwuinstancyjności, która nakazywała powtórne przeanalizowanie sprawy, a nie jedynie zweryfikowanie rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego.
Wniosła zatem o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Spółka stanęła na stanowisku, że organy obu instancji niesłusznie uznały, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające umorzenie egzekucji. Organ nadzoru w zasadzie w całości powielił w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia ustalenia i wnioski poczynione przez organ egzekucyjny i na końcowych stronach uzasadnienia odniósł się do zarzutów zobowiązanej. Za zastanawiające uznał przy tym autor skargi twierdzenia Dyrektora jakoby organ egzekucyjny nie musiał podejmować wobec dłużników zobowiązanej czynności wyjaśniających, np. w stosunku do F sp. z o. o. Wskazał, że obowiązkiem organu egzekucyjnego jest doprowadzenie do zaspokojenia interesu wierzyciela. Zaniechania w tym zakresie należy rozpatrywać jako bezczynność organu. Zaznaczył, że organ w zakresie dłużnika F sp. z o. o. opiera się wyłącznie na "domysłach" , czy przedmiotowe wierzytelności są wymagalne. Nie przeprowadził bowiem w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego. Zaznaczył, że spółka ta nie złożyła oświadczenia po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu, że nie uznaje wierzytelności i dlaczego, a przecież stosowne pouczenie o takim prawie znajduje się na zawiadomieniu. Brak złożenia takiego oświadczenia przez ww. spółkę oznacza dla organu, że wierzytelność jest wymagalna i należna. Tymczasem w niniejszej sprawie organ samodzielnie uznał, że wierzytelność ta nie jest wymagalna. Podstawy do takiego działania nie dają przepisy prawa. Powyższe wyjaśnienia organu nadzoru tym bardziej budzą wątpliwości, gdyż F sp. z o. o. dokonała wpłaty na rzecz organu egzekucyjnego zgodnie z zajęciem. Jeżeli, tak jak twierdzi organ przedmiotowa wierzytelność miałaby być niewymagalna, to spółka pewnie nie dokonałaby zapłaty. Skarżąca wskazała również, że tytułem zajęcia G sp. z o.o. uiściła na rzecz organu egzekucyjnego kwotę niespełna [...] zł. Egzekucja zatem wobec niej nie była bezskuteczna. Za istotne uznała także odniesienie się do zaległości I sp. z o.o. Zauważyła, że kwota tytułów egzekucyjnych pozostających w mocy wynosi niecałe [...] zł. Z treści przekazanej ugody pomiędzy Skarżącą, a tą Spółką wynika, że kwota zadłużenia sięga prawie [...] zł. Różnica zatem wynosi [...] zł, która nie została zajęta. Wiadomość o zawarciu tej umowy, jak i jej treść była znana organowi nadzoru w momencie wydawania zaskarżonego postanowienia. Pomimo tego organ ten nie znalazł podstaw do zmiany postanowienia organu egzekucyjnego. Okoliczność ta również świadczy o tym, że organy nie ustaliły prawidłowo sytuacji majątkowej Spółki, a nadto organ I instancji zaniechał czynności mających na celu wyegzekwowanie roszczenia. Ponadto, jak już wielokrotnie podnosiła Skarżąca, żaden z organów nie podjął czynności wyjaśniających co do zgłaszanych przez nią zarzutów, że ruchomości, której pozostaje właścicielem zostały przeniesione bez wiedzy i zgody Skarżącej przez właściciela magazynu. Organy poprzestały jedynie na tym, że meble nie znajdują się w lokalu w G., bo pracownik Urzędu Skarbowego w P., który był w terenie, ich tam po prostu nie zastał. Spółka informowała o tym, że umowa najmu została rozwiązana, a jej uniemożliwiono dostęp do lokalu celem wydobycia ruchomości. Spółka prowadziła magazyn w G. (w posiadaniu organów jest przecież umowa najmu, czy faktury najmu wystawiane przez ww. właściciela nieruchomości), a z przekazanych dokumentów, tj. spisu z natury wynika, że wartość mebli była dosyć znaczna. W ocenie skarżącej organy nie podjęły stosownych czynności wyjaśniających w zakresie ustalenia majątku skarżącej w zakresie mebli. Skarżąca podniosła, że organ egzekucyjny nie wskazał w uzasadnieniu postanowienia jakiego rzędu wydatki egzekucyjne wiążą się z prowadzeniem postępowania. Jak podkreśla się w orzecznictwie, przeprowadzenie takiej kalkulacji jest konieczne dla stwierdzenia zaistnienia przesłanki przewidzianej w art. 59 § 2 u.p.e.a. Jeżeli taka kalkulacja była przeprowadzona to powinna ona znaleźć się również w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Skoro przesłanką do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jest stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatków egzekucyjnych to logicznym jest, że organ w treści uzasadnienia powinien chociażby tą kwotę wydatków określić. Kwestię jakie wydatki stanowią wydatki egzekucyjne reguluje art. 64b u.p.e.a., przy czym odwołania do treści tego przepisu nie można doszukać się w treści uzasadnienia postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko w sprawie. Wskazał, że wydane przez niego rozstrzygnięcie było wynikiem przeprowadzenia nowego postępowania przeprowadzonego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, a nie jedynie kontroli wydanego rozstrzygnięcia, przy uznaniowym charakterze umorzenia wynikającego z art. 59 § 2 u.p.e.a. Przeprowadzone było zatem postępowanie wyjaśniające w zakresie bezskuteczności egzekucji, została ustalona sytuacja majątkowa Spółki. Za niezrozumiałe przy tym uznał zarzut, że zaniechano podjęcia czynności wyjaśniających dotyczących posiadanych przez Spółkę mebli. Wskazał, że sama zobowiązana nie podjęła żadnych czynności w celu ich odnalezienia wskazując, że zostały one bezprawnie zabrane przez właściciela magazynu w jakim się znajdowały. Tymczasem nie jest rolą organów egzekucyjnych prowadzenie postępowania związanego z zaborem mienia na gruncie przepisów kodeksu karnego, ani też podejmowanie za Spółkę czynności w celu podjęcia takiego postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegało postanowienie organu nadzoru utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o część tytułów wykonawczych wystawionych wobec Spółki.
Spór pomiędzy stronami dotyczy zasadności umorzenia w części postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanej. Spółka twierdzi bowiem, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w tej części było przedwczesne z uwagi na posiadany przez nią majątek. a wynikający z ugody zawartej w dniu [...] r. pomiędzy nią a I sp. z o.o. (dołączonej do zażalenia), a także wobec posiadanych przez nią rzeczy ruchomych w postaci mebli. Organ nadzoru uważa zaś, że umorzenie było zasadne. Jednocześnie podkreśla, że w dacie wydania postanowienia przez organ egzekucyjny nie miał on wiedzy co do zawartej umowy cesji. Jednocześnie uchylając zaskarżone postanowienie orzekałby na niekorzyść strony, co z uwagi na treść art. 139 k.p.a. jest niedopuszczalne.
Oceniając tak zarysowany spór wskazać należy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. Obligatoryjne umorzenie postępowania uregulowane zostało w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
W przypadkach, o których mowa w ww. art. 59 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 3 u.p.e.a.).
Z powyższego przepisu wynika zatem, że organ egzekucyjny zobligowany jest do umorzenia postępowania w przypadku wystąpienia jednej z przesłanek wskazanych e-numeratywnie w tym przepisie.
Z kolei fakultatywne umorzenie postępowania wynika z treści art. 59 § 2 u.p.e.a. stanowiącego, iż postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Przepis ten z uwagi na użycie sformułowania "może" posługuje się zatem konstrukcją uznania administracyjnego w granicach swobody wyboru organu zakreślonego przesłanką określoną w art. 59 § 2 u.p.e.a. Należy przy tym podkreślić, że dokonując rozstrzygnięcia w ramach uznana administracyjnego organ ma obowiązek dokładnego zbadania i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności w celu dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że organ administracji zobowiązany jest w takim postępowaniu do szczególnego działania zmierzającego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w jego ramach do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny w myśl zasady swobodnej oceny dowodów. Podjęcie przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego - na zasadzie uznania administracyjnego - w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga zatem oceny, czy egzekucja należności pieniężnej będzie celowa, tzn. wymaga ustalenia, czy koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2373/11). Użycie zwrotu "w przypadku stwierdzenia" we wskazanym przepisie wymaga przy tym zbadania z urzędu lub na wniosek faktu, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zatem na organie ciąży obowiązek uprzedniego przeprowadzenia kalkulacji stanowiącej podstawę do stwierdzenia zaistnienia powyższej przesłanki. Owa kalkulacja powinna być załączona do akt postępowania (tak: P. Pietrasz (w:) D. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz, wyd. II, LEX 2015).
W niniejszej sprawie, co nie jest kwestionowanym, umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów nastąpiło na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.
W pierwszej kolejności wymaga dostrzeżenia, że wydane postanowienie przez organ egzekucyjny wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonym postanowieniu nie zawiera wspomnianej kalkulacji. Do postanowienia dołączono bowiem "analizę dot. przewidywanych wydatków w postępowaniu egzekucyjnym", w której wskazano jedynie, że ponoszenie dalszych opłat w postępowaniu egzekucyjnym jest nieuzasadnione ekonomicznie. Koszty określono przy tym na [...] zł (koszt opłaty za dokonane zajęcia) i [...] zł (koszty korespondencji). Tymczasem wymaga dostrzeżenia, że przekazując zażalenie organ egzekucyjny wskazał, że wysokość wydatków i kosztów egzekucyjnych wynosi [...] zł (brak jest stosownego wyliczenia), a także że "przy obecnym poziomie ich realizacji ich spłata nastąpiła by w około 2024 roku". Zatem już z treści tego pisma zawierającego stanowisko organu egzekucyjnego na wniesione zażalenie wynika, że w sprawie może nie zachodzić przesłanka wynikająca z art. 59 § 2 u.p.e.a. Okres trwania postępowania egzekucyjnego nie jest bowiem tożsamy z przesłanką niemożnością uzyskania kwot przewyższające wydatki egzekucyjne.
Jednocześnie należy dostrzec, że wraz z wniesionym zażaleniem Spółka przedstawiła dokument w postaci ugody z dnia [...] r., z której wynika, że posiada ona wierzytelności przysługujące jej od I sp. z o.o. w wysokości [...] zł. Wskazane w ugodzie wierzytelności wynikają przy tym z umów cesji, które to umowy załączone zostały pisma zobowiązanej stanowiącej zastrzeżenia do protokołu kontroli podatkowej nr [...]. Przedmiotowe cesje przekazano przy tym organowi egzekucyjnemu (w miejscu) przy piśmie z dnia 29 października 2019 r. i w oparciu o nie (oraz przedstawioną przez Spółkę ugodę) organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z nich wynikającej w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie dwóch pozostawionych tytułów egzekucyjnych.
Rację ma przy tym Spółka, że zestawienie wierzytelności wynikającej z ww. ugody z kwotą kosztów i wydatków egzekucyjnych, na jaką powołuje się organ egzekucyjny, nie pozwala na jej pominięcie przy ocenie dokonanego umorzenia. Rolą organu nadzoru była zatem ocena czy w rzeczywistości zaistniała przesłanka umorzenia postępowania wynikająca z art. 59 § 2 O.p. również z uwagi na ujawnione nowe okoliczności. A zatem zbadanie treści ugody, możliwości wyegzekwowania z niej kwoty, która dałaby podstawę do uznania, że z prowadzonej egzekucji administracyjnej w oparciu o wszystkie tytuły wykonawcze wystawione wobec Spółki nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Tego jednak nie uczyniono.
W konsekwencji powyższego należało uznać, że zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu, albowiem doszło do naruszenia art. 59 § 2 u.p.e.a. w stopniu mającym istotne znaczenie dla wydanego rozstrzygnięcia.
Jednocześnie Sąd podzielił stanowisko organów, że na dzień wydawania zaskarżonego postanowienia brak było podstaw do uwzględnienia majątku Spółki w postaci "mebli", albowiem nie wykazano zarówno ich istnienia, jak i miejsca przechowywania. Rolą zobowiązanej jest wskazanie konkretnego majątku, z którego możliwe jest prowadzenie egzekucji. Tymczasem Spółka poza podnoszoną okolicznością ich istnienia nie wskazuje gdzie owe meble się znajdują, ani też nie wskazuje jakie to mają być meble.
Ostatecznie na marginesie należy zauważyć, że określony w art. 139 k.p.a. zakaz orzekania na niekorzyść strony oznacza, że "organ odwoławczy nie może pogarszać – określonej decyzją organu pierwszej instancji – sytuacji prawnej strony odwołującej się. Strona odwołująca się powinna bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś wypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia" (tak Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex 2009). Zatem uwzględnienie zażalenia strony w niniejszej sprawie nie prowadziłoby do sytuacji wynikającej z tego przepisu.
Rozpoznając ponownie sprawę organ nadzoru oceni prawidłowość wydanego przez organ egzekucyjny postanowienia, w tym jego kompletność, uwzględniając przy tym, że w sprawie Spółka w zażaleniu wskazała na majątek, który nie został przeanalizowany, w kontekście spełnienia przesłanki wynikającej z art. 59 § 2 u.p.e.a.
Mając powyższe na względnie Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a.") orzekł jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty w niniejszej sprawie złożyła się kwota 100 zł uiszczona tytułem wpisu od skargi, 17 zł uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego ustalona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło