II GZ 41/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 773/20 w zakresie odrzucenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 września 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 773/20 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi R. K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 578/11 w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wymiany prawa jazdy postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 773/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił zażalenie R. K. wniesione na postanowienie tegoż sądu z dnia 2 września 2020 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, wydane w sprawie z jego skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 578/11, w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wymiany prawa jazdy. Sąd I instancji w uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z dnia 2 września 2020 r., działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) odrzucił sporządzoną samodzielnie skargę kasacyjną R. K. W ustawowym terminie skarżący wniósł sporządzone osobiście zażalenie na powyższe postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. WSA przywołał treść art. 194 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym zażalenie którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Stwierdził przy tym, że na mocy art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Uwzględniając okoliczności sprawy, WSA stwierdził, że zażalenie strony nie zostało sporządzone przez zawodowego pełnomocnika, o którym mowa w art. 194 § 4 p.p.s.a. i w konsekwencji odrzucił wniesione zażalenie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł R. K., podnosząc w jego treści, że złożył pismo o obronę prawną z urzędu, jednakże dotychczas jej nie uzyskał. W związku z powyższym na pisma odpowiada sam, ponieważ "terminy uciekają". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 194 § 4 p.p.s.a. zawiera nakaz sporządzenia zażalenia, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, przez adwokata lub radcę prawnego. Obowiązek ustanowiony we wskazanym przepisie ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną (por. postanowienia NSA: z dnia 25 października 2011 r., II OZ 970/11; z dnia 7 maja 2014 r., II FZ 543/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika zaś, że przy doręczeniu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, skarżącego pouczono o warunkach skutecznego jego zaskarżenia (pkt 5 pouczenia, k. 97 akt sądowych). Powołany powyżej przepis art. 194 § 4 p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej powinno być sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Niesporządzenie zażalenia we wskazany sposób jest nieusuwalnym brakiem, niepodlegającym konwalidowaniu i uzasadniającym odrzucenie zażalenia (por. postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 713/04). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie kwestionuje samej istoty obowiązku wnoszenia wskazanego środka zaskarżenia przez profesjonalistę. Jednakowoż z treści zażalenia wynika, że skarżący koncentruje się na próbie wykazania, iż środek zaskarżenia został przez niego sporządzony osobiście, ponieważ termin na jego złożenie biegł, zaś oczekuje on na przydzielenie pomocy prawnej z urzędu. Wskazać w tym miejscu należy, że skarżący w dniu 2 sierpnia 2020 r. wypowiedział pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu pełnomocnictwo do reprezentowania go w niniejszej sprawie. Tym samym, pomimo obowiązku sporządzenia przez pełnomocnika profesjonalnego skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę, skarżący dokonał tej czynności osobiście. Działanie takie, w świetle przedstawionych przepisów prawa, musiało skutkować odrzuceniem skargi kasacyjnej jako niespełniającej przymusu adwokacko-radcowskiego, wynikającego z art. 175 p.p.s.a., co też Wojewódzki Sąd Administracyjny uczynił postanowieniem z dnia 2 września 2020 r. Podkreślić w tym miejscu należy, że w sytuacji, gdy skarżący, pomimo przyznanej mu pomocy prawnej w postaci ustanowienia adwokata z urzędu, samodzielnie sporządza środek zaskarżenia, który obwarowany jest wymogiem sporządzenia go przez pełnomocnika profesjonalnego, musi liczyć się z konsekwencją w postaci odrzucenia tego środka zaskarżenia jako niespełniającego ustawowego wymogu. Z konsekwencji w postaci odrzucenia nie zwalnia przy tym fakt, iż pełnomocnikowi przydzielonemu z urzędu skarżący wypowiedział pełnomocnictwo i czekał na wyznaczenie innego pełnomocnika. Sytuacja taka w żaden sposób nie tworzy dla strony uprawnienia do samodzielnego sporządzenia skargi kasacyjnej, co do której istnieje przymus adwokacko-radcowski. W chwili wypowiedzenia dotychczasowego pełnomocnictwa, skarżący musi liczyć się z tym, że od tego momentu traci możliwość skorzystania z usług przydzielonego pełnomocnika, przy czym oczywiście do czasu powołania lub wybrania nowego, nie może sporządzać skargi kasacyjnej samodzielnie. To samo dotyczy również obowiązku wynikającego z art. 194 § 4 p.p.s.a., tj. obowiązku sporządzenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej przez pełnomocnika profesjonalnego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący, w czasie wnoszenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną, nie należał do kręgu podmiotów uprawnionych do sporządzenia zażalenia w przedmiotowej materii. Mimo to, wbrew prawidłowemu pouczeniu udzielonemu przez WSA, sporządził osobiście zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 2 września 2020 r., którym została odrzucona skarga kasacyjna (również sporządzona osobiście przez skarżącego). W świetle okoliczności sprawy należało więc uznać, że sporządzone samodzielnie przez stronę zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej podlegało odrzuceniu jako niedopuszczalne, co zasadnie przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w postanowieniu z dnia 18 listopada 2020 r., zgodnie z treścią art. 178 w zw. z art. 194 § 4 p.p.s.a. Wobec stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.