I OZ 1008/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Województwa [...]. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 września 2020 r. sygn. akt II SA/Gd 512/20 o odrzuceniu skargi Województwa [...]. na postanowienie Wojewody [...]. z dnia [...]. kwietnia 2020 r. nr [...]. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z dnia 12 maja 2020 r. Województwo [...]. reprezentowane przez radcę prawnego A.S., wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Wojewody [...]. z dnia [...]. kwietnia 2020 r. nr [...]. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 24 czerwca 2020 r. pełnomocnik skarżącego wezwany został do złożenia pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, powyższe zarządzenie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 22 lipca 2020 r. W tej sytuacji termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upływał w dniu 29 lipca 2019 r. i jak wynika z akt brak ten nie został uzupełniony. Postanowieniem z dnia 2 września 2020 r. Sąd I instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), odrzucił skargę, z uwagi na nie uzupełnienie w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Województwo [...]., zaskarżając je w całości, wniosło o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącego podniósł, iż pełnomocnictwo do reprezentowania strony przed sądami administracyjnymi znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a. skarga musi spełniać wymagania przewidziane dla każdego pisma procesowego w postępowaniu sądowym. Stosownie do art. 37 § 1 P.p.s.a. w sytuacji, gdy strona skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy pierwszej czynności procesowej dołącza on do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Powyższy obowiązek potwierdza art. 46 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Stosownie do art. 49 § 1 P.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Odnosząc się do argumentów powołanych w zażaleniu stwierdzić należy, że ocena dopuszczalności powołania się na pełnomocnictwo złożone wcześniej do akt administracyjnych czy też w innym postępowaniu sądowym była przedmiotem licznych i rozbieżnych orzeczeń sądów administracyjnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyrażano pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik może skutecznie powołać się na pełnomocnictwo złożone wcześniej w aktach administracyjnych nadesłanych wraz ze skargą na akt (działanie, bezczynność) organu, o ile treść tego pełnomocnictwa nie budzi wątpliwości co do jego zakresu i w sposób wyraźny obejmuje występowanie przed sądami administracyjnymi. Nie był to jednak pogląd jednolity, bowiem równie często wskazywano, że użyte w art. 37 § 1 i art. 46 § 3 P.p.s.a. (w poprzednim brzmieniu) pojęcie "sprawa" dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, zainicjowanego konkretną skargą. Tym samym, dokonując pierwszej czynności w danej sprawie (rozumianej formalnie jako dane postępowanie sądowoadministracyjne), należy każdorazowo przedłożyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. Obecne brzmienie art. 46 § 3 P.p.s.a. zostało wprowadzone przez art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Dotychczas, przed wspomnianą nowelizacją, przepis ten stanowił, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa - nie zawierał zatem sprecyzowania "przed sądem", co było źródłem niejasności przy stosowaniu tego przepisu i wywołało opisane wyżej rozbieżności w orzecznictwie. Aktualnie, od 15 sierpnia 2015 r., nie może nasuwać żadnych wątpliwości, że złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia z obowiązku złożenia go w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takiej sytuacji strona jest obowiązana uzupełnić ten brak formalny skargi i złożyć pełnomocnictwo, względnie jego uwierzytelniony odpis (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 30 maja 2017 r., sygn. akt II FZ 165/17 i II FZ 282/17, z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OZ 994/17 oraz z dnia 15 stycznia 2018 r., sygn. akt II FZ 814/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona po wejściu w życie ustawy zmieniającej, a zatem właściwie Przewodniczący Wydziału wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu. Wykazanie się pełnomocnictwem na etapie postępowania administracyjnego nie zwalniało bowiem z obowiązku złożenia ww. dokumentu przed sądem. Wobec zatem niewykonania przez pełnomocnika skarżącego wezwania do usunięcia braku formalnego skargi przez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, Sąd I instancji zasadnie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., odrzucił skargę. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.