IV SAB/Po 150/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Ś. w przedmiocie przydziału lokalu socjalnego postanawia 1. odrzucić skargę, 2. odmówić przyznania prawa pomocy. R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta w sprawie przydziału lokalu socjalnego (znak: [...]), składając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przede wszystkim przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Granice właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2-3 oraz art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może stać się przedmiotem skargi tylko w takim zakresie, w jakim postępowanie to dotyczy aktów lub czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. (tj. decyzji administracyjnych, wyszczególnionych postanowień oraz innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także interpretacji podatkowych) albo w przepisach szczególnych, do których odnosi się art. 3 § 2 pkt 9 i § 3 p.p.s.a. Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze, że w uchwale z 21 lipca 2008 r. o sygn. akt I OPS 4/08 (ONSAiWSA 2008/6/90) Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę składa się z dwóch etapów. W pierwszym, wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy. Następnie wniosek jest rozpoznawany przez organ, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście oczekujących na najem lokalu, bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. Na tym pierwszym etapie działanie organu ma charakter administracyjnoprawny, bowiem organ decyduje o tym, czy danej osobie może być udzielona pomoc w zakresie jej potrzeb mieszkaniowych, z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Etap ten jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy. Drugi etap postępowania w zakresie udzielania konkretnej pomocy mieszkaniowej związany jest natomiast z podjęciem czynności cywilnoprawnych, zmierzających do zawarcia umowy najmu. Z powyższego wynika, że jedynie postępowanie w zakresie zakwalifikowania i umieszczenia na liście oczekujących na najem lokalu podlega kognicji sądów administracyjnych. Czynności organu wykonawczego gminy zatwierdzające listę oczekujących, a także pisma zawiadamiające o niespełnieniu przesłanek do ubiegania się o lokal, są czynnościami, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 12.05.2016 r., I OSK 3425/15; z 23.03.2016 r., I OSK 354/16 - CBOSA). W konsekwencji przewlekłe prowadzenie postępowania w wydaniu takiego aktu lub podjęciu czynności może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Jednakże w niniejszej sprawie zwrócić należy uwagę na to, że zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z treści art. 53 § 2b p.p.s.a. jasno wynika, że uprzednie ponaglenie stanowi niezbędny warunek dopuszczalności złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Tymczasem z akt administracyjnych niniejszej sprawy, jak i z treści odpowiedzi na skargę wynika, że skarżący nie skorzystał z ww. trybu i przed wniesieniem skargi nie złożył wymaganego ponaglenia. Z tego względu skarga nie może zostać merytorycznie rozpoznana i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 08.10.2013 r., II OSK 2232/13, CBOSA). W konsekwencji, w zaistniałych okolicznościach sprawy nie było także podstaw do merytorycznego rozpatrzenia przez Sąd wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie bowiem z art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, iż nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o taką sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 uw. 1 do art. 247). Potrzeba zastosowania art. 247 p.p.s.a. będzie zachodziła przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (zob. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, uw. 2 do art. 247, i tam przywołane wypowiedzi doktryny i judykatury). Zatem w sytuacji zakwalifikowania skargi do odrzucenia, sąd pierwszej instancji jest uprawniony do uznania takiej skargi za oczywiście bezzasadną w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. To z kolei uzasadnia oddalenie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy na tym etapie postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 28.03.2012 r., II GZ 101/12, CBOSA). Mając wszystko to na uwadze, Sąd: - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia; - na podstawie art. 258 § 4 w zw. z § 2 pkt 7 p.p.s.a. oraz art. 247 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji postanowienia.