II OSK 2878/20
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-12-02
Skład orzekający: Sędzia NSA Teresa Zyglewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej (art. 64e p.p.s.a.) jest uprawniony do badania meritum sprawy administracyjnej i oceny materialnoprawnej decyzji organu odwoławczego, czy też jego kontrola jest ograniczona do formalnej oceny przesłanek wydania decyzji kasacyjnej?Ratio decidendi
Zakres kontroli sądowej w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej, uregulowanym w art. 64e p.p.s.a., jest ograniczony do formalnej oceny legalności decyzji kasacyjnej w świetle przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie jest uprawniony do badania meritum sprawy administracyjnej ani do oceny materialnoprawnej podstawy decyzji, gdyż takie postępowanie wykraczałoby poza ramy kontroli sądowej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej P. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił sprzeciw tej spółki od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Spółka zarzucała Sądowi I instancji niewłaściwe zastosowanie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym ograniczenie zakresu kontroli sądowej w postępowaniu ze sprzeciwu, co miało uniemożliwić merytoryczne rozpatrzenie jej zarzutów dotyczących wadliwej decyzji kasacyjnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S. A. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Go 211/20 oddalającego sprzeciw P. S. A. w [...] od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Go 211/20 Wojewódzki Sąd administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił sprzeciw P. S.A. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziło się P. S.A. z siedzibą w [...] i zaskarżając wyrok w całości w skardze kasacyjnej zarzucił
- naruszenie następujących przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa materialnego:
art. 151a § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 64e p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a., a także art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 151a § 2 p.p.s.a. i oddalenie sprzeciwu, w sytuacji, gdy powinien on być uwzględniony, a przynajmniej należycie rozpatrzony, co jest efektem:
- błędnej wykładni art. 64e p.p.s.a., polegającej na przyjęciu, że zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek wniesienia sprzeciwu od decyzji kasacyjnej, nie może obejmować jakiejkolwiek oceny materialnoprawnej wydanego rozstrzygnięcia, podczas gdy powyższe powinno mieć miejsce w niniejszej sprawie. Ustalenie zasadności wydania decyzji kasacyjnej wymaga przeprowadzenia oceny z uwzględnieniem treści przepisów prawa materialnego i prawa procesowego innych niż art. 138 § 2 k.p.a., stanowiących podstawę wydania decyzji kasacyjnej, z odwołaniem się do art. 138 § 2 k.p.a.;
błędnej wykładni art. 64e p.p.s.a., polegającej na przyjęciu, że zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek sprzeciwu nie może obejmować oceny tej decyzji w takim zakresie, w jakim przesadzałoby to o prawach podmiotów, które nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, bowiem mogłoby to prowadzić do naruszenia ich konstytucyjnego prawa do sądu, wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, która to wykładnia narusza przedmiotowe prawo do sądu gwarantowane również skarżącej kasacyjnie, pozbawiając ia możliwości zakwestionowania wadliwego i niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia kasacyjnego w zakresie wyrażonych w nim poglądów stanowiących podstawę przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i stanowi jednocześnie wykroczenie przeciwko zasadzie równego traktowania. określonej w art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, w ten sposób, że sąd administracyjny niezasadnie i bezrefleksyjnie preferuje podmioty, które nie brały udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
całkowitego pominięcia specyfiki niniejszej sprawy, w której organ II instancji w decyzji kasacyjnej, co do zasady pozbawionej rozstrzygnięć materialnoprawnych, przesądził kluczową dla sprawy kwestię posiadania przez odwołujące się spółki statusu strony i terminowym wniesieniu przez nie odwołań, wobec czego, poglądy te powinny zostać zweryfikowane w toku postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego sprzeciwem,
całkowitego pominięcia specyfiki niniejszej sprawy, w której wydanie decyzji kasacyjnej naraziło Spółkę na ogromne, dodatkowe i nieprzewidziane koszty wynikające z niezasadnego zablokowania realizacji inwestycji objętej decyzją środowiskową,
co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem doprowadziło do błędnego uznania przez Sąd I instancji, że brak było podstaw do rozpatrzenia wniesionych przez Spółkę zarzutów wobec decyzji kasacyjnej i w efekcie do oddalenia sprzeciwu.
art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie polegające na jego niezastosowaniu tj. nieodniesieniu się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów podniesionych przez Spółkę w sprzeciwie, będące konsekwencją nadmiernego i nieuzasadnionego ograniczenia przez Sąd I instancji zakresu rozpoznania sprawy zainicjowanej sprzeciwem;
art. 151a § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 64e p.p.s.a. w. zw. z art. 138 § 2 k.p.a. i art. 127a § 2 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 151a § 2 p.p.s.a. i oddalenie sprzeciwu, w sytuacji gdy powinien on być uwzględniony, czego błędnie nie zauważył Sąd I instancji, najpierw bezpodstawnie odmawiając dokonania analizy w zakresie kluczowej dla wydania decyzji kasacyjnej kwestii dochowania terminu do wniesienia odwołania przez odwołujące się spółki, a następnie " na marginesie " przychylając się do koncepcji organu Ił instancji jakoby zrzeczenie się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania nie spowodowało, że decyzja Prezydenta Miasta [...] stała się w tym dniu ostateczna i prawomocna, co stanowi o błędnym zastosowaniu art. 127a § 2 k.p.a. i w efekcie art. 138 § 2 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadzić do oddalenia sprzeciwu i tym samym zaakceptowania wadliwego uchylenia ostatecznej decyzji środowiskowej;
art. 151a § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 64e p.p.s.a. w. zw. z art. 138 § 2 k.p.a. i art. 74 ust. 3a pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisk,, dalej "u.o.i.ś.", poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 151a § 2 p.p.s.a. i oddalenie sprzeciwu, w sytuacji gdy powinien on być uwzględniony, czego błędnie nie zauważył Sąd I instancji, najpierw niezasadnie odmawiając dokonania analizy co do kluczowej dla wydania decyzji kasacyjnej kwestii, tj. zastosowania w niniejszej sprawie ww. przepisu prawa materialnego przesądzającego o przyznaniu odwołującym się spółkom statusu strony w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej, a następnie, uznając, że w świetle ograniczeń co do rozpoznania sprzeciwu, Sąd ten zmuszony jest podzielić ustalenia organu odwoławczego o posiadaniu przez ww. podmioty interesu prawnego w postępowaniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do oddalenia sprzeciwu i tym samym zaakceptowania błędnego uchylenia odpowiadającej przepisom prawa decyzji środowiskowej.
art. 151 a § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 64e p.p.s.a. w. zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 151a § 2 p.p.s.a. i oddalenie sprzeciwu, w sytuacji, gdy powinien on być uwzględniony bowiem wbrew przekonaniu Sądu I instancji sprawa została dostatecznie wyjaśniona, w tym w toku przeprowadzonego przez organ II instancji, uzupełniającego postępowania dowodowego, co stanowi o naruszeniu art. 7 i 77 § 1 k.p.a. i w efekcie art. 138 § 2 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem doprowadziło do oddalenia sprzeciwu i zaakceptowania wadliwego uchylenia decyzji środowiskowej.
W oparciu o przytoczone zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania temu Sądowi na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono szczegółową argumentację świadczącą zdaniem skarżącej kasacyjnie Spółki o zasadności podniesionych przez nią zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej
W uzasadnieniu wskazało, że w jego ocenie zaskarżony wyrok został wydany w pełni z poszanowaniem przepisów obowiązującego prawa, co czyni - w ocenie Kolegium - zasadnym oddalenie skargi, na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że zakres sądowej kontroli decyzji kasatoryjnych wyznacza treść art. 64e p.p.s.a. Zgodnie z tam zaprezentowanym założeniem ustawodawcy sprzeciw nie ma być środkiem służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi (por. uzasadnienie projektu ustawy nowelizującej, druk sejmowy nr 1186, s. 61). W myśl wskazanego wyżej przepisu sprzeciw uruchamia postępowanie sądowe zawężone do formalnej kontroli legalności decyzji kasatoryjnej w świetle przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. Tym samym sąd nie jest uprawniony do badania meritum sprawy administracyjnej ze względu na formalny charakter kontroli sądowej w ramach rozpoznawania sprzeciwu od decyzji kasatoryjnych. Wprowadzone przez ustawodawcę rozwiązanie ma na celu usprawnienie postępowań administracyjnych i sądowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na treść art. 64b p.p.s.a., w myśl którego w postępowaniu w przedmiocie sprzeciwu ograniczony został krąg stron i uczestników postępowania do skarżącego oraz organu, który wydał decyzję.
W orzecznictwie przyjmuje się, iż z uwagi na zawężony zakres podmiotowy spraw wywołanych sprzeciwem oraz ograniczenie kontroli sprawowanej przez sąd drugiej instancji (art. 151a § 3 p.p.s.a.), że sprzeciw nie jest środkiem służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji. Zwraca się także uwagę, iż z uwagi na skutki prawne wynikające z art. 170 p.p.s.a. i art. 153 p.p.s.a., art. 64e i art. 151a § 1 p.p.s.a. należy wykładać w ten sposób, że określone w tych przepisach granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek sprzeciwu nie obejmują oceny decyzji kasacyjnej w takim zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W konsekwencji zatem przyjmuje się, że przepis art. 64e p.p.s.a. ogranicza zakres kontroli sądu do oceny "istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a." (por. wyrok WSA w Poznaniu z 2 sierpnia 2018 r., II SA/Po 343/18; wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r., II OSK 2182/18; wyrok NSA z 7 czerwca 2018 r., II OSK 1319/18; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 24 października 2018 r., II SA/Go 460/18; wyrok NSA z 7 grudnia 2017 r., II OSK 3011/17; wyrok NSA z 27 sierpnia 2018 r., II OSK 2226/18; wyrok WSA w Szczecinie z 8 maja 2018 r., II SA/Sz 253/18; wyrok NSA z 18 października 2018 r., I OSK 3632/18, wyrok NSA z 29 sierpnia 2019, II OSK 2030/19; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017, s. 430; Postępowanie sądowoadministracyjne, pod red. T. Wosia, Wolters Kluwer, Warszawa 2017, s. 340-345; J.G. Firlus, T. Woś, Sprzeciw od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Przegląd Prawa Publicznego 2017, nr 6; M.J. Czubkowska, J. Siemieniako, Sprzeciw jako sposób zmniejszenia ilości decyzji kasatoryjnych, ZNSA 2018, nr 4, s. 50-70).
Podobnie w przedmiotowej sprawie udział w postępowaniu bierze wyłączeni organ odwoławczy, którego decyzję zaskarżony oraz skarżąca Spółka, zaś status strony w postępowaniu mają również inne podmioty (P. sp. z o.o. z siedzibą w [...], "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w [...] oraz R. S.A. z siedzibą w [...]). R. S.A. z siedzibą w [...] złożyła oświadczenie o cofnięciu odwołania, jednakże zgodnie z treścią art. 137 k.p.a. należy mieć na uwadze, że ocena czy cofnięcie odwołania będzie skuteczne należy do organu.
W tych okolicznościach niewątpliwie szersza kontrola sądowa, mająca wpływ na prawa i obowiązki stron w danej sprawie jest możliwa dopiero w postępowaniu ze skargi na decyzję ostateczną, kończącą postępowanie administracyjne, w którym zagwarantowane jest prawo do sądu wszystkim stronom sprawy administracyjnej oraz pełna dwuinstancyjność postępowania sądowego.
Wskazać należy, że art. 64e p.p.s.a., jako lex specialis w stosunku do art. 134 § 1 p.p.s.a., zasadniczo różnicuje postępowania sądowe w przedmiocie sprzeciwu bądź skargi. Przypomnieć bowiem trzeba, że skarga otwiera postępowanie sądowoadministracyjne prowadzące do kontroli legalności decyzji administracyjnej pod kątem prawidłowego zastosowania przez organ przepisów prawa materialnego, jak i norm o charakterze proceduralnym (art. 134 i 145 p.p.s.a.), zaś art. 64e p.p.s.a. zawęża kontrolę sądową jedynie do oceny przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Tym samym za w pełni uprawnione należy uznać stanowisko Sądu I instancji, iż w postępowaniu sądowym zainicjowanym sprzeciwem, sąd administracyjny nie weryfikuje prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego w ramach, których organ odwoławczy stwierdził potrzebę wydania decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W związku z powyższym nieuprawnione są twierdzenia skarżącej kasacyjnie, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany był do zbadania przesłanek materialnoprawnych dotyczących wydania zaskarżonej decyzji, w tym przesłanki z art. 74 ust. 3a pkt 3 u.o.i.ś. oraz 127a § 2 k.p.a. Takie postępowanie wykraczałoby bowiem poza ramy kontroli sądowej zakreślonej przepisami art. 64e p.p.s.a.
Przypomnieć należy, że – jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji - zarówno "[...]" Sp. z o.o. w [...], jak i R. SA w [...] nie byli uczestnikami niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, a właśnie kwestia ich interesu prawnego stanowiła istotę skargi. Zgodzić się bowiem należy, iż Sąd nie mógł zakwestionować, iż wskazane wyżej podmioty miały przymiot strony w kontrolowanym postępowaniu, wywodzonym z przepisu art. 74 ust. 3a pkt 3 u.o.i.ś. wykładni tego przepisu zaprezentowanego przez organ odwoławczy. Przedmiotem badania nie mogły być też konsekwencje wynikające z tego ustalenia w powiązaniu z okolicznością, iż spółki te nie brały udziału w postępowaniu przed organem I instancji. Przypomnieć bowiem trzeba, iż w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu wyczerpuje przesłankę braku wyjaśnienia sprawy w zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Ponadto zwrócić uwagę trzeba, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę organowi instancji do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w tej instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego. Również w tym zakresie należy podzielić pogląd Sądu I instancji, bowiem uniemożliwienie innym stronom brania udziału w postępowaniu w pierwszej instancji równoznaczne jest z przeprowadzeniem postępowania z rażącym naruszeniem prawa procesowego, którego nie sposób uzupełnić w postępowaniu odwoławczym z uwagi na zasadę dwuinstancyjności zawartą w art. 15 k.p.a., stanowiącym konkretyzację art. 78 Konstytucji. Powtórzyć za Sądem I instancji wypada, iż strona pominięta nie miałaby bowiem zapewnionego dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (por. np. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz, C.H. Beck 2019, t. 13 do art. 138 oraz orzecznictwo powołane przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku).
Podobnie dokonywanie rozstrzygnięcia w zakresie terminu do wniesienia odwołania stanowiłoby naruszenie praw stron niebiorących udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Nie można bowiem pomijać, że prawa do wniesienia odwołania może zrzec się wyłącznie strona, której odwołanie przysługuje. Skutki tego oświadczenia nie wpływają jednak na strony, które takiego oświadczenia nie złożyły, biorąc zaś pod uwagę, iż prawo do wniesienia odwołania przysługuje również stronie pominiętej, która ma interes prawny w sprawie w rozumieniu art. 28 k.p.a., to tylko ona może tym prawem dysponować.
Z tych przyczyn nieuzasadniony okazał się zatem zarzut dotyczący naruszenia art. 151a § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 64e p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a.
W konsekwencji powyższych ustaleń niezasadny musiał okazać się również zarzut naruszenia art. 151a p.p.s.a. w zw. z art. 64e p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. i art. 74 ust. 3a pkt 3 u.i.o.ś. Skarżąca kasacyjnie wskazuje, iż Sąd I instancji niezasadnie odmawia dokonania analizy kluczowej dla wydania decyzji kwestii zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 74 ust. 3a pkt 3 u.i.o.ś. W jej ocenie Sąd niesłusznie uznał, iż w świetle ograniczeń co do rozpoznania sprzeciwu zmuszony jest podzielić w tym zakresie ustalenia organu odwoławczego o posiadaniu interesu prawnego przez Spółki [...] i R. S.A.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 151a § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 64e p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. i art. 127a § 2 k.p.a., którego to naruszenia skarżąca kasacyjnie upatruje w błędnym – w jej ocenie – przyjęciu, że zrzeczenie się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania czyni decyzję ostateczną i prawomocną, wskazać należy, że zarzut ten z przyczyn przedstawionych powyżej również nie mógł okazać się uzasadniony.
Niezasadny okazał się być również zarzut dotyczący naruszenia art. 151a § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 64e p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. a także art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji.
Zwrócić należy uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym u regulowanie zawarte w art. 64b § 3 p.p.s.a. jest poddawane krytyce. Wskazuje się bowiem, że wyłączenie stosowania art. 33 p.p.s.a. w sprawach ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnych jest szczególnie kontrowersyjne w przypadku, gdy w postępowaniu administracyjnym biorą udział strony o sprzecznych interesach (por. A. Kabat, [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 7, Warszawa 2018 r., str. 271).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji, gdyby sąd administracyjny rozstrzygnął o tych sprzecznych interesach na niekorzyść podmiotu, który z uwagi na art. 64b § 3 p.p.s.a., nie mógł brać udziału w postępowaniu przed sądem istotnie mogłoby to prowadzić do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Nie można bowiem pomijać treści art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą co do zasady w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy.
Okoliczności te zatem przesądzają o przyjęciu, że art. 64e p.p.s.a. oraz art. 151a § 1 p.p.s.a. należy wykładać w ten sposób, iż określony w tych przepisach zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na skutek sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. nie może obejmować oceny tej decyzji w takim zakresie, w jakim przesądzałoby to o prawach podmiotów, które z uwagi na art. 64b § 3 p.p.s.a. nie mogą brać udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Po 343/18; wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2182/18; wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II OSK 1319/18; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R.Hauser, M.Wierzbowski Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2017 str. 430; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, B. Dauter, A Kabat, M Niezgódka-Medek, Lex nr 10722; Postępowanie sądowoadministracyjne pod red. T.Woś, Warszawa 2017, Wolters Kluwer, str. 340-345).
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., którego skarżący kasacyjnie upatruje w sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia w sposób sprzeczny z wymogami tego przepisu, wskazać należy, że również on okazał się nieuzasadniony.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Podnieść także należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 39). W niniejszej sprawie natomiast nie mamy do czynienia z żadnym z tych przypadków.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kontrolowane uzasadnienie, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia, co prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji uczynił zadość obowiązkowi sporządzenia uzasadnienia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego, funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło