I SA/Łd 568/20
WyrokWSA w Łodzi2021-02-03
Skład orzekający: Agnieszka Krawczyk, Cezary Koziński, Paweł Kowalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Jak ustalić koszt nabycia lub objęcia udziałów w spółce likwidowanej, jeśli udziały te zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny w postaci udziałów innej spółki (tzw. wymiana udziałów), a przepisy prawa podatkowego nie regulują tej kwestii wprost?Ratio decidendi
W przypadku luki prawnej w zakresie ustalania kosztu nabycia lub objęcia udziałów w drodze wymiany, należy stosować analogię legis do przepisu art. 22 ust. 1f pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Kosztem objęcia udziałów w likwidowanej spółce nabywającej będzie nominalna wartość tych udziałów z dnia ich objęcia, a nie wydatki poniesione na nabycie udziałów spółki zbywanej, które zostały wniesione aportem.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie ustalenia kosztu objęcia udziałów w spółce kapitałowej w związku z otrzymaniem majątku likwidacyjnego tej spółki. Udziały te zostały objęte w zamian za aport w postaci udziałów innej spółki (tzw. wymiana udziałów), zgodnie z art. 24 ust. 8a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarżący uważał, że kosztem objęcia tych udziałów jest ich wartość nominalna. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) uznał to stanowisko za nieprawidłowe, twierdząc, że kosztem są wydatki poniesione na nabycie udziałów w spółce zbywanej (tzw. koszt historyczny). Skarżący zaskarżył interpretację, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej i zasądził od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Cezary Koziński Sędzia WSA Paweł Kowalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 lutego 2021 r. sprawy ze skargi J. Ć. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 14 września 2020 r. znak: 0113-KDIPT2-3.4011.603.2020.1 AC UNP: 1096191 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną interpretację; 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącego J. Ć. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wnioskiem z dnia 21 lipca 2020 r., uzupełnionym pismem z dnia 23 lipca 2020 r. J. Ć. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: "DKIS", "organ") o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie ustalenia kosztu objęcia udziałów w spółce kapitałowej w związku z otrzymaniem majątku likwidacyjnego tej spółki. Opisując zdarzenie przyszłe skarżący podał, że wraz z żoną są jedynymi wspólnikami w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, podlegającą opodatkowaniu od całości swoich dochodów w Polsce (dalej: "spółka nabywająca"). Obejmowali w niej udziały na skutek wniesienia wkładów pieniężnych - na etapie powstania spółki nabywającej oraz wkładów niepieniężnych - na etapie podwyższania jej kapitału zakładowego. W celu objęcia udziałów w podwyższonym we wrześniu 2013 r. kapitale zakładowym spółki nabywającej, skarżący wniósł wkład niepieniężny w postaci udziałów spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: "spółka zbywana 1"), w której posiadał bezwzględną większość praw głosów. Na skutek nabycia przedmiotu aportu (udziałów w spółce zbywanej 1) spółka nabywająca posiada liczbę udziałów w spółce zbywanej 1, dającą jej bezwzględną większość praw głosów w spółce zbywanej 1. Skarżący w zamian za aport otrzymał wyłącznie nowe udziały spółki nabywającej, wyemitowane przez spółkę nabywającą w związku z podwyższeniem jej kapitału zakładowego, przy czym skarżący nie otrzymała od spółki nabywającej żadnej zapłaty w gotówce. Transakcja spełniała warunki przewidziane w art. 24 ust 8a-8d ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1387; dalej jako: "u.p.d.o.f."). Ponadto w celu objęcia udziałów w podwyższonym w listopadzie 2013 r. kapitale zakładowym spółki nabywającej skarżący wniósł wkład niepieniężny w postaci udziałów spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: "spółka zbywana 2"), w której posiadał bezwzględną większość praw głosów. Na skutek nabycia przedmiotu aportu (udziałów w spółce zbywanej 2) spółka nabywająca posiadała liczbę udziałów w spółce zbywanej 2, dającą jej bezwzględną większość praw głosów w spółce zbywanej 2. W zamian za aport otrzymał wyłącznie nowe udziały spółki nabywającej, wyemitowane przez spółkę nabywającą w związku z podwyższeniem jej kapitału zakładowego, przy czym skarżący nie otrzymała od spółki nabywającej żadnej zapłaty w gotówce. Transakcja spełniała warunki przewidziane w art. 24 ust. 8a-8d u.p.d.o.f. Skarżący wskazał we wniosku, że rozważa podjęcie decyzji o likwidacji spółki nabywającej na skutek czego jej majątek zostanie wydany jej wspólnikom. Skarżący otrzyma przypadającą mu proporcjonalnie do ilości posiadanych udziałów część majątku likwidacyjnego spółki nabywającej.
W związku z powyższym opisem zadano pytanie, czy w przypadku likwidacji spółki nabywającej koszt objęcia jej udziałów w spółce nabywającej będzie stanowiła wartość nominalna udziałów spółki nabywającej objętych w zamian za aport udziałów spółki zbywanej 1 oraz spółki zbywanej 2, przy czym wartość nominalna odpowiadała wartości wnoszonych do spółki nabywającej wkładów.
W ocenie skarżącego odpowiedź na to pytanie jest twierdząca. W przypadku kiedy objęcie udziałów w spółce nabywającej nastąpiło w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, koszt nabycia udziałów w przypadku likwidacji spółki nabywającej, należy ustalić zgodnie z art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. Kosztem nabycia/objęcia udziałów w spółce likwidowanej, tj. spółce nabywającej będzie wartość wkładu, tj. wartość wkładu w postaci udziałów spółki zbywanej 1 oraz wartość wkładu w postaci udziałów spółki zbywanej 2 określona w umowie spółki nabywającej.
Interpretacją indywidualną z dnia 14 września 2020 r. DKIS uznał stanowisko skarżącego za nieprawidłowe. W uzasadnieniu wyjaśniono, w sprawie należy odwołać się do przepisów u.p.d.o.f., w brzmieniu ustawy obowiązującym w 2013 r. W przypadku udziałów nabytych w sposób określony w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., gdzie nie następuje zaliczenie do przychodów wartości otrzymanych udziałów - ustalenie kosztów nabycia/objęcia udziałów spółki likwidowanej objętych w ramach wymiany udziałów należy odnosić do wymienianych udziałów. Kosztami nabycia lub objęcia udziałów likwidowanej spółki, objętych w ramach wymiany udziałów są więc wydatki poniesione przez wspólnika na nabycie lub objęcie udziałów w spółce zbywanej 1 i spółce zbywanej 2, których udziały zostały przekazywane spółce nabywającej, ustalone zgodnie z art. 22 ust. 1f lub art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f. W przypadku likwidacji spółki nabywającej i otrzymania przez skarżącą majątku likwidacyjnego, koszt objęcia udziałów w spółce nabywającej, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 50a u.p.d.o.f., będą stanowiły wydatki poniesione na nabycie lub objęcie udziałów w spółce zbywanej 1 i spółce zbywanej 2, wniesionych aportem do spółki nabywającej w ramach transakcji wymiany udziałów.
W skardze na powyższą interpretację skarżący zaskarżył ją w całości i wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie:
1) art. 21 ust. 1 pkt 50a u.p.d.o.f. przez błędną wykładnię, co skutkowało przyjęciem, że jako koszt nabycia lub objęcia udziałów spółki nabywającej należy ustalić wydatki poniesione przez skarżącego na nabycie lub objęcie udziałów w spółce zbywanej 1 i spółce zbywanej 2, które zostały wniesione aportem do spółki nabywającej w ramach transakcji wymiany udziałów (tzw. koszt historyczny). Podczas gdy z treści art. 21 ust. 1 pkt 50a u.p.d.o.f. wynika, że koszt nabycia lub objęcia udziałów należy określić w odniesieniu do spółki likwidowanej (spółki nabywającej), a nie w odniesieniu do spółki zbywanej 1 oraz spółki zbywanej 2.
2) art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. poprzez nieuznanie za prawidłowe stanowiska skarżącego w zakresie ustalenia kosztu objęcia udziałów w spółce nabywającej, które skarżący objął w zamian za wkład niepieniężny w postaci udziałów w spółce zbywanej 1 oraz spółce zbywanej 2 dających w tych spółkach bezwzględną większość praw głosu, jako kosztów ustalonych na podstawie przepisu art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. DKIS uznał, iż w przypadku udziałów nabytych w sposób określony w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. (tzw. wymiana udziałów), gdzie nie następuje zaliczenie do przychodów wartości otrzymanych udziałów - ustalenie kosztów nabycia/objęcia udziałów spółki likwidowanej objętych w ramach wymiany udziałów należy odnosić do wymienianych udziałów (tj. do udziałów spółki zbywanej 1 oraz spółki zbywanej 2). Podczas gdy nie wynika to z przepisów u.p.d.o.f. Skarżący wskazuje, że w przypadku, kiedy objęcie/nabycie udziałów w spółce nabywającej nastąpiło w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, koszt objęcia/nabycia udziałów w przypadku likwidacji spółki nabywającej, należy ustalić zgodnie z art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f.
3) art. 120 w zw. z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. z dnia 25 kwietnia 2019 r. Dz.U. z 2019 r. poz. 900, dalej: O.p.) poprzez wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego bez uwzględniania własnego stanowiska w wydanych dotychczas interpretacjach indywidualnych oraz stanowiska sądów administracyjnych w innych sprawach dotyczących analogicznych sytuacji prawnopodatkowych polegających na likwidacji spółki nabywającej.
W związku z tym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości, zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Kontroli Sądu poddano interpretację indywidualną, w której organ uznał za nieprawidłowe stanowisko skarżącego co do kosztu objęcia udziałów w spółce kapitałowej w związku z otrzymaniem majątku likwidacyjnego tej spółki. Skarżący uważał, że do opisanego we wniosku zdarzenia przyszłego powinien znaleźć zastosowanie przepis art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. (w przypadku likwidacji spółki nabywającej koszt objęcia udziałów w spółce nabywającej będzie stanowiła wartość nominalna udziałów spółki nabywającej objętych w zamian za aport udziałów spółki zbywanej 1 oraz spółki zbywanej 2, gdzie wartość nominalna odpowiada wartości wnoszonych do spółki nabywającej wkładów). Organ natomiast był odmiennego zdania i wskazał, że jako koszt nabycia lub objęcia udziałów spółki nabywającej należy ustalić wydatki poniesione przez skarżącego na nabycie lub objęcie udziałów w spółce zbywanej 1 i spółce zbywanej 2, które zostały wniesione aportem do Spółki nabywającej w ramach transakcji wymiany udziałów (tzw. koszt historyczny).
W skardze zarzucono naruszenie prawa materialnego – art. 21 ust. 1 pkt 50a i art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. oraz prawa procesowego – art. 120 w zw. z art. 121 § 1 O.p.
Zarzutami tymi i powołaną podstawą prawną Sąd jest związany na podstawie art. 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 50a u.p.d.o.f., wolna od podatku dochodowego jest wartość majątku otrzymanego w związku z likwidacją osoby prawnej w części stanowiącej koszt nabycia lub objęcia udziałów (akcji) albo wkładów w spółdzielni. W odpowiedzi na pytanie, czym jest "koszt nabycia" organ wskazał, że w przypadku wkładów pieniężnych znajdzie zastosowanie art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., a w przypadku wkładów niepieniężnych - art. 22 ust. 1f ustawy. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, w przypadku odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny, na dzień zbycia tych udziałów (akcji) albo wkładów, koszt uzyskania przychodów ustala się w wysokości nominalnej wartości objętych udziałów (akcji) albo wkładów z dnia ich objęcia - jeżeli te udziały (akcje) albo wkłady zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część. Jednakże, jak podkreślił organ, trzeba wziąć pod uwagę wynikający z art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. normatywny zakaz zaliczania do przychodów wartości otrzymanych udziałów (akcji) w zamian za wkład niepieniężny w postaci udziałów (akcji). Z przepisu tego wynika bowiem, że w warunkach wymiany udziałów do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcom (akcjonariuszom) innej spółki. Dlatego też, zdaniem organu, w przypadku udziałów nabytych w sposób określony w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f., gdzie nie następuje zaliczenie do przychodów wartości otrzymanych udziałów - ustalenie kosztów nabycia/objęcia udziałów spółki likwidowanej objętych w ramach wymiany udziałów należy odnosić do wymienianych udziałów. Kosztami nabycia lub objęcia udziałów likwidowanej spółki, objętych w ramach wymiany udziałów są więc wydatki poniesione przez wspólnika na nabycie lub objęcie udziałów w spółce zbywanej 1 i spółce zbywanej 2, których udziały zostały przekazywane spółce nabywającej, ustalone zgodnie z art. 22 ust. 1f ustawy. Zatem w przypadku likwidacji spółki nabywającej i otrzymania przez skarżącego majątku likwidacyjnego, koszt objęcia udziałów skarżącego w spółce nabywającej, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 50a u.p.d.o.f., będą stanowiły wydatki poniesione przez skarżącego na nabycie lub objęcie udziałów w spółce zbywanej 1 i spółce zbywanej 2, wniesionych aportem do spółki nabywającej w ramach transakcji wymiany udziałów.
Problem, jaki zaistniał w rozpoznanej sprawie, był już przedmiotem analizy w orzecznictwie sądowym (np. NSA z dnia 8 stycznia 2019 r. II FSK 3238/18, CBOSA), której wnioski Sąd w pełni podziela. Należy w związku z tym przypomnieć, że zgodnie z art. 24 ust. 5 pkt 3 u.p.d.o.f. dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału, w tym także wartość majątku otrzymanego w związku z likwidacją osoby prawnej lub spółki. Przepis art. 21 ust. 1 pkt 50a ww. ustawy wskazuje, że wolna od podatku dochodowego jest wartość majątku otrzymanego w związku z likwidacją osoby prawnej lub spółki, w części stanowiącej koszt nabycia lub objęcia udziałów (akcji) w tej spółce lub udziałów w zyskach osoby prawnej. Nie ulega więc wątpliwości, że wartość majątku otrzymanego w związku z likwidacją osoby prawnej korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych - w części stanowiącej koszt nabycia lub objęcia udziałów.
Problem w tym, że w u.p.d.o.f. brak jest bezpośredniego uregulowania zasad ustalania kosztu nabycia lub objęcia udziałów w drodze ich wymiany. Regulacji takich nie wskazał również organ interpretujący. Za takową nie można uznać powołanego przez organ art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. dotyczy on bowiem zasad ustalania przychodów z wymiany udziałów, a nie kosztów nabycia lub objęcia udziałów dokonanego w drodze wymiany udziałów. Przypomnijmy, że zgodnie z tym przepisem, jeżeli spółka nabywa od wspólnika innej spółki udziały (akcje) tej innej spółki oraz w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje jej wspólnikowi własne udziały (akcje) albo w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje wspólnikowi tej innej spółki własne udziały (akcje) wraz z zapłatą w gotówce w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej własnych udziałów (akcji), a w przypadku braku wartości nominalnej - wartości rynkowej tych udziałów (akcji), oraz jeżeli w wyniku nabycia: 1) spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, albo 2) spółka nabywająca, posiadająca bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, zwiększa ilość udziałów (akcji) w tej spółce - do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych wspólnikowi tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę, pod warunkiem że podmioty biorące udział w tej transakcji podlegają w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągnięcia (wymiana udziałów).
Oznacza to, że w rozpatrywanej sytuacji mamy do czynienia z luką w prawie, co w procesie wykładni przepisów u.p.d.o.f. uprawniało do sięgnięcia po rozumowanie z podobieństwa (per analogiam). W piśmiennictwie przyjmuje się, że jeżeli w prawie podatkowym istnieje nieuświadomiona (niezamierzona) przez ustawodawcę luka ustawowa, uniemożliwiająca stosowanie prawa, lukę tę można i należy uzupełnić poprzez analogię legis (por. R. Mastalski, Stosowanie prawa podatkowego, Warszawa 2008, s. 122-126). Analogia legis polega na podporządkowaniu określonych kategorii stanów faktycznych przepisowi, z którego w drodze wykładni językowej nie sposób wywieść normy o takim zasięgu (por. B. Brzeziński, Podstawy wykładni prawa podatkowego, Gdańsk 2008, s. 123). W samym wnioskowaniu z analogii legis wyróżnić można trzy podstawowe etapy: (1) ustalenie, że określony fakt nie jest objęty unormowaniem przez przepisy prawne, (2) ustalenie, że istnieje przepis prawny, który reguluje sytuacje pod istotnymi względami podobne do nieunormowanego, (3) powiązanie z faktem prawnym nieunormowanym podobnych lub takich samych konsekwencji prawnych, co z faktem bezpośrednio uregulowanym przez przepisy prawne (tak J. Nowacki, Analogia legis, Warszawa 1966, s. 163, L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 203-204). Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 września 1995 r. sygn. akt III CZP 119/95 (OSNC 1995/12/180) "analogia legis stanowi jedną z technicznych metod wykładni prawa sensu largo. Zachodzi ona wówczas, gdy przedmiotem rozstrzygnięcia ma być stan faktyczny nieprzewidziany w ustawie, lecz zawierający elementy podobne do innego stanu faktycznego, uregulowanego ustawą. W takich wypadkach mamy prawo zastosować ustawę do podobnego stanu faktycznego zgodnie z zasadą ubi eadem legis ratio, ibi eadem legis dispositio". Na gruncie prawa prywatnego sięganie do analogii z ustawy, a nawet analogii z prawa (analogia iuris), polegającej na sformułowaniu nowej normy, wypełniającej stan luki prawnej, w oparciu o pewne ogólne wartości (np. zasady prawa, domniemane preferencje aksjologiczne ustawodawcy) nie należy do odosobnionych przypadków. Inne reguły rządzą natomiast procesem wykładni przepisów prawa publicznego. Wprawdzie Trybunał Konstytucyjny m.in. w wyroku z dnia 13 września 2011 r. sygn. akt P 33/09 (OTK-A 2011/7/71) zwracał uwagę na bezpośrednie uzasadnienie konstytucyjne zakazu stosowania wykładni przez analogię oraz zakazu wykładni rozszerzającej w takich dziedzinach prawa jak prawo podatkowe czy karne, jednakże w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszcza się - pod pewnymi warunkami - stosowanie wykładni przepisów prawa podatkowego przez analogię. W wyroku z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt II FSK 1926/13 (CBOSA) NSA zwrócił uwagę na ewolucję poglądów judykatury w odniesieniu do problematyki dopuszczenia analogii w procesie wykładni prawa oraz zgodę na stosowanie analogii legis (nawiązanie do konkretnego obowiązującego przepisu bądź grupy przepisów) i tworzenie norm prawnych, nie rozszerzających w zasadzie ani przedmiotowego ani podmiotowego zakresu istniejących instytucji prawnych (analogia intra legem). NSA wskazał, że celem takich zabiegów jest wypełnienie luki w konstrukcji istniejących przepisów, pozwalające na ich poprawne funkcjonowanie. Podkreślono, że w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) strona nie może ponosić konsekwencji ewidentnych błędów i zaniedbań prawodawcy, w tym zwłaszcza takich, które powodują lukę w prawie naruszającą podstawowe zasady porządku konstytucyjnego. Lukę taką w wyjątkowych przypadkach wypełnić można w drodze analogii. Brak przepisu wyłączającego analogię z procesu interpretacji i stosowania materialnego prawa sprawia bowiem, że na zasadzie wyjątku można się posłużyć tą metodą dla usunięcia ewidentnych naruszeń porządku konstytucyjnego (zob. również wyroki NSA: z dnia 3 stycznia 2018 r. II FSK 3120/16, z dnia 5 kwietnia 2016 r. II FSK 462/14, z dnia 27 listopada 2012 r. II FSK 914/11, z dnia 24 października 2006 r. I FSK 93/06, OSP 2007/12/137; z dnia 7 kwietnia 2000 r. I SA/Lu 1372/98, z dnia 16 lutego 2000 r. I SA/Lu 1540/98, czy z dnia 18 października 1995 r. SA/Gd 2062/04, POP 2000/4/106).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że w stanie prawnym, w którym zadano pytanie we wniosku o wydanie interpretacji, istniała luka konstrukcyjna spowodowana brakiem regulacji prawnych wskazujących na sposób ustalania kosztu nabycia lub objęcia udziałów uzyskanych w ramach wymiany udziałów związku z tym należało zastosować przepis regulujący sytuacje pod istotnymi względami podobne do rozważanej - nieunormowanej - sytuacji, a mianowicie przepis art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f., zgodnie z którym w przypadku odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny, na dzień zbycia tych udziałów (akcji) albo wkładów, koszt uzyskania przychodów ustala się w wysokości nominalnej wartości objętych udziałów (akcji) albo wkładów z dnia ich objęcia - jeżeli te udziały (akcje) albo wkłady zostały objęte w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część. Przepis ten niewątpliwie reguluje sytuacje podobne do nieunormowanej przepisami sytuacji ustalania kosztów objęcia udziałów (objętych w drodze wymiany udziałów) w przypadku likwidacji spółki nabywającej i uzyskania z tego tytułu przychodu przez wnioskodawcę. W obu przypadkach uzyskiwane są przychody (w jednym przypadku z tytułu odpłatnego zbycia udziałów, w drugim - z tytułu podziału majątku likwidowanej spółki), zaś udziały w spółce były objęte za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część (w przypadku wymiany udziałów takim wkładem były udziały spółki zbywanej). W związku z tym, w przypadku kiedy objęcie udziałów w spółce nabywającej nastąpiło za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, koszt nabycia udziałów w przypadku likwidacji spółki nabywającej należy ustalić zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f. Odpowiednie stosowanie tej regulacji oznacza, że kosztem objęcia udziałów w likwidowanej spółce nabywającej będzie nominalna wartość udziałów spółki nabywającej z dnia ich objęcia przez skarżącego, a nie – jak przyjął organ - wydatki poniesione przez skarżącego na nabycie lub objęcie udziałów w spółce zbywanej 1 i spółce zbywanej 2, wniesionych aportem do spółki nabywającej w ramach transakcji wymiany udziałów.
Tym samym Sąd uznał, że zaskarżona interpretacja narusza przepisy art. 21 ust. 1 pkt 50a i art. 22 ust. 1f pkt 1 u.p.d.o.f., a także – że narusza ona przepisy art. 120 w zw. z art. 121 § 1 O.p. Jak podkreśla się w doktrynie, zasada zaufania wymaga uzasadniania rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący i przekonywający. Z treści uzasadnienia powinno zatem wynikać, że wszystkie istotne dla sprawy argumenty strony bądź wnioskodawcy zostały rozważone przez organ podatkowy. W związku z tym ogólnikowe i lakoniczne stwierdzenie, że powołane w sprawie stanowiska i wyroki sądów, jako wydane w indywidualnych sprawach, nie są wiążące dla organu dokonującego interpretacji, uznać należy za niedopuszczalne i naruszające zasadę zaufania (A. Hanusz, Kontrola sądowoadministracyjna stosowania zasady zaufania do organów podatkowych, PiP nr 8/2013, s. 29). Zasady zaufania nie można przy tym odczytywać w oderwaniu od zawartej w 120 O.p. zasady legalizmu i praworządności, które nakazują organom podatkowym działać na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa i w toku postępowania stać na straży praworządności (wyrok NSA z dnia 30 października 2018 r., I FSK 1594/18, CBOSA).
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną interpretację.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i 4, art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1687).
A.B.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło