VIII SA/Wa 82/20
WyrokWSA w Warszawie2020-08-26
Skład orzekający: Iwona Szymanowicz – Nowak, Justyna Mazur, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba pełniąca funkcję Kanclerza niepublicznej uczelni wyższej, która nie posiada zdolności upadłościowej, może zostać pociągnięta do solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe uczelni, jeśli nie wskaże mienia, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie tych zaległości w znacznej części?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nawet jeśli uczelnia nie posiada zdolności upadłościowej, co uniemożliwia zastosowanie przesłanki zwolnienia z odpowiedzialności podatkowej związanej ze zgłoszeniem wniosku o upadłość, członek organu zarządzającego (w tym przypadku Kanclerz) może zostać pociągnięty do odpowiedzialności za zaległości podatkowe uczelni, jeśli nie wskaże mienia, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie tych zaległości w znacznej części. W analizowanej sprawie, wskazane przez skarżącą nieruchomości były obciążone hipotekami w kwocie przewyższającej ich wartość, a wierzytelności wobec studentów nie zostały udokumentowane, co uniemożliwiło zaspokojenie zaległości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi E. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącej jako byłego Kanclerza Wyższej Szkoły [...] za zaległości podatkowe uczelni z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4R) za określone miesiące. Skarżąca kwestionowała swoją odpowiedzialność, zarzucając m.in. naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, nieaktualność statutu uczelni, brak faktycznego wpływu na zarządzanie finansami uczelni oraz bezskuteczność egzekucji. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant Specjalista Ilona Obara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi E. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...]listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej za zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych oddala skargę.
Decyzją z [...] listopada 2019 r., po rozpatrzeniu odwołania E. W. (dalej: "skarżąca", "strona", "podatnik"), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w W. (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy" lub "Dyrektor IAS") na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 220 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019r., poz. 900 ze zm.; dalej: "Op", "Ordynacja podatkowa") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w R. (dalej: "Naczelnik US", "NUS" lub "organ I instancji") z [...] lipca 2019 r. Przedmiotem tych decyzji było orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności skarżącej jako osoby trzeciej (były Kanclerz) wraz z Wyższą Szkołą [...][...] z siedzibą w R (dalej: "WS[...]", "Szkoła" lub "Uczelnia") za zaległości podatkowe Uczelni z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT- 4R) za miesiące 12/2013r., 06-11/2014r. w łącznej kwocie [...] zł oraz odsetek za zwłokę od tych zaległości w łącznej wysokości [...] zł i kosztów postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
Naczelnik US decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. na podstawie art. 107 § 1 i § 2 pkt 1, 2, 4, art. 108 § 1 i § 2 pkt 2 lit. b, pkt 3 § 3, art. 109 § 1, § 2 pkt 2, art. 116 § 1, § 2,
§ 4, art. 116a, art. 207, art. 211 Op oraz art. 22 ustawy z dnia 10 września 2015 r.
o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1649 ze zm.) orzekł o solidarnej z Wyższą Szkołą [...][...] z siedzibą w R. odpowiedzialności skarżącej jako byłego Kanclerza za zaległości podatkowe ww. podmiotu z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4R) za miesiące: 12/2013 r., 06-11/2014 r. (należność główna – [...] zł, odsetki za zwłokę naliczone na dzień wydania decyzji - [...] zł) oraz koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł, łącznie [...] zł.
Naczelnik US ustalił, iż skarżąca w okresie od 8.12.2006 r. do 31.08.2018 r. pełniła funkcję Kanclerza w WS[...] . Na koncie podatkowym tego podmiotu figurują zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4R) za miesiące 01-12/2012 r., 01,10-12/2013 r., 06-11/2014 r., 01,11,12/2016 r., 01-12/2017, 01-12/2018 w łącznej kwocie [...] zł plus odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiąc 12/2013 r. wynika ze złożonej w dniu 30.01.2014 r. deklaracji PIT-4R, za 06-11/2014 wynika ze złożonej w dniu 30.01.2015 deklaracji PIT-4R. Decyzją z dnia [...].02.2019 r., Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w R. orzekł odpowiedzialność podatkową płatnika – WS[...] oraz określił wysokość należności z tytułu pobranego a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za ww. miesiące, która to decyzja została doręczona w dniu 18 lutego 2019 r. Strona od tej decyzji nie wniosła odwołania. Organ I instancji stwierdził, iż zostały spełnione warunki formalne wszczęcia postępowania podatkowego w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej oraz zostały spełnione przesłanki orzeczenia o tej odpowiedzialności wobec skarżącej. Zastosowanie w sprawie znajduje art. 116 § 1, § 2 § 4 Op w zw. z art. 116a Op. Skarżąca pełniła funkcję Kanclerza Uczelni w czasie postania zaległości. Wystąpiła także przesłanka bezskuteczności egzekucji. Naczelnik US wskazał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma zastosowania badanie przesłanki upadłościowej, a wskazany przez skarżącą majątek Uczelni jest obciążony hipoteką. Organ I instancji stwierdził, iż z porównania wartości nieruchomości ([...] zł) i wartości wpisów hipotek przymusowych na rzecz innych wierzycieli ([...] zł) - majątek nie wystarczy do zaspokojenia zaległości objętej niniejszym postępowaniem. Tym samym zdaniem organu I instancji, przy wystąpieniu przesłanek pozytywnych, skarżąca nie wykazała żadnej okoliczności zwalniającej z odpowiedzialności za zaległości podatkowe Uczelni.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 116 § 1 pkt 2 w zw. z art. 116a Op, art. 187, art. 191 w zw. z art. 122 i art. 210 Op, art. 188 Op, art. 116a Op w zw. z art. 60 ust. 7
zw. z art. 66 ust. 2, 5 i 6 p.w.s., art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b Op, art. 122, art. 191, art. 187 § 1 Op, art. 122, art. 191, art. 187, art. 188, art. 229 Op. Wskazała na wydanie ww. decyzji mimo ujawnienia w toku postępowania szeregu składników majątkowych Uczelni, w tym nieruchomości i wierzytelności wobec studentów z tytułu czesnego, niedokonaniu badania podziału zakresu kompetencji zgodnego z zapisami statutowymi w danym okresie oraz braki ustalonego stanu faktycznego sprawy.
Dyrektor IAS powołaną na wstępie i zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, utrzymał w mocy ww. decyzję Naczelnika US z [...] lipca 2019r.
Na wstępie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania. Powołując się następnie na art. 127 Op oraz przepisy art. 107
§ 1, § 2 pkt 1, 2, 4, art. 108 § 2, § 3, § 3a Op, wskazał, iż dopuszczalne było orzekanie o solidarnej odpowiedzialności skarżącej wraz z Uczelnią za jej zaległości podatkowe
z tytułu pobranego i niewpłaconego przez skarżącą podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu wynagrodzeń pracowników oraz od świadczeń z tytułu działalności,
o której mowa w art. 13 pkt 2 i 4-9 oraz art. 18 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT-4R) za miesiące grudzień 2013 r. oraz czerwiec – listopad 2014 r. Decyzją z [...] lutego 2019r. Naczelnik US, w wyniku stwierdzonych nieprawidłowości wydał wobec Uczelni decyzję, w której orzekł o odpowiedzialności podatkowej płatnika (Uczelni) z tytułu pobranego a nie wpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych w formie zaliczek od wypłaconych wynagrodzeń oraz określił wysokość należności z tytułu braku wpłat podatku dochodowego od osób fizycznych pobranego od wypłaconych wynagrodzeń wykazanych w deklaracji PIT-4R m.in. za grudzień 2013 r. i od czerwca do listopada 2014 r. Decyzja ta została prawidłowo doręczona – podjęta w placówce pocztowej R. – [...] przez uprawnionego do odbioru korespondencji pełnomocnika Uczelni w dniu [...] lutego 2019 r. Stała się zatem ostateczna
w administracyjnym toku instancji z dniem 5 marca 2019 r., a więc przed wszczęciem postępowania w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej skarżącej. Została zatem spełniona przesłanka z art. 108 § 2 pkt 2 lit. b Op.
Organ odwoławczy wskazał następnie na konieczność zbadania przesłanek z art. 116 § 1, § 2, § 4 i art. 116a Op. Po przytoczeniu powyższych przepisów podniósł,
iż Wyższa Szkoła [...] im. [...] z siedzibą w R. jest uczelnią niepaństwową, utworzoną na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1997r. o wyższych szkołach zawodowych. Zgodnie z art. 12 ust. 2 ww. ustawy niepaństwowa uczelnia zawodowa uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisu do rejestru uczelni, prowadzonego przez Ministra Edukacji Narodowej, na zasadach określonych w ustawie o szkolnictwie wyższym. Jak zaś wynika z akt sprawy decyzją Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...].07.1998 r., sprostowanej postanowieniem z dnia [...].08.1998r. udzielono zezwolenia Przedsiębiorstwu Usług Technicznych "[...]" Spółka
z ograniczoną odpowiedzialnością w G., jako założycielowi, na utworzenie niepaństwowej uczelni zawodowej pod nazwą Wyższa Szkoła [...] w R.. Decyzją Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...].08.1998r. zarządzono wpis Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w R. do rejestru niepublicznych uczelni zawodowych. Z tym też dniem WS[...] uzyskała osobowość prawną. Jednocześnie Decyzją Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...].08.1998r. zatwierdzono Statut Wyższej Szkoły [...]
w R., z którego wynika m.in., że siedzibą Szkoły jest miasto R., szkoła ma osobowość prawną. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że ze Statutu Uczelni wynika m.in., że organami Szkoły są Rektor i Kanclerz jako organy jednoosobowe oraz Zarząd Szkoły i Rada Naukowo - Programowa jako organy kolegialne. Zakres kompetencji jednoosobowych organów ustalono w ten sposób, że Rektor kieruje działalnością Szkoły i reprezentuje ją na zewnątrz (§ 10 statutu). W § 12 natomiast uregulowano natomiast kompetencje Kanclerza, który zarządza Szkołą i podejmuje decyzje dotyczące Szkoły a nie należące do kompetencji innych organów Szkoły.
W szczególności: zarządza szkołą w zakresie funkcji zwykłego zarządu podejmując między innymi decyzje dotyczące finansów, mienia i gospodarki Szkoły, czuwa nad wykonaniem uchwał Zarządu Szkoły, kieruje działalnością administracyjną
i gospodarczą Szkoły, dba o przestrzeganie praw, bezpieczeństwa i porządku na terenie Szkoły oraz panujących w niej zasad i zwyczajów, Kanclerza powołuje Założyciel na okres 2 lat, na wniosek Rektora.
Z uwagi na to, iż ww. Uczelnia jest uczelnią niepubliczną ma do niej zastosowanie art. 116a i art. 116 Op.
Dyrektor IAS wskazał nadto, iż w sprawie zaistniały przesłanki pozytywne z art. 116 § 2 w zw. z art. 116a Op. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że
w okresie od 20.01.2014r. - 20.12.2014r., tj. w okresie wymagalności zobowiązań podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące od grudnia 2013r. do listopada 2014r. skarżąca pełniła funkcję Kanclerza ww. Uczelni. Zgodnie ze statutem Wyższej Szkoły [...] im. [...] do zadań skarżącej, jako Kanclerza ww. Uczelni należało m.in. zarządzanie Szkołą w zakresie funkcji zwykłego zarządu w tym podejmowanie decyzji dotyczących finansów, mienia i gospodarki Szkoły, kierowanie działalnością administracyjną i gospodarczą Szkoły. Zakres powierzonych Kanclerzowi kompetencji potwierdza, że skarżąca miała wpływ na sferę finansową działalności uczelni, i uzewnętrznianą poza jej strukturami organizacyjnymi, chociażby poprzez składane sprawozdania finansowe, udzielane pełnomocnictwa. Zasadnie zatem, na gruncie rozpoznawanej sprawy organ I instancji uznał skarżącą
- Kanclerza, za organ zarządzający Wyższą Szkołą [...] im. [...]
z siedzibą w R., a tym samym słusznie przypisał jej odpowiedzialność
za zaległości podatkowe WS[...] w zakresie, o jakim mowa w art. 116a Ordynacji podatkowej. Dodał, iż ustalone przez organ okoliczności dotyczące zakresu kompetencji
odwołującej potwierdza także wyrok Sądu Rejonowego w R. VIII Wydział Karny
z dnia [...].09.2015r. sygn. akt [...], w którym Sąd ten uznał skarżąca za winną narażenia podatku na uszczuplenie poprzez nie wpłacanie w ustawowo określonym terminie, zaliczek na poczet podatek dochodowy od wypłaconych pracownikom wynagrodzeń.
Zdaniem organu odwoławczego została także wykazana druga pozytywna przesłanka, to jest bezskuteczność egzekucji. Przytoczył pojęcie bezskuteczności egzekucji, po czym wskazał, iż organ I instancji prowadził egzekucję do majątku Uczelni. Na ww. zaległości podatkowe wynikające z decyzji wystawione zostały tytuły wykonawcze. W celu ich realizacji podjęto szereg czynności egzekucyjnych. Postanowieniami z [...] listopada 2015r. oraz z [...] maja 2019r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w R. umorzył wszczęte postępowania egzekucyjne z uwagi na bezskuteczność egzekucji. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że Uczelnia posiadała również inne zaległości oraz przedstawił podejmowane wobec WS[...] czynności egzekucyjne (str. 15 – 19 decyzji DIAS), które nie przyniosły efektów
i w konsekwencji okazały się bezskuteczne. Wskazał przy tym na posiadany przez Uczelnię majątek (w tym 2 nieruchomości, których była posiadaczem) i wyjaśnił, że
w stosunku do ww. nieruchomości wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne celem wyegzekwowania należności pieniężnej w sprawie [...]. Dokonano wpisu ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji. Do wszczętej egzekucji przyłączyli się kolejni wierzyciele. Ponadto na obu nieruchomościach ustanowione zostały hipoteki zabezpieczające spłatę zobowiązań Uczelni (zaciągnięte kredyty, pożyczki a także roszczenia innych wierzycieli) na łączną sumę [...] zł. Dodał, że jak ustalono ww. kwota przekracza wartość tych nieruchomości, którą oszacowano na kwotę [...] zł. Uczelnia posiada nadto niewykonane zobowiązania podatkowe, tj. zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za wszystkie miesiące 2012r., miesiące 2013r. (I, X, XI) oraz 2016r. (I, XI i XII), wszystkie miesiące 2017 r.
i 2018 r., na łączną kwotę [...] zł.
Reasumując, organy podatkowe stwierdziły, że prowadzone wobec Uczelni postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. Posiadany majątek, z uwagi na zabezpieczenia hipoteczne okazał się niewystarczający do zaspokojenia zaległości podatkowych Uczelni. Skarżąca nie wykazała natomiast zdaniem organów, podatkowych stosownie do treści art. 116a w związku z art. 116 Ordynacji podatkowej przesłanek uwalniających ją od odpowiedzialności za te zaległości.
Reasumując, zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącej jako byłego Kanclerza Uczelni za jej zaległości podatkowe i inne należności wskazane
w decyzji organu I instancji, tj. istnienie zaległości podatkowych z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez skarżącą obowiązków członka zarządu oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej w stosunku do majątku Uczelni, jak również nie wystąpiły przesłanki negatywne do wydania decyzji w tym przedmiocie. Skarżąca nie wskazała bowiem mienia wypełniającego dyspozycję art. 116 § 1 pkt 2 Op. DIAS dodał przy tym, że nie mogła nadto zostać uwzględniona argumentacja skarżącej jakoby obiektywny brak możliwości ogłoszenia upadłości Uczelni (brak zdolności upadłościowej i układowej w świetle Prawa upadłościowego i naprawczego), a także brak kompetencji skarżącej do ewentualnego złożenia wniosku o likwidację świadczyły o wystąpieniu przesłanek uwalniających ją od tej odpowiedzialności (brak zawinienia w niezgłoszeniu wniosku). Takie stanowisko bowiem stałoby w oczywistej sprzeczności z treścią art. 116a Op i uwalniałoby od odpowiedzialności podatkowej każdą osobę prawną, która nie posiada zdolności upadłościowej. Prawidłowa wykładnia powołanego przepisu, w ocenie organu odwoławczego winna prowadzić bowiem do wniosku, że odpowiednie stosowanie do kategorii podmiotów wskazanych w tym przepisie zasad z art. 116 Op oznacza, że mogą one korzystać ze wskazanych tam przesłanek wyłączających ich odpowiedzialność jedynie wtedy, gdy są one możliwe do zrealizowania. Zatem, jeżeli osoba prawna nie ma zdolności upadłościowej lub układowej, członek jej organu zarządzającego może uwolnić się od odpowiedzialności jedynie poprzez wskazanie mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych tej osoby prawnej w znacznej części (por. wyrok NSA
z 1 sierpnia 2013r., sygn. akt I FSK 1236/12; Komentarz do art. 116(a) ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.05.8.60), [w:] C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa, Komentarz, LEX, 2009, wyd. III).
Podobnie zdaniem organu odwoławczego chybiona jest argumentacja dotycząca naruszenia treści art. 118 Op, gdyż prawo do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie uległo przedawnieniu. Wyjaśnił bowiem w tym względzie, że zaległość podatkowa Uczelni, za którą odpowiedzialnością została obciążona skarżąca, z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za grudzień 2013r., powstała z upływem 20.01.2014r., tj. terminu przekazania przez płatnika na rachunek bankowy urzędu skarbowego kwot pobranych zaliczek na podatek. A zatem termin przedawnienia do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej upłynie dopiero
z dniem 31 grudnia 2019r. Oznacza to, że decyzja Naczelnika US z [...] lipca 2019r. została wydana zgodnie z prawem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: "Sąd), występując o uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, skarżąca postawiła zarzuty naruszenia następujących przepisów:
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 w zw. z § 3 ustawy z dnia
14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej jako "kpa") poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy
i poprzestanie wyłącznie na ogólnej, nie zaś wszechstronnej, ocenie zebranego materiału dowodowego, ponadto na opieraniu się na dokumentach, które nie były ważne w obrocie prawnym w trakcie podejmowania decyzji;
- art. 80 kpa poprzez dokonanie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego i uznanie, że przesłanki dotyczące wyłączenia odpowiedzialności solidarnej z podmiotem zobowiązanym nie zaszły, w sytuacji kiedy skarżąca nie miała możliwości postąpić w inny sposób; ponadto poprzez wskazywanie informacji, które nie są prawdziwe, co potwierdza nawet organ I instancji;
- art. 116 § 1 pkt 2, w związku z art. 116a Op, polegający na jego niezastosowaniu, sprowadzającym się do wydania decyzji orzekającej solidarną odpowiedzialność odwołującej się, jako osoby trzeciej za zobowiązania Uczelni, pomimo ujawnienia w toku postępowania w stosunku zarówno do podatnika szeregu składników majątkowych, mogących posłużyć zaspokojeniu zaległości podatkowej,
w tym m.in. nieruchomości przy ul. [...] w R. oraz wierzytelności z tytułu czesnego względem studentów, zupełnie pominiętych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji;
- art. 187, art. 191, w związku z art. 122 i art. 210 Op, polegające na ich błędnym zastosowaniu, a w konsekwencji nieuzasadnionym odstąpieniu od rzeczowego wyjaśnienia sprawy, polegającym na odstąpieniu przez organ od zbadania treści decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sytuacji nadającej Statut Uczelni aktualny
w okresie, którego niniejsza decyzja dotyczy, gdyż powyższa decyzja stanowiła podstawę zatwierdzającą statut obowiązujący w uczelni w spornym okresie, zaniechaniu zbadania przez organ Rejestru Uczelni Niepublicznych i Związków Uczelni Niepublicznych, niedokonaniu ustaleń w przedmiocie faktycznego podziału kompetencji, zgodnego z zapisami statutowymi w wersji obowiązującej w danym okresie, pominięciu w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji faktów uznanych za udowodnione oraz dowodów, w oparciu, o jakie organ poczynił ustalenia faktyczne (w tym: treści statutu
w zakresie podziału kompetencji pomiędzy organami jednoosobowymi uczelni, majątku uczelni wskazanego w toku postępowania podatkowego oraz możliwości zaspokojenia zaległości podatkowej z rzeczonego majątku);
- art. 188 Op, polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu, sprowadzającym się do pominięcia wniosków dowodowych strony odwołującej się, złożonych na etapie postępowania pierwszo instancyjnego w zakresie posiadanych środków majątkowych oraz w zakresie widzenia rozstrzyganych zagadnień prawnych, a dotyczących faktycznej roli oraz zakresu kompetencji podatnika;
- art. 116a Op, w związku z art. 60 ust. 7, w związku z art. 66 ust. 2, 5 i 6 p.w.s., polegające na ich błędnej wykładni, sprowadzającej się do uznania odwołującego się za organ zarządzający osoby prawnej w rozumieniu Ordynacji podatkowej, pomimo iż treść powołanych przepisów ww. ustawy wprowadza istotne rozróżnienie pomiędzy sytuacją prawną kanclerza, umożliwiając w tym wypadku derogację określonych kompetencji
na inny organ, co zgodnie z ustawą mogło zaistnieć w analizowanym stanie faktycznym;
- art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b Ordynacji podatkowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że skarżąca jako Kanclerz Uczelni nie zgłosiła,
z własnej winy, we właściwym czasie, wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie podjęła działań mających na celu restrukturyzację Uczelni, w sytuacji braku możliwości prawnej dokonania takiego zgłoszenia;
- art. 122, art. 191 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie
i niepodjęcie wszystkich możliwych działań zmierzających do ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej Wyższej Szkoły [...][...] w R., pominięcie dowodów przedstawionych w tym zakresie przez stronę postępowania, które miały istotny wpływ dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a tym samym oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym, ocenionym powierzchownie i sprzecznie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego materiale dowodowym;
- art. 122, art. 191, art. 187, art 188, art. 229 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie i niepodjęcie wszystkich możliwych działań w tym wskazanych przez skarżącą, zmierzających do ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej Uczelni, a także nieuwzględnienie dowodów przedstawionych w tym zakresie przez stronę postępowania, które miały istotny wpływ dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy,
co skutkowało oparciem rozstrzygnięcia na niepełnym, ocenionym z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów materiale dowodowym.
W uzasadnieniu zgłoszonych zarzutów skarżąca w szczególności podniosła, że organy podatkowe w sprawie powołały się na zapisy Statutu Uczelni, które nie obowiązywały w czasie powstania zaległości podatkowych Uczelni. Statut ten nie obowiązywał już od 2012r., na co skarżąca wskazywała konsekwentnie w toku postępowania odwoławczego. Uznała zatem, że organy nie udowodniły, że skarżąca pełnią obowiązku Kanclerza Uczelni w okresie kiedy upłynął termin płatności zaległości podatkowych odpowiadała za tą kategorię spraw. Wskazała także na okoliczność, iż postępowanie egzekucyjne cały czas się toczy i dopiero po jego bezskutecznym zakończeniu i nie wyegzekwowaniu środków na rzecz organu, organ mógłby wystąpić z niniejszym wnioskiem. Organy nie zbadały również zaistnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność skarżącej, na które się powoływała w toku postępowania, jak np. wskazanie list studentów, od których możliwe byłoby ściągnięcie należności względem Uczelni (czesnego). Nie zgodziła się również
z wyliczeniami organów podatkowych co do wartości nieruchomości, których posiadaczem jest Szkoła, wskazała na brak weryfikacji wysokości należności zabezpieczonych hipoteką, które mogły zostać w części spłacone.
Odpowiadając na skargę, DIAS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko
i wystąpił o oddalenie skargi.
Na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej wskazał na nieaktualność Statutu Uczelni, na podstawie którego organy podatkowe dokonały kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych. Dodał, że skarżąca pełniąc funkcję Kanclerza w okresie obowiązującym dla sprawy nie była organem zarządzającym Uczelni, o czym świadczyły wykonywane przez nią wówczas obowiązki (czynności techniczne związane z obliczaniem podatków, ustalanie listy studentów zalegających z czesnym itp.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "ppsa"), stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sprawowana jest w oparciu
o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie z art. 134
§ 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Badając sprawę w tak zakreślonych granicach kompetencji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z powyższych wywodów sporem w sprawie objęta jest zarówno zasadność wszczęcia postępowania w przedmiocie orzeczenia o wspólnej odpowiedzialności skarżącej z Uczelnią, jak i uznanie skarżącej za osobę odpowiedzialną za objęte decyzją zaległości, a także przyjęcie, iż skarżąca nie wykazała przesłanek uwalniających od tej odpowiedzialności.
Zdaniem orzekających w sprawie organów w sprawie wystąpiły przesłanki pozytywne orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącej z Uczelnią w trybie art. 116 w zw. z art. 116a Op oraz brak jest podstaw do uznania, iż skarżąca wskazała mienie Uczelni, z którego byłoby możliwe zaspokojenie należności w znacznej części.
Odnosząc się do tak zakreślonego zakresu sporu wskazać należy, iż granice odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika określają przepisy Rozdziału 15 Działu III Ordynacji podatkowej, które w analizowanej sprawie znajdują zastosowanie w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.
Zgodnie z art. 116a Op za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż wymienione w art. 116 odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami. Przepis art. 116 stosuje się odpowiednio. Jak wynika z akt podatkowych decyzją z dnia [...] sierpnia 1998 r. Nr [...] Minister Edukacji Narodowej na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1997 r. o wyższych szkołach zawodowych (Dz. U. Nr 96, poz. 590) zarządził wpis do rejestru niepaństwowych uczelni zawodowych Wyższej Szkoły [...] z siedzibą w R.. Tym samym Uczelnia, o której mowa, w myśl art. 12 ust. 2 ww. ustawy z chwilą wpisu do rejestru uczelni uzyskała osobowość prawną. Z tego też względu trafnie orzekające w sprawie organy uznały, iż Wyższa Szkoła [...] im. [...] jako uczelnia niepubliczna, działająca jako osoba prawna jest podmiotem, o którym mowa w art. 116a Op. Dla stwierdzenia zatem prawidłowości zastosowania do skarżącej tego przepisu oraz odpowiednio art. 116 Op konieczne jest stwierdzenie czy skarżąca była członkiem organu zarządzającego ww. Uczelnią. Bezsporne w sprawie i wynikające z dołączonego do akt podatkowych świadectwa pracy skarżącej jest to, iż skarżąca w okresie od dnia 25 maja 2006 r. do dnia 30 listopada 2018 r. była zatrudniona w wyższej Szkole [...] w R. w pełnym wymiarze czasu pracy, w tym w okresie od dnia 8 grudnia 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2018 r. jako wykładowca, Kanclerz. Organy podatkowe dokonując oceny czy skarżąca jako Kanclerz była organem zarządzającym Uczelni powołały się na Statut tej Uczelni zatwierdzony decyzją z dnia [...] sierpnia 1998 r. Wskazały na zapisy tego Statutu, z których wynika, że organami Szkoły są rektor i kanclerz jako organy jednoosobowe oraz Zarząd Szkoły i rada naukowo-programowa jako organy kolegialne. Wskazały także na zapisy § 12 tego Statutu, z których wynika m.in., że Kanclerz
w szczególności zarządza szkołą w zakresie zwykłego zarządu podejmując między innymi decyzje dotyczące finansów, mienia i gospodarki Szkoły. Skarżąca w odwołaniu wskazała, iż organ I instancji nie zbadał aktualności Statutu. W skardze wskazała na utratę ważności Statutu w dacie, w której był dokonywany czyn, na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku reprezentujący skarżącą pełnomocnik złożył potwierdzoną jako zgodną z oryginałem kserokopię pisma Rektora Wyższej Szkoły [...] z dnia [...] marca 2013 r., kierowanego do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, z którego wynika, iż Szkoła przesyła w załączeniu do tego pisma nowy Statut Uczelni nadany decyzją Założyciela z dnia 1 marca 2013 r. zgodnie z zapisem art. 58 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o Szkolnictwie Wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), oświadczył jednocześnie, iż skarżąca nie zna treści tego statutu. Zdaniem Sąd twierdzenie skarżącej o braku znajomości nowego Statutu nie jest wiarygodne. Z dowodów zgromadzonych w postępowaniu wynika bowiem, iż skarżąca pełniła jako Kanclerz Uczelni funkcję zarządczą i nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju dokument, mający dla funkcjonowania Uczelni znaczenie podstawowe był jej znany.
W całym toku postępowania skarżąca sygnalizowała brak aktualności Statutu z 1998 r., nie wskazując żadnych konkretnych informacji w tym względzie. Sam jednak fakt zgłaszania tego rodzaju okoliczności sugeruje, iż była zainteresowana tym co dzieje się ze Statutem Uczelni. Wobec treści złożonego przed Sądem pisma wskazać wypada, że w jego świetle wywody organów podatkowych oparte na zapisach Statutu z 1998 r. tracą na aktualności. Zauważenia jednocześnie wymaga wskazanie przez organ odwoławczy na regulacje zawarte w art. 66 ust. 2, 5 i 6 oraz art. 60 ust. 7 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.; dalej także: "psw"), obowiązującej do 31 grudnia 2018 r. oraz inne dowody, z których wynika, że skarżąca jako Kanclerz wykonywała samodzielnie uprawnienia zarządcze. Zgodnie bowiem z art. 60 ust. 6 psw organami jednoosobowymi uczelni są rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych. Kierownikiem wydziału jest dziekan. W myśl art. 60 ust. 7 psw statut uczelni niepublicznej może przewidywać istnienie innego, oprócz rektora, organu jednoosobowego. Art. 66 ust. 2 stanowił, iż rektor uczelni publicznej podejmuje decyzje we wszystkich sprawach dotyczących uczelni,
z wyjątkiem spraw zastrzeżonych przez ustawę lub statut do kompetencji innych organów uczelni lub kanclerza, w szczególności: podejmuje decyzje dotyczące mienia
i gospodarki uczelni, w tym w zakresie zbycia lub obciążenia mienia, do wysokości określonej w art. 90 ust. 4 (pkt.1), sprawuje nadzór nad administracją i gospodarką uczelni (pkt 4). W myśl art. 66 psw do kompetencji rektora uczelni niepublicznej należą sprawy, o których mowa w ust. 2 pkt 3 i 5, oraz inne sprawy określone w statucie uczelni (ust. 5). Zgodnie zaś z art. 66 ust. 6 psw statut uczelni niepublicznej może przekazać kompetencje określone w ust. 2 pkt 1 i 4 do właściwości organu, o którym mowa w art. 60 ust. 7. Analiza znajdujących się w aktach podatkowych dowodów dotyczących okresu po 1 marca 2013 r. wskazuje, iż w WS[...] funkcjonował organ jednoosobowy – Kanclerz, w osobie skarżącej. Skarżąca bowiem jako Kanclerz składała sprawozdania finansowe, podpisywała rachunki zysków i strat, bilanse. Zauważyć należy, iż np. bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2016 r. został podpisany wyłącznie przez skarżącą jako Kanclerza, przy czym w miejscu przeznaczonym na podpis, w którym podpis został złożony wskazano, iż jest to miejsce na imię, nazwisko i podpis kierownika jednostki, a jeżeli jednostką kieruje organ wieloosobowy, wszystkich członków tego organu. Także bilans i rachunek zysków i strat sporządzone za okres od 01.01.2014 r. do 31.12.2014 r. zostały podpisane przez skarżącą jako Kanclerza i kierownika jednostki. W aktach podatkowych znajduje się także pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej z dnia 12 kwietnia 2018 r. udzielone przez skarżącą działającą w imieniu Uczelni jak jej Kanclerz. Z powyższych okoliczności wynika, iż Uczelnia skorzystała
z uprawnienia wynikającego z art. 60 ust. 7 psw, albowiem funkcjonował w niej
w spornym okresie Kanclerz, na którym do stanowisku była zatrudniona skarżąca.
O zarządczym charakterze stanowiska Kanclerza stanowi też treść wyroku Sądu Rejonowego w R. [...] Wydział Karny z dnia [...] września 2015 r. w sprawie sygn. akt [...] uznającego skarżącą za winną popełnienia zarzucanego jej czynu.
W sprawie tej skarżąca została oskarżona o to, że będąc w 2014 r. w Wyższej Szkole [...] im. [...] kanclerzem i w związku z tym osobą odpowiedzialną za terminowe regulowanie zobowiązań firmy wobec Skarbu Państwa, nie wpłacała w ustawowo określonym terminie tj. od dnia 20 czerwca 2014 r. do dnia 20 stycznia 2015 r. zaliczek na poczet podatku dochodowego od wypłaconych pracownikom wynagrodzeń za okres od maja 2014 r. do grudnia 2014 r. na konto [...] Urzędu Skarbowego w R., czym naraziła w/w podatek na uszczuplenie w kwocie co najmniej [...] zł. Jak wynika z uzasadnienia Zarządzenia z dnia [...] listopada 2015 r. o sprostowaniu omyłki w obliczeniu terminu w zarządzeniu dotyczącym wykonania ww. wyroku, wyrok ten jest prawomocny. Na treść powyższego wyroku także powołuje się organ odwoławczy. Zdaniem Sądu trafna jest zatem ocena, iż skarżąca jako Kanclerz była organem zarządzającym w rozumieniu art. 116a Op (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2017 r. w sprawie sygn.. akt II FSK 2927/15; LEX nr 2436150). Powyższe wynika wprost z karnego wyroku skazującego wydanego przez Sąd Rejonowy w R. w sprawie [...].
Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, iż skarżąca nie była organem zarządzającym Uczelni, a wykonywała jedynie czynności techniczne. Przeczą tym twierdzeniom bowiem ww. dowody potwierdzające zarządczy charakter działań wykonywanych przez skarżącą. Zasadnie zatem orzekające w sprawie organy uznały, że odpowiednie zastosowanie w sprawie znajdzie art. 116 Op.
Zgodnie z art. 107 § 1 Ordynacji podatkowej, w przypadkach i w zakresie przewidzianym w Rozdziale [...] Działu [...] Op za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Zakresem tej odpowiedzialności objęte zostały również odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, a także koszty postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy odnoszące się do odpowiedzialności osób trzecich stanowią inaczej (art. 107 § 2 pkt 2 i 4 powołanej ustawy).
Stosownie do art. 108 § 2 pkt 2 lit. b) Ordynacji podatkowej, postępowanie
w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem doręczenia decyzji o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta.
Wskazać w tym miejscu wypada, iż decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w R. orzekł o odpowiedzialności podatkowej płatnika: Wyższej Szkoły [...] im. [...] w R. jako płatnika
z tytułu pobranego a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych PIT-4R m.in. za miesiące grudzień 2014 r. i od czerwca do listopada 2014 r. Decyzja ta została Szkole doręczona w dniu 18 lutego 2019 r., jak to wynika z treści dołączonej do akt podatkowych potwierdzonej jako zgodnej oryginałem kserokopii potwierdzenia odbioru. Jak wynika z niekwestionowanych twierdzeń organu odwoławczego decyzja ta wobec niewniesienia odwołania przez Szkołę w dniu 5 marca 2019 r. stała się ostateczna. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zaś wszczęte w dniu [...] czerwca 2019 r.
z chwilą doręczenia skarżącej postanowienia z dnia [...] czerwca 2019 r.
Z powyższego wynika zatem, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 i 4 oraz art. 108 § 2 pkt 2 lit. b) Ordynacji podatkowej.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy prawidłowo przyjęły także, że
w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające przypisanie stronie odpowiedzialności określonej w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z tym przepisem, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się
w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy, bądź nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Przy tym odpowiedzialność określona w § 1, obejmuje między innymi, zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu (§ 2). Powyższe przepisy mają również zastosowanie do byłego członka zarządu, co zostało uregulowane w § 4 art. 116 Ordynacji podatkowej.
Jak wynika z powyższego pozytywną przesłanką obciążenia odpowiedzialnością członka zarządu (tu odpowiednio Kanclerza Uczelni) jest nieskuteczna w całości lub
w części egzekucja z majątku spółki. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się zaś na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu, przy czym może to nastąpić jedynie po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2008r., sygn. akt II FPS 6/08 dostępna podobnie jak pozostałe powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl,). Zatem o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego, w rozumieniu art. 116 Ordynacji podatkowej, nie musi przesądzać wyłącznie umorzenie postępowania egzekucyjnego. Mogą za tym przemawiać inne działania organu egzekucyjnego, niekoniecznie zakończone postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Muszą one jednak nie pozostawiać żadnych wątpliwości co do tego, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku spółki (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 233/06 i wyrok Sądu Najwyższego z 23 marca 2012 r., sygn. akt II UK 152/11).
Odnosząc się do tej przesłanki pozytywnej wskazać należy, iż przed wszczęciem postępowania w sprawie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej skarżącej zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku Uczelni. Postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych [...] i [...] obejmujących zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące odpowiednio od września do grudnia 2014 r. i od maja do sierpnia 2014 r., a więc także objęte zaskarżoną decyzją, zostały postanowieniami Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. z dnia [...] listopada 2015 r. umorzone wobec bezskutecznej egzekucji. Według informacji ww. Komornika z dnia [...] maja 2019 r. egzekucja prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego [...] (obejmującego m.in. wskazany w zaskarżonej decyzji podatek dochodowy od osób fizycznych za grudzień 2013 r.), z rachunku bankowego objętego zbiegiem jest bezskuteczna z uwagi na brak środków. Postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r. Komornik umorzył postępowanie egzekucyjne, wskazując, iż z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. Jak trafnie wskazuje organ odwoławczy zaległości objęte ww. tytułami nie były jedynymi nie wykonanymi zobowiązaniami Uczelni. WS[...] posiada też zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym odnośnie tych należności został objęty okres od lutego 2010 r. do listopada 2018 r., a za grudzień 2018 r. wysłano upomnienie przed egzekucyjne. Organ I instancji dokonał szeregu ustaleń co do możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji z majątku Szkoły, które zostały szczegółowo opisane na stronach od 15 do 16 zaskarżonej decyzji. Wynika z nich, iż rachunek bankowy [...] S.A. został zajęty przez Komornika do kwoty ok. [...] mln. zł, który do chwili obecnej nie wyegzekwował żądanych kwot, wartość rynkowa ponad 30–letnich pojazdów nie pokryłaby kosztów egzekucyjnych, kontrahenci WS[...] po podejmowanych próbach zajęcia wierzytelności informowali o braku zobowiązań wobec Szkoły. Z uwagi zaś na obciążenie nieruchomości wpisami przez innych wierzycieli organ I instancji odstąpił od dokonania zabezpieczenia poprzez wpis hipoteki. Co istotne, na wezwanie organu I instancji z dnia [...] maja 2018 r. do udzielenia informacji niezbędnych do przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego, WS[...] udzieliła informacji o jednym rachunku bankowym – w [...] i odmówiła przekazania informacji dotyczących studentów, w tym dotyczących należności z tytułu czesnego, wskazując na ochronę danych osobowych tych osób. Tym samym dokonane przez organ I instancji czynności egzekucyjne i niezbędne dla prowadzenia egzekucji ustalenia nie doprowadziły do ustalenia istnienia innego majątku Uczelni poza nieruchomościami, co do których toczy się postępowanie egzekucyjne. Z ustaleń organu odwoławczego wynika zaś, iż łączna kwota ustanowionych na tych nieruchomościach hipotek przekracza wartość tych nieruchomości. Z analizy z dnia [...] listopada 2018 r. (karta [...] akt podatkowych) wynika bowiem, iż w księdze wieczystej prowadzonej dla jednej nieruchomości dokonano wpisy hipoteczne na łączną kwotę [...] zł, podczas gdy według informacji uzyskanej od Komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne suma oszacowania tej nieruchomości wynosi [...] zł (bez podatku VAT [...] zł). Co do drugiej nieruchomości figurują wpisy hipoteki przymusowej na kwotę [...] zł, podczas gdy suma wynikająca z oszacowania tej nieruchomości wynosi [...] zł (bez podatku VAT [...] zł). Powyższe wartości wynikają także z protokołów opisu i oszacowania nieruchomości z dnia [...] września 2019 r., dołączonych do akt podatkowych. Z obwieszczenia o pierwszej licytacji z dnia [...] października 2019 r. wynika zaś, iż suma oszacowania obu nieruchomości łącznie wyniosła [...] zł (bez podatku VAT), zaś cena wywołania wyniosła [...] zł. Pierwsza licytacja, której termin wyznaczono na dzień [...] listopada 2019 r. nie doszła do skutku z uwagi na brak chętnych do udziału w licytacji. Skarżąca do odwołania dołączyła operat szacunkowy z dnia [...] lutego 2016 r., z którego wynika, iż wartość obu nieruchomości została oszacowana na [...] zł. Z protokołów opisu i oszacowania nieruchomości sporządzonych przez Komornika prowadzącego egzekucję z nieruchomości wynika, iż powstały one na podstawie operatu szacunkowego powołanego w sprawie biegłego z dnia [...] września 2018 r. Zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie nie miały podstaw do kwestionowania późniejszego, przyjętego w egzekucji z nieruchomości oszacowania nieruchomości. Wartość ta została przyjęta w postępowaniu egzekucyjnym i w zestawieniu z wartością hipotek, jakimi są obciążone nieruchomości, w szczególności, że jeszcze niższa cena wywołania nie doprowadziła do znalezienia nabywcy, nie pozostawia wątpliwości, iż egzekucja należności wskazanych w zaskarżonej decyzji nie doprowadzi do uzyskania kwoty umożliwiającej zaspokojenie należności, o których mowa w zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu zatem została w sprawie wykazana bezskuteczność egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 Op, dająca podstawę do wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie.
Zaległości podatkowe, o których mowa w niniejszej sprawie (grudzień 2013 r., czerwiec – listopad 2014 r.) powstały (terminy ich płatności upływały) w okresie sprawowania przez skarżącą funkcji Kanclerza Uczelni (8 grudnia 2006 r. - dnia 31 sierpnia 2018 r.). Tym samym nie został także naruszony art. 116 § 2 i § 4 Op.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b Op wskazać należy, iż wbrew twierdzeniom skargi, organ odwoławczy nie opierał swoje rozstrzygnięcia na stwierdzeniu, iż skarżąca nie zgłosiła z własnej winy i we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Uczelni. Przeciwnie organ odwoławczy trafnie wskazał, iż z uwagi na treść art. 6 pkt 6 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, upadłość Uczelni nie może zostać ogłoszona. Okoliczność, iż podmiot nie posiada zdolności upadłościowej nie stanowi o braku winy skarżącej
w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż art. 116 Op ma odpowiednie zastosowanie w sprawie. Zwrot normatywny "stosuje się odpowiednio" zawarty w art. 116a Op to zwrot, który jest powszechnie stosowany
w przepisach prawa pozytywnego, które mówią o odpowiednim stosowaniu określonych przepisów prawa do jakiś innych przypadków, niż te dla których zostały one ustanowione. "Odpowiednie" stosowanie przepisu może polegać na jego zastosowaniu wprost, albo z pewnymi modyfikacjami - usprawiedliwionymi odmiennością stanu "podciąganego" pod dyspozycję stosowanego przepisu, bądź na niedopuszczalności jego stosowania do rozpatrywanego stanu w ogóle (por. A. Skoczylas, Odesłania
w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2001, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 6 - 7; A. Błachnio - Parzych, Przepisy odsyłające systemowo, Państwo i Prawo 2003, Nr 1, s. 43) NSA z dnia 20 lipca 2010 r. I FSK 516/09, uchwała NSA z dnia 14 stycznia 2009 r. II GPS 6/08). Ta niedopuszczalność może przy tym wynikać albo bezpośrednio z treści wchodzących w grę regulacji prawnych, albo z tego, że zastosowania danej normy nie dałoby się pogodzić ze specyfiką i odmiennością rozpoznawanego stanu (uchwała SN z dnia 6 grudnia 2000 r. III CZP 41/00, M.Prawn. 2001/4/214). Jeżeli więc osoba prawna, o której mowa w art. 116a Op, nie ma zdolności upadłościowej lub układowej, to członek jej organów zarządzających nie może powoływać się na przesłankę wyłączenia odpowiedzialności podatkowej wskazaną w art. 116 § 1 pkt 1 Op. Powyższe nie oznacza jednak, że organ podatkowy nie ma możliwości orzeczenia o odpowiedzialności tychże członków zarządu za zaległości podatkowe osoby prawnej na podstawie art. 116a Op. Niemożność skorzystania z przesłanki przewidzianej w art. 116 § 1 pkt 1 Op nie wyklucza skorzystania przez członka zarządu z przesłanki przewidzianej w art. 116 § 1 pkt 2 Op, czyli ma on możliwość wskazania mienia,
z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych osoby prawnej (por. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1236/12, CBOSA).
Przesłanka wskazania mienia Uczelni, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części podlegała badaniu
w niniejszym postępowaniu. W ocenie Sądu nie została ona wypełniona. Skarżąca wskazała bowiem na majątek w postaci nieruchomości, o których była mowa wyżej oraz wierzytelności u studentów, którzy nie uiścili należnego czesnego. Wskazać w tym miejscu wypada, że nie jest wystarczające na gruncie wykładni art. 116 § 1 pkt 2 Op wskazanie na posiadanie mienia jedynie teoretycznie. Wskazanie to ma dotyczyć takiego mienia, z którego egzekucja faktycznie jest lub będzie możliwa i pozwoli na zaspokojenie zaległości podatkowych Uczelni w znacznej części. Ze względów,
o których była mowa wyżej brak jest spełnienia powyższych warunków co do wskazywanych przez skarżącą nieruchomości, których wartość szacunkowa jest niższa niż wartość zabezpieczonych na nich kwot. Odnośnie zaś ewentualnych wierzytelności wobec studentów brak jest informacji o ich istnieniu ze strony Uczelni, podobnie jak brak jest informacji o osobach, co do których wierzytelności takie mogą istnieć. Wbrew twierdzeniom skarżącej nie zostały organom podatkowym przekazane listy studentów, co wynika z dołączonych akt podatkowych oraz wprost z korespondencji pomiędzy organami obu instancji znajdującymi się na kartach 343 i 344 akt podatkowych. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, że wskazanie przez skarżącą ww. mienia powoduje, iż została wypełniona przesłanka egzoneracyjna z art. 116 § pkt 2 Op.
Z tych względów zdaniem Sądu brak jest podstaw do podzielenia zarzutów skargi, które pozwalałby na jej uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom skarżącej dokonane przez organy orzekające w sprawie ustalenia pozwalają na stwierdzenie, iż w sprawie wystąpiły przesłanki pozytywne odpowiedzialności skarżącej i nie wystąpiła przesłanka uwalniająca od tej odpowiedzialności. Wskazać jednocześnie wypada, iż zgodnie z art. 118 Op nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat. Decyzja organu I instancji została wydana w dniu [...] lipca 2019 r., to jest przed upływem terminu przedawnienia najdawniejszego zobowiązania, o którym mowa
w zaskarżonej decyzji. Zaliczka na podatek dochodowy od osób fizycznych za grudzień 2013 r. powinna bowiem zostać uiszczona do 20 stycznia 2014 r. Termin przedawnienia tego zobowiązania wynikający z art. 70 § 1 Op upływał zatem z dniem 31 grudnia 2019 r. Tym samym organy obu instancji orzekały wobec zobowiązania nieprzedawnionego.
Z uwagi na powyższe wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę, orzekając jak w wyroku.
-----------------------
2
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło