I SA/Ke 174/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Mirosław Surma, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2021 r. sprawy ze skargi R.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [..] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. Decyzją z 20 stycznia 2021 r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (Kolegium) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty W. nr (...) z 7 grudnia 2020 r. orzekającą o skierowaniu R.N. posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii A, B na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami z powodu otrzymania informacji, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Z materiału dowodowego wynika, że podstawą wydania decyzji przez organ I instancji był wniosek Prokuratura Prokuratury Rejonowej we W. z 27 lutego 2020 r. Do wniosku została dołączona opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona przez dwóch biegłych psychiatrów 17 grudnia 2017 r. w toku postępowania karnego. Z opinii wynika, że R.N. nie jest upośledzony umysłowo, ani chory psychicznie. Biegli u badanego stwierdzili natomiast zaburzenia adaptacyjne o obrazie depresyjnym, a związane przyczynowo z przewlekłą sytuacją stresową, co klinicznie przejawia się doznawaniem uczucia lęku, niepokoju, zaburzeniami snu, poczuciem zagrożenia, dobowymi wahaniami nastroju, sztywnością postaw i sądów, tendencją do traktowania działań otoczenia jako wrogie lub zagrażające, wzmożonym poczuciem krzywdy. Kolegium powołało art. 99 ust 1 pkt 2 lit. b ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz.U.2019.341 ze zm.), dalej jako "ustawa" i wyjaśniło, że z ww. przepisu jednoznacznie wynika administracyjnoprawny nakaz poddania się przez kierowcę sprawdzeniu stanu zdrowia wówczas, gdy istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Okoliczności ustalone na podstawie dowodów zebranych przez organ muszą wskazywać z dużym prawdopodobieństwem, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu drogowym. Organ odwoławczy powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 509/15 wskazał, że starosta podejmując decyzję o skierowaniu konkretnej osoby fizycznej na badanie lekarskie celem ustalenia czy istnieją przeciwwskazania do kierowania pojazdem musi każdorazowo wyważyć dwa sprzeczne interesy, interes prywatny osoby kierowanej na badanie i interes publiczny, którym jest bezpieczeństwo osób poruszających się po drogach oraz ocenić, który z nich w danej sprawie wymaga większej ochrony. Następnie powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 19 października 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 385/16 wyjaśnił, że zwrot "uzasadnione zastrzeżenia" należy interpretować zgodnie z celem ustawy z 2011 r. o kierujących pojazdami, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jedną z istotnych przesłanek bezpieczeństwa ruchu jest stan zdrowia kierowcy. Od dyspozycji zdrowotnej kierowcy w dużym stopniu zależy bezpieczeństwo ruchu, a niedomagania kierowcy w tym zakresie są czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. Kolegium powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 5 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 508/19 podkreśliło, że dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów a sformułowanie, że mają być uzasadnione oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. W ocenie Kolegium uzyskana i potwierdzona przez organ pierwszej instancji informacja, stanowi uzasadnione zastrzeżenie co do stanu zdrowia R.N. Decyzja o skierowaniu na badanie lekarskie została wydana w oparciu o informacje zawarte w opinii sądowo-psychiatrycznej sporządzonej przez dwóch biegłych psychiatrów z 17 grudnia 2017 r. w toku postępowania karnego. Opisane przez biegłych psychiatrów schorzenie może mieć wpływ na R.N. do prowadzenia pojazdów. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało bowiem uprawnionym w tym zakresie lekarzom. Decyzja o skierowaniu na badanie lekarskie nie jest równoznaczna z utratą prawa jazdy. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach R.N. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium oraz organu pierwszej instancji. Zarzucił: - błędną interpretację przepisów prawa, mianowicie art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy przez oczywiście błędną ich interpretację i zastosowanie; - naruszenie art 7, art. 77 i art. 80 kpa przez nienależyte przeprowadzenie postępowania, a właściwie braku jakiegokolwiek postępowania i oparcie się wyłącznie na wniosku Prokuratora Rejonowego oraz zaniechanie dokonania własnych ustaleń. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że decyzja Kolegium jest niesłuszna. Organ wydał ją w następstwie błędnej i nieuprawnionej interpretacji wskazanych przepisów ustawy o kierujących pojazdami. Organ nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania administracyjnego i nie dokonał własnych ustaleń faktycznych w sprawie. Podstawą do wydania zaskarżonych decyzji był wyłącznie wniosek Prokuratora Rejonowego we W. oparty o opinię psychiatryczną wydaną na potrzeby innego postępowania. Podkreślił, że opinia została wydana w toku postępowania karnego dla ustalenia jego poczytalności w chwili zarzucanego mu przestępstwa. Opinię wydano 17 grudnia 2017 r., a więc ponad trzy lata temu. Opinia nie stwierdziła nawet ograniczonej poczytalności. Skarżący powołując się na wyrok NSA z 26 maja 2020 r., sygn. akt: I OSK 1739/19 podkreślił, że zastrzeżenia dotyczące stanu zdrowia muszą być uzasadnione i poważne, przy czym mają być konkretne i uzasadnione okoliczności świadczące o pogarszającym się stanie jego zdrowia, a dotyczące tych aspektów zdrowia, które mogą mieć bezpośredni wpływ na zdolność do prowadzenia pojazdów. Chodzi więc o dokładne ustalenie zależności między moim stanem zdrowia, a jego wpływem na zdolność do prowadzenia pojazdów, a takiej zależności organy pierwszej i drugiej instancji nie ustaliły. Dla potwierdzenia stanowiska skarżący powołał także wyrok WSA w Gliwicach z 27 kwietnia 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 1226/17. Zdaniem skarżącego, zwrot "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza oparte na obiektywnych i wiarygodnych wątpliwościach uzasadniających zastrzeżenia co do możliwości kierowania pojazdami. Okoliczności ustalone przez organ z dużą dozą prawdopodobieństwa powinny wskazywać, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu (pow. wyrok WSA z 3 lipca 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 346/14).Tymczasem w niniejszej sprawie nie przeprowadzono żadnego postępowania, a było to zgodnie z art. 7 kpa obowiązkiem organu, zwłaszcza, że opinia sądowo-psychiatryczna na której organy oparły swoje decyzje pochodzi sprzed ponad 3 lat i nie odnosi się do aktualnego stanu zdrowia skarżącego. Taka opinia była w tej sprawie bezprzedmiotowa i nieprzydatna. Chodzi przecież o aktualny stan jego zdrowia w zakresie możliwości prowadzenia pojazdów. Skoro organ pierwszej instancji nie przeprowadził żadnego postępowania, a organ drugiej instancji zaakceptował taki stan dowodowy i nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, to jest oczywiste, że zaskarżone decyzje są wadliwe i powinny zostać uchylone. Do skargi strona załączyła zaświadczenie wystawione przez lekarza psychiatrę o aktualnym jej stanie zdrowia. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r.– Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2021.137 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz.U.2019.2325 ze zm.), dalej: ,,p.p.s.a." Na wstępie Sąd wyjaśnia, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.374 ze zm.), zmienionej ustawą z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U.2020.875). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, jak również decyzji wydanej przez organ I instancji, stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz. U. z 2019, poz. 341 z zm.). Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przesłanka ta, jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 września 2016 r. I OSK 1051/16, powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, powodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Nie jest zatem konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo ich wystąpienia. Nadto w zgodzie do art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4: osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W przedmiotowej sprawie wniosek Prokuratora, wywołał skutek w postaci wszczęcia postępowania przez starostę, stosownie do art. 182 K.p.a. Podstawą faktyczną wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania były okoliczności wynikające z opinii sądowo-psychiatrycznej. W sporządzonej opinii wydanej przez specjalistów psychiatrii, u badanego stwierdzono zaburzenia adaptacyjne o obrazie depresyjnym, a związane przyczynowo z przewlekłą sytuacją stresową, co klinicznie przejawia się doznawaniem uczucia lęku, niepokoju, zaburzeniami snu, poczuciem zagrożenia, dobowymi wahaniami nastroju, sztywnością postaw i sądów, tendencją do traktowania działań otoczenia jako wrogie lub zagrażające, wzmożonym poczuciem krzywdy. Należy przy tym wyjaśnić, że ani organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, jak również obecnie Sąd, nie mają kompetencji do podważania ustaleń i wniosków zawartych w powyższej opinii sporządzonej przez biegłych. Jednocześnie opinia ta stanowi bez wątpienia wiarygodny, obiektywny dowód, w oparciu o który zasadnie organy obu instancji uznały, że istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego mogące mieć wpływ na jego zdolność kierowania pojazdami. Twierdzenia skarżącego odnoszące się do tego, że podstawą do wydania zaskarżonych decyzji był wyłącznie wniosek Prokuratora Rejonowego we W. oparty o opinię psychiatryczną wydaną na potrzeby innego postępowania, zaś organy nie przeprowadziły własnego postępowania dowodowego i nie dokonały własnych ustaleń, nie zasługują na uwzględnienie. Wniosek Prokuratora został bowiem oparty na wiarygodnych dowodach z dokumentów w postaci opinii biegłych psychiatrów, posiadających stosowaną wiedzę i doświadczenie w opiniowanym zakresie. Natomiast kwestia, że opinia pochodzi sprzed 3 lat od daty orzekania przez organy pozostaje bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie. Nadto kwestia tego rodzaju, że strona przedstawia zaświadczenie lekarskie dotyczące jej aktualnego stanu zdrowia i procesu leczenia nie dezawuuje w sposób automatyczny tego, że nie należało wystąpić ze stosownym wnioskiem do uprawnionego organu o wszczęcie postępowania w zakresie skierowania na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Ważkim w realiach niniejszej sprawy jest bowiem to, że wyszły na jaw istotne okoliczności świadczące o istnieniu uzasadnionych zastrzeżeń, co do stanu zdrowia skarżącego, czemu dowodzi opinia biegłych. Zważywszy na powyższe, w ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo oceniły stan faktyczny i trafnie uznały, że zaistniała w sprawie przesłanka, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy. Celem tego rozwiązania prawnego jest dokonanie oceny stanu zdrowia kierującego pojazdem w celu wykluczenia mogących pojawiać się zagrożeń w ruchu drogowym stąd wynikających. Sąd, a wcześniej organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, nie oceniają, czy skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne, czy nie, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. W tym celu wydano zaskarżony akt, by osoba kompetentna dokonała stosownych ustaleń. Jeśli skarżący jest zdrowy i sprawny, to będzie mógł dalej prowadzić pojazdy. Zaznaczenia wymaga, że wystarczającą podstawą skierowania kierowcy na badania lekarskie jest opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona w postępowaniu sądowym, w tym przypadku – w postępowaniu karnym (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2015 r. I OSK 605/14). Uprawnienie starosty do skierowania na badania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, nie wymaga, aby osoba ta dopuściła się któregokolwiek z wykroczeń bądź przestępstw. W rezultacie przysługuje ono niezależne od jakichkolwiek innych okoliczności - za wyjątkiem powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, opartych na wiarygodnych źródłach. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi narazi na utratę zdrowia bądź życia (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r. I OSK 509/15 oraz wyroki WSA w Kielcach z 30 października 2019 r. II SA/Ke 564/19 i z 16 października 2016 r. II SA/Ke 385/16). Stwierdzone przez opiniujących schorzenie u skarżącego jako kierowcy, może mieć wpływ na samopoczucie psychiczne, emocjonalne czy sprawność intelektualną co mogłoby mieć przełożenie na spowodowanie niebezpiecznej sytuacji na drodze. Stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa w ruchu drogowym i od dyspozycji psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo w ruchu. Celem weryfikacji powyżej opisanych okoliczności koniecznym jest skierowanie skarżącego na badania lekarskie, które pozwolą ustalić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Z powyższych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjnych w Kielcach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.