I SA/Wr 579/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Kieres, Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. B. na Wojewodę D. w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 maja 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 1270/19 I. wymierza Wojewodzie D. grzywnę w kwocie 500 (słownie: pięćset) złotych; II. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się przewlekłości w sprawie; III. stwierdza, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz Skarżącego kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Postępowanie przed organem administracji. 1.1. Przedmiotem skargi A. B. (dalej: skarżący) jest niewykonanie przez Wojewodę D. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 maja 2020 r., sygn. akt [...], którym Sąd stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Sąd zobowiązał organ administracyjny do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przyznał też od Wojewody na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 3.000 zł. 1.2. Akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem wyroku ze stwierdzoną prawomocnością zostały doręczone Wojewodzie w dniu 31 lipca 2020 r. Pismami z dnia 18 sierpnia 2020 r. i z dnia 15 września 2020 r. skarżący skierował do Wojewody wezwanie do wykonania powyższego wyroku. Decyzja, którą odmówiono udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, wydana została [...] października 2020 r. i doręczona skarżącemu 12 października 2020 r. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. W przedmiotowej skardze, wniesionej w dniu 8 października 2020 r., skarżący wniósł o wymierzenie Wojewodzie grzywny w związku z niewykonaniem wyroku, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od Wojewody na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że o zezwolenie na pobyt czasowy wystąpił 1 września 2017 r. Po wyroku z dnia 5 maja 2020 r. dwukrotnie zwrócił się do Wojewody o podjęcie skutecznych kroków zmierzających do załatwienia sprawy. Zwrócił uwagę, że łączna przewlekłość organu w sprawie na dzień sporządzenia skargi przekraczała 36 miesięcy i wynikała wyłącznie z postawy Wojewody. 2.2. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wyjaśniał, że materiał dowodowy w sprawie okazał się niewystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia, w związku z czym pismem z dnia 7 lipca 2020 r. skarżący został wezwany do przedstawienia dodatkowych dowodów pod rygorem wydania decyzji negatywnej. Organ zwrócił uwagę, że na uzupełnienie materiału dowodowego przez skarżącego oczekiwał bezskutecznie, co spowodowało pewne opóźnienie w wydaniu decyzji z dnia 8 października 2020 r. W ocenie Wojewody, termin wyznaczony przez Sąd wskazanym wyżej wyrokiem nie zwalnia organu od jego obowiązków procesowych związanych z należytym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. Z kolei przesunięcie w czasie wykonania wyroku spowodowane było zarówno olbrzymią ilością spraw załatwianych przez organ, jak i stanem epidemii COVID-19, który sparaliżował i zdezorganizował działanie instytucji publicznych. Poza tym, zdaniem Wojewody, wykonanie wyroku z dnia 5 maja 2020 r. przed wniesieniem skargi czyni tę skargę bezzasadną. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: 3.1. Skarga okazała się w części uzasadniona. 3.2. Podstawą prawną jej rozpoznania jest art. 154 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie z art. 154 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Konieczne jest też przytoczenie treści art. 154 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. 3.3. Na wstępie zatem zaznaczyć trzeba, że nie ma racji organ twierdząc, że skarga w niniejszej sprawie jest bezpodstawna, gdyż została wniesiona już po wykonaniu wyroku z dnia 5 maja 2020 r. Zwrócić należy uwagę, że zarówno wniesienie skargi, jaki i wydanie decyzji datowane było na dzień 8 października 2020 r. Jednak decyzja weszła do obrotu prawnego dopiero w dacie jej skutecznego doręczenia skarżącemu, to jest 12 października 2020 r. Poza tym przepisy powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują żadnych terminów do wniesienia skargi na niewykonanie wyroku. Jedynym warunkiem formalnym jest jej poprzedzenie wezwaniem organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy. Oczywistym też jest, że skarga taka nie może zostać wniesiona przed terminem wyznaczonym przez Sąd do załatwienia sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 407/17, CBOSA). 3.4. W niniejszej sprawie Sąd, przedmiotowym wyrokiem z dnia 5 maja 2020 r., wyznaczył Wojewodzie termin 30 dni do załatwienia sprawy z wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Akta administracyjne sprawy z odpisem prawomocnego wyroku były doręczone Wojewodzie w dniu 31 lipca 2020 r., a zatem organ zobligowany był wydać decyzję najpóźniej z dniem 31 sierpnia 2020 r. (30 sierpnia 2020 r. przypadał bowiem na niedzielę). Zaznaczyć trzeba, iż Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stoi na stanowisku (zgodnym z poglądem Z. Żukowskiego wyrażonym w glosie do postanowienia NSA z 12 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1317/96, publ.: OSP 1999/3, poz. 57), że termin do załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania jest terminem odrębnym, dodatkowym w stosunku do terminów przewidzianych w przepisach art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), tym samym też nie podlega przedłużeniu w trybie art. 36 k.p.a. Zdaniem Sądu, w obliczeniu wyznaczonego wyrokiem 30-dniowego terminu nie mogła zostać też uwzględniona regulacja prawna zawarta w art. 35 § 5 k.p.a., który stanowi, że do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. W niniejszej sprawie Wojewoda, który wydał decyzję dopiero po upływie ponad miesiąca od końcowej daty wyznaczonego terminu, jako powód opóźnienia wskazywał postawę skarżącego, który nie udzielał odpowiedzi na wezwanie do podania dodatkowych informacji. Z kolei zdaniem Sądu, powyższe opóźnienie nie miało żadnych uzasadnionych podstaw. Co do zasady Sąd zgadza się z argumentacją odpowiedzi na skargę, że organ jest zobligowany do rzetelnego i wyczerpującego rozpoznania sprawy, jednakże słusznie zauważył skarżący, że na dzień wniesienia skargi postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy trwało już ponad 3 lata. Organ miał zatem czas na zebranie materiału dowodowego na potrzeby wydania decyzji. Tymczasem, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Wojewoda od skierowania ponaglenia skarżącego do Urzędu ds. Cudzoziemców w Warszawie, to jest od 16 listopada 2019 r., nie podejmował żadnych dodatkowych czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Wezwanie do uzupełnienia informacji niezbędnych do udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy zostało skierowane do matki (małoletniego) skarżącego jako jego przedstawiciela ustawowego dopiero w dniu 7 lipca 2020 r. – po doręczeniu odpisu wyroku z dnia 5 maja 2020 r. wraz z uzasadnieniem, datowanym na dzień 29 maja 2020 r. Na marginesie tylko zauważyć wypada, iż organ nie dostrzegł, że skarżący w czasie procedowania w sprawie wniosku, który złożyła jego matka, stał się pełnoletni. Ponadto z akt administracyjnych wynika, że matka wówczas małoletniego skarżącego już raz (w 2019 r.) udzieliła odpowiedzi na pytania powtórzone w powyższym wezwaniu i przedłożyła stosowną dokumentację. Organ zatem już w 2019 r. dysponował materiałem niezbędnym do wydania decyzji. Konieczność uaktualnienia informacji spowodowana była tylko i wyłącznie postawą Wojewody – wina nie leżała po stronie skarżącego. Z powyższych powodów, jakkolwiek nie było podstaw do stwierdzenia bezczynności zgodnie z wnioskiem skargi, Sąd jednak stwierdził, że postępowanie Wojewody w sprawie wykonania wyroku z dnia 5 maja 2020 r. było niezasadnie przewlekłe. Przy czym, w ocenie Sądu, powyższa przewlekłość nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (zob. przykładowo wyrok WSA W Białymstoku z dnia 12 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 765/20, CBOSA). Natomiast w badanej sprawie stan przewlekłości, liczony od daty zwrotu akt administracyjnych sprawy obejmował relatywnie niedługi okresu czasu. 3.5. Biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące niniejszej sprawy, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 500 zł będzie adekwatna do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy po przesłaniu mu prawomocnego wyroku, a jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję. W związku z tym Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. 3.6. Odnosząc się z kolei do wniosku o zasądzenie sumy pieniężnej, to zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a., uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Treść tego przepisu wskazuje, że to, czy i w jakiej wysokości suma pieniężna będzie przyznana, zależy od uznania Sądu, który ocenia zasadność jej zasądzenia w oparciu o całokształt okoliczności sprawy. Wskazania zatem wymaga, że po pierwsze, na mocy przedmiotowego wyroku z dnia 5 maja 2020 r., którym w sprawie została stwierdzona przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa, skarżący otrzymał już sumę pieniężną w wysokości 3.000 zł. Po drugie, w niniejszej sprawie, jakkolwiek organ dopuścił się przewlekłości postępowania, jednak nie była ona rażąca. Suma pieniężna jako taka, z punktu widzenia skarżącego pełni rolę rekompensaty za niedogodność spowodowaną przewlekłością postępowania, jednocześnie dla organu ma charakter represyjno-dyscyplinujący. Natomiast w niniejszej sprawie Wojewoda został już obciążony grzywną. W opinii Sądu, dodatkowe zobowiązanie do wypłaty na rzecz skarżącego sumy pieniężnej byłoby nieproporcjonalne do stopnia przewlekłości, jakiej organ się dopuścił w przedmiotowym postępowaniu. Z powyższych powodów Sąd oddalił skargę w tej części na podstawie art. 151 p.p.s.a. 3.7. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego wydane zostało na podstawie art. 200 p.p.s.a.